czyli
JAK WSPÓŁPRACOWAĆ Z DZIENNIKARZAMI
I REDAKCJAMI?
część I
SŁUśĄ DO...
• budowania świadomości
• tworzenia potrzeb
• oznaczenia organizacji
(zwrócenia uwagi, zauwaŜenia na
tle innych)
© P. Lignar
2
relations PONIEWAś...
•mają ogromny zasięg
•duŜą wiarygodność
(są skuteczne w perswazji a
przez to opiniotwórcze)
© P. Lignar
3
JeŜeli zaistnieją
określone
okoliczności
w
naszym
otoczeniu
lub
wewnątrz
naszej organizacji, to – CZY
CHCEMY CZY NIE CHCEMY –
media zareagują.
© P. Lignar
4
MATERIAŁ WYBUCHOWY...
...wykorzystani przez specjalistów znających
ich sposób myślenia i zasady działania -
wykonają, przy względnie małych
nakładach, duŜą i bardzo uŜyteczną
robotę,
uŜywani przez nieświadomych amatorów –
mogą być bardzo destrukcyjni
© P. Lignar
5
Tylko dobre poznanie mediów,
czyli sposobu myślenia i
działania wydawców,
dziennikarzy oraz redakcji
pozwala na skuteczne i
bezpieczne wykorzystanie
mediów do własnych celów.
© P. Lignar
6
ZAANGAśOWANIA MEDIÓW DLA
SWOICH CELÓW
Daj dziennikarzom to czego
oczekują i potrzebują
a wezmą chętnie i będą
prosić o jeszcze!
© P. Lignar
7
NA...
•PUBLICZNE
•NIEPUBLICZNE
– Prywatne np. „Gazeta
Wyborcza”
– Społeczne np. „Radio Maryja”
© P. Lignar
8
W POLSCE MEDIA PUBLICZNE TO ...
te, które są utrzymywane ze środków
publicznych, to znaczy abonamentu
opłacanego
przez
posiadaczy
stacjonarnych odbiorników radiowych
i tv.
są nimi:
- Polskie Radio S.A. + 17 spółek
regionalnych
- Telewizja Polska S.A.
© P. Lignar
9
Jako
opłacane
ze
środków
publicznych, czyli przez osoby
o róŜnych poglądach, z załoŜenia
powinny być:
• OBIEKTYWNE
• NIEZAANGAśOWANE
• NIEZALEśNE
© P. Lignar
10
SĄ DLA NAS CENNE, BOWIEM OPRÓCZ
POWYśSZYCH ZOBOWIĄZAŃ STANOWIĄ
NADAL:
•Standard warsztatowy i
etyczny
•Są bardzo opiniotwórcze
© P. Lignar
11
MEDIÓW (ze względu na sposób przekazu)
• PRASA – najwolniejsza, ale z silną tradycją, duŜą wiarygodnością i długim działaniem.
• RADIO –
duŜy zasięg, najszybsze,
najwygodniejsze, wiarygodne, ale ulotne.
• TELEWIZJA – największa skuteczność
przekazu, mała wiarygodność, najwyŜszy
poziom manipulacji
© P. Lignar
12
MEDIÓW (ze względu na zasięg)
• CENTRALNE – OGÓLNOKRAJOWE
• REGIONALNE – województwo, region
• LOKALNE – powiat, miasto, dzielnica
• WEWNĘTRZNE – pisma zakładowe
© P. Lignar
13
MEDIÓW (ze względu na profil)
• INFORMACYJNE – informacje bieŜące
• PUBLICYSTYCZNE – komentarze, poglądy
• TEMATYCZNE – np. prawo, gospodarka,
sport, rekreacja, hobby
• BRANśOWE – np. przetwórstwo spoŜywcze,
budownictwo
• SPECJALISTYCZNE –
np. ogrodnictwo,
sadownictwo, nieruchomości, NAUKOWE
• LIFE STYL – np.Gala, Viva, Pani domu.
© P. Lignar
14
MEDIÓW
(ze względu na częstotliwość ukazywania się)
• DZIENNIKI (media szybkie)
• TYGODNIKI – dwutygodniki
• MIESIĘCZNIKI – dwumiesięczniki
• KWARTALNIKI
• ROCZNIKI
© P. Lignar
15
I CZEGO OD NAS OCZEKUJĄ?
© P. Lignar
16
LUDZIE CZYTAJĄ GAZETY, SŁUCHAJĄ
RADIA I OGLĄDAJĄ TELEWIZJĘ
PONIEWAś...
