Analiza BBN_Przyszl systemu obr przeciwrakiet _22 09 2009 _3

ANALIZA BBN

Konsekwencje decyzji prezydenta USA Baracka Obamy, w sprawie

przyszłości systemu obrony przeciwrakietowej

17 września br., na specjalnej konferencji prasowej, prezydent Stanów

Zjednoczonych Barack Obama ogłosił decyzję w sprawie zmiany koncepcji budowy

systemu obrony antyrakietowej (MD). Kilkumiesięczny przegląd projektu, którego

realizację rozpoczęła administracja ówczesnego prezydenta G. W. Busha, zakończył

się decyzją o rezygnacji z budowy elementów tarczy w Polsce i Czechach na rzecz

utworzenia systemu mobilnego.

1. Nowa architektura tarczy

Z polskiego punktu widzenia, najwaŜniejszą decyzją jest całkowita

rezygnacja z budowy radaru w Czechach oraz bazy z 10 wyrzutniami

antyrakiet (GBI – ground-based interceptors) do zwalczania pocisków

balistycznych dalekiego zasięgu, która miała powstać w Redzikowie.

Przypomnieć naleŜy, Ŝe GBI są obecnie jedynym środkiem zabezpieczającym USA

przed ewentualnym atakiem nuklearnym, jaki moŜe być przeprowadzony za pomocą

ICBM (rakiet międzykontynentalnych – dalekiego zasięgu). Obecnie 26 antyrakiet tego

typu znajduje się łącznie w bazach na Alasce (Fort Greely) oraz w Kalifornii

(Vandenberg Air Force Base).

Co waŜne, w tej chwili chronią one terytorium USA

jedynie przed atakiem z kierunku zachodniego (np. z Korei Północnej). Nie mogą

natomiast zapobiec atakowi ze wschodu (np. z Iranu), skierowanemu na

wschodnie wybrzeŜe Stanów Zjednoczonych (m.in. Nowy Jork, Waszyngton,

Filadelfię czy Boston), które w zamyśle miała chronić baza zlokalizowana w Polsce.

Wg planów Pentagonu, do końca 2009 r. ich liczba ma wzrosnąć do 28.

www.bbn.gov.pl

bbn@bbn.gov.pl

Departament Bezpieczeństwa Międzynarodowego

ul. Karowa 10, 00-909 Warszawa

tel. 0-22 695 18 62, faks 0-22 695 18 61

Warszawa, 22 września 2009 r.

Administracja B. Obamy planuje obecnie trzystopniową budowę nowego

systemu obrony antyrakietowej.

Do 2011 r. marynarka wojenna USA umieści co najmniej trzy okręty klasy AEGIS,

które dysponując pociskami typu SM-3 będą mogły zwalczać rakiety średniego

i krótkiego zasięgu. Obecnie, amerykańska flota dysponuje 21 okrętami zdolnymi

do takich działań, z których większość stacjonuje na Pacyfiku oraz na Morzu

Japońskim.

Do 2015 r. planowane jest zbudowanie trzech baz naziemnych (wspomniano

o lokalizacjach znajdujących się w południowej i północnej Europie; w drugim

przypadku Czechy i Polska zostały wymienione jako potencjalne kraje, w których

moŜna zainstalować elementy systemu) wyposaŜonych w mobilne rakiety SM-3

chroniące cały kontynent.

Do 2018 r. armia USA chciałaby rozlokować zmodyfikowane pociski SM-3, które

miałyby być gotowe do zwalczania rakiet balistycznych dalekiego zasięgu.

Według B. Obamy, który nie zanegował generalnej koncepcji budowy systemu

antyrakietowego, nowy system ma być bardziej mobilny i w większym stopniu chronić

przed ewentualnymi zagroŜeniami. Głównym powodem zmiany koncepcji budowy

tarczy są – według przedstawicieli administracji USA – dane amerykańskiego

wywiadu, który sugeruje, Ŝe zagroŜenie ze strony irańskich rakiet krótkiego

i średniego zasięgu jest znacznie bardzie realne, niŜ ewentualny rozwój zdolności

ataku pociskami interkontynentalnymi. Drugim powodem tej decyzji są niŜsze koszty

i skuteczność technologii, które mają być zastosowane w nowym systemie. Ponadto,

sekretarz obrony USA R. Gates, jako jedną z przyczyn podjęcia takiej decyzji wskazał

„zwłokę w ratyfikacji układów z USA przez parlamenty Czech i Polski”.

Jak stwierdził płk Richard Runner, attache obrony w ambasadzie USA

w Warszawie,

ideą Waszyngtonu jest budowa wspólnej, NATO-wskiej tarczy

antyrakietowej. Jego zdaniem, administracja G. W. Busha dąŜyła do tego samego,

What Americans Need to Know About Missile Defense: We’re Not There Yet, J. Carafano, P. Brookes,

B. Spring, Heritage Foundation, 30 czerwca 2009 r.

Plany zaprojektowania tego typu pocisków zostały przedstawione między innymi przez firmę Boeing w czasie

corocznej konferencji poświęconej tematyce obrony przeciwrakietowej, która odbyła się w Huntsville w dniach 17-20
sierpnia br., niejako w odpowiedzi na oczekiwaną decyzję amerykańskiej administracji o rezygnacji z budowy
elementów tarczy w Polsce i Czechach. Boeing zapowiedział opracowanie mobilnej wyrzutni o wadze ok. 24 ton (47
tys. funtów, 1 funt = ok. 0,45 kg), która mogłaby być przetransportowana za pomocą samolotów C-17 i rozmieszczona
w ciągu 24 godz. według bieŜącego zapotrzebowania.

DoD News Briefing with Secretary Gates and Gen. Cartwright from the Pentagon, transkrypcja konferencji

prasowej opublikowana na stronie internetowej DepartamentU Obrony USA, 17 września 2009 r.,
http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=4479

W czasie spotkania z zastępcą szefa BBN W. Waszczykowskim w dniu 17 września 2009 r. (przed

ogłoszeniem decyzji B. Obamy).

gdyŜ projektowane bazy w Polsce i Czechach miały być etapem przejściowym przed

wybudowaniem w pełni operacyjnego systemu sojuszniczego.

2. Reakcje i komentarze

Decyzja

administracji

USA

wywołała

zróŜnicowane

reakcje

krajowe

i zagraniczne. Zmiana projektu MD jest bardzo krytykowana przez Republikanów

i ośrodki z nimi związane, a takŜe przez komentatorów niezaleŜnych. Rywal B. Obamy

w wyborach prezydenckich J. McCain podkreślił, Ŝe ta „błędna decyzja pogorszy

pozycję USA w Europie Środkowo-Wschodniej”.

Z kolei Richard Pipes, doradca

ds. Rosji i Europy Środkowej prezydenta R. Reagana, ruch B. Obamy nazywa dosadnie

„końcem tarczy”. UwaŜa ponadto, Ŝe prezydent USA „robi ustępstwo wobec Rosjan,

nie otrzymując nic w zamian”.

Podobnego zdania jest wpływowy analityk Heritage

Foundation James Carafano, który decyzję Waszyngtonu określił jako „katastrofę”.

Z drugiej jednak strony, analitycy popierający rozwiązanie zaproponowane

przez B. Obamę wskazują, Ŝe system G. W. Busha był niesprawdzony i zbyt drogi.

Dodatkowo podkreślają, Ŝe baza w Polsce nie obejmowałaby swoim ochronnym

zasięgiem południowo-wschodniej Europy. Rozmieszczenie okrętów AEGIS na Morzu

Śródziemnym jest więc – według nich – logiczną odpowiedzią na obecne zagroŜenie ze

strony Iranu. Kontrowersje wzbudzają jednak argumenty o małym zagroŜeniu ze

strony irańskich rakiet dalekiego zasięgu. Jak wskazuje Eric Edelman, pełniący

funkcję zastępcy sekretarza obrony USA R. Gatesa w administracji G. W. Busha –

„raporty wywiadu były raczej coraz bardziej alarmujące, a nie mniej”.

NaleŜy takŜe

podkreślić, iŜ plan rozwoju MD poprzedniej administracji równieŜ zakładał rozwój

obrony przeciw rakietom krótkiego i średniego zasięgu. Za kluczowe naleŜy więc

uznać wypowiedzi przedstawicieli Partii Demokratycznej (np. Nancy Pelosi,

szefowej Demokratów w Izbie Reprezentantów), podkreślających znaczenie

stosunków z Rosją, jako kluczowego czynnika dla Stanów Zjednoczonych

w najbliŜszym czasie.

U.S. Missile U-Turn Roils Allies, M. Champion, P. Spiegel, Wall Street Journal, 18 września 2009 r.

Wypowiedź dla radia RMF, 18 września 2009 r.

Polska i Czechy bez tarczy, P. Gillert, Rzeczpospolita, 18 września 2009 r.

JednakŜe, przyjmując kryteria przedstawione przez B. Obamę w styczniu 2009 r. (koszty i efektywność),

naleŜy  zauwaŜyć,  Ŝe  dalszy  rozwój  planowanych  wcześniej  w  Polsce  antyrakiet  (GBI)  jest  najlepszą  opcją  dla  USA.
W 2006,  2007  i  2008  r.  przeprowadzono    3  udane  testy  antyrakiet  do  zwalczania  pocisków  dalekiego  zasięgu
(ICBM). Ogółem, w latach 2002-2009, aŜ 37 z 38 testów systemu naziemnego oraz morskiego (wszystkich typów)
było  udane.  NaleŜy  tu  zaznaczyć,  Ŝe  dwustopniowe  GBI  (będące  modyfikacją  sprawdzonych  pocisków
trzystopniowych,  stacjonujących  obecnie  w  bazach  na  Alasce  i  w  Kalifornii),  które  miały  zostać  umieszczone
w Redzikowie,  nie  były  jeszcze  testowane.  Jeśli  chodzi  o  koszty,  zarówno  Government  Accountability  Office  (GAO),
jak i niezaleŜni eksperci szacują, Ŝe budowa elementów MD w Polsce i Czechach są najtańszą opcją dalszego rozwoju
tarczy.

Czy to prezent dla Rosjan, M. Bosacki, Gazeta Wyborcza, 18 września 2009 r.

Wątpliwości wzbudził równieŜ termin ogłoszenia decyzji B. Obamy. Z jednej

strony spodziewano się, Ŝe nastąpi to dopiero za kilka tygodni, z drugiej zaś – wybór

17 września był, w kontekście Polski, wyjątkowo niefortunny. Zarówno przedstawiciele

administracji (np. Philip Gordon), jak i osoby z nią związane (np. Zbigniew Brzeziński),

uwaŜają, Ŝe wybór daty to jedynie zbieg okoliczności. Ponadto pojawiły się sygnały, Ŝe

ogłaszając swoją decyzję 17 września, Waszyngton chciał uniknąć wraŜenia, iŜ

podejmuje ją pod wpływem Rosji. NaleŜy bowiem przypomnieć, Ŝe na 23 września br.

planowane jest spotkanie amerykańskiego prezydenta z D. Miedwiediewem (podczas

64. sesji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku). Stąd

decyzja o ogłoszeniu planów dotyczących dalszych losów MD przed, a nie po tym

spotkaniu.

Kluczowe państwa UE będą zapewne wspierać nowy projekt B. Obamy.

W Niemczech zarówno kanclerz A. Merkel („To sygnał nadziei na polepszenie

stosunków z Rosją”), jak i szef dyplomacji F-W. Steinmaier („Cieszę się, Ŝe po

dzisiejszej decyzji mamy moŜliwość przedyskutowania jeszcze raz ze wszystkimi

partnerami tematu obrony przeciwrakietowej w Europie”) wyrazili zadowolenie

z decyzji rządu USA. Pełne poparcie wyraził takŜe G. Brown, premier Wielkiej

Brytanii. Z kolei nowy sekretarz generalny NATO A. F. Rasmussen wskazał, iŜ dzięki

decyzji B. Obamy „NATO odegra bardziej znaczącą rolę w amerykańskich planach

budowy tarczy w Europie”.

Dodatkowo, w przemówieniu wygłoszonym 18 września

2009 r. podkreślił konieczność „nowego otwarcia” w stosunkach NATO-Rosja.

Nowa koncepcja budowy systemu obrony antyrakietowej odpowiada równieŜ

Izraelowi, poniewaŜ juŜ w pierwszej fazie jego rozwoju (tj. w 2011 r.) kraj ten

znajdzie się w zasięgu „parasola”. NaleŜy wskazać, Ŝe okręty AEGIS będą równieŜ

chronić innych kluczowych sojuszników USA w regionie Bliskiego Wschodu (Arabia

Saudyjska, Jordania, ZEA). Dodatkowo, Stany Zjednoczone mają juŜ na terenie

Izraela (pustynia Negev) w pełni operacyjny radar typu X-Band.

Na październik 2009

r. planowane są z kolei wspólne amerykańsko-izraelskie ćwiczenia systemów

antyrakietowych (izraelski Arrow, amerykańskie THAAD oraz morski AEGIS)

o kryptonimie Juniper Cobra. Źródła izraelskie nie wykluczają, Ŝe po zakończeniu

ćwiczeń, amerykańskie wyposaŜenie zostanie stałym elementem ich narodowej

obrony.

Ponadto, izraelscy analitycy i politycy wskazują, Ŝe porozumienie

http://www.nato.int/cps/en/SID-0A4A4A1F-59EB53C7/natolive/news_57636.htm?mode=pressrelease

http://www.nato.int/cps/en/SID-0A4A4A1F-59EB53C7/natolive/news_57631.htm?

Jest to najwaŜniejszy model radaru stosowany w amerykańskim systemie obrony przeciwrakietowej. Jego

producentem jest Raytheon. Ma zasięg do 6400 km i pułap 400-2000 km. Tego typu radar miał zostać zainstalowany
w Czechach.

U.S. missile defense system planned for Israel, Y. Katz, Spero News, 8 września 2009 r.

amerykańsko-rosyjskie moŜe spowodować skuteczniejszy nacisk na Iran w kwestii

prowadzonego programu nuklearnego.

W Rosji decyzja B. Obamy wzbudziła zrozumiałą euforię. Prezydent

D. Miedwiediew stwierdził, Ŝe „docenia odpowiedzialną postawę amerykańskiego

prezydenta”, a rezygnację z budowy systemu antyrakietowego w Europie nazwał

„wprowadzaniem w Ŝycie porozumienia, które zostało zawarte w lipcu 2009 r.”.

Przyznał równieŜ, Ŝe w obecnej sytuacji Rosja moŜe być bardziej skłonna do poparcia

sankcji przeciwko Iranowi, co będzie jednym z tematów zbliŜających się szczytów ONZ

(w Nowym Jorku) oraz G-20 (w Pittsburghu).

Ponadto, agencja Interfax

poinformowała, Ŝe w odpowiedzi na decyzję amerykańskiej administracji Rosja

rezygnuje z rozmieszczenia w Obwodzie Kaliningradzkim rakiet typu Iskander.

Rosjanie jednak oficjalnie zaprzeczają doniesieniom o jakiejkolwiek umowie w sprawie

tarczy, a znany z ostrych wypowiedzi rosyjski ambasador przy NATO D. Rogozin,

stwierdził, Ŝe Rosja „nie postrzega decyzji B. Obamy jako ustępstwa, na które Rosja

miałaby odpowiedzieć, ale jako naprawienie wcześniejszego błędu”.

Wnioski

(Rozdział do wiadomości Prezydenta RP)

Opr.: Przemysław Pacuła, DBM

Szef

Biura Bezpieczeństwa Narodowego

Sekretarz Stanu

Aleksander Szczygło

Missile Plan Cancellation May Be Good, R. A. Stoil, Jerusalem Post, 18 września 2009 r.

Obama Scraps Bush-era Missile Defense for New Plan, CNN, 19 września 2009 r.

U.S. Missile Roils……….. op.cit.