3201
RODZAJE POLARYZACJI
(1) Światło spolaryzowane liniowo (w płaszczyźnie),
(2) Światło spolaryzowane eliptycznie (w przyp. szczeg. kołowo, li-
niowo).
Polaryzacja eliptyczna występuje w kryształach anizotropowych
optycznie wykazujących zjawisko dwójłomności (naturalnej), np. w
kalcycie:
Wewnątrz kryształu dwójłomne-
go fala spolaryzowana liniowo
rozdziela się na dwie fale (skła-
dowe) o równych amplitudach
(bo kąt wynosi 45
o
) poruszające
się z różnymi prędkościami.
d
45
o
duże
V
e
wiązka
padająca
kryształ
CaCO
3
e
o
3202
W krysztale dwójłomnym promień nadzw. wyprzedza zwyczajny,
np.:
3203
Jeżeli kryształ utniemy w miejscu, w którym obydwa promienie są w
tej samej fazie, to na wyjściu otrzymamy falę spolaryzowaną linio-
wo:
∆φ
π
π
= 0, , 2
fala
spolaryzowana
liniowo
kryształ
dwójłomny
fala
spolaryzowana
liniowo
3204
Jeżeli kryształ przytniemy aby różnica faz różniła się o π/2:
∆φ
π/
= n 2
fala
spolaryzowana
kołowo
1
2 3
4 5
6 7
3205
Ogólnie:
∆φ
π
π
= 0, , 2
∆φ
π/
= n 2
- polaryzacja liniowa
- polaryzacja kołowa
każdy inny przypadek - polaryzacja eliptyczna
3206
ZJAWISKO KERRA
Odkryte przez J.Kerra w 1875 r.
Jest to zjawisko powstawania optycznej dwójłomności wymu-
szonej w ośrodku spowodowane zewnętrznym polem elek-
trycznym.
Ź
P
A
x
z
y
d
U
+
+
+
+ +
+
- - -
- -
-
-
n
Własności optyczne ośrodka w kierunku II do zewn. pola E są
inne niż w kierunku ┴. Powstaje anizotropia optyczna. Kierunek osi
optycznej jest ┴ do zewn. E.
Przyczyną wystąpienia zjawiska Kerra jest polaryzacja dielektry-
ka i ustawienie cząsteczek ośrodka II do kierunku pola.
Stała dielektryczna ε
E
w kierunku pola el. jest inna niż w pozo-
stałych kierunkach, więc występuje różnica we współczynnikach
załamania n
o
- n
e
.
3207
Pod wpływem pola E przyłożonego pod kątem 45
o
do płaszczy-
zny polaryzacji światła, następuje rozszczepienie na dwie wiązki o i
e. Różnica współcz. załamania jest proporcjonalna do E
2
:
n
o
- n
e
= k E
2
,
k - wsp. proporcjonaln. Drogi optyczne:
l
o
= n
o
d, i l
e
= n
e
d, gdzie d - długość ośrodka
skąd różnica dróg optycznych: ∆l = l
o
- l
e
= d (n
o
-n
e
)
∆l = d k E
2
= d k/λ E
2
λ,
Stała Kerra: K = k/λ,
2
2
2
V
m
m
V
m
]
K
[
=
=
.
d
E
K
l
2
⋅
λ
⋅
⋅
=
∆
∆l ~ E
2
, λ, d.
Dobierając odpowiednio wartość E można zmieniać różnicę
dróg optycznych.
Efekt szybki - anizotropia optyczna znika po t ~ 10
-10
s po wyłą-
czeniu pola el.
Komórki Kerra stosuje się m.in. do szybkiej modulacji światła
(np. w kinematografii, w zapisie dźwiękowym...).
Silny efekt Kerra wykazują niektóre ciecze dielektryczne:
ciecz:
K [mV
-2
]
chloroform
358 10
-16
anilina
181,0
cykloheksan
7,9
czterochlorek węgla
8,2
aceton
1807,0
nitrobenzen
35 050
3208
ZJAWISKO COTTONA-MOUTONA (VOIGHTA)
Jest to zjawisko powstawania optycznej dwójłomności wymu-
szonej w ośrodku spowodowane zewnętrznym polem magne-
tycznym.
Zjawisko odkryte:
- w cieczach przez A.Cottona i H.Moutona,
- w parach i gazach przez Voighta (w ciałach stałych znane jako
zjawisko Voighta).
Największe znaczenie praktyczne ma zj. Voighta występujące w
półprzewodnikach i magnetykach.
Zjawisko występowania anizotropii optycznej (podwójnego za-
łamania) jest podobne do obserwowanego w kryształach jedno-
osiowych.
Ź
P
A
Różnica dł. dróg opt.: optycznych:
∆l = d(n
o
- n
e
) = C H
2
λ d
gdzie: d - dł. ośrodka, C - st. Cottona-Moutona, H - natężenie pola
magn., λ - dł fali.
3209
ZJAWISKO FARADAYA
Zjaw. Faradaya polega na skręceniu płaszczyzny polaryzacji świa-
tła spolaryzowanego liniowo, biegnącego w ośrodku umieszczonym
w silnym polu magnetycznym.
W konfiguracji tej światło jest przepuszczane wzdłuż lini sił pola
magnetycznego B.
Ź
P
A
+ + + + + + + +
magnes
B
Kąt skręcenia płaszczyzny polaryzacji:
α = k B d
,
gdzie: B - wielkość indukcji pola magnet., d - długość ośrodka,
k - stała Verdetta (zdolność ośrodka do skręcenia p.p.).
(
)
p
l
n
n
d
2
−
λ
π
=
α
,
Zj. Faradaya tłumaczy się wpływem pola magnetycznego na
różną prędkość rozchodzenia się w danym ośrodku fali spolaryzo-
wanej kołowo lewo- i prawo-skrętnie.
Zj. magnetycznego skręcenia płaszcz. polaryz. wywołane jest
zmianami precesji elektronów swobodnych w atomach i cząstecz-
kach pod wpływem B ( proces szybki ∆t ≈ 10
-9
s).