ZAOCZNA POLICEALNA SZKOŁA COSINUS WARSZAWIE 

 

W  

Kierunek : Technik rachunkowości,   semestr I 

 

   

 

Przedmiot: Działalność gospodarcza w branży ekonomicznej. 
 
 
Temat: Wybrane klasyfikacje kosztów produkcji. Koszty i przychody 

działalności przedsiębiorstw i ich wpływ na wynik finansowy. 

 
Zagadnienia: 

1.Przychody i koszty działalności gospodarczej. 
2. Grupowanie kosztów w różnych układach. 
3.Próg rentowności. 
4.Wynik finansowy. 

 
     Podmiot gospodarczy  to jednostka organizacyjna prowadząca działalność 
gospodarczą. Działalność gospodarcza to zarobkowa działalność wytwórcza, 
budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i 
wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w 
sposób zorganizowany i ciągły. Ustawa z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie 
działalności gospodarczej. 

 
Podmiot gospodarczy z tyt. prowadzonej działalności gospodarczej osiąga 
wpływy pieniężne zwane przychodami 
Na całkowity przychód składają się: 
- przychody operacyjne uzyskane  ze sprzedaży produktów, towarów i usług 

     - pozostałe przychody operacyjne uzyskane np. ze sprzedaży składników 
majątku trwałego, otrzymane odszkodowania, darowizny, dotacje itp. 
    - przychody z operacji finansowych, na które składają się: 
       * przychody ze sprzedaży papierów wartościowych, 
       * dywidendy, 
       * odsetki od udzielonych kredytów i pożyczek, 
       * dyskonto przy zakupie weksli, czeków obcych i papierów wartościowych, 
       * dodatnie różnice kursowe przy walutach obcych. 
 
 
 
 
 

 
 
 
Koszty stanowią wartość zużytych do produkcji środków i przedmiotów pracy 
oraz wydatków ponoszonych na płace, świadczenia, opłaty itp.. 
 
 

•

 

koszty operacyjne, 

•

 

pozostałe koszty operacyjne, 

•

 

koszty operacji finansowych. 

 
Jednostki gospodarcze mogą grupować koszty w czterech układach kosztów: 
 
a)

 

rodzajowym, wg rodzaju ponoszonych kosztów prostych takich jak zużycie 
materiałów i energii, usługi obce, niektóre podatki i opłaty, wynagrodzenia, 
ubezpieczenie społeczne i inne świadczenia, amortyzacja, pozostałe koszty. 
Ta klasyfikacja umożliwia badanie struktury kosztów oraz porównanie jej w 
czasie. 

b)

 

funkcjonalnym, wg. miejsca powstawania kosztów, którymi są elementy  
procesu gospodarczego.  
W przedsiębiorstwie produkcyjnym i usługowym można wyróżnić : koszty 
zakupu, koszty produkcji i koszty sprzedaży.  
W przedsiębiorstwie handlowym – koszty zakupu towarów, 
magazynowania, reklamy, sprzedaży, zarządzania.    
Celem takiego grupowania kosztów jest stworzenie warunków do analizy 
kosztów i ustalenie osób odpowiedzialnych za ich wysokość. 

c)

 

kalkulacyjnym, tzn. według możliwości przypisania kosztów konkretnemu  
wyrobowi. W układzie tym koszty dzieli się na: 
- bezpośrednie, czyli takie, które można bezpośrednio przypisać danemu 
wyrobowi na podstawie dokumentów np.: materiały bezpośrednie, płace 
bezpośrednie itp. 
- pośrednie (wspólne), czyli takie, które nie mogą być bezpośrednio 
przyporządkowane konkretnemu wyrobowi i są łączone w grupy, np. koszty 
wydziałowe, ogólnozakładowe, sprzedaży. Podział tych kosztów wymaga 
stosowania kluczy rozliczeniowych. 
Układ kalkulacyjny umożliwia ustalenie kosztu jednostkowego wyrobu. 

  d) analityczno-ekonomicznym grupującym koszty z różnych punktów                     
       widzenia w zależności od potrzeb przedsiębiorstwa, np. koszty proste i                 
       złożone, stałe i zmienne, zależne i niezależne. 
       Koszty stałe nie zmieniają się pod wpływem zmiany wielkości produkcji  
        np. czynsz, amortyzacja. Koszty zmienne zmieniają się wraz ze zmianą  
        wielkości produkcji, np. materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie. 
 