•Chcą się czegoś dowiedzieć
•Szukają rozrywki
•Chcą
zaspokoić
potrzebę
uczestnictwa
© P. Lignar
17
LUDZIE WYDAJĄ GAZETY, OTWIERAJĄ
STACJE RADIOWE I TELEWIZYJNE
PONIEWAś CHCĄ...
•Zarobić
•Rozpowszechnić ideę
•Jedno i drugie
© P. Lignar
18
nas chcą dziennikarze?
Zainteresują
się
naszymi
tematami
i materiałami tylko wtedy, gdy będą z ich
punktu widzenia:
• POUCZAJĄCE
• ROZRYWKOWE (ATRAKCYJNE)
• WAśNE SPOŁECZNIE
• POZWOLĄ ZAROBIĆ (dobrze się sprzedadzą)
• POMOGĄ KRZEWIĆ IDEĘ
© P. Lignar
19
ZAINTERESUJE...
WSZYSTKO CO, W JEGO
ODCZUCIU, JEST ODSTĘPSTWEM
OD NORMY
•Pozytywnym
•Negatywnym
© P. Lignar
20
JEST...
SKRAJNE ODEJŚCIE
OD NORMY
Norma
to
zbiór
standardów
i
wartości
utrwalonych kulturowo w danej społeczności.
© P. Lignar
21
DZIENNIKARZA JEST...
PRZEKAZYWANIE
OBRAZU
RZECZYWISTOŚCI
OBIEKTYWNE poprzez PREZENTOWANIE POGLĄDÓW
SUBIEKTYWNE poprzez WYRAśANIE POGLĄDÓW
© P. Lignar
22
PRAWO DO SUBIEKTYWIZMU!
Gwarantuje je art. 10 Ustawy z 26.01.1984 r.
Prawo Prasowe (z nowelizacjami)
1. „Zadaniem dziennikarza jest słuŜba społeczeństwu i Państwu. Dziennikarz ma obowiązek działać zgodnie z etyką zawodową i zasadami współŜycia społecznego, w granicach określonych prawem.
2. Dziennikarz w ramach stosunku pracy ma obowiązek realizowania ustalonej w statucie lub regulaminie redakcji ogólnej linii programowej tej redakcji.
3. Działalność dziennikarza sprzeczna z ust. 2 stanowi naruszenie obowiązku pracowniczego.”
© P. Lignar
23
OKREŚLA TO, śE DZIENNIKARZ:
• Działa na plecenie przełoŜonych lub
w porozumieniu z nimi
• Oni decydują o temacie i treści
publikacji
© P. Lignar
24
Dla budowania uŜytecznych
związków z mediami waŜne jest
nawiązanie kontaktów z wydawcami,
producentami i redaktorami
naczelnymi
czyli z
OSOBAMI KTÓRE DECYDUJĄ O
PUBLIKOWANIU
© P. Lignar
25
NA OBRAZ RZECZYWISTOŚCI W PEŁNYM
PRZEKAZIE DZIENNIKARSKIM SKŁADA SIĘ :
• INFORMACJA - czyli WIEDZA O FAKTACH
(kto? co? gdzie? kiedy? jak?)
• BACKGROUND - czyli TŁO
(wiedza pozwalająca zrozumieć fakty)
• KOMENTARZ - czyli PREZENTACJA POGLĄDÓW
LUB ICH WYRAśENIE
© P. Lignar
26
ZGŁOSZONY DO PUBLIKACJI
POWINIEN BYĆ OPISANY PRZY
POMOCY ODPOWIEDZI NA
5 PYTAŃ:
• O czym ma być mowa?
• Dlaczego właśnie o tym? (uzasadnienie)
• Dlaczego teraz mamy o tym mówić?
• Do kogo materiał (temat) jest adresowany?
• W jakiej formie dziennikarskiej powinien być
zrobiony?
© P. Lignar
27
DZIENNIKARZA NASZYM TEMATEM
Musimy
go
zaopatrzyć
w
przekonujące odpowiedzi na
przynajmniej 4 z powyŜszych
pytań
po to, aby przy ich
pomocy,
potrafił
przekonać
swoich przełoŜonych i uzyskał
zgodę na publikację.
