Niniejszy dokument

 

Zatwierdzam

 

jako obowiązujący w 

 

LO

GO 

 

 

 

 

 

[data 

zatwierdze

nia]            

 

data

 

 

 

 

 

        Imię i Nazwisko

 – Właściciel/Dyrektor

 

 

                 ............................................................

 

                      podpis

 

Dokument jest wydany przez  

LOGO/ lub nazwa FIRMY

 

W

szelkie prawa zastrzeżone. Przedruk, kopiowanie, reprodukowanie w całości lub w częściach tylko za zgodą wydawcy.

 

 

 

LOGO   

Nazwa i adres FIRMY

 

P

R

O

C

E

D

U

R

A

 

S

y

s

t

e

m

o

w

a

 

 

 

P07.01 

wyd.

 

 

[data wydania]

 

str. 1 / stron 

8

 

ilość załączników: 3 + 3 formularze

 

egz. nr: ...............

 

Tytuł: 

Nadzoro

wanie wyposażenia pomiarowego

 

Spis treści

 

1. Cel

................................

................................

................................

................................

................................

...

2

 

2. Przedmiot i zakres

................................

................................

................................

................................

.........

2

 

3. Definicje i terminy

................................

................................

................................

................................

..........

2

 

4. Odpowiedzialność i uprawnienia

................................

................................

................................

..................

3

 

5. Schemat blokowy

................................

................................

................................

................................

..........

4

 

6. Opis postępowania

................................

................................

................................

................................

........

5

 

6.1 Wymagania i zasady ogólne

................................

................................

................................

.......................

5

 

6.2 Określenie pomiarów i wybór wyposażenia

................................

................................

................................

.

5

 

6.3 Zakupy i kontrola po zakupie

................................

................................

................................

......................

5

 

6.4 Ewidencja i oznakowanie wyposażenia

................................

................................

................................

.......

6

 

6.5 Kontrola metrologiczna

................................

................................

................................

...............................

6

 

6.6 Użytkowanie wyposażenia

................................

................................

................................

..........................

7

 

6.6.1 Wymagania ogólne

................................

................................

................................

..............................

7

 

6.6.2 Warunki użytkowania

................................

................................

................................

...........................

7

 

6.6.3 Sprawdzenie przed użyciem

................................

................................

................................

.................

7

 

6.6.4 Utrata własności metrologicznych

................................

................................

................................

.........

7

 

6.6.5

 Obrót narzędziami pomiarowymi

................................

................................

................................

..........

7

 

6.7 Udostępnienie danych o wyposażeniu

................................

................................

................................

........

7

 

7. Dokumenty związane

................................

................................

................................

................................

.....

7

 

8. Zapisy

................................

................................

................................

................................

.............................

7

 

9. Załączniki

................................

................................

................................

................................

.......................

8

 

10. Zmiany do wydania poprzedniego

................................

................................

................................

..............

8

 

11. Informacje dodatkowe i postanowienia końcowe

................................

................................

......................

8

 

 

LOGO

 

P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

 

str. 

2  z 

2  

 

1.

 

Cel

 

     Zapewnienie, 

że wyposażenie pomiarowe używane do wykazania zgodności 

materia

łów/

wyrobów

     

i 

procesów 

z 

wymaganiami 

jest 

odpowiednio 

dokładne, 

dostępne 

w 

miejscach 

stosowania 

i 

objęte 

kontrolą metrologiczną.

 

 

2.

 

Przedmiot i zakres

 

      Przedmiotem jest postępowanie obejmujące procesy i działania:

 

 

planowanie pomiarów oraz dobór i za

kup wyposażenia,

 

 

kontrolę metrologiczną i serwis wyposażenia,

 

 

użytkowanie wyposażenia,

 

 

ewidencję i oznakowanie wyposażenia,

 

 

przechowywanie i udostępnianie dokumentacji dotyczącej wyposażenia.

 

 

      

Procedura dotyczy wyposażenia służącego do:

 

 

wykazania 

zgo

dności 

charakterystyk 

i 

parametrów 

materiałów/

wyrobów 

z 

określonymi 

wymaganiami,

 

 

do wzorcowania lub sprawdzania.

 

 

3.

 

Definicje i terminy

 

      Poniżej 

zestawiono ważniejsze terminy użyte bezpośrednio w procedurze. Dalsze istotne terminy 

związane 

z 

procesem 

po

miarowym 

i 

systemem 

nadzorowania 

pomiarów 

podano 

w 

załączniku 

Nr 

3 

(nie stanowi integralnej części procedury).

 

1.

 

Wyposażenie 

pomiarowe

: 

sprzęt 

pomiarowy, 

oprogramowanie, 

wzorzec 

pomiarowy, 

materiał 

odniesienia 

lub 

pomocnicza 

aparatura 

lub 

ich 

kombinacja, 

nie

zbędne 

do 

przeprowadzenia 

procesu pomiarowego.

 

2.

 

Proces pomiarowy

: zbiór operacji w celu określenia wartości wielkości.

 

3.

 

Potwierdzenie 

metrologiczne (zatwierdzenie / kontrola metrologiczna)

: zbiór operacji wymaganych 

do 

zapewnienia, 

że 

wyposażenie 

pomiarowe 

d

ostosowane 

jest 

do 

wymagań 

związanymi 

z 

jego 

zamierzonym użyciem.

 

Uwagi:

 



 

Potwierdzenie 

metrologiczne 

obejmuje 

zwykle 

wzorcowanie 

i/lub 

weryfikację, 

wszelkie 

niezbędne 

adjustacje 

lub 

naprawy 

i 

późniejsze 

ponowne 

wzorcowanie, 

porównanie 

wyników 

wzorcowania 

z

 

wymaganiami 

metrologicznymi 

związanymi 

z 

zamierzonym 

użyciem 

wyposażenia 

pomiarowego, 

jak 

też 

wszelkie 

wymagane 

zabezpieczenie 

nastaw 

i 

etykietowanie.