 
 
Podmiot gospodarczy niezależnie od rodzaju działalności dąży do uzyskania 
zysku. Oznacza to, że przychody muszą być wyższe niż ponoszone koszty. 
Analiza punktu zwrotnego (krytycznego), zwanego też progiem rentowności 
odpowiada na pytanie, przy jakiej wielkości produkcji (sprzedaży) koszty i 
przychody są sobie równe? Przekroczenie tego progu przyniesie 
przedsiębiorstwu zysk. 
 
Można wyznaczyć próg rentowności (Pr) ze wzoru: 
 
                     Pr = Ks : (c – kjz)     gdzie: 
 
Ks – koszty całkowite stałe 
c    - cena jednostkowa 
kjz – koszty jednostkowe zmienne. 
 
 
Wynik finansowy to wyrażony w pieniądzu efekt działalności podmiotu 
gospodarczego. Jest różnicą pomiędzy przychodami a kosztami ich uzyskania. 
Dodatnia różnica to – zysk, ujemna – strata. Ujemny efekt działalności 
utrzymujący się przez dłuższy czas, prowadzi do upadłości. 
 
Na wynik finansowy brutto składają się: 

a)

 

wynik działalności operacyjnej, który obejmuje: 

  - wynik sprzedaży, który jest  różnicą pomiędzy przychodami ze sprzedaży 
produktów, towarów i innych składników majątku obrotowego a kosztami 
uzyskania tych przychodów. 
  - wynik pozostałej działalności operacyjnej, tzn. różnica pomiędzy 
pozostałymi przychodami i kosztami operacyjnymi. 
b) wynik operacji finansowych, który jest różnicą pomiędzy przychodami z 
operacji finansowych (np. przychody z tytułu udziału w innych firmach, 
odsetki od udzielonych kredytów) a kosztami operacji finansowych  (np. 
odsetki od zaciągniętych pożyczek, kredytów, prowizje bankowe). 
c) wynik operacji nadzwyczajnych to różnica pomiędzy zyskami 
nadzwyczajnymi a stratami nadzwyczajnymi (występują sporadycznie i są 
nieprzewidywalne) 

 
 
 
 

 

 

 

 
 

 

Po zsumowaniu wyniku działalności operacyjnej, wyniku operacji 
finansowych oraz wyniku operacji nadzwyczajnych otrzymujemy 
wynik finansowy brutto, który ulega pomniejszeniu o obowiązkowe 
obciążenia wyniku finansowego. Najważniejszą pozycją zmniejszającą 
wynik finansowy brutto jest podatek dochodowy a także obowiązkowe 
odliczenia z zysku. Po tych odliczeniach otrzymujemy wynik finansowy 
netto – zysk netto (lub stratę). 
 
Zysk netto może być dzielony na różne cele, np. rozwój firmy, na premie i 
nagrody, do podziału dla wspólników czy akcjonariuszy.  Zależy od formy  
organizacyjno-prawnej podmiotu oraz od samodzielnej decyzji organów  
jednostki gospodarczej. 
 
 
Pytania egzaminacyjne: 
1.

 

Co składa się na całkowity przychód podmiotu gospodarczego? 

2.

 

Co to są koszty i jak je można pogrupować? 

3.

 

Jak wyznacza się i interpretuje próg rentowności? 

4.

 

Jak oblicza się wynik finansowy brutto i netto? 

5.

 

Na jakie cele może być przeznaczony zysk netto? 

 
Ć

wiczenie 

Opracuj schemat ustalania wyniku finansowego.  
 
 
Literatura: 
Zofia Mielczarczyk – Finanse, WSiP 2011 
Maria Wajgner, Renata Tylińska – Podstawy ekonomiczne i prawne, rea 
2007 
Damian Dębski, Paweł Dębski – Funkcjonowanie przedsiębiorstw cz. 2, 
WSiP 2013   
  
Ustawa z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej.