background image

Biuletyn Informacyjny dla S

b Ekonomiczno - Finansowych

nr 3 (722)  z dnia  2011-01-20

Ekwiwalent pieni

ny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy

2.1. Prawo do ekwiwalentu i zasady jego ustalania

Pracownikowi  przys uguje  prawo  do ekwiwalentu  za  niewykorzystany  urlop  zarówno  zaleg y,  jak  i bie

cy  w dniu  rozwi zania  lub

wyga ni cia stosunku pracy. Regulacje takie zawiera  art. 171 Kodeksu pracy. Przy czym wyp aty tego ekwiwalentu nale y dokona

w ostatnim dniu zatrudnienia pracownika. Jest to dzie  nabycia prawa do ekwiwalentu.

Przyk ad

Pracownik  by  zatrudniony w pe nym  wymiarze  czasu pracy na  podstawie  umowy na  czas okre lony do 1  stycznia 2011 r. W czasie zatrudnienia  nie
wykorzysta  5 dni (40 godz.) urlopu wypoczynkowego. Pracodawca w dniu 31 grudnia 2010 r. wyp aci  pracownikowi ekwiwalent za niewykorzystany urlop
wypoczynkowy.

Post powanie pracodawcy by o nieprawid owe, gdy  w dniu 31 grudnia 2010 r. pracownik pozostawa  jeszcze w zatrudnieniu, zatem nie przys ugiwa o mu
w tym czasie prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W okresie zatrudnienia pracownikowi przys uguje bowiem prawo do urlopu,
a nie do ekwiwalentu. Zatem wyp ata ekwiwalentu powinna zosta  dokonana w ostatnim  dniu zatrudnienia. Je eli z ró nych wzgl dów (np. z uwagi na to,

e by  to dzie  wolny) wyp aty nie mo na zrealizowa , powinna ona  nast pi  najbli szym  mo liwym  terminie  (w omawianym  przypadku - 3 stycznia

2011 r.).

Przy  ustaleniu  ekwiwalentu  pieni

nego  za  urlop  wypoczynkowy  stosuje  si  zasady  obowi zuj ce  przy  obliczaniu  wynagrodzenia

urlopowego,  z pewnymi  zmianami.  Tak  stanowi  §  14  rozporz dzenia  Ministra  Pracy  i Polityki  Socjalnej  z dnia  8  stycznia  1997 r.

w sprawie  szczegó owych  zasad  udzielania  urlopu  wypoczynkowego,  ustalania  i wyp acania  wynagrodzenia  za  czas  urlopu  oraz

ekwiwalentu pieni

nego za urlop (Dz. U. nr 2, poz. 14 ze zm.).

Przy obliczeniu miesi cznego wynagrodzenia b

cego podstaw  do ustalenia ekwiwalentu uwzgl dnia si  ró ne rodzaje sk adników. I

tak,  sk adniki  wynagrodzenia  okre lone  w stawce  miesi cznej  w sta ej  wysoko ci  uwzgl dnia  si  przy  ustalaniu  ekwiwalentu

w wysoko ci nale nej w miesi cu nabycia do niego prawa. Zmienne sk adniki wynagrodzenia przys uguj ce pracownikowi za okresy nie

sze  ni  1  miesi c,  wyp acone  w okresie  3  miesi cy  bezpo rednio  poprzedzaj cych  miesi c  nabycia  prawa  do ekwiwalentu,

uwzgl dnia  si  przy  ustalaniu  ekwiwalentu  w  redniej  wysoko ci  z tego  okresu.  Natomiast  sk adniki  wynagrodzenia  przys uguj ce

pracownikowi za okresy d

sze ni  1 miesi c, wyp acone w okresie 12 miesi cy bezpo rednio poprzedzaj cych miesi c nabycia prawa

do ekwiwalentu, uwzgl dnia si  w  redniej wysoko ci z tego okresu.

Ekwiwalent za niewykorzystany przez pracownika urlop wypoczynkowy oblicza si  w nast puj cy sposób:

dziel c sum  miesi cznych wynagrodze  ustalonych w podany sposób przez wspó czynnik urlopowy,

dziel c tak otrzymany ekwiwalent za jeden dzie  urlopu przez liczb  odpowiadaj

 dobowej normie czasu pracy obowi zuj cej

pracownika,

mno

c tak otrzymany  ekwiwalent za  jedn  godzin  urlopu  przez liczb  godzin niewykorzystanego  przez pracownika  urlopu

wypoczynkowego.

Wspó czynnik urlopowy

Wspó czynnik s

cy do ustalenia ekwiwalentu za 1 dzie  urlopu oblicza si  w ka dym roku kalendarzowym i stosuje przy obliczaniu

ekwiwalentu, do którego pracownik naby  prawo w ci gu tego roku.

WA NE:  W  2011 r.  dla  pracownika  pe noetatowego,  dla  którego  dniem  wolnym  od  pracy  z tytu u  rozk adu

czasu pracy  w przeci tnie  pi ciodniowym  tygodniu pracy  jest sobota, wspó czynnik urlopowy  wynosi 21. W

razie  zatrudnienia  pracownika  w niepe nym  wymiarze  czasu  pracy,  warto

 wspó czynnika  obni a  si

proporcjonalnie do wymiaru jego czasu pracy.

Nale y  podkre li ,  e  przy  stosowaniu  wspó czynnika  urlopowego  przy  wyliczaniu  ekwiwalentu  wa ny  jest  moment  nabycia  przez

pracownika prawa do tego  wiadczenia.

www.czasopismaksiegowych.pl

http://www.czasopismaksiegowych.pl/11,2438,129931,ekwiwalent-pie...

1 z 4

2011-03-22 07:51

Click to buy NOW!

PD

F-XChange

w

w

w

.doc

u-trac

k.

co

m

Click to buy NOW!

PD

F-XChange

w

w

w

.doc

u-trac

k.

co

m

background image

Przyk ad

Umowa z pracownikiem  zatrudnionym  na pe ny etat zosta a rozwi zana 31 grudnia 2010 r. Przy czym  zosta o mu 6 dni  (48 godz.) niewykorzystanego
urlopu w
ypoczynkowego. Ekwiwalent za niego zosta  wyp acony dopiero w styczniu 2011 r.

Jak wynika z przepisów rozporz dzenia urlopowego z dnia 8 stycznia 1997 r., wspó czynnik urlopowy obliczony dla danego roku kalendarzowego stosuje
si  przy obliczaniu ekwiwalentu, do którego pracownik naby  prawo w ci gu tego roku. Skoro pracownik naby  prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany
urlop w dniu 31 grudnia 2010 r., to nale y do jego obliczenia zastosowa  wspó czynnik obowi zuj cy w 2010 r., pomimo wyp aty ekwiwalentu ju  w 2011 r.

2.2. Sk adki od ekwiwalentów za niewykorzystany urlop

Podstaw  wymiaru  sk adek  na  ubezpieczenia  spo eczne  (tj.  emerytalne,  rentowe,  chorobowe  i wypadkowe)  oraz  ubezpieczenie

zdrowotne  pracowników  stanowi  przychód  w rozumieniu przepisów  o PDOF, osi gany  u  pracodawcy  z tytu u  zatrudnienia w ramach

stosunku  pracy.  Stanowi  tak  wprost  art.  18  ust.  1  i art.  20  ust.  1  ustawy  z dnia  13  pa dziernika  1998 r.  o systemie  ubezpiecze

spo ecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o  wiadczeniach opieki

zdrowotnej finansowanych ze  rodków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

Za przychody ze stosunku pracy uwa a si  wszelkiego rodzaju wyp aty pieni

ne oraz warto

 pieni

wiadcze  w naturze b

 ich

ekwiwalenty, bez wzgl du na  ród o finansowania tych wyp at i  wiadcze . W szczególno ci zalicza si  tu: wynagrodzenia zasadnicze,

wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, ró nego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty

niezale nie  od  tego,  czy  ich  wysoko

 zosta a  z góry  ustalona,  czy  nie.  Ponadto,  przychodami  ze  stosunku  pracy s

wiadczenia

pieni

ne ponoszone za pracownika, jak równie  warto

 innych nieodp atnych  wiadcze  lub  wiadcze  cz

ciowo odp atnych. Zatem

w podstawie wymiaru sk adek spo ecznych uwzgl dnia si  nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale równie  inne  wiadczenia uzyskane

przez pracownika od pracodawcy. Nie ma tutaj znaczenia  ród o ani podstawa prawna jego uzyskania. Do podstawy wymiaru sk adek

na ubezpieczenia spo eczne nie wlicza si :

wynagrodzenia za czas niezdolno ci do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w zwi zku z chorob  zaka

 oraz zasi ków,

przychodów  enumeratywnie wymienionych  w §  2  ust. 1  pkt 1-32  rozporz dzenia Ministra Pracy  i Polityki Socjalnej z dnia 18

grudnia 1998 r. w sprawie szczegó owych zasad ustalania podstawy wymiaru sk adek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe

(Dz. U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).

Rozwi zali my  z pracownikiem  umow  o prac .  Na  koniec  stycznia  2011 r.  wyp acimy  mu  ekwiwalent  za  niewykorzystany

urlop wypoczynkowy. Czy od dokonanej tej osobie wyp aty powinni my naliczy  sk adki ZUS?

