1
Schemat odpowiedzi – TRANSPORT I KOMUNIKACJA
1
Gęstość dróg kołowych: największa -Niemcy,
najmniejsza - Norwegia, Udział autostrad w ogólnej
długości dróg kołowych: największy - Hiszpania,
najmniejszy - Polska, np.: Szczególnie rozwiniętą
siecią dróg kołowych wyróżniają się państwa silnie
uprzemysłowione o dużej gęstości zaludnienia i
wysokim wskaźniku urbanizacji. Czynniki
ograniczające to m.in.: przyrodnicze - lasy, góry,
ekonomiczne (koszt inwestycji), społeczne
(przesiedlenia ludności), Czynniki warunkujące
zróżnicowanie udziału autostrad to m.in.: stopień
rozwoju gospodarczego kraju, np. liczba
samochodów, wielkość przewozów transportem
kołowym i in.
0 -4 za podanie prawidłowo
dwóch lub trzech krajów
- 1pkt za podanie czterech
krajów - 2pkt
za wyjaśnienie zróżnicowania
gęstości sieci dróg kołowych
-1pkt za wyjaśnienie
zróżnicowania udziału
autostrad - 1pkt
2
Zalety, np.: dogodne połączenie Polski z Europą
Zach. i Wsch., odciążenie istniejących dróg, szybsze
przemieszczanie się (skrócenie czasu podróży)
omijanie dużych miast, lecz też szybsze połączenie
dużych miast Polski, wykorzystanie jako
europejskiego szlaku tranzytowego. Bariery: np.:
wysokie koszty budowy, zanieczyszczenie
środowiska (powietrze, gleby, wody), uciążliwy
hałas, zajmowanie obszarów rolniczych
przesiedlenia ludzi.
0- 2 za podanie dwóch zalet -
1pkt za podanie dwóch barier
- 1pkt lub za podanie jednej
zalety i jednej bariery łącznie
-lpkt
3
Przykłady argumentów za koniecznością rozwoju
transportu kolejowego:
- koszty przewozu maleją wraz ze wzrostem
odległości i wielkością ładunku,
- przewożenie towarów w kontenerach umożliwia ich
sprawny przeładunek,
- możliwość przewozu ładunków o dużej objętości i
dużym ciężarze,
- nie oddziaływuje na środowisko geograficzne tak
negatywnie, jak transport samochodowy.
0-3
Za przedstawienie:
jednego argumentu 1 pkt
dwóch argumentów 2 pkt
trzech argumentów 3 pkt.
4
a). zalety, np.: naturalna osłona przed falowaniem
morza, dogodne połączenie rzeką z wnętrzem lądu
wady, np.: zależność od przypływów i odpływów,
zanieczyszczenia spływające rzeką, mała szerokość
portu.
b). porty, np.: Bordeaux, Nantes, Rouen, Hamburg,
Londyn, Havre, Bristol itp.
0-3 a). podanie zalety - 1 pkt,
podanie wady - 1pkt
b). podanie przykładu - 1 pkt
5
nie powinny być: pola uprawne, sady, łąki ani
pastwiska
powód: zanieczyszczenia motoryzacyjne (metale
ciężkie ze spalania benzyny ) dostają się do
produktów spożywczych
0-2 podanie dwu przykładów – 1
pkt, uzasadnienie - 1 pkt
6
dokonać podziału komunikacji
0-2 transport od góry: lotniczy,
drogowy; poda poprawne
przykłady; telekomunikacja
np.: Internet, radio, telewizja
2
uzupełni cztery luki ................................
uzupełni pięć-sześć................................
7
wymienić czynniki wpływające na rozwój transportu
0-2 przyrodnicze np.:
ukształtowanie powierzchni,
sieć
rzeczna, niskie wybrzeże
morskie ..........................................................
ekonomiczne np.: rozwój
miast, przemysłu ................................
8
podać zalety transportu samochodowego
0-2 uwzględni np.: szybkość i
mniejsze koszty na małe
odległości, bez przeładunku,
dotarcie na miejsce ................................
9
wyjaśnić zmniejszającą się rolę transportu
kolejowego
0-2 wskaże na likwidowanie linii
kolejowych ze względu na
mniejszą elastyczność,
przeładunek towarów,
dłuższy
czas podróży itp ................................
10
podać przyczyny rejestrowania statków w krajach
„taniej bandery"
0-2 uwzględni np.: niskie podatki
i opłaty rejestracyjne,
pobieżne kontrole techniczne,
niższe koszty uposażenia
załogi ..........................................................
11
wyjaśnić korzyści płynące z położenia miasta nad
morzem
0-2 wskaże np. na powstanie
zakładów związanych
z
transportem morskim i
bazujących na surowcach
importowanych ................................
12
wykazać się znajomością zagadnień dotyczących
komunikacji
0-3 kolejno: P, P, B, B, P, B
uzupełni cztery ... 1 p; pięć...... 2 p; wszystkie
13
wyjaśnić mała rolę transportu lotniczego w
Polsce
0-2 uwzględni małą powierzchnię
kraju, zwartość obszaru,
konkurencyjność cenową
innych środków transportu.0-
2p
14
wyróżnić państwa o różnym poziomie rozwoju
łączności
0-2 A. Japonia, Francja, USA; B.
Polska ,Węgry; C. Etiopia,
Indie; wpisze poprawnie trzy-
cztery .............................................................
wpisze poprawnie pięć-sześć ..........................
15
sformułować wniosek
1
np. im wyższy poziom
rozwoju gospodarczego, tym
wyższy poziom rozwoju
łączności .......................................................
16
uzasadnić rozwój telekomunikacji
0-
10
poprawność merytoryczna ..........................
uwzględni postęp techniczny
(telekomunikacja satelitarna,
telefonia komórkowa,
Internet), coraz większą
dostępność i powszechność,
wpływ na życie prywatne i
zawodowe
poprawnie stosuje
terminologię geograficzną...
.0-2 p
3
odpowiedź ma logiczny i
przejrzysty układ ................................
17
scharakteryzować rozwój transportu w Japonii na
podstawie danych statystycznych i własnych
wiadomości
010 poprawność merytoryczna ..........................
wskaże tendencje zmian w
przewozach ładunków i osób
różnymi środkami lokomocji
poprawnie stosuje
terminologię geograficzną ...........................
odpowiedź ma logiczny i
przejrzysty układ ................................
18
a) kraje europejskie cechuje większa gęstość linii
kolejowych niż kraje pozaeuropejskie; b) państwa o
dużej powierzchni mają z reguły mniejszą gęstość
linii kolejowych od państw o małej powierzchni; c) w
państwach wysoko rozwiniętych długość linii
kolejowych maleje, natomiast w państwach słabiej
rozwiniętych nadal rośnie
0-3 Za podanie jednej
prawidłowości
.................................................
Za podanie dwóch
prawidłowości
.................................................
.................................................
19
Np. szybki dostęp do informacji,
- globalizacja i z nią związane
tworzenie przedsiębiorstw
globalnych,
- zwiększenie szybkości
przesyłania informacji i dostępu
do wiedzy
- wsparcie zarządzania
przedsiębiorstwami,
- umożliwia tworzenie
„przedsiębiorstw wirtualnych",
- lepsze warunki do inwestowania,
- wpływ na codzienne życie
(zakupy przez Internet, opłata
rachunków, obsługa kont
bankowych),
- zmiana stylu życia (ograniczenie
ruchu fizycznego, alienacja),
- tworzenie miejsc pracy w
domach (wykonywanie prac
zleconych, projektowych,
telepraca),
- upowszechnianie się nowych
wzorców kulturowych.
0-2 Za podanie dwóch zmian
1 pkt
Za podanie trzech zmian
2 pkt
20
Np.:
- transport lotniczy umożliwia
pokonywanie dużych odległości w
krótkim czasie,
- może być wykorzystywany do
przewozu towarów nie nadających
się do długiego transportu,
- coraz więcej ludzi deklaruje chęć
podróżowania samolotami, nie
0-2
Za wyjaśnienie
z podaniem:
- dwóch przyczyn .......1 pkt
- trzech przyczyn ........2 pkt
4
tylko w obrębie kontynentu, na
którym mieszka, ale także poza
jego granicami,
- transport lotniczy niekiedy jest
jedynym rodzajem transportu, z
którego można korzystać, ze
względu na warunki naturalne,
- mniejszy wpływ transportu
lotniczego na środowisko
geograficzne niż transportu
samochodowego,
- bezpieczeństwo podróżowania
samolotem jest większe niż w
przypadku korzystania z
samochodu.
