OCENA STANU POSZKODOWANEGO (rozmowa)

1. stan przytomności

2. tętno i oddech

3. odcinek szyjny kręgosłupa

4. głowa (czaszka, wycieki)

5. obręcz barkowa, obojczyk i mostek

6. klatka piersiowa

7. odcinek lędźwiowo-krzyżowy kręgosłupa (polecenie „rozsuń nogi”) 8. brzuch (LD, LG, PG, PD)

9. obręcz biodrowa

10. kończyny (ruch posuwisty, przytrzymując stawy; najpierw po stronie dalszej, tylko w przypadku otyłych od bliższej – konieczność położenia się na pacjencie) („zegnij nogę w kolanie”, „poruszaj stopą”, „zegnij rękę w łokciu”,

„zaciśnij moją dłoń”)

Najczęściej do obrażeń kręgosłupa szyjnego dochodzi:

- na skutek wypadków komunikacyjnych

- podczas skoków na główkę do płytkiej wody

- w razie upadków z wysokości

- w czasie eksplozji

Od sprawnego i fachowego postępowania osoby udzielającej pomocy zależy zdrowie poszkodowanego oraz uchronienie go przed ewentualnymi powikłaniami lub kalectwem.

Uraz kręgosłupa można podejrzewać, gdy u poszkodowanego zauważymy następujące objawy:

•

widoczne na zewnątrz obrażenia kręgów

•

opasujący ból lub przymusowe ułożenie szyi

•

krwiaki, otarcia, stłuczenia, przesunięcia kręgów wyczuwalne pod palcami w badaniu urazowym

•

uskoki, garby, ból wyrostków kolczystych, zmiany odstępu pomiędzy wyrostkami kolczystymi

•

niedowład (całkowity, połowiczy), zaburzenia czucia

•

samoistne oddanie kału, moczu u mężczyzn priapizm (bolesny wzwód prącia)

•

zaburzenia oddychania

•

zaburzenia termoregulacji

Postępowanie w przypadku urazu kręgosłupa:

1. Wezwać pomoc.

2. Dokonać podstawowej oceny stanu poszkodowanego oraz mechanizmów zdarzenia.

3. Poszkodowanego zostawić w pozycji pourazowej i w miejscu, gdzie doszło do urazu. Tylko w stanie wyższej konieczności (brak oznak życia, niebezpieczeństwo w miejscu zdarzenia) zmienić pozycję lub ewakuować z miejsca zdarzenia.

4. Zabezpieczyć odcinek szyjny kręgosłupa: założyć kołnierz ortopedyczny lub obłożyć głowę kocem, kurtką.

5. Okolicę lędźwi, kolan i kostek wypełnić miękkimi tkaninami. W celu stabilizacji tułowia ułożyć zrolowane koce, kurtki lub inne przedmiotu wzdłuż ciała.

6. Zabezpieczyć poszkodowanego termicznie.

7. Kontrolować czynności życiowe.

Sposoby ręcznej stabilizacji kręgosłupa szyjnego:

•

od boku – podparcie jedną ręką potylicy, a drugą kości jarzmowych (kciuk, wskaziciel) lub żuchwy (dłonią); podparcie kości jarzmowych zmniejsza ryzyko upośledzenia oddychania na czas stosowania zabiegu, może być jednak niewskazane w przypadku złamań twarzoczaszki

•

od tyłu – kciuki pod potylicę, wskaziciele na kości jarzmowej, małe palce pod żuchwę

•

od przodu – kciuki pod kości jarzmowe, pozostałe palce pod potylicę

•

(pacjent leżący) ratownik klęczy w siadzie za głową poszkodowanego, obiema rękami chwyta głowę po obu stronach twarzy na wysokości uszu, ręce opiera o własne kolana, kciuki na kościach jarzmowych, pozostałe palce podtrzymują żuchwę

•

(pacjent leżący) ratownik leży na ziemi za poszkodowanym, chwyta głowę j.w. a łokcie opiera o podłoże