Rozliczenie produkcji w jednostce produkcyjno-handlowej Jednostka produkcyjna moŜe sprzedawać swoje wyroby bezpośrednio z magazynu wyrobów bądź wprost z produkcji - będziemy mieli wówczas do czynienia ze sprzedaŜą produktów. Jednostka moŜe takŜe przekazać wyroby gotowe do własnych placówek handlowych.
Zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.) wyroby gotowe i towary zaliczane są do rzeczowych składników aktywów obrotowych. Składniki te wyceniane są według cen nabycia lub kosztów wytworzenia nie wyŜszych od ich cen sprzedaŜy netto (art. 28 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości). Do kosztów wytworzenia nie zalicza się między innymi kosztów zarządu i kosztów sprzedaŜy produktów. Koszty te zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione. W przypadku sporządzania rachunku wyników metodą porównawczą na koniec roku koszty te przenoszone są na konto 49 "Rozliczenie kosztów" i stamtąd na koszt własny sprzedanych wyrobów (konto 70-1). Wyroby w magazynie mogą być ewidencjonowane po rzeczywistym koszcie wytworzenia lub po koszcie planowanym. W praktyce stosuje się najczęściej wycenę po koszcie planowanym.
Po zakończeniu miesiąca porównuje się planowany koszt wytworzenia z kosztem rzeczywistym i ustala odchylenia od cen ewidencyjnych.
Odchylenia te rozliczane są na wyroby sprzedane, przekazane do własnych placówek handlu detalicznego oraz pozostające w magazynie.
W jednostkach sporządzających rachunek zysków i strat metodą porównawczą przekazanie produktów z produkcji lub magazynów do własnych placówek handlu detalicznego powinno odbywać się z zastosowaniem kont 79 "Obroty wewnętrzne" oraz 79-1 "Koszt obrotów wewnętrznych". Na kontach tych księguje się równieŜ odpowiednią część odchyleń przypadających na te wyroby. Operacje te powinny zostać udokumentowane dowodem dostawy wewnętrznej, np. dowodem "MM - przesunięcie międzymagazynowe". Przy metodzie porównawczej po stronie kosztów występują wszystkie koszty rodzajowe poniesione w danym okresie niezaleŜnie od tego, czy dotyczą produktów sprzedanych, czy pozostających w magazynie. Doprowadza się je do kosztu własnego sprzedanych produktów poprzez eliminację kosztów niedotyczących sprzedanych produktów, lecz np. pozostających w magazynie lub przekazanych do własnych sklepów. Przy sporządzaniu rachunku zysków i strat metodą kalkulacyjną, obroty na tych kontach mogą słuŜyć do celów kontrolnych.
Jeden ze sposobów rozliczenia produkcji w jednostce produkcyjno-handlowej przedstawia poniŜszy przykład.
Przykład
ZałoŜenia
Dane wynikające z ksiąg jednostki (przedsiębiorstwa produkcyjno-handlowego) za 2005 rok: 1.
Koszty rodzajowe:
5.000.000 zł.
2.
Koszty według miejsc powstawania:
• koszty działalności podstawowej
4.500.000 zł,
• koszty zarządu
350.000 zł,
•
150.000 zł.
koszty sprzedaŜy
3.
Produkcja w toku na 1.01.2005 r.:
100.000 zł.
4.
Produkcja w toku na 31.12.2005 r.:
120.000 zł.
5.
Wyroby gotowe na początek roku: 200 szt. x 550 zł =
110.000 zł.
6.
Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów na 1.01.2005 r.
(strona Ma konta 62):
1.000 zł.
7.
Wyroby przyjęte do magazynu w roku 2005 po koszcie planowanym:
10.000 szt. x 550 zł =
5.500.000 zł.
8.
Wyroby sprzedane w roku 2005:
7.000 szt. x 800 zł (cena sprzedaŜy 1 szt.) =
5.600.000 zł.
9.
Wyroby przekazane do własnego sklepu: 2.900 szt. x 550 zł =
1.595.000 zł.
10. Towary sprzedane w roku 2005: 2.800 szt. x 820 zł (cena sprzedaŜy 1 szt.) =
2.296.000 zł.
11. Rzeczywisty koszt wytworzenia w roku 2005:
a) produkcja w toku na 1.01.2005 r.:
100.000 zł,
b) koszty działalności podstawowej roku 2005:
+ 4.500.000 zł,
c) produkcja w toku na 31.12.2005 r.:
- 120.000 zł,
d) rzeczywisty koszt wytworzenia wyrobów gotowych:
4.480.000 zł.
• Jednostka prowadzi koszty w układzie rodzajowym oraz według miejsc powstawania.
• Rozliczenia produkcji dokonano w skali roku, ustalając wynik metodą porównawczą.
• Wyroby przyjmowane są do magazynu po koszcie planowanym.
• Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów rozliczane są z uwzględnieniem stanów odchyleń i wyrobów na początek okresu.
Dekretacja
1.
Koszty poniesione w roku 2005 w układzie rodzajowym:
5.000.000 zł
• Wn konto 40 "Koszty według rodzajów",
•
Ma konta zespołu 0, 1, 2, 3, 8.
2.
Równolegle do poz. 1 koszty według miejsc powstawania:
• Wn konto 50 "Koszty działalności podstawowej"
4.500.000 zł,
• Wn konto 55 "Koszty zarządu"
350.000 zł,
•
150.000 zł,
Wn konto 52 "Koszty sprzedaŜy"
•
5.000.000 zł.
Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów"
3. Przeksięgowanie produkcji w toku na 1.01.2005 r.:
100.000 zł
• Wn konto 50 "Koszty działalności podstawowej",
•
Ma konto 60-1 "Produkcja w toku".
4.
Przyjęcie do magazynu wyrobów gotowych po koszcie planowanym:
(10.000 szt. x 550 zł) =
5.500.000 zł
• Wn konto 60 "Wyroby gotowe",
•
Ma konto 58 "Rozliczenie produkcji".
5.
Rzeczywisty koszt wytworzenia wyrobów przyjętych do magazynu:
4.480.000 zł
• Wn konto 58 "Rozliczenie produkcji",
•
Ma konto 50 "Koszty działalności podstawowej".
6.
Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów przyjętych do magazynu:
(5.500.000 zł - 4.480.000 zł) =
1.020.000 zł
• Wn konto 58 "Rozliczenie produkcji",
•
Ma konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów".
7.
Faktury VAT za sprzedane wyroby:
• Wn konto 20 "Rozrachunki z odbiorcami" - wartość brutto
6.832.000 zł,
• Ma konto 70-0 "SprzedaŜ wyrobów" - poz. 8 załoŜeń
5.600.000 zł,
•
1.232.000 zł.
Ma konto 22 "VAT naleŜny" - według stawki 22%
8. Rozchód sprzedanych wyrobów z magazynu według cen ewidencyjnych: (7.000 szt. x 550 zł) =
3.850.000 zł
• Wn konto 70-1 "Koszt własny sprzedanych wyrobów",
•
Ma konto 60 "Wyroby gotowe".
9.
Przekazanie wyrobów do własnego sklepu - wartość według kosztów
wytworzenia: (2.900 szt. x 550 zł) =
1.595.000 zł
• Wn konto 33 "Towary",
• Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne",
oraz równocześnie
1.595.000 zł
• Wn konto 79-1 "Koszt obrotów wewnętrznych",
• Ma konto 60 "Wyroby gotowe".
10. Rozliczenie odchyleń od cen ewidencyjnych wyrobów przypadających na wyroby sprzedane, przekazane do sklepu i pozostające na stanie:
odchylenia na 1.01.2005 r. (saldo Ma konta 62):
1.000 zł
+ odchylenia roku 2005:
+1.020.000 zł
razem
1.021.000 zł
wyroby na 1.01.2005 r. (saldo Wn konta 60):
110.000 zł
+ wyroby przyjęte do magazynu w roku 2005:
+5.500.000 zł
razem
5.610.000 zł
Obliczenie wskaźnika przeciętnych odchyleń: 1.021.000 zł : 5.610.000 zł = 18,1996%
a) odchylenia przypadające na wyroby sprzedane:
(3.850.000 zł x 18,1996%) =
700.685 zł
• Wn konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów",
•
Ma konto 70-1 "Koszt własny sprzedanych wyrobów";
b) odchylenia przypadające na wyroby przekazane do sklepu:
(1.595.000 zł x 18,1996%) =
290.284 zł
• Wn konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów",
• Ma konto 79-1 "Koszt obrotów wewnętrznych",
oraz równocześnie
290.284 zł
• Wn konto 79-0 "Obroty wewnętrzne",
• Ma konto 34-2 "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów"; c) odchylenia przypadające na wyroby pozostające w magazynie:
(1.000 zł + 1.020.000 zł) - (700.685 zł + 290.284 zł) =
30.031 zł
Uwaga: Sprawdzenie prawidłowości obliczeń odchyleń przypadających na zapas wyrobów gotowych: 165.000 zł x 18,1996% = 30.029 zł; róŜnica w kwocie 2 zł (30.031 zł - 30.029 zł) wynika z zaokrągleń i jest nieistotna.