 



 

Dopóki 

nie 

wykaże 

się 

i 

nie 

udokumentuje 

przynajmniej 

przydatności 

wyposażenia 

pomiarowego do zamierzone

go użycia, nie osiągnie się potwierdzenia metrologicznego.

 



 

Wymagania 

dotyczące 

zamierzonego 

użycia 

mogą 

obejmować 

m.in. 

zakres, 

rozdzielczość 

oraz maksymalne dopuszczalne błędy itp.

 



 

Wymagania 

dotyczące 

potwierdzenia 

metrologicznego 

są 

odrębne 

od 

wymagań 

do

tyczących 

wyrobu i nie są w ramach tych wymagań specyfikowane.

 

4.

 

System 

nadzorowania 

pomiaru

: 

zbiór 

wzajemnie 

powiązanych 

lub 

wzajemnie 

oddziaływujących 

elementów 

niezbędnych 

do 

osiągnięcia 

potwierdzenia 

metrologicznego 

i 

ciągłego 

sterownia 

procesami pomiaro

wymi.

 

5.

 

Wzorcowanie

: 

jest 

to 

zbiór 

operacji 

ustalających, 

w 

określonych 

warunkach, 

relację 

między 

wartościami 

wskazanymi 

przez 

przyrząd 

pomiarowy 

lub 

układ 

pomiarowy 

albo 

wartościami 

reprezentowanymi 

przez 

materialną 

miarę 

lub 

materiał 

odniesienia, 

a 

odpowia

dającymi 

wartościami wielkości urzeczywistnionymi przez wzorce odniesienia.

 

Uwagi:

 



 

Wynik 

wzorcowania 

pozwala 

na 

przypisanie 

wskazaniom 

odpowiednich 

wartości 

wielkości 

LOGO

 

P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

 

str. 

3  z 

3  

 

mierzonej lub na wyznaczenie poprawek wskazań.

 

 



 

Wzorcowanie 

może 

również 

służyć 

do 

wyznac

zania 

innych 

właściwości 

metrologicznych, 

jak 

np. efektów wielkości pływających.

 



 

Wynik 

wzorcowania 

może 

być 

poświadczony 

w 

dokumencie, 

nazywanym 

niekiedy 

świadectwem wzorcowania lub protokołem wzorcowania.

 



 

Wynik 

wzorcowania 

jest 

czasem 

wyrażany 

jako 

popraw

ka 

lub 

jako 

współczynnik 

wzorcowania 

lub krzywa wzorcowania.

 

6.

 

Sprawdzanie

: 

jest 

to 

potwierdzenie, 

poprzez 

zbadanie 

i 

zabezpieczenie 

dowodu, 

spełnienia 

określonych wymagań.

 



 

W 

połączeniu 

z 

zasadami 

zarządzania 

wyposażeniem 

pomiarowym 

umożliwia 

to 

sprawdzenie,

 

czy 

odchyłki 

między 

wartościami 

wskazanymi 

przez 

przyrząd 

pomiarowy 

a 

odpowiadającymi 

im 

znanymi 

wartościami 

wielkości 

mierzonej 

są 

zawsze 

mniejsze 

od 

największego 

dopuszczalnego 

błędu 

określonego 

normą, 

przepisem 

lub 

specjalną 

specyfikacją, ściśle związa

nymi z zasadami zarządzania danym wyposażeniem pomiarowym.

 



 

Wynik 

sprawdzenia 

jest 

podstawą 

decyzji 

zarówno 

o 

ponownym 

włączeniu 

przyrządu 

pomiarowego 

do 

eksploatacji, 

jak 

i 

o 

dokonaniu 

jego 

regulacji, 

naprawy, 

obniżeniu 

klasy 

lub 

wycofaniu 

z 

eksploatacji. 

We 

wszystkich 

przypadkach 

należy 

wykonane 

sprawdzenie 

odnotować w indywidualnych zapisach danego narzędzia pomiarowego.

 



 

Podczas 

sprawdzania 

należy 

porównać 

błąd 

przyrządu 

pomiarowego 

(

e

) 

z 

błędem 

dopuszczalnym (

A

) podanym w specyfikacji (|

e| < A

).

 

7.

 

Legaliza

cja

: 

sprawdzenie, 

stwierdzenie 

i 

poświadczenie 

przez 

organ 

administracji 

miar 

lub 

laboratorium, 

że 

przyrząd 

pomiarowy 

spełnia 

wymagania 

przepisów 

metrologicznych 

i 

może 

być 

stosowany do celów określonych w ustawie „Prawo o miarach”.

 

8.

 

Uwierzytelnienie

: 

spraw

dzenie, 

stwierdzenie 

i 

poświadczenie 

przez 

organ 

administracji 

miar 

lub 

laboratorium 

pomiarowe akredytowane, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania metrologiczne 

ustalone 

w 

przepisach, 

normach, 

zaleceniach 

międzynarodowych 

lub 

innych 

właściwych 

dokumentac

h, a jego wskazania zostały odniesione do legalnych wz

o

rów miar.

 

9.

 

Identyfikowalność 

(odniesienie) 

pomiaru

: 

właściwość 

wyniku 

pomiaru 

pozwalająca 

powiązać 

go 

zazwyczaj 

z 

krajowymi 

lub 

międzynarodowymi 

wzorcami 

miar 

poprzez 

nieprzerwany 

ciąg 

porównań.

 

4.

 

Odpowie

dzialność i uprawnienia

 

Lp.

