Gazeta Podatkowa nr 57 • 16.07.2007 r.
www.gazetapodatkowa.pl
10
Rachunkowość dla każdego
Porady eksperta
Potrącenie z wynagrodzenia kwoty za niezwróconą
odzież roboczą
Pracownik otrzymał na okres 12 miesięcy odzież roboczą. Po przepra-
cowaniu 6 miesięcy pracownik rozwiązał umowę o pracę, lecz nie zwrócił
wydanej mu odzieży. Zamierzamy potrącić pracownikowi z wynagrodzenia
kwotę należności za niezwróconą odzież roboczą. Jak powyższe zdarzenie
ująć w księgach rachunkowych?
Pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie
robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach w sytuacji, gdy odzież
własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu oraz ze względu
na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy. Obowiązek
ten wynika z art. 237
7
§ 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U.
z 1998 r. nr 21, poz. 94, ze zm.).
Rodzaje odzieży, których stosowanie na określonych stanowiskach jest niezbędne oraz
przewidywane okresy użytkowania tej odzieży określa pracodawca. Odzież ta stanowi
własność pracodawcy i podlega zwrotowi po rozwiązaniu umowy o pracę, chyba że
pracodawca i pracownik uzgodnili inaczej. Pracownik, który po ustaniu zatrudnienia
nie dokonał zwrotu przydzielonej mu odzieży, naraża się na odpowiedzialność mate-
rialną za powierzone mu mienie.
Z pytania wynika, że pracodawca zamierza dokonać potrącenia z wynagrodzenia
pracownika kwoty należności za niezwróconą odzież roboczą. Należy w tym miejscu
wskazać, że z art. 91 § 1 Kodeksu pracy wynika, że należności inne niż wymienione
w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgo-
dą wyrażoną na piśmie. Należność z tytułu niezwróconej odzieży roboczej nie jest
wymieniona w tych przepisach, zatem pracodawca może dokonać tego potrącenia
z wynagrodzenia tylko na podstawie pisemnej zgody tego pracownika.
Obciążenie pracownika kosztami za niezwróconą odzież roboczą, na podstawie pi-
semnej decyzji kierownika, spowoduje powstanie u pracodawcy przychodu związanego
pośrednio z działalnością operacyjną jednostki, który zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32
ustawy o rachunkowości zalicza się do pozostałych przychodów operacyjnych. Na oko-
liczność obciążenia pracownika wartością niezwróconej przez niego odzieży roboczej
może być wystawiona nota obciążeniowa (księgowa). Powinna ona zawierać co najmniej
dane określone w art. 21 ustawy o rachunkowości dla dowodów księgowych.
Ewidencję rozrachunków z pracownikami z innych tytułów niż wynagrodzenie za pracę
jednostka może prowadzić na koncie 23-4 „Pozostałe rozrachunki z pracownikami”.
Wszelkiego rodzaju potrącenia (obowiązkowe i dobrowolne) pomniejszają odpowied-
nio ustaloną sumę wynagrodzenia pracownika.
Ujęcie w księgach rachunkowych tego zdarzenia może przebiegać zapisami:
1. Nota księgowa – obciążenie pracownika za niezwróconą odzież roboczą:
- Wn konto 23-4 „Pozostałe rozrachunki z pracownikami”
(w analityce: Imienne konto pracownika),
- Ma konto 76-0 „Pozostałe przychody operacyjne”.
2. Lista płac – potrącenie z wynagrodzenia pracownika należności z tytułu niezwró-
conej odzieży roboczej – pracownik wyraził zgodę na piśmie:
- Wn konto 23-0 „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń”
(w analityce: Imienne konto pracownika),
- Ma konto23-4 „Pozostałe rozrachunki z pracownikami”
(w analityce: Imienne konto pracownika).
3. WB – wypłata wynagrodzenia pomniejszonego o kwotę obciążenia z tytułu
niezwróconej odzieży roboczej:
- Wn konto 23-0 „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń”
(w analityce: Imienne konto pracownika),
- Ma konto 13 „Rachunek bieżący”.