11. Faktury VAT za sprzedane towary:
• Wn konto 20 "Rozrachunki z odbiorcami" - wartość brutto
2.801.120 zł,
• Ma konto 73-0 "SprzedaŜ towarów" - poz. 10 załoŜeń
2.296.000 zł,
• Ma konto 22 "VAT naleŜny" - według stawki 22%
505.120 zł.
12. Rozchód sprzedanych towarów: (2.800 szt. x 550 zł) =
1.540.000 zł
• Wn konto 73-1 "Koszt własny sprzedanych towarów",
•
Ma konto 33 "Towary".
13. Rozliczenie odchyleń od cen ewidencyjnych towarów:
odchylenia na 1.01.2005 r.:
0 zł
+ odchylenia roku 2005:
+290.284 zł
razem
290.284 zł
towary na 1.01.2005 r.:
0 zł
+ towary przyjęte do sklepu w roku 2005:
+1.595.000 zł
razem
1.595.000 zł
Obliczenie wskaźnika przeciętnych odchyleń: 290.284 zł : 1.595.000 zł = 18,1996%
a) odchylenia przypadające na sprzedane towary: 1.540.000 zł x 18,1996% =
280.274 zł
• Wn konto 34-2 "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów",
•
Ma konto 73-1 "Koszt własny sprzedanych towarów".
b) odchylenia przypadające na zapas towarów w sklepie:
(290.284 zł - 280.274 zł) = 10.010 zł (saldo konta 34-2) - nie księguje się Uwaga: Sprawdzenie prawidłowości obliczeń odchyleń przypadających na zapas towarów: 55.000 zł x 18,1996% = 10.010 zł.
14. Przeksięgowanie produkcji w toku na 31.12.2005 r.:
120.000 zł
• Wn konto 60-1 "Produkcja w toku",
•
Ma konto 50 "Koszty działalności podstawowej".
Ustalenie wyniku finansowego metodą porównawczą na 31.12.2005 r.
15. Zamknięcie kont wynikowych na koniec roku:
a) koszty rodzajowe:
5.000.000 zł
• Wn konto 86 "Wynik finansowy",
•
Ma konto 40 "Koszty według rodzajów",
b) koszty administracyjne:
350.000 zł
• Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów",
•
Ma konto 55 "Koszty zarządu",
c) koszty sprzedaŜy:
150.000 zł
• Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów",
•
Ma konto 52 "Koszty sprzedaŜy",
d) koszt własny sprzedanych wyrobów: (3.850.000 zł - 700.685 zł) =
3.149.315 zł
• Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów",
• Ma konto 70-1 "Koszt własny sprzedanych wyrobów", e) sprzedaŜ wyrobów:
5.600.000 zł
• Wn konto 70-0 "SprzedaŜ wyrobów",
•
Ma konto 86 "Wynik finansowy",
f) obroty wewnętrzne (1.595.000 zł - 290.284 zł) =
1.304.716 zł
• Wn konto 79-0 "Obroty wewnętrzne",
•
Ma konto 86 "Wynik finansowy",
g) koszt obrotów wewnętrznych (1.595.000 zł - 290.284 zł) =
1.304.716 zł
• Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów",
•
Ma konto 79-1 "Koszt obrotów wewnętrznych",
h) ustalenie zmiany stanu produktów - z danych przedstawionych w poniŜszej tabeli wynika, Ŝe w przedsiębiorstwie na dzień bilansowy wystąpiło
zwiększenie stanu produktów na kwotę:
45.969 zł
Nazwa
Stan na 1.01.2005
Stan na 31.12.2005
RóŜnica
1) Wyroby
110.000 zł
165.000 zł
+ 55.000 zł
2) Odchylenia przypadające
- 1.000 zł
- 30.031 zł
- 29.031 zł
na wyroby w magazynie
3) Produkcja w toku
100.000 zł
120.000 zł
+ 20.000 zł
Razem: (1+/-2+3)
209.000 zł
254.969 zł
+ 45.969 zł
• Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów",
• Ma konto 86 "Wynik finansowy",
i) sprzedaŜ towarów:
2.296.000 zł
• Wn konto 73-0 "SprzedaŜ towarów",
•
Ma konto 86 "Wynik finansowy",
j) koszt własny sprzedanych towarów:
1.259.726 zł
• Wn konto 86 "Wynik finansowy",
•
Ma konto 73-1 "Koszt własny sprzedanych towarów".
Księgowania