21
- Szlak
nr 1: Kanał Mozambicki, Wyspy Kanaryjskie.
- Szlak nr 2:
Morze Południowochińskie, Półwysep Malajski.
- Szlak nr 3:
Morze Czerwone, Kanał Sueski.
0 -3 za poprawne
przyporządkowanie obiektów
:
2-3
1 pkt
4-5
2 pkt
6
3 pkt
22
np.:
- niszczenie życia organicznego
(ryb, ssaków morskich, ptactwa
wodnego, planktonu),
- skażenie wód morskich ropą
naftową (wskutek wycieków
podczas awarii, katastrof
tankowców),
- straty w turystyce w przypadku
skażeń środowiska ropą naftową,
- straty w połowach wskutek
niszczenia fauny morskiej,
- niszczenie wybrzeży, siedlisk
zwierząt budową infrastruktury
portowej,
0 -2 za podanie:
1 przykładu zagrożeń dla
środowiska przyrodniczego
lub/i gospodarki człowieka
1pkt
2 przykładów zagrożeń dla
środowiska przyrodniczego
lub/i
gospodarki człowieka 2 pkt
23
a) przewozy pasażerów
b) np.:
- upadek dużych zakładów
przemysłowych, (spadek
przewożonych ładunków koleją),
- gwałtowny rozwój motoryzacji i
wzrost ilości przewożonych
ładunków transportem
samochodowym,
- zamykanie nierentownych linii
kolejowych,
- wzrost bezrobocia (zmniejszenie
0 -4 a)
za prawidłowy wybór cechy
transportu
1 pkt
b)
za podanie:
1 przyczyny 1 pkt
2 przyczyn
2 pkt
3 przyczyn
3 pkt
5
przewozów pasażerów).
24
Przyczyny:
1. Znaczne wahania stanów wód w
ciągu roku.
2. Zlodzenie wód (obecność kry)
w półroczu zimowym.
0-1
25
Czynniki przyrodnicze:
1. Duże obszary pustyń (Sahara,
Kalahari), na których brak linii
kolejowych.
2. Duże obszary lasu równikowego.
Czynniki pozaprzyrodnicze:
1. Poziom rozwoju gospodarczego
kraju - gęsta sieć kolei występuje
w krajach o wyższym poziomie
rozwoju (RPA, Algieria), a niska
w krajach bardzo ubogich.
2. Rozmieszczenie przemysłu
wydobywczego - ośrodki
wydobycia surowców
połączone są liniami kolejowymi
z miastami portowymi.
0-2
26
A 2, A 4,
0-1
za wskazanie dwóch prawidłowych
odpowiedzi 1 pkt
27
Np.:
- miejsca pracy przy budowie i obsłudze
- dochody z użytkowania autostrady
- poprawa bezpieczeństwa podróżujących
- oszczędność czasu i paliwa
- zwiększenie ilości dróg o podwyższonym
standardzie
- szybsza komunikacja pomiędzy
ważniejszymi ośrodkami miejskimi
- zmniejszenie emisji pyłów i gazów
0-2
za poprawne podanie dwóch, trzech
argumentów 1pkt
za poprawne podanie czterech
argumentów 2pkt
28
Np.:
Problem: przeciążona sieć
komunikacyjna.
Rozwiązanie:
- utworzenie dodatkowych linii
komunikacji masowej (np.
autobusowych, tramwajowych)
- budowa obwodnic wokół miast
- stworzenie większej liczby głównych dróg
- zmiana miejsca zamieszkania bliżej
miejsca pracy aby chodzić do pracy
pieszo
- budowa metra i kolei nadziemnej
- zachęcenie mieszkańców do
korzystania z komunikacji miejskiej
0-2 Za poprawne podanie jednego
problemu wraz z propozycją
jego rozwiązania
1 pkt
Za poprawne podanie dwóch
problemów wraz z
propozycjami ich
rozwiązania 2 pkt
6
przez obniżenie kosztów przejazdów środkami tej
komunikacji.
Problem: przekroczone normy
zanieczyszczenia powietrza.
Rozwiązanie:
- wybudowanie obwodnic i zastępowanie
indywidualnego ruchu samochodowego komunikacją
miejską
- powiększanie terenów zielonych
- nakłanianie ludzi do używania
ekologicznych paliw.
Problem: nadmierny hałas.
Rozwiązanie:
- instalacja ekranów akustycznych
- instalacja dźwiękoszczelnych okien
- zamknięcie części miast (np. centrów) dla ruchu
samochodowego.
Problem: brak parkingów. Rozwiązanie:
- budowa podziemnych lub piętrowych
parkingów zagospodarowanie nieużytków pod
parkingi.
29
Np.
- wejście na polski rynek tanich
przewoźników
- wzrost konkurencyjności transportu
lotniczego, wynikający między innymi
z ogólnego spadku cen biletów
lotniczych
- wyjazdy Polaków do pracy do krajów
UE
- wzrost częstości wyjazdów w celach
turystycznych, biznesowych,
pielgrzymkowych
- wzrost zamożności wybranych grup
społecznych.
0 -1 Za poprawne podanie
dwóch przyczyn ..............
1 pkt
30
Np.:
- zanieczyszczenie środowiska ropą naftową w wyniku
katastrofy tankowca
- zanieczyszczenie środowiska w wyniku
wycieku ropy z uszkodzonego,
nieszczelnego rurociągu
- straty finansowe wynikające
z kradzieży ropy bezpośrednio
z rurociągu
- rozwój przemysłu stoczniowego
produkującego tankowce
- rozwój przemysłów produkujących
infrastrukturę rurociągową
- konflikty między państwami, przez
które biegnie rurociąg lub jest
0 -2 Za poprawne podanie:
- dwóch konsekwencji .......
1 pkt
- trzech konsekwencji .........
2 pkt
7
planowana jego budowa.
31
Np.
a)
długość linii kolejowych ogółem jest
większa w państwach o dużej powierzchni
b)
gęstość linii kolej owych jest większa
w państwach o małej powierzchni
0-1 Za poprawne sformułowanie
dwóch
wniosków
1 pkt
32
Kolejno od góry: E, B, D
0-1
Za prawidłowe
przyporządkowanie - 1 pkt
33
a) np.:
- wzrost liczby mieszkańców miejscowości leżących wzdłuż linii
kolejowej
- rozwój osadnictwa
- ułatwienie wywozu surowców mineralnych
z centrum kraju do portów
- ściślejsza współpraca gospodarcza między
północną i południową częścią kraju
- ułatwienie podróży między północą
a południem kraju
- wzrost aktywności gospodarczej w centralnej
części kraju
- wzrost zatrudnienia przy obsłudze linii
kolejowej
- wzrost ruchu turystycznego
b) np.:
- niskie koszty przewozu, które maleją wraz
z długością trasy transportu towarów
- możliwość jednorazowego przewozu towarów
masowych
- małe zużycie energii w przeliczeniu na
jednostkę masy przewożonych towarów
- małe zanieczyszczenie środowiska
0-2
Za wskazanie dwóch konsekwencji
– 1pkt
Za podanie dwóch cech – 1pkt
34
Np.:
- budowanie zbiorników retencyjnych, w celu wyrównania
stanów wody w rzekach,
- budowanie sztucznych kanałów łączących systemy rzeczne,
- pogłębianie i regulacja koryt rzecznych,
- oczyszczanie istniejących sztucznych kanałów,
- budowanie śluz,
- zakup nowoczesnych statków i barek
0-2
Za wskazanie właściwych
działań człowieka:
dwóch..................................1pkt
trzech...................................2pkt
35
Np.:
Problem1.:
- współczesne piractwo.
Propozycja rozwiązania problemu 1.:
współpraca międzynarodowa w zakresie militarnej ochrony
statków, na szlakach żeglugowych, gdzie najczęściej atakują
piraci np. w pobliżu Somalii.
Problem 2.:
- zanieczyszczenie wód przez wycieki ze statków i awarie
tankowców.
Propozycja rozwiązania problemu 2.:
prowadzić szczegółowe kontrole międzynarodowe i nakładać
wysokie kary za używanie niesprawnych i nieszczelnych
statków.
Problem 3.:
0-2
Za prawidłowe sformułowanie
problemu i podanie logicznej
propozycji jego rozwiązania:
jednego.............................1pkt
dwóch...............................2pkt
8
- zanieczyszczenie powietrza przez spaliny ze statków, emisja
dwutlenku węgla co zwiększa efekt cieplarniany.
Propozycja rozwiązania problemu 3.:
budować statki o napędzie elektrycznym, wykorzystywać
energię słoneczną.
36
Argumenty popierające budowę obwodnicy Augustowa, np.:
- wzrost bezpieczeństwa mieszkańców miasta,
- zmniejszenie hałasu,
- ograniczenie spalin.
Argumenty przeciw budowie obwodnicy Augustowa, np.:
- zniszczenie naturalnej przyrody, w tym miejsc gniazdowania
ptaków i stanowisk chronionych roślin,
- hałas płoszący zwierzynę,
- zanieczyszczenie środowiska,
- naruszenie stosunków wodnych na jednym z najcenniejszych
obszarów torfowiskowych
0-2
Za podanie dwóch poprawnych
argumentów popierających budowę
obwodnicy Augustowa….1pkt
Za podanie dwóch poprawnych
argumentów przeciw budowie
obwodnicy Augustowa……1pkt
LUB
Za podanie jednego poprawnego
argumentu popierającego budowę
obwodnicy Augustowa i jednego
poprawnego argumentu przeciw
budowie obwodnicy
Augustowa….1pkt
37
a)
nazwa miasta: Lhasa, nazwa religii: buddyzm lub
buddyzm tybetański
b) np.:
- wzrost udziału osadników chińskich w stosunku do ogółu
ludności Tybetu
- silniejsze podporządkowanie Tybetu Chinom
- obawy o zachowanie odrębności kulturowej Tybetu
(wobec zwiększonych wpływów chińskich)
Degradacja dóbr kultury Tybetu wobec napływu obcych
- degradacja środowiska spowodowana większym
natężeniem ruchu turystycznego
- obawa przed eksploatacją złóż surowców, mogącą mieć
negatywny wpływ na środowisko naturalne
- poczucie niesprawiedliwości biednej rdzennej ludności w
związku z bogaceniem się imigrantów chińskich, którzy
czerpią zyski z rozwoju gospodarczego Tybetu
2
a)
za podanie dwóch poprawnych
nazw – 1pkt
b)
za podanie dwóch poprawnych
konsekwencji – 1pkt
38
A. Panamski
B. Koryncki
C. Sueski
D. Kiloński
2
Za wpisanie poprawnych nazw
kanałów:
- dwóch, trzech – 1pkt
- czterech – 2 pkt
39
Np.:
- podczas budowy gazociągu mogą zostać naruszone
siedliska fauny dennej
- duża długość gazociągów, wysokie ciśnienie gazu
podnoszą prawdopodobieństwo wystąpienia awarii
- budowa gazociągu może zagrażać bezpieczeństwu
żeglugi
- może wystąpić zatrucie wód szkodliwymi substancjami i
przemieszczenie zanieczyszczeń do portów i wybrzeży
- płytko położony na dnie morskim rurociąg może być
narażony na uszkodzenia
- w przypadku niewielkich mórz, takich jak Bałtyk,
inwestycja może zaszkodzić bioróżnorodności akwenu
- budowa gazociągu może spowodować naruszenie
szkodliwych substancji składowanych na dnie mórz (np.
na dnie Morza Bałtyckiego amunicji zatopionej po II
2
Za podanie poprawnych
argumentów:
- dwóch – 1pkt
- trzech – 2pkt
9
wojnie światowej)
40
2
Za przyporządkowanie
poprawnych nazw miast:
trzech……………....1pkt
czterech……………1pkt
41
W kolejności: Finlandii, Grecji
1
1 p. – za podanie poprawnych nazw
dwóch krajów
42
np.:
- Jest to najkrótszy szlak wywozu drogą morską ropy naftowej z
krajów położonych nad Zatoką Perską do Europy.
- jest to gł szlak przewozu towarów z Azji SE do Europy
- jest to gł szlak dostaw do krajów Bliskiego Wschodu
1
1 p. – za podanie poprawnej
przyczyny dużego natężenia
przewozu towarów wymienionym
szlakiem żeglugi
43