© P. Lignar
28
Z DZIENNIKARZAMI TO:
• MAILING LIST – lista adresowa dziennikarzy
• MATERIAŁY PRASOWE –
informacje,
backgroundery, opinie K.L.O., dane liczbowe, zdjęcia
• KONTAKTY OSOBISTE – spotkania
• POKAZY STUDYJNE – podróŜe, zwiedzania
• UDZIAŁ W IMPREZACH
OKOLICZNOŚCIOWYCH
• KONFERENCJE PRASOWE
© P. Lignar
29
Jej celem jest zawsze
spowodowanie
maksymalnej ilości
publikacji
© P. Lignar
30
Jej powodzenie zaleŜy od:
• TEMATU
• UCZESTNIKÓW
• TERMINU
• LOKALIZACJI
• ORGANIZACJI I ARANśACJI
• MATERIAŁÓW DLA DZIENNIKARZY (press kit)
© P. Lignar
31
prawo prasowe i rozmowa z dziennikarzem
CZĘŚĆ II
UDZIELANIE PRASIE (dziennikarzom)
INFORMACJI
Art.4 pkt.1
Przedsiębiorcy i podmioty nie zaliczone
do sektora finansów publicznych oraz
niedziałające w celu osiągnięcia zysku
są zobowiązane do udzielania prasie
informacji o swojej działalności, o ile na
podstawie
odrębnych
przepisów
informacja nie jest objęta tajemnicą
lub nie narusza prawa do prywatności.
© P. Lignar
33
ZAWARTA W PRAWIE PRASOWYM OBLIGACJA DO UDZIELANIA DZIENNIKARZOM INFORMACJI
NIE OZNACZA, śE TO DZIENNIKARZ OKREŚLA
CZAS, MIEJSCE I SPOSÓB JEJ PRZEKAZANIA
Dlatego :
• MoŜesz odmówić dziennikarzowi rozmowy
lub spotkania wskazując dogodny dla
siebie termin i miejsce
• MoŜesz Ŝądać
przekazania wcześniej
konkretnych pytań
• MoŜesz udzielić na nie odpowiedzi na
piśmie lub w innej formie.
© P. Lignar
34
ZABRANIA DZIENNIKARZOM:
• Fotografowania,
filmowania
i
nagrywania Ciebie bez Twojej
zgody (art.14 p.1)
• Publikacji informacji i danych
dotyczących
prywatnej
sfery
Ŝycia chyba, Ŝe wiąŜe się to
z
publiczną
działalnością
tej
osoby (art. 14 p.6)
© P. Lignar
35
DZIENNIKARZE Z REGUŁY UWAśAJĄ SIĘ ZA:
• wolnych i niezaleŜnych (uwielbiają to
podkreślać)
• straŜników porządku społecznego,
których owa misja upowaŜnia nawet
do zachowań odbiegających od
ogólnie przyjętych zasad etycznych
a nawet prawnych
© P. Lignar
36
JAK ROZMAWIAĆ Z DZIENNIKARZEM?
W bezpośrednich kontaktach z
dziennikarzami albo rozmawiasz,
albo udzielasz wywiadu.
• ROZMOWA – nie zobowiązuje dziennikarza do
dosłownego przekazywania twoich sformułowań, jest przez niego traktowana jako źródło wiedzy. Nie podlega autoryzacji.
• WYWIAD – jest to dosłowne zacytowanie wypowiedzi i dlatego podlega autoryzacji. JeŜeli istnieje obawa manipulacji, naleŜy Ŝądać wywiadu i nie prowadzić rozmów.
© P. Lignar
37
JAK ROZMAWIAĆ Z DZIENNIKARZEM?
Nigdy nie rozmawiamy z dziennikarzem:
•z zaskoczenia
•nieprzygotowani
•w postawie konfrontacyjnej
© P. Lignar
38
Nigdy nie rozmawiaj
z dziennikarzem przez telefon
na tematy merytoryczne.
Telefon słuŜy jedynie do
umawiania się.
© P. Lignar
39
NIE SPODZIEWAJ SIĘ, śE DZIENNIKARZE
• UWIERZĄ CI
• ZACHOWAJĄ RESPEKT DLA TWOJEJ
POZYCJI, WIEKU, PŁCI
• WYKAśĄ
WSPÓŁCZUCIE
LUB
ZROZUMIENIE KŁOPOTÓW
© P. Lignar
40
• GDY PADNIE OSTRE PYTANIE
Staraj się odpowiedzieć na nie
krótko i powiedz coś miłego a jak
się da dowcipnego.
• BĄDŹ PRZYGOTOWANY NA
NIESPODZIEWANE PYTANIA - nie ma
złych pytań są tylko złe odpowiedzi.
© P. Lignar
41
JAK ROZMAWIAĆ Z DZIENNIKARZEM?
Wywiad musi być nagrywany (przez nas)
Nagranie stanowi dowód jakich
odpowiedzi udzielono. Taśma jest
niezbędna
przy
autoryzacji
i
wymaga od dziennikarza ścisłego
przestrzegania norm.
© P. Lignar
42
Podczas udzielania wywiadu powinna
być obecna druga osoba.