A.B.
D
la punktów obrotu detalicznego można prowadzić ewidencję wartościową obrotów
i stanów towarów, której przedmiotem zapisów są tylko przychody, rozchody i stany
całego zapasu (art. 17 ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości – Dz. U. z 2002 r. nr 76,
poz. 694 ze zm.). W takim przypadku na koncie 33 „Towary” księguje się zakupione towary
w cenach ewidencyjnych ustalonych na poziomie cen sprzedaży brutto. Cena ta obejmuje
wartość towarów w cenach zakupu powiększonych o marżę handlową oraz VAT należny
zarezerwowany w cenie ewidencyjnej. Ewidencja (wycena) towarów w ten sposób upraszcza
czynności księgowe, ale także pozwala rozliczyć osoby prowadzące sklep z powierzonego
im mienia.
Przyjęcie towarów do sklepu oraz ich sprzedaż można ujmować w księgach rachunko-
wych zapisami:
1. Przyjęcie towarów do sklepu:
a) wartość towarów w cenach zakupu
- Ma konto 30 „Rozliczenie zakupu”,
b) marża zawarta w cenach sprzedaży przyjętych za ceny ewidencyjne
- Ma konto 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży”,
c) VAT należny zarezerwowany w cenach ewidencyjnych
- Ma konto 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu VAT”,
d) wartość towarów w cenach ewidencyjnych ustalonych na poziomie cen sprzedaży
brutto (poz.: 1a + 1b +1c)
- Wn konto 33 „Towary”.
2. Sprzedaż towarów (ewidencjonowana przy zastosowaniu kas rejestrujących):
a) wartość w cenach sprzedaży netto (bez VAT)
- Ma konto 73-0 „Sprzedaż towarów”,
b) VAT należny (w wielkości zawartej w utargu ze sprzedaży towarów)
- Ma konto 22 „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
c) razem utarg ze sprzedaży towarów
- Wn konto 10 „Kasa” lub konto 13-9 „Środki pieniężne w drodze” – np. jeśli
zapłaty za towary dokonano kartą płatniczą.
3. Rozchód sprzedanych towarów – według cen ewidencyjnych:
- Wn konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”,
- Ma konto 33 „Towary”.
Na koniec miesiąca należy ustalić odchylenia z tytułu zrealizowanej marży w wielkości
obliczonej za pomocą wskaźnika odchyleń przeciętnych (Wop):
Wop = (O × 100): (Rk + S)
gdzie:
O – odchylenia od cen ewidencyjnych za dany okres sprawozdawczy, łącznie ze stanem
tych odchyleń na początek tego okresu, podlegające rozliczeniu,
Rk– wartość zapasów w cenach ewidencyjnych ustalona na koniec okresu sprawozdaw-
czego,
S – rozchód towarów ustalony w cenach ewidencyjnych za okres sprawozdawczy.
Za pomocą wskaźnika odchyleń przeciętnych oblicza się odchylenia od cen ewidencyj-
nych przypadające na rozchód towarów (Os): Os = (S × Wop) : 100 oraz odchylenia od cen
ewidencyjnych przypadające na zapasy towarów (ORk): ORk = (Rk × Wop) : 100 lub
ORk = (O – Os).
Ponadto po zakończeniu miesiąca należy ustalić kwotę odchyleń z tytułu VAT należnego
– na podstawie kwoty podatku VAT z wydruku fiskalnego.
Przeksięgowanie odchyleń od cen ewidencyjnych w części przypadającej na sprzedane
towary ujmuje się w księgach rachunkowych następująco:
a) odchylenia z tytułu zrealizowanej marży
- Wn konto 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży”,
b) odchylenia z tytułu VAT należnego
- Wn konto 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu VAT”,
c) kwota ogółem odchyleń (a + b)
- Ma konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”.
