background image

Harcerze broni  "Rudego" i "Zo ki". 
Podejrzenia o homoseksualizm ich nie 
interesuj , zarzut antysemityzmu boli

Harcerze ze szczepu dru yn harcerskich i zuchowych "Pomara czarnia", z którego wywodzili si  "Zo ka" i 
"Rudy",  daj  sprostowania od El biety Janickiej, badaczki z PAN

Rozmowa z podharcmistrzem Antonim Morawskim, 25-latkiem, byøym komendantem Szczepu 23. WDH 
"Pomara czarnia", czøonkiem rady Fundacji "Pomara czarni", doktorantem w Instytucie Nauk Politycznych UW. 
''Pomara czarnia" jako jedyna dziaøa w ramach dwóch organizacji harcerskich: Zwi zku Harcerstwa Polskiego i Zwi zku 
Harcerstwa Rzeczypospolitej. 

Aleksandra Pezda: Dlaczego domagacie si  sprostowania od dr El biety Janickiej, która wyczytaøa z "Kamieni 
na szaniec" antysemityzm i homoseksualizm w ród harcerzy Szarych Szeregów?

Antoni Morawski: Bronimy swoich bohaterów. Jako spadkobiercy tradycji dbamy o dobre imi  dru yny, a wypowiedzi dr 
El biety Janickiej to dobre imi  szargaj . Dlatego chcieliby my,  eby poznaøa nasze argumenty, które s  oparte na 
faktach, i wycofaøa swoje zdanie. Zajmujemy si  wychowaniem møodych ludzi - jak to si  mówi w  argonie metodyki 
harcerskiej - cz sto "pracujemy z bohaterem", odwoøujemy si  wi c do utrwalonych wzorców. Po takich wypowiedziach 
mam problem - s  rzeczy, które dyskredytuj  nawet bohaterów i automatycznie wyrzucaj  go z kr gu wzorców.

Czy s  bohaterowie bez skazy? Czy naprawd  wiemy ju  wszystko i nie musimy szuka  nowych  ladów?

- Nowe  lady poznaøbym ch tnie. Tylko  e Janicka ich nie przedstawia, jedynie reinterpretuje znane fakty i porusza si  w 

wiecie domysøów. Wykazaøa si  naprawd  mglist  wiedz  z historii harcerstwa.

Domniemany homoseksualizm te  wyklucza bohaterów?

- Ta kwestia jest caøkowicie poza naszym zainteresowaniem. Jest nam daleko do wchodzenia w czyje  intymne relacje 
sprzed lat.

Co zabolaøo najbardziej?

- Pos dzenie o antysemityzm. Taka postawa jest z gruntu obrzydliwa, sprzeczna z prawem harcerskim i skautowym od 
ich pocz tków. W Polsce od rozkazu naczelnictwa ZHP w 1919 r. mamy zapis: "harcerz w ka dym widzi bli niego, a za 
brata uwa a ka dego innego harcerza". W tradycji brytyjskiej od 1908 r. obowi zuje zasada "A scout is a friend to all, 
and a brother to every other scout, no matter to what social class the other belongs" (skaut jest przyjazny dla wszystkich, 
za brata uwa a ka dego innego skauta, niezale nie od ró nic klasowych).

Nienawi  na tle narodowym przeczyøaby idei braterstwa. Napisa  wi c o harcerzu,  e byø antysemit , oznacza 
zdyskredytowa  go na caøej linii.

Nawet je li tak byøo?

- Nie ma  adnych dowodów na to,  e bohaterowie "Kamieni na szaniec" byli antysemitami. Takich dowodów nie 
przedstawia te  dr Janicka, tylko pos dzenia i przypuszczenia, oparte na w tøych podstawach.

Przed wojn  w Liceum Batorego nie dominowaø ju  nurt narodowy, raczej sanacyjny. W szkole pracowali nauczyciele o 
ró nych pogl dach. Podobnie byøo z 23. WDH - byli w niej harcerze i instruktorzy ró nych opcji: narodowej, sanacyjnej, 
równie  lewicowej. Wida  zupeønie inn  prawidøowo  ni  ta wskazana przez dr Janick . Z dru yny w latach 30. 
odchodz  instruktorzy o pogl dach narodowych. Na pewno nie byøo  adnych antysemickich czystek.

"Pomara czarnia" cz sto jest obiektem ataków ze wzgl du na osi gni cia i døug  histori  oraz wøa nie tych bohaterów z 
Szarych Szeregów. Teraz si  jednak obawiamy, bo naszego bohatera próbuj  podkra  ruchy narodowe.

To znaczy?

- Nie odpowiada nam to,  e od kilku lat ONR ch tnie umieszcza Janka Bytnara na swoich sztandarach, zawøaszczaj c 
nie swojego bohatera. Tylko dlatego,  e jedna osoba - Gustaw Potworowski, dowódca Grup Szkolnych ONR w latach 
30. - wyznaje po 70 latach milczenia,  e na zebraniach ONR spotkaø Jana Bytnara.