Tak. Od kwoty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, wyp aconego po rozwi zaniu z pracownikiem stosunku pracy,

nale y naliczy  i op aci  sk adki ubezpieczeniowe do ZUS.

Ekwiwalent pieni

ny za niewykorzystany urlop przys uguje pracownikowi, gdy nie wykorzysta  on przys uguj cego mu urlopu w ca

ci

lub w cz

ci z powodu rozwi zania lub wyga ni cia stosunku pracy. Takie uregulowanie wynika z art. 171 § 1 Kodeksu pracy.

Przychodem ze  stosunku pracy,  jak wynika  z art.  12 ust.  1 ustawy o PDOF,  s  wszelkiego  rodzaju wyp aty pieni

ne oraz warto

pieni

na  wiadcze  w naturze b

 ich ekwiwalenty, bez wzgl du na  ród o finansowania tych wyp at i  wiadcze . Powo any przepis

ród przychodów ze stosunku pracy wymienia m.in. ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Zatem jako przychód ze stosunku pracy

stanowi  on podstaw  wymiaru  sk adek  ubezpieczeniowych.  Pracodawca  powinien  wi c  uwzgl dni  go  w podstawie  wymiaru

sk adek zarówno na ubezpieczenia spo eczne, jak i na ubezpieczenie zdrowotne zwolnionego pracownika.

Ekwiwalent, o którym mowa w pytaniu, wlicza si  do podstawy wymiaru sk adek ZUS równie  wtedy, gdy zosta  on wyp acony (b

postawiony do dyspozycji pracownika) po rozwi zaniu z nim stosunku pracy. O tym, czy wyp ata stanowi przychód ze stosunku pracy,

nie decyduje bowiem faktyczne pozostawanie danego pracownika w zatrudnieniu w momencie dokonania przez pracodawc  wyp aty,

ale  to,  e  przychód  ten  zosta  osi gni ty  przez  dan  osob  z tytu u  zatrudnienia  na  podstawie  umowy  o prac .  St d  tak e  od

ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, wyp aconego by emu pracownikowi, pracodawca powinien naliczy  sk adki ubezpieczeniowe.

2.3. Ewidencja ksi gowa wyp aty ekwiwalentu

W  ewidencji  ksi gowej  wyp at  ekwiwalentu  (podobnie  jak  wynagrodze  za  prac )  i nale nych  od  nich  sk adek  ZUS  ujmujemy

w miesi cu, za który s  nale ne. Przyk adowo, je eli pracownik w zwi zku z rozwi zaniem stosunku pracy otrzymuje ekwiwalent za urlop

za 2010 r. i cz

ciowo 2011 r., to koszt tych wyp at powinien zosta  odniesiony do odpowiednich okresów, czyli tutaj dwóch lat. W takim

przypadku nie ma znaczenia faktyczny termin wyp aty takich  wiadcze . Taki sposób kwalifikacji kosztów wynika z zasady memoria u

(jednej z nadrz dnych zasad rachunkowo ci - art. 6 ust. 1), czyli obowi zku przypisywania kosztów do roku, którego dotycz .

Tak wi c ekwiwalenty za niewykorzystany urlop nale ne za dany rok powinny by  kosztem roku, którego dotycz .

www.czasopismaksiegowych.pl

http://www.czasopismaksiegowych.pl/11,2438,129931,ekwiwalent-pie...

2 z 4

2011-03-22 07:51

Click to buy NOW!

PD

F-XChange

w

w

w

.doc

u-trac

k.

co

m

Click to buy NOW!

PD

F-XChange

w

w

w

.doc

u-trac

k.

co

m

background image

Omawiany ekwiwalent pieni

ny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy odchodz cego pracownika, jako  wiadczenie nale ne temu

pracownikowi  w zwi zku  z wykonywan  przez niego  prac ,  ujmuje  si  w ksi gach  rachunkowych  na  odpowiednim koncie  kosztów

dzia alno ci operacyjnej. Oznacza to, i  kwot  brutto ekwiwalentu za urlop jednostka powinna wprowadzi  do ksi g rachunkowych na

analogicznych zasadach, jakie stosuje jednostka do ewidencji wynagrodze  za prac . Mo e to nast pi  zapisem:

1. Zobowi zania wobec pracowników z tytu u wynagrodze :

      - Wn konto 40 "Wynagrodzenia"
        (stanowi  koszt uzyskania przychodu),
      - Ma konto 23 "Rozrachunki z pracownikami z tytu u wynagrodze ".

2. Sk adki obci

aj ce pracownika z tytu u ubezpiecze  spo ecznych i sk adka zdrowotna:

      - Wn konto 23 "Rozrachunki z pracownikami z tytu u wynagrodze ",
      - Ma konto 22-1 "Rozrachunki z ZUS".

3. Zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych (po zaokr gleniu do pe nego z otego):

      - Wn konto 23 "Rozrachunki z pracownikami z tytu u wynagrodze ",
      - Ma konto 22 "Rozrachunki z urz dem skarbowym".

4. Sk adki ZUS obci

aj ce pracodawc :

      - Wn konto 40-1 "Ubezpieczenia spo eczne i inne  wiadczenia",
      - Ma konto 22-1 "Rozrachunki z ZUS".

Nale y zaznaczy ,  e w sytuacji, gdy ekwiwalent za niewykorzystany urlop zostanie wyp acony po terminie, za który przyjmuje si  ostatni

dzie  zatrudnienia,  pracownik  ma  prawo 

da  wyp aty  odsetek  za zw ok .  Nale ne pracownikowi  odsetki  za  zw ok  zaliczane  s

w ksi gach rachunkowych do kosztów finansowych.

Tak wi c wyp ata odsetek za zw ok  mo e zosta  uj ta w ksi gach rachunkowych, zapisem:

      - Wn konto 75-1 "Koszty finansowe",
      - Ma konto 13-0 "Rachunek bie

cy".

2.4. Ekw iw alent jako koszt podatkow y

Podobnie jak w przypadku wynagrodze  za prac , nieco inne zasady w tym zakresie obowi zuj  dla celów podatku dochodowego.

Wyp ata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop stanowi typowy koszt "pracowniczy". Poniewa  obowi zek wyp aty takiego  wiadczenia

wynika  z przepisów  prawa  pracy  i jest  nast pstwem  realizacji  uprawnie  wypracowanych  przez  danego  pracownika,  nie  ulega

tpliwo ci,  e wydatek z tym zwi zany stanowi dla pracodawcy koszt uzyskania przychodów, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy

o PDOP. Problem dotyczy jednak momentu zaliczenia do kosztów.

Otó  nale no ci z tytu ów, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o PDOF, wyp acane przez zak ad pracy, stanowi  koszty uzyskania

przychodów  w miesi cu,  za  który  s  nale ne,  pod  warunkiem  e  zosta y  wyp acone  lub  postawione  do dyspozycji

w terminie  wynikaj cym  z przepisów  prawa pracy, umowy  lub innego stosunku prawnego 

cz cego strony. W przypadku

uchybienia  temu  terminowi  wynagrodzenia  te  b

 mog y  by  zaliczone  do kosztów  uzyskania  przychodów  z chwil  ich  faktycznej

wyp aty lub postawienia do dyspozycji.

W  wietle powy szego, ekwiwalenty b

 kosztem uzyskania przychodu:

miesi ca (okresu), za który s  nale ne, je eli termin ich wyp aty zosta  zachowany,

z chwil  faktycznej wyp aty (postawienia do dyspozycji), je li nie dochowano terminu wynikaj cego z prawa pracy.

Nale y zauwa

,  e jeszcze inaczej jest w przypadku sk adek ZUS od powy szych wyp at. Otó  sk adki ZUS z tytu u powy szych

nale no ci,  w cz

ci  finansowanej  przez  p atnika  sk adek,  sk adki  na  Fundusz Pracy  oraz Fundusz Gwarantowanych  wiadcze

Pracowniczych, stanowi  koszty  uzyskania przychodów  w miesi cu,  za który  nale no ci  te  s  nale ne, pod warunkiem  e

sk adki zostan  op acone z tytu u nale no ci wyp acanych lub postawionych do dyspozycji:

w miesi cu, za który s  nale ne - w terminie wynikaj cym z odr bnych przepisów, czyli do 15 dnia nast pnego miesi ca,

w miesi cu nast pnym,  w terminie  wynikaj cym z przepisów  prawa  pracy,  umowy  lub  innego  stosunku  prawnego 

cz cego

strony - nie pó niej ni  do 15 dnia tego miesi ca.

W przypadku uchybienia powy szym terminom, sk adki te b

 kosztem uzyskania przychodów z chwil  zap aty.

www.czasopismaksiegowych.pl

http://www.czasopismaksiegowych.pl/11,2438,129931,ekwiwalent-pie...

3 z 4

2011-03-22 07:51

Click to buy NOW!

PD

F-XChange

w

w

w

.doc

u-trac

k.

co

m

Click to buy NOW!

PD

F-XChange

w

w

w

.doc

u-trac

k.

co

m

background image

www.czasopismaksiegowych.pl

http://www.czasopismaksiegowych.pl/11,2438,129931,ekwiwalent-pie...

4 z 4

2011-03-22 07:51

Click to buy NOW!

PD

F-XChange

w

w

w

.doc

u-trac

k.

co

m

Click to buy NOW!

PD

F-XChange

w

w

w

.doc

u-trac

k.

co

m