Dotyczy to oczywiście działania w warunkach zagroŜenia lub obawy.
Zawsze jednak trzeba wcześniej znać:
- imię
i nazwisko dziennikarza, redakcję
i charakter jego zatrudnienia (etat-współpraca)
- cel jego działania (do czego ma mu słuŜyć nasza rozmowa?)
- temat – zakres zagadnień, które będą poruszane (moŜemy zaŜądać pytań)
© P. Lignar
43
Nie wolno udzielać
wypowiedzi
„poza protokołem”. Przed i po
wywiadzie moŜemy porozmawiać
z dziennikarzem o pogodzie.
Uwaga!
Dziennikarze nagminnie wykorzystują
nasze
rozpręŜenie
po
wyłączeniu
kamery
lub
mikrofonu albo po „zelŜeniu” napiętej atmosfery.
© P. Lignar
44
Dziennikarza nie naleŜy „kokietować”.
U wielu budzi to podejrzenia, Ŝe usiłujemy nimi manipulować lub pozwala sadzić, Ŝe
się
boimy.
Zachowujmy
się
godnie
i szacownie („ojciec narodu”). Grzeczny,
Ŝyczliwy, ale z dystansem i bez nadawania
spotkaniu towarzyskiego charakteru.
© P. Lignar
45
Odpowiedzi na pytania muszą być
krótkie.
Nie więcej niŜ 3-4 zdania. DłuŜsza
wypowiedź powoduje, Ŝe dziennikarz
dokonuje w niej skrótów. Grozi to
uproszczeniami i zniekształceniem idei
wypowiedzi.
© P. Lignar
46
Ponad to odpowiedzi muszą być:
• Konkretne pozbawione dygresji
• Proste zrozumiałe bez wysiłku słuchacza
• Obrazowe dobrze jeŜeli wsparte przykładem
• Jednoznaczne nie budzące wątpliwości
© P. Lignar
47
• Odpowiedzi zawsze rozpoczynamy od
rzeczy najwaŜniejszej.
• Jak się da nie brniemy w szczegóły
• Za nic nie moŜna dać się wyprowadzić
z
równowagi.
Prowokujące
zachowania obracajmy w Ŝart, na
chamstwo nie reagujemy.
© P. Lignar
48
Odpowiadając trzymajmy się ściśle treści
pytania. Nie udzielajmy zbyt daleko
idących wyjaśnień, by nie prowokować
dodatkowych pytań, które mogą być dla
nas
niewygodne.
Mówmy
to,
co
konieczne.
Pamiętajmy – naszym zadaniem nie jest
„bawienie” dziennikarza rozmową. JeŜeli
chce mieć
dynamiczną
rozmowę, to
niech o to zadba.
© P. Lignar
49
Unikaj złośliwości, zacietrzewienia,
ironii oraz gry w „moje na
wierzchu”
To zawsze robi złe wraŜenie a przede
wszystkim podwaŜa obiektywizm.
KONTROLUJ I OGRANICZAJ EMOCJE
© P. Lignar
50
Stosuj zasadę:
POKÓJ ZA WSZELKA CENĘ.
BEZ POSTAW KONFRONTACYJNYCH.
Wojna z dziennikarzami to wojna długa –
„na wyniszczenie”. Zwykle nie ma końca
a na dodatek trudno w niej wskazać
zwycięzców i pokonanych.
© P. Lignar
51
W wypowiedziach unikajmy
„wybielania się”. Przyznanie
się
do błędu jest często
skuteczniejsze niŜ pokrętne
tłumaczenia.
© P. Lignar
52
Nie
wolno
wytykać
dziennikarzowi
błędów ani niewiedzy. Nie krytykujemy
dziennikarza, ani jego kolegów po
fachu, ani redakcji, itp.
Pamiętajmy,
dla
dziennikarza
jesteśmy
waŜni jako źródło wiedzy i on zawsze będzie
od nas wiedział mniej w danej dziedzinie.
Wiedza dziennikarzy jest jak kałuŜa –
rozległa, ale płytka.
© P. Lignar
53
Nie
naleŜy
nigdy
kłamać.
MoŜna
pominąć mniej istotne aspekty sprawy.
Ostatecznie
moŜemy
nie
udzielić
odpowiedzi na pytania.
Dziennikarz
pytając
często
zna
odpowiedź, a chodzi mu o określenie
naszej postawy lub kompetencji. JeŜeli
zaś
nie
zna,
to
prawdopodobnie
sprawdzi czy to, co mówimy jest prawdą.
Znacznie łatwiej tłumaczyć się z braku
odpowiedzi niŜ z kłamstwa.
