T
ylko przestrzeganie regulacji ustawowych wynikają-
cych z przepisów Prawa budowlanego może zapo-
biec nieprzewidzianym zdarzeniom na poszczególnych
etapach powstawania obiektu budowlanego. Według
D.W. Smitha jest to także wzorowo współpracujący zespół
odpowiednio dobranych ludzi. Najpoważniejszym zdarze-
niem dotyczącym obiektu budowlanego jest katastrofa
budowlana. W razie jej zaistnienia za wszystko, co dzieje
się na placu budowy, m.in. za odpowiednie zabezpiecze-
nie terenu wraz ze znajdującymi się na nim obiektami
budowlanymi i urządzeniami technicznymi, a także
za zapewnienie bezpieczeństwa ludzi, odpowiedzialny
jest kierownik budowy. Obowiązki kierownika budowy
oraz innych osób ściśle związanych z budową obiektu bu-
dowlanego w przypadku wystąpienia katastrofy budow-
lanej uregulowane zostały w rozdziale 7 w przepisach art.
73-79 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst
jedn. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.)
Zapiski Herodota z 480 p.n.e.
O katastrofi e mostu pisał już Herodot w 480 r. p.n.e. Zda-
rzenie dotyczyło mostu przez Hellespont, zbudowanego
na rozkaz perskiego króla Kserksesa: „Kiedy już przerzucono
most, przez cieśninę morską nadeszła wielka burza, która
wszystko rozbiła i rozerwała. Kserkses był głęboko wstrzą-
śnięty tą wiadomością i rozkazał wymierzyć Hellespontowi
trzysta batów oraz wrzucić do morza parę kajdan. Co wię-
cej, wysłał równocześnie katów, aby Hellesponta napięt-
nowali rozpalonym żelazem. Przykazał też chłoszczącym
wypowiedzieć te barbarzyńskie i zuchwałe słowa: »Gorzka
wodo, nasz pan wymierza ci tę karę, boś go skrzywdziła,
nie doznawszy od niego nic złego. I król Kserkses przejdzie
cię, czy chcesz, czy nie chcesz. Tobie zaś słusznie żaden
człowiek nie składa ofi ar, boś jest zamuloną i słoną wodą«.
W ten sposób polecił ukarać morze, a tym, którzy mieli
nadzór nad budową mostu, kazał uciąć głowy”.
Katastrofa budowlana
dotyczy nie tylko samego
obiektu budowlanego
Przepisy prawne za katastrofę budowlaną uważają nie tyl-
ko zdarzenie dotyczące samego obiektu budowlanego, tj.
niezamierzone i gwałtowne zniszczenie tego obiektu lub
jego części, ale zniszczenie konstrukcyjnych elementów
rusztowań, elementów urządzeń formujących, ścianek
szczelnych i obudowy wykopów. Do katastrofy budowla-
nej przepisy nie zaliczają natomiast: uszkodzenia elemen-
tu wbudowanego w obiekt budowlany, nadającego się
do naprawy lub wymiany oraz awarii instalacji.
Co robić
w razie zaistnienia katastrofy?
Jeśli dojdzie do katastrofy budowlanej, kierownik budowy
(robót) – właściciel albo zarządca lub użytkownik − jest
zobowiązany zorganizować doraźną pomoc dla po-
szkodowanych (wezwać służby medyczne, ratownicze
itd.) i przeciwdziałać rozszerzaniu się skutków katastrofy
(np. odcinając dopływy gazu i prądu). Osoba odpowie-
dzialna za obiekt musi go tak zabezpieczyć, aby dostępu
do niego nie miały osoby postronne, które mogłyby
później utrudnić postępowanie wyjaśniające na temat
przyczyn katastrofy. Obowiązkiem osoby odpowiedzialnej
za nieruchomość jest również niezwłoczne powiadomie-
nie właściwego organu nadzoru budowlanego, proku-
ratury, policji, a także inwestora, projektanta obiektu bu-
dowlanego, jeżeli katastrofa nastąpiła w trakcie budowy.
Postępowanie wyjaśniające
Postępowanie wyjaśniające w sprawie przyczyn katastro-
fy budowlanej prowadzi w pierwszej instancji właściwy
organ nadzoru budowlanego. Po otrzymaniu zawiado-
mienia o katastrofi e budowlanej organ obowiązany jest
niezwłocznie powołać komisję (art. 76 ust. 1 Ustawy), która
ustali przyczyny i okoliczności niezbędnych do likwidacji
zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Obowiąz-
kiem organu jest również niezwłoczne powiadomienie
o katastrofi e budowlanej organu wyższego stopnia oraz
głównego inspektora nadzoru budowlanego, które mogą
przejąć prowadzenie postępowania wyjaśniającego.
W skład komisji, którą powołuje organ prowadzący postę-
powanie wyjaśniające, wchodzą:
– przewodniczący;
– przedstawiciele innych zainteresowanych lub właści-
wych rzeczowo organów administracji rządowej;
– przedstawiciele samorządu terytorialnego, a w miarę
potrzeby − rzeczoznawcy lub inne osoby mające wy-
magane kwalifi kacje zawodowe.
Do udziału w czynnościach komisji mogą być ponadto
wzywani:
– inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego;
– projektant, przedstawiciel wykonawcy i producenta wy-
robów budowlanych;
– osoby odpowiedzialne za nadzór nad wykonywaniem
robót budowlanych.
Obowiązki inwestora
organizującego
proces budowlany
Do zadań inwestora należy zorganizowanie procesu budowy
z uwzględnieniem zawartych w przepisach zasad bezpie-
czeństwa i ochrony zdrowia. Chodzi tu w szczególności o zle-
cenie opracowania projektu budowlanego, wyznaczenie
kierownika budowy i opracowanie planu bezpieczeństwa
i ochrony zdrowia. Inwestor może ustanowić inspektora nad-
zoru inwestorskiego na budowie, a także może zobowiązać
projektanta do sprawowania nadzoru autorskiego.
Do podstawowych obowiązków inspektora nadzoru in-
westorskiego będzie należało reprezentowanie inwestora
na budowie przez sprawowanie kontroli zgodności jej
realizacji z projektem i pozwoleniem na budowę, z przepi-
sami oraz zasadami wiedzy technicznej.
Katastrofa
budowlana
Obowiązki kierownika budowy
Anna Stychlerz
„Vox Iuris” Doradztwo Prawne Szczecin
info@voxiuris.pl
Liczba katastrof
budowlanych
w Polsce cią-
gle jest wysoka
i ma tenden-
cję zwyżkową.
Z tego względu
tak ważne jest
poznanie Prawa
budowlanego
i obowiązków
poszczególnych
osób w razie
katastrofy.
36