Tym sposobem, po przeksięgowaniu odchyleń od cen ewidencyjnych przypadających
na sprzedane towary, na koncie 73-1 na koniec okresu sprawozdawczego (miesiąca) otrzy-
mujemy wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia).
Przykład
Założenia
Jednostka prowadzi sklep detaliczny i wycenia towary według cen sprzedaży brutto. Do tego
sklepu zakupiono towary o cenie zakupu (bez VAT naliczonego) 6.000 zł. Naliczono marżę
w wysokości 30% ceny zakupu: 1.800 zł oraz ustalono podatek VAT zarezerwowany w cenie
sprzedaży według stawki 22%: 1.716 zł – według wyliczenia (6.000 zł + 1.800 zł) × 22%. Towary
przyjęto więc w księgach rachunkowych według cen sprzedaży brutto równej 9.516 zł (6.000 zł
+ 1.800 zł + 1.716 zł). Do końca miesiąca sprzedano połowę tych towarów za kwotę 4.758 zł
(za gotówkę). Sprzedaż w sklepie realizowana jest przy zastosowaniu kasy rejestrującej.
Dekretacja
1. Przyjęcie towarów do sklepu:
a) wartość towarów w cenach zakupu
6.000 zł
- Ma konto 30 „Rozliczenie zakupu”,
b) marża zawarta w cenie sprzedaży
1.800 zł
- Ma konto 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży”,
c) VAT należny zarezerwowany w cenie sprzedaży
1.716 zł
- Ma konto 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu VAT”,
d) wartość towarów w cenie sprzedaży brutto
9.516 zł
- Wn konto 33 „Towary”.
2. Sprzedaż towarów:
a) wartość w cenach sprzedaży netto
3.900 zł
- Ma konto 73-0 „Sprzedaż towarów”,
b) VAT należny
858 zł
- Ma konto 22 „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
c) razem utarg ze sprzedaży towarów
4.758 zł
- Wn konto 10 „Kasa”.
3. Rozchód sprzedanych towarów:
4.758 zł
- Wn konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu”,
- Ma konto 33 „Towary”.
4. Przeksięgowanie odchyleń od cen ewidencyjnych przypadających na sprzedane
towary:
a) odchylenia z tytułu zrealizowanej marży
Wop = (1.800 zł × 100) : (4.758 zł + 4.758 zł) = 18,9155%,
Os = (4.758 zł × 18,9155%) : 100 =
900 zł
- Wn konto 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży”,
b) odchylenia z tytułu VAT należnego
858 zł
- Wn konto 34 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów z tytułu VAT”,
c) kwota ogółem odchyleń (a + b)
1.758 zł
- Ma konto 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu”.
5. Obliczenie odchyleń z tytułu marży przypadających na zapas towarów – odchylenia
te nie podlegają księgowaniu:
ORk = 4.758 zł × 18,9155% = 900 zł (kwota zgodna z saldem konta 34 „Odchylenia
od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży”).
Saldo konta 73-1 na koniec miesiąca, po skorygowaniu o odchylenia przypadające na sprze-
dane towary, przedstawia wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu: 3.000 zł.
Księgowania
Konto 30 „Rozli-
czenie zakupu”
Konto 34 „Odchylenia
od cen ewidencyjnych
towarów z tytułu marży”
Konto 34 „Odchylenia
od cen ewidencyjnych
towarów z tytułu VAT”
6.000 (1a
4a) 900
1.800 (1b
4b) 858
1.716 (1c
900 (S.k.
858 (S.k.
Konto 33 „Towary”
Konto 73-0 „Sprzedaż
towarów”
Konto 22 „Rozrachunki
z urzędem skarbowym
z tytułu VAT należnego”
1d) 9.516
4.758 (3
3.900 (2a
858 (2b
S.k.) 4.758
Konto 10 „Kasa”
Konto 73-1 „Wartość
sprzedanych towarów
w cenach zakupu”
2c) 4.758
3) 4.758
1.758 (4c
S.k.) 3.000
Dorota Przybyszewska
Jak ewidencjować towary w sklepie?