© P. Lignar
54
Odpowiedzi muszą być przemyślane
i konsekwentne.
Ulubioną
metodą
dziennikarzy
jest
wielokrotne zadawanie tego samego
pytania w róŜnych wariantach. To dobry
sposób na „sprawdzenie rozmówcy”.
Trzeba
być
uwaŜnym
i
zawsze
odpowiadać tak samo.
© P. Lignar
55
Jeśli
dysponujemy
materiałami
na
poparcie
naszej
tezy
moŜemy
je
pokazać, ale nie ma Ŝadnego obowiązku
prawnego, aby tak postąpić. Podobnie
nie musimy przygotowywać
na ich
Ŝyczenie opracowań, zestawień, itd..
Nie naleŜy takŜe dziennikarzom dawać
lub wypoŜyczać dokumentów – mogą
zginąć.
© P. Lignar
56
PRZED MIKROFONEM
Mów KRÓTKO –
najwyŜej 30 sekund do 1 minuty, jeŜeli jest to wypowiedź samodzielna w rodzaju „proszę coś
powiedzieć” lub zadano jedno ogólne pytanie
W przypadku wywiadu posługuj się sekwencjami jeszcze krótszymi – 15-30 sekund czyli kilka zdań w odpowiedzi na kaŜde pytanie.
W przeciwnym przypadku reporter będzie ci
przerywał
wypowiedź
dąŜąc
do
jej
zdynamizowania
Jednak nie spiesz się. Gdy chcesz powiedzieć
więcej mów precyzyjnie, a nie szybciej!
© P. Lignar
57
PRZED MIKROFONEM
BĄDŹ
GOTÓW NA BEZSENSOWNE
PYTANIA!
Niestety bywa, Ŝe dziennikarze nie są
przygotowani do rozmowy, zadają na
początek byle jakie pytanie po to, aby
następne –
z większym sensem –
sformułować
dopiero
na
podstawie
twojej pierwszej wypowiedzi.
© P. Lignar
58
PRZED MIKROFONEM
CELEM KAśDEJ TWOJEJ WYPOWIEDZI
ANTENOWEJ JEST POWIEDZENIE JAK
NAJWIĘCEJ O TYM, CO DLA CIEBIE
JEST WAśNE!
-
zawsze zastanawiaj się JEDNAK
nad SZERSZYM kontekstem twojej
wypowiedzi!
© P. Lignar
59
PRZED MIKROFONEM
Dziennikarz celowo lub bezmyślnie
moŜe nie tworzyć okazji ani nie
dąŜyć do nazwania istoty rzeczy
– MUSISZ TO ZROBIĆ ZA NIEGO – ON
JEDYNIE
STWARZA
CI
OKAZJĘ
UDOSTEPNIAJĄC ANTENĘ
© P. Lignar
60
PRZED MIKROFONEM
Udzielając wypowiedzi mów:
• krótkimi zdaniami
• nie uŜywaj zwrotów specjalistycznych
• nie
uŜywaj
kolokwializmów
ani
sformułowań dwuznacznych
© P. Lignar
61
PRZED MIKROFONEM
BĄDŹ CZUJNY I SKONCENTROWANY!
JeŜeli dziennikarz coś przekręci lub pomyli
(nazwę, pojęcie, działanie):
• ŁAGODNIE POPRAW GO nie karcąc,
• ZDECYDOWANIE, ale grzecznie reaguj na
wszelkie
sytuacje
niekorzystne
dla
wizerunku organizacji (błędne lub niekorzystne skojarzenia,
krzywdzące
oceny,
fałszywe
wnioski,
uproszczenia itd.)
• Nawet jeŜeli nie moŜesz tego zrobić
natychmiast –
poczekaj na dogodny
moment i powiedz to, co zamierzasz.
© P. Lignar
62
PRZED MIKROFONEM
JEśELI
SIĘ
PRZEJĘZYCZYSZ
LUB
„POTKNIESZ” a nawet ZAPLĄCZESZ
– NIE POPRAWIAJ SIĘ I NIE PRZEPRASZAJ
– MÓW DALEJ JAK GDYBY NIGDY NIC
Jest wielce prawdopodobne, Ŝe nikt tego
nie zauwaŜył.
© P. Lignar
63
PRZED MIKROFONEM
UWAGA GENERALNA!
• To ty i to co mówisz jest najwaŜniejsze w rozmowie a nie dziennikarz!
• Mów przede wszystkim to, co masz do
powiedzenia, a dopiero potem odnoś
się
do rzeczy podawanych przez
dziennikarza.
© P. Lignar
64