 

Zadania

 

Odpowiedzialne i/lub uprawnione 

służby/osoby

 

1.

 

Określenie pomiarów, wybór i zakupy wyposażenia.

 

Ustalenie programu, formy i metod sprawdzeń.

 

Analizy w przypadku utraty własności metrologicznych.

 

Udostępnianie danych o 

wyposażeniu.

 

Właściciel

/Dyrektor

 

(planowanie i nadzór operacyjny, decyzje 

odnośnie zakupu).

 

2.

 

Ewidencja i oznakowanie wyposażenia w tym 

oznakowanie dotyczące wzorcowania i zapewnienie 

realizacji programu sprawdzeń oraz przechowywanie 

zapisów.

 

Kierownik T

echniczny

 

3.

 

Właściwe użytkowanie.

 

Użytkownik

 

Szczegółowe zadania i odpowiedzialności wynikają z pkt. 5 i 6.

 

 

      

 

        

Właściciel

/Dyrektor

 

jest 

odpowiedzialny 

za 

ciągłą 

aktualność 

i 

adekwatność 

niniejszej 

procedury i za doskonalenie systemu nadzor

owania pomiarów.

 

LOGO

 

P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

 

str. 

4  z 

4  

 

5.

 

Schemat blokowy

 

 

W

y

ka

z

 

w

y

p

o

sa

ż

e

n

i

a

.

 

P

l

a

n

y

 

ko

n

t

ro

l

i

 

i

 

b

a

d

a

ń

.

 

P

ro

g

n

o

z

y

.

 

D

T

/

D

 

6

.

2

 

I

d

e

n

t

y

f

i

ka

cj

a

 

p

o

t

rz

e

b

 

w

y

p

o

sa

ż

e

n

i

a

.

 

T

 

N

 

D

T

/

D

 

6

.

3

 

Z

a

ku

p

 

/

 

w

y

t

w

o

rz

e

n

i

e

.

 

S

p

ra

w

d

z

e

n

i

e

.

 

P

l

a

n

 

p

o

m

i

a

ró

w

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

 

w

y

p

o

sa

ż

e

n

i

a

 

Z

a

p

o

t

rz

e

b

o

w

a

n

i

e

 

n

a

 

z

a

ku

p

.

 

Z

a

m

ó

w

i

e

n

i

e

 

D

T

 

6

.

4

,

 

6

.

5

 

E

w

i

d

e

n

cj

a

 

/

 

o

z

n

a

ko

w

a

n

i

e

.

 

P

l

a

n

o

w

a

n

i

e

 

sp

r

a

w

d

z

e

ń

.

 

S

y

st

e

m

 

o

z

n

a

ko

w

a

n

i

a

.

 

W

y

t

y

cz

n

e

 

d

o

 

p

ro

g

ra

m

o

w

a

n

i

a

 

sp

ra

w

d

z

e

ń

.

 

R

e

j

e

st

r 

w

y

p

o

sa

ż

e

n

i

a

.

 

K

a

rt

a

 

e

w

i

d

e

n

cy

j

n

a

.

 

P

ro

g

ra

m

 

sp

ra

w

d

z

e

ń

.

 

I

n

st

ru

kcj

a

 

sp

ra

w

d

z

e

n

i

a

.

 

I

n

st

ru

kcj

a

 

u

ż

y

t

ko

w

a

n

i

a

.

 

U

 

6

.

6

 

U

ż

y

t

ko

w

a

n

i

e

 

I

n

st

ru

kcj

a

 

u

ż

y

t

ko

w

a

n

i

a

.

 

cz

y

 

w

y

p

o

sa

ż

e

n

i

e

 

j

e

st

 

sp

ra

w

n

e

?

 

T

 

N

 

cz

y

 

w

y

m

a

g

a

n

e

 

sp

ra

w

d

z

e

n

i

e

 

o

kre

so

w

e

?

 

T

 

N

 

D

T

 

6

.

6

 

W

z

o

rco

w

a

n

i

e

 

/

 

sp

ra

w

d

z

e

n

i

e

 

D

T

 

6

.

5

 

A

n

a

l

i

z

a

 

d

o

t

.

 

w

y

p

o

sa

ż

e

n

i

a

 

i

 

p

o

m

i

a

ró

w

 

T

 

N

 

D

T

/

D

 

6

.

5

 

W

y

co

f

a

n

i

e

 

w

y

p

o

sa

ż

e

n

i

a

 

 

I

n

st

ru

kcj

e

 

w

z

o

rco

w

a

n

i

a

 

/

 

sp

ra

w

d

z

e

n

i

a

.

 

P

ro

t

o

kó

ł

 

w

z

o

rco

w

a

n

i

a

 

l

u

b

 

sp

ra

w

d

z

e

n

i

a

.

 

K

a

rt

a

 

e

w

i

d

e

n

cy

j

n

a

.

 

cz

y

 

st

w

i

e

rd

z

o

n

o

 

u

t

ra

t

ę

 

w

ł

a

ści

w

o

ści

 

m

e

t

ro

l

o

g

i

cz

n

y

c

h

 

Na

p

ra

wa

 

cz

y

 

m

o

ż

n

a

 

n

a

p

ra

w

i

ć?

 

W

y

n

i

ki

 

ko

n

t

ro

l

i

 

i

 

b

a

d

a

ń

.

 

D

o

ku

m

e

n

t

y

 

w

y

sy

ł

ko

w

e

 

w

y

ro

b

ó

w

.

 

P

ro

t

o

kó

ł

 

u

t

ra

t

y

 

w

ł

a

ści

w

o

ści

.

 

D

z

i

a

ł

a

n

i

a

 

ko

ry

g

u

j

ą

ce

 

i

 

i

n

n

e

 

w

ł

a

ści

w

e

.

 

P

ro

t

o

kó

ł

 

l

i

kw

i

d

a

cj

i

.

 

R

e

j

e

st

r.

 

K

a

rt

a

 

e

w

i

d

e

n

cy

j

n

a

.

 

D

 

 

–

 

W

ł

a

ści

ci

e

l

/

D

y

re

kt

o

r

.

 

D

T

 

–

 

 

K

i

e

ro

w

n

i

k 

T

e

ch

n

i

cz

n

y

 

U

 

 

–

 

U

ż

y

t

ko

w

n

i

k.

 

 

 

LOGO

 

P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

 

str. 

5  z 

5  

 

6.

 

Opis postępowania

 

6.1

 

Wymagania i zasady ogólne

 

      Procedura 

zapewnia 

podstawy 

dokumentacyjne 

dla 

nadzoru, 

wzorcowania 

i 

kontroli 

nadzorczej 

wyposażenia 

pomiarowego 

i 

badawczego 

używanego 

w 

Prz

edsiębiorstwie 

do 

wykazania 

zgodności 

materiałów/

wyrob

ów

 z określonymi wymaganiami.

 

      Wyposażenie 

do 

kontroli, 

pomiarów 

i 

badań 

musi 

być 

używane 

w 

sposób, 

który 

zapewni, 

że 

niepewność pomiaru będzie znana i zgodna z założoną zdolnością pomiarową.

 

     

 Każde 

oprogramowanie 

badawcze 

lub 

wzorce 

poglądowe, 

takie 

jak 

sprzęt 

probierczy 

(jeśli 

są 

używane 

do 

badań) 

muszą 

być 

przed 

dopuszczeniem 

do 

stosowania 

sprawdzone 

w 

celu 

upewnienia 

się, 

że 

są 

zdolne 

do 

badania 

zgodności 

materiału/

wyrobu 

w 

trakcie 

obsługi 

oraz 

muszą 

być 

ponownie 

sprawdzane 

w 

wyznaczonych 

odstępach 

czasu. 

Zakres 

i 

częstość 

tych 

kontroli 

musi 

być ustalona, a także muszą być przechowywane zapisy jako dowody ich przeprow

a

dzania.

 

      Jeżeli 

zostaną 

określone 

wymagania 

odnośnie 

udostępnienia 

da

nych 

technicznych 

dotyczących 

wyposażenia 

kontrolnego, 

pomiarowego 

i 

badawczego 

to 

te 

dane 

muszą 

być 

przekazywane 

na 

żądanie 

klienta 

lub 

jego 

przedstawiciela 

w 

celu 

sprawdzenia 

czy 

wyposażenie 

kontrolno

-

 

pomiarowe      

i badawcze jest pod stałym nadzorem i

 zachowana jest jego funkcjonalność.

 

 

6.2

 

Określenie pomiarów i wybór wyposażenia

 

1.

 

Na 

każdy 

rok 

ma 

być 

ustalony 

plan 

dotyczący 

przewidywanych 

pomiarów 

i 

potrzeb 

wyposażenia 

pomiarowego (Formularz

 

FP07.01 

-

1).  

Podstawy 

do 

planowania 

stanowią 

realizowane 

w 

przesz

łości 

kontrole 

i 

badania 

oraz 

przewidywany rozwój rodzajowy i ilościowy.

 

Te 

analizy 

są 

przygotowywane 

w 

terminach 

wynikających 

z 

planowanych 

przeglądów 

systemu 

(patrz procedura „Przegląd systemu zarządzania”).

 

Plan 

musi 

być 

aktualizowany 

na 

podstawie 

nowyc

h 

potrzeb 

wynikających 

z 

analizy 

bieżącej 

sytuacji.

 

2.

 

Stosownie do zaplanowanych pomiarów ma być dobrane odpowiednie wyposażenie.

 

Przy 

wyborze 

wyposażenia 

brane 

są 

pod 

uwagę 

kryteria 

wymaganej 

dokładności 

i 

precyzji 

pomiaru oraz łączny aspekt niepewności pom

iarowej.

 

Obowiązuje zasada: e

p

 



 0,2 T, gdzie: e

p

: niepewność pomiaru, T: tolerancja wykonania.

 

3.

 

Opracowanie 

planu 

rocznego 

należy 

do 

odpowiedzialności 

Kierownika 

Technicznego

, 

który 

korzysta 

zarówno 

z 

własnej 

bazy 

danych, 

jak 

i 

wykorzystuje 

informacje 

od 

w

szystkich 

zainteresowanych komórek organizacyjnych.

 

 

6.3

 

Zakupy i kontrola po zakupie

 

1.

 

Podstawę do zbilansowania potrzeb zakupu wyposażenia stanowią plany pomiarów i sprz

ę

tu.

 



 

Zamówienia 

muszą 

jednoznacznie 

określać 

wymagania 

dotyczące 

wyposażenia 

włącznie      

           

z wymaganiami dotyczącymi świadectw kontrolnych.

 



 

Zamówienia podlegają przeglądowi i zatwierdzeniu przez 

Właściciel

a.

 

2.

 

Każde nowo zakupione narzędzie czy przyrząd pomiarowy podlega przy zakupie sprawdz

e

niu.

 



 

Sprawdzenia 

dokonuje 

się 

w 

oparciu 

o 

ins

trukcje 

fabryczne 

lub dokumentację techniczną i 

przepisy metrologiczne.

 



 

Sprawdzenie 

dokładności 

wskazań 

można 

pominąć 

dla 

sprzętu 

posiadającego 

ważne 

cechy legalizacji, uwierzytelnienia lub świadectwa sprawdzeń producenta.

 

3.

 

W 

przypadku 

wątpliwości 

co 

do 

jak

ości 

nowego 

sprzętu 

jest 

prowadzone 

postępowanie 

reklamacyjne.

 

4.

 

Odpowiedzialność za działania opisane wyżej jest rozłożona następująco:

 



 

Zapotrzebowanie 

wewnętrzne 

na 

zakup 

wystawia 

Kierownik 

Techniczny

 

na 

podstawie 

zidentyfikowanych 

potrzeb 

wg 

własnych 

anal

iz 

i 

zgłoszeń 

innych 

jednostek 

przedsiębiorstwa.

 



 

Zapotrzebowania wewnętrzne zatwierdzone przez 

Właściciela

 stanowią podstawę do 

zakupu przez 

Kierownika Technicznego 

lub wyznaczonego przez niego pracownika.

 

 

 

LOGO

 

P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

 

str. 

6  z 

6  

 

6.4

 

Ewidencja i oznakowanie wyposażenia

 

1.

 

Całe wyposa

żenie ma być wykazane w „Rejestrze wyposażenia”.

 

Dla 

każdego 

przyrządu 

zakładana 

jest 

karta 

ewidencyjna, 

określająca 

nr 

ewidencyjny, 

podająca 

dane o wyposażeniu i zawierająca historię sprawdzeń (Formularz FP07.01

–

2).  

Uwaga

:

 



 

Karty 

ewidencyjne 

nie 

są 

wymagan

e 

dla 

narzędzi 

pomiarowych 

podlegających 

sprawdzeniu 

tylko jeden raz przy wprowadzaniu do stosowania (np. taśmy zwij

a

ne).

 

2.

 

Na 

wyposażenie 

ma 

być 

naniesione 

indywidualne 

odpowiednie 

oznakowanie. 

System 

znakowania jest określony w załąc

z

niku Nr 1.

 

Sposób 

ozna

kowania 

polega 

na 

naniesieniu 

w 

sposób 

trwały 

przypisanego 

symbolu 

i 

numeru 

(np. wygrawerowanie, nalepka, wpisanie nieścieralnym pisakiem).

 

3.

 

Za 

prowadzenie 

ewidencji 

i 

oznakowanie 

wyposażenia 

odpowiedzialny 

jest 

Kierownik 

Techniczny

.

 

 

 

6.5

 

Kontrola metrologiczn

a

 

1.

 

Forma 

kontroli 

metrologicznej 

oraz 

okresy 

sprawdzeń 

są 

ustalone 

zgodnie 

z 

wymaganiami 

Ustawy 

„Prawo 

o 

miarach” 

i 

związanymi 

z 

nią 

zarządzeniami 

oraz 

w 

oparciu 

o 

zebrane 

doświadczenia eksploatacyjne i wyniki poprze

d

nich sprawdzeń.

 

Wzór programu pokazany j

est w załączniku Nr 2.

 

2.

 

Wyposażenie 

ma 

być 

systematycznie 

kontrolowane 

stosownie 

do 

wymagań 

programu 

w 

oparciu 

o 

ustalone 

instrukcje 

sprawdzeń 

lub 

przekazane 

do 

sprawdzeń 

do 

zewnętrznych 

laboratoriów 

zgodnie z zawartymi umowami.

 

3.

 

Przy 

zleceniach 

dotyczących 

sprawdzeń 

w 

laboratoriach 

poza 

Strukturami 

Urzędu 

Miar 

lub 

nie 

posiadających 

uznanych 

akredytacji 

muszą 

być 

dokonane 

odpowiednie 

uzgodnienia 

w 

odniesieniu do zapewnienia jakości pomiarów, a mianowicie:

 

a)

 

Laboratorium 

musi 

stosować 

wywzorcowane 

wyposażenie 

ma

jące 

znane 

i 

ważne 

odniesienia 

do uznanych wzorców międzynarodowych lub państwowych.

 

b)

 

Laboratorium 

musi 

stosować 

udokumentowane 

procedury 

(instrukcje) 

wzorcowania 

/ 

sprawdzenia.

 

c)

 

Wykaz tych instrukcji musi być przekazany przez laboratorium.

 

d)

 

Laboratorium 

musi

 

przeprowadzić 

wzorcowanie 

we 

właściwych 

warunkach 

otoczenia 

zgodnie 

      

z wymaganiami instrukcji wzorcowania.

 

e)

 

Laboratorium 

musi 

zabezpieczyć 

lub 

zaplombować 

wszystkie 

elementy 

regulacyjne, 

które 

takiego zabezpieczenia wymagają.

 

f)

 

Laboratorium 

musi 

przekazywać 

wyniki 

przeprowadzonych 

sprawdzeń 

i 

jednocześnie 

musi 

je 

przechowywać przez ustalony okres.

 

4.

 

Na podstawie wyników sprawdzeń mają być dokonane odpowiednie wpisy do kart ewidency

j

nych.

 

5.

 

Jeżeli 

stwierdzono 

(w 

czasie 

sprawdzania), 

ż

e 

sprzęt 

utracił 

wymagane 

właściwości 

metrologiczne 

to 

jest 

dokonywana 

ocena 

i 

udokumentowanie 

ważności 

poprzednich 

wyników 

kontroli i badań. Ma

 

zastosowanie formularz FP07.01

–

3.

 

6.

 

Na 

sprawdzony 

i 

zatwierdzony 

sprzęt 

ma 

być 

naniesione 

odpowiednie 

oznakowanie

 

w 

formie 

naklejki 

lub 

załączony 

jest 

atest, 

gdzie 

jest 

podawana 

identyfikacja 

sprzętu 

i 

data 

ważności 

sprawdzenia (patrz załącznik Nr 1).

 

Uwaga

: 

załączanie 

atestów 

i 

nanoszenie 

naklejek 

nie 

jest 

wymagane 

dla 

sprzętu 

sprawdzanego 

tylko jeden raz przy wprow

adzaniu do stosowania (np. taśmy zwijane).

 

7.

 

Odpowiedzialność za działania opisane w niniejszym rozdziale jest rozłożona następująco:

 

 

      

Za 

wykonanie 

lub 

zapewnienie 

wykonania 

wszystkich 

działań 

dotyczących 

procesu 

kontroli 

metrologicznej 

jest 

odpowiedzi

alny 

Właściciel

. 

Jest 

on 

również 

uprawniony 

do 

wydawania 

poleceń 

wszystkim 

użytkownikom 

wyposażenia 

w 

zakresie 

niezbędnym 

do 

wykonania 

kontroli 

metrologicznej.

 

 

LOGO

 

P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

 

str. 

7  z 

7  

 

6.6

 

Użytkowanie wyposażenia

 

6.6.1

 

Wymagania ogólne

 

      Użytkownik 

jest 

odpowiedzialny 

za 

użytkowanie 

z

godnie 

z 

przynależnymi 

instrukcjami 

obsługi          

i 

przeznaczeniem. 

Użytkownik 

ma 

obowiązek 

stosować 

wyłącznie 

wyposażenie 

zaewidencjonowane      

i 

spełniające 

wymagania 

kontroli 

metrologicznej, 

w 

tym 

z 

aktualnym 

statusem 

sprawdzenia 

(wzorcowania).

 

6.6.2

 

Waru

nki użytkowania

 

       Warunki 

użytkowania 

zgodne 

z 

wymaganiami 

przewidzianymi 

przez 

planującego 

pomiar                 

i określonymi w instrukcji obsługi, zapewnia użytkownik.

 

6.6.3

 

Sprawdzenie przed użyciem

 

       Wzorcowanie 

/ 

sprawdzenie 

wyposażenia 

przeprow

adzone 

przed 

użyciem 

na 

stanowisku 

pracy 

(tam, 

gdzie 

jest 

wymagane) 

dokonuje 

pracownik 

obsługi 

tego 

stanowiska 

zgodnie 

z 

przynależną 

instrukcją.

 

6.6.4

 

Utrata własności metrologicznych

 

       Jeżeli 

użytkownik 

podejmie 

jakiekolwiek 

wątpliwości, 

co 

do 

dokładności 

i 

sprawności 

sprzętu 

-

 

wówczas powinien zgłosić ten sprzęt do jednostki, z której go pobrał.

 

        Każdy 

sprzęt 

mierniczy, 

który 

utracił 

własności 

jest 

wycofywany 

i 

jest 

wyraźnie 

oznakowany           

i oddzielony od pozostałego sprzętu. Jednocześnie prow

adzona jest analiza wg pkt. 6.5 ust. 5.

 

6.6.5

 

Obrót narzędziami pomiarowymi

 

        Przyrządy 

i 

narzędzia 

pomiarowe 

są 

pobierane 

przez 

użytkownika 

za 

potwierdzeniem 

w 

kartotece 

lub 

na 

znaczki 

narzędziowe. 

Kierownik 

Techniczny

 

jest 

odpowiedzialny 

za 

przechowywani

e 

i 

konserwację 

przyrządów 

tak, 

aby 

zapobiec 

ich 

uszkodzeniu 

lub 

pogorszeniu 

jakości albo pomieszaniu.

 

        Każdy 

użytkownik 

jest 

odpowiedzialny 

za 

zwrot 

wyposażenia 

(narzędzi 

i 

przyrządów 

pomiarowych) 

co 

najmniej 

na 

dwa 

tygodnie 

przed 

upływem 

terminu 

j

ego 

ważności. 

Jednocześnie 

Kierownik 

Techniczny 

jest 

odpowiedzialny 

za 

śledzenie 

kartotek 

w 

celu 

upewnienia 

się, 

że 

całe 

wyposażenie pomiarowe jest w odpowiednim czasie wycofywane z użycia w celu jego sprawdzenia.

 

 

6.7

 

Udostępnienie danych o wyposażeniu

 

      

Dane techniczne dotyczące wyposażenia muszą być udostępnione klientowi lub jego 

przedstawicielowi na jego żądanie.

 

      Uprawnionymi do udostępniania żądanych danych jest 

Właściciel

/Dyrektor

.

 

 

7.

 

Dokumenty związane

 

1.

 

Ustawa „Prawo o miarach”.

 

2.

 

Instrukcje sprawd

zeń wg wykazu w Rejestrze Wyposażenia.

 

3.

 

Rejestr wyposażenia.

 

4.

 

Formularze: FP07.01

–

1, FP07.01

–

2, FP07.01

–

3.

 

5.

 

Plan pomiarów i wyposażenia.

 

 

8.

 

Zapisy

 

1.

 

Program kontroli metrologicznej.

 

2.

 

Wyniki (protokoły) sprawdzeń.

 

3.

 

Karty ewidencyjne wyposażenia.

 

4.

 

Protokoły analizy do

tyczące utraty własności metrologicznych.

 

 

LOGO

 

P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

 

str. 

8  z 

8  

 

9.

 

Załączniki

 

1.

 

System oznakowania ewidencyjnego wyposażenia pomiarowego (zał. Nr 1).

 

2.

 

Program sprawdzeń 

-

 wzór (zał. Nr 2).

 

3.

 

Wybrane definicje metrologiczne (zał. Nr 3).

 

4.

 

Formularz FP07.01

–

1.

 

5.

 

Formularz FP07.01

–

2.

 

6.

 

Formul

arz FP07.01

–

3.

 

10.

 

Zmiany do wydania poprzedniego

 

Nie dotyczy 

-

 jest to pierwsze wydanie.

 

 

11.

 

Informacje dodatkowe i postanowienia końcowe

 

1.

 

Autor procedury: 

Stanisław Ziółkowski

.

 

2.

 

Przy wystawianiu zapotrzebowań wewnętrznych i rejestracji 

wypożyczania / przekazywania 

wyposażenia do użytkowania mogą być wykorzystane formularze dotyczące wyposażenia  wg 

procedury P07.02.

 

3.

 

Procedura 

przed 

zatwierdzeniem 

została 

zweryfikowana 

i 

uzgodniona 

przez 

zainteresowane 

strony, co jest wykazane poniżej:

 

 

P

otwierdzenie weryfikacji i uzgodnień treści procedury

 

Lp.

 

Imię i nazwisko

 

Stanowisko

 

Data

 

Podpis

 

1.

 

 

 

 

 

2.

 

 

 

 

 

3.

 

 

 

 

 

 

 

 

>> Koniec procedury <<

 

 

LOGO

 

Załącznik Nr 1 do Procedury P07.01, wyd.

 

[data wydania]

 

str. 

1  z 

1  

 

 

 

System oznakowania wyposaż

e

nia pomiarowego

 

 

Lp.

 

Rodzaj wyposażenia

 

Oznakowanie

 

ewidencyjne

 

Oznakowanie

 

s

tatusu wzorcowania / 

sprawdzenia

 

Uwagi

 

1

 

Suwmiarki

 

LOGO

 /S/xx

 

kartoteka sprawdzeń 

świadectwa sprawdzeń,

 

nalepka z datą na etui

 

xx 

-

 kolejny numer w 

zbiorze S

 

2

 

Taśmy zwijane 

kontrolne

 

LOGO

 /T/xx

 

kartoteka sprawdzeń 

świadectwa sprawdzeń,

 

nalepka z datą na

 

przyrządzie

 

xx 

-

 kolejny numer w 

zbiorze T

 

3.

 

Taśmy zwijane 

użytkowe

 

– 

LOGO

 

Sprawdzenie według 

taśmy zwijanej kontrol

-

 

nej przed wydaniem do 

użytkowania

 

4.

 

Waga samochodowa

 

LOGO

 /W/xx

 

Cecha leg. wybita przez 

Rejonowy Urząd Miar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LOGO

 

Załącznik Nr 2 do Procedury P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

str

. 

1  z 

1  

 

 

LOGO

 

P

rogram sprawdzeń wyposażenia pomiarowego

 

Rodzaj i

 

miejsce

*)

 

 

spra

w

dzenia

 

Lp.

 

Nazwa wyposażenia

 

Okres

 

(miesiące)

 

Instrukcja

 

U

 

L

 

SW

 

SZ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Obowiązuje od ...................................................... ,przestają obow

iązywać poprzednie 

programy

 

 

 

 

.......................................................

 

.......................................................

 

 

Opracował (imię i nazwisko, data, podpis)

 

Zatwierdził (imię i nazwisko, data, podpis)

 

 

 

 

*)

 L 

-

 legalizacja (wy

konane jest przez Urząd Miar),

 

  U 

-

 uwierzytelnienie (wykonane jest przez Urząd Miar),

 

 SW 

-

 sprawdzenie wykonywane w Przedsiębiorstwie,

 

 SZ 

-

 sprawdzenie zlecane do zewnętrznych Laboratoriów.

 

LOGO

 

Załącznik Nr 3 do Procedury P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

str. 

1  z 

1  

 

 

 

Wybrane definicje metrologiczne

 

 

1.

 

Wyposażenie pomiarowe

: sprz

ęt pomiarowy, oprogramowanie, wzorzec pomiarowy, materiał 

odniesienia lub pomocnicza aparatura lub ich kombinacja, niezbędne do przeprowadzenia 

procesu pomiarowego.

 

2.

 

Proces pomiarowy

: zbiór operacji w celu określenia wartości wielkości.

 

3.

 

Potwierdzenie metrol

ogiczne (zatwierdzenie / kontrola metrologiczna)

: zbiór operacji 

wymaganych do zapewnienia, że wyposażenie pomiarowe dostosowane jest do wymagań 

związanymi z jego zamierzonym użyciem.

 

Uwagi:

 



 

Potwierdzenie metrologiczne obejmuje zwykle wzorcowanie i/lub wer

yfikację, wszelkie 

niezbędne adjustacje lub naprawy i późniejsze ponowne wzorcowanie, porównanie wyników 

wzorcowania z wymaganiami metrologicznymi związanymi z zamierzonym użyciem 

wyposażenia pomiarowego, jak też wszelkie wymagane zabezpieczenie nastaw i 

e

tykietowanie.

 



 

Dopóki nie wykaże się i nie udokumentuje przynajmniej przydatności wyposażenia 

pomiarowego do zamierzonego użycia, nie osiągnie się potwierdzenia metrologicznego.

 



 

Wymagania dotyczące zamierzonego użycia mogą obejmować m.in. zakres, rozdzielcz

ość 

oraz maksymalne dopuszczalne błędy itp.

 



 

Wymagania dotyczące potwierdzenia metrologicznego są odrębne od wymagań 

dotyczących wyrobu i nie są w ramach tych wymagań specyfikowane.

 

4.

 

System nadzorowania pomiaru

: zbiór wzajemnie powiązanych lub wzajemnie oddz

iaływujących 

elementów niezbędnych do osiągnięcia potwierdzenia metrologicznego i ciągłego sterownia 

procesami pomiarowymi.

 

5.

 

Właściwość metrologiczna

: cecha wyróżniająca, która może mieć wpływ na wynik pomiaru.

 

6.