Wypowiedzi dr Janickiej, bez  adnych nowych dowodów, tylko to legitymizuj . Natomiast pewne jest,  e Janek Bytnar 
na pocz tku wojny wraz z innymi harcerzami dziaøaø krótko w PLAN-ie, który byø organizacj  lewicow . 
 
Czy "Rudy" i "Zo ka" s  bohaterami dla harcerzy równie  dzisiaj?

- Ta historia nadal jest  ywa. Wyobra nia 15-letnich chøopaków przej tych prawem harcerskim dziaøa na hasøo: 
braterstwo, wspólna walka za ojczyzn . 
 
Na pewno? Jak to jest z tym wzorcem z Szarych Szeregów? W szkoøach z lektur  jest problem, 

dzieci

nie chc  

czyta , nie rozumiej . Do harcerstwa te  si  ju  nie garnie wielu ch tnych.

- To prawda, harcerstwo dotkn ø kryzys. Z naborem jest problem, zwøaszcza w liceach.

Kiedy  23. WDH to byli w wi kszo ci liceali ci, a tylko niewielu møodszych harcerzy i zuchów. Teraz jest odwrotnie: 
przewa aj  møodsi harcerze, bo ci ej trafi  do møodzie y licealnej.

Inaczej ma si  skauting na  wiecie. W Wielkiej Brytanii jest tak wielu ch tnych,  e brakuje instruktorów, którzy by si  
mieli nimi zaj . To dlatego promocyjnie opiek  nad skautami przej øa ksi na Kate, a ich naczelnikiem jest znany 
podró nik Bear Grylls. Czekamy na podobn  pozytywn  zmian  u nas.

W dzisiejszym  wiecie, nastawionym na kult jednostki i jej indywidualnych potrzeb, idee wspólnotowe - wspóøpracy, 
dziaøania w grupie, dla wspólnego dobra - bardzo by si  przydaøy.

Mnie na przykøad harcerstwo na zawsze oduczyøo ch ci udziaøu w wy cigu szczurów. Staram si  by  wra liwy 
spoøecznie, traktuj  otoczenie jako wspólnot  - lokaln , regionaln , pa stwow . Nie odwracam si  od problemów innych 

Strona 1 z 2

Harcerze broni  'Rudego' i 'Zo ki'. Podejrzenia o homoseksualizm ich nie interesuj , ...

2013-04-10

http://wyborcza.pl/2029020,127462,13703698.html

background image

ludzi i staram si  pomaga  na miar  swoich mo liwo ci. 

Dr El bieta Janicka, slawistka z PAN w wywiadzie dla PAP sprzed tygodnia powiedziaøa,  e "Kamienie na szaniec" 
Aleksandra Kami skiego to "ksi ka mitotwórcza" i zaapelowaøa o nowe podej cie do jej interpretacji. T  tez  Janicka 
stawia ju  w wydanej dwa lata temu ksi ce "Festung Warschau". Ale dopiero wywiad wywoøaø kontrowersje.

Zdaniem Janickiej "Kamieni na szaniec", wzorcowej szkolnej 

lektury

, nikt nigdy nie poddaø krytycznej analizie. Nie 

umie ciø jej te  w kontek cie historii okupacyjnej Warszawy. Z tego kontekstu dr Janicka wyøowiøa kwestie  ydowskie -
zauwa yøa,  e nie ma o tym søowa w ksi ce, cho  byøa pisana w maju 1943 r., a wi c u schyøku powstania w getcie. Jej 
zdaniem dlatego,  e autor zdawaø sobie spraw  z antysemityzmu odbiorców - czyli harcerzy z Szarych Szeregów, 
którym byøa dedykowana.

Janicka uwa a te ,  e kult przedwojennego warszawskiego Liceum im. Stefana Batorego i dziaøaj cej przy nim 23. 
Warszawskiej Dru yny Harcerskiej, z której wywodzili si  bohaterowie powie ci, jest "problematyczny" , bo "w latach 30. 
dokonywaøo si  w Batorym "czyszczenie" szkoøy i dru yny z osób pochodzenia  ydowskiego". Badaczka mówi o 
"przemocy na tle antysemickim" oraz  e na tym tle "bójki w klasach byøy na porz dku dziennym".

Dodatkowo Janicka wysun øa hipotez ,  e gøówni bohaterowie powie ci,  oønierze Szarych Szeregów - "Zo ka" -
Tadeusz Zawadzki oraz "Rudy" - Jan Bytnar - mogli by  homoseksualistami.

Nie milkn  køótnie na ten temat. Zaprotestowali byli harcerze z Szarych Szeregów, równie  dzisiejsi instruktorzy z 23. 
WDH "Pomara czarnia". W otwartym li cie pisz : "Nie godzimy si  na wrzucanie nas do antysemickiego worka". 
Domagaj  si  od badaczki wycofania si  z wypowiedzi.

Tekst pochodzi z serwisu Wyborcza.pl -

http://wyborcza.pl/0,0.html

© Agora SA

Strona 2 z 2

Harcerze broni  'Rudego' i 'Zo ki'. Podejrzenia o homoseksualizm ich nie interesuj , ...

2013-04-10

http://wyborcza.pl/2029020,127462,13703698.html