 

Dokładność (Accurancy)

: stopień zgodności międ

zy wynikiem badania i przyjętą wartością 

odniesienia.

 

Uwagi:

 



 

Pojęcie dotyczy składników losowych i systematycznych.

 



 

Pojęcie ma charakter jakościowy, nie należy stosować zamiennie terminu „precyzja”.

 

7.

 

Niepewność (Uncertainty)

: oszacowanie związane z wynikiem

 badania, charakteryzujące zakres 

wartości, wewnątrz którego należy spodziewać się wartości prawdziwej zwykle z danym 

prawdopodobieństwem.

 

Uwagi:

 



 

Pojęcie niepewność obejmuje wiele składowych.

 



 

Parametrem może być wielokrotność odchyleń standardowych lub poł

owa szerokości 

przedziału ufności.

 

8.

 

Poprawność (Trueness)

: stopień zgodności między wartością średnią, otrzymaną na podstawie 

dużej serii wyników badania i przyjętą wartością odniesienia.

 

Uwagi:

 



 

Poprawność jest wyrażana często w postaci obciążenia (różnicy)

.

 

9.

 

Obciążenie (Bias)

: różnica pomiędzy wartością oczekiwaną wyników badania i przyjętą 

wartością odniesienia.

 

Uwagi:

 



 

Całkowity błąd systematyczny.

 

10.

 

Precyzja (Precision)

: stopień zgodności pomiędzy niezależnymi wynikami otrzymanymi w 

ustalonych warunkach.

 

11.

 

Pow

tarzalność (Repeatability)

: precyzja przy spełnianiu warunków powtarzalności.

 

LOGO

 

Załącznik Nr 3 do Procedury P07.01, wyd. 

[data wydania]

 

str. 

2  z 

2  

 

Uwagi:

 



 

„Warunki powtarzalności” obejmują te same: procedurę pomiarową, obserwatora, przyrząd 

pomiarowy w tych samych warunkach, miejsce, krótki odstęp czasu.

 

12.

 

Odtwarzalność (Repro

ducibility)

: precyzja przy spełnianiu warunków odtwarzalności.

 

Uwagi: 

 



 

Warunki odtwarzalności obejmują:

 



 

Ten sam detal i metoda, różne laboratoria, operatorzy, wyposażenie.

 



 

Należy określić warunki podlegające zmianom i mogą one dotyczyć: zasady pomiaru, 

met

ody, obserwatora, przyrządu pomiarowego, wzorca odniesienia, miejsca, warunków 

stosowania, czasu.

 

13.

 

Wzorcowanie

: jest to zbiór operacji ustalających, w określonych warunkach, relację między 

wartościami wskazanymi przez przyrząd pomiarowy lub układ pomiarowy 

albo wartościami 

reprezentowanymi przez materialną miarę lub materiał odniesienia, a odpowiadającymi 

wartościami wielkości urzeczywistnionymi przez wzorce odniesienia.

 

Uwagi:

 



 

Wynik wzorcowania pozwala na przypisanie wskazaniom odpowiednich wartości wielkoś

ci 

mierzonej lub na wyznaczenie poprawek wskazań.

 



 

Wzorcowanie może również służyć do wyznaczania innych właściwości metrologicznych, jak 

np. efektów wielkości pływających.

 



 

Wynik wzorcowania może być poświadczony w dokumencie, nazywanym niekiedy 

świadectwem

 wzorcowania lub protokołem wzorcowania.

 



 

Wynik wzorcowania jest czasem wyrażany jako poprawka lub jako współczynnik 

wzorcowania lub krzywa wzorcowania.

 

14.

 

Sprawdzanie

: jest to potwierdzenie, poprzez zbadanie i zabezpieczenie dowodu, spełnienia 

określonych wym

agań.

 



 

W połączeniu z zasadami zarządzania wyposażeniem pomiarowym umożliwia to 

sprawdzenie, czy odchyłki między wartościami wskazanymi przez przyrząd pomiarowy a 

odpowiadającymi im znanymi wartościami wielkości mierzonej są zawsze mniejsze od 

największego 

dopuszczalnego błędu określonego normą, przepisem lub specjalną 

specyfikacją, ściśle związanymi z zasadami zarządzania danym wyposażeniem 

pomiarowym.

 



 

Wynik sprawdzenia jest podstawą decyzji zarówno o ponownym włączeniu przyrządu 

pomiarowego do eksploatacji

, jak i o dokonaniu jego regulacji, naprawy, obniżeniu klasy lub 

wycofaniu z eksploatacji. We wszystkich przypadkach należy wykonane sprawdzenie 

odnotować w indywidualnych zapisach danego narzędzia pomiarowego.

 



 

Podczas sprawdzania należy porównać błąd przy

rządu pomiarowego (

e

) z błędem 

dopuszczalnym (

A

) podanym w specyfikacji (|

e| < A

).

 

15.

 

Legalizacja

: sprawdzenie, stwierdzenie i poświadczenie przez organ administracji miar lub 

laboratorium, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania przepisów metrologicznych i m

oże być 

stosowany do celów określonych w ustawie „Prawo o miarach”.

 

16.

 

Uwierzytelnienie

: sprawdzenie, stwierdzenie i poświadczenie przez organ administracji miar lub 

laboratorium pomiarowe akredytowane, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania 

metrologiczne us

talone w przepisach, normach, zaleceniach międzynarodowych lub innych 

właściwych dokumentach, a jego wskazania zostały odniesione do legalnych wz

o

rów miar.

 

17.

 

Identyfikowalność (odniesienie) pomiaru

: właściwość wyniku pomiaru pozwalająca powiązać go 

zazwyczaj

 z krajowymi lub międzynarodowymi wzorcami miar poprzez nieprzerwany ciąg 

porównań.