http://wyborcza.pl/2029020,75515,2498499.html?sms

Rafał Kalukin 2005-01-17, ostatnia aktualizacja 2005-01-17 00:00

Po kolei brano nas do pokoju, w którym siedział A. i kierownik personalny T. Gdy która

zarzucała

kierownikowi molestowanie, oni

miali si

nam w twarz - opowiadaj

pracownice zwolnione z grodziskiej

fabryki chipsów

Nad zakładem unosi si

sta chmura dymu. Od razu wiadomo,

e to fabryka chipsów - nawet przy zasuni

tych

szybach do samochodu przenika charakterystyczny zapach.

W ostatni

rod

napisali

my na czołówce "Gazety",

e w nale

żą

cym do koncernu PepsiCo. zakładzie

produkuj

cym chipsy Frito Lay doszło do molestowania seksualnego pracownic. Gdy o

mieliły si

poskar

, zostały

zwolnione z pracy. Przyjechałem spotka

z ich kole

ankami, które wci

ąż

pracuj

. Brn

po ciemku, w błocie,

boczn

dró

. Obok zaparkowanego samochodu czeka ju

kilka kobiet, ich m

ęż

owie, paru zwi

zkowców. Nerwowo

spogl

daj

w stron

zakładu, sk

d dochodz

kolejne osoby. - Wszystko w porz

dku, to Anka - boj

e kto

mógł

rozgada

o tajemnym spotkaniu.

Trudna to rozmowa. Zimno i tak ciemno,

e twarzy nie wida

. Kobiety przyszły na spotkanie z dziennikarzem, ale to

dla nich tak

e okazja, by mi

dzy sob

swobodnie powylewa

ale i wspólnie popłaka

Janusz A. prosił dziewczyny do siebie

Z Grodziska Mazowieckiego do centrum Warszawy jest ledwie 30 km. 25-tysi

czne miasteczko na tym korzysta.

Bezrobocie wynosi tu 12 proc. - wi

cej ni

w stolicy, ale to o niebo lepiej ni

rednia krajowa. Na internetowej stronie

miasta skwapliwie wyliczono inwestorów: z Danii, Holandii, Szwajcarii, Finlandii, Francji, Czech, Włoch. Na
pierwszym miejscu znajduje si

fabryka chipsów Frito Lay.

Bomba w chipsach wybuchła w grudniu. Osiem wła

nie zwolnionych pracownic spisało o

wiadczenia i dało

zakładowej "Solidarno

ci". Trzy z nich twierdz

e były molestowane. Pozostałe wiedziały, co si

działo w

zakładzie; zostały zwolnione, bo nie chciały milcze

Pierwsza, na pocz

tku grudnia, otrzymała wypowiedzenie Monika F. Po trzech tygodniach zwolniono jej siedem

kole

anek. To z nimi spotkałem si

poza zakładem.

Monika (łami

cym si

głosem): - Gdzie

tak rok temu Janusz A. wzi

ł mnie na rozmow

, prawił komplementy.

Próbował umówi

po pracy. Odmówiłam, tłumaczyłam,

e mam kogo

innego. Po kilku miesi

cach na nocnej

zmianie poprosił na gór

, do swojego pokoju. Tam kazał mi usi

ąść

, sam usiadł koło mnie. Poło

ył mi łap

kolanach i przesun

ł na krocze. Przestraszyłam si

, odepchn

łam go i uciekłam. Potem jeszcze jedna rozmowa.

miechni

ty, jak gdyby nigdy nic, pyta: "I co z t

kaw

?". Ja na to,

eby przestał, bo powiem przeło

onym.

Powiedział mi,

e jak to zrobi

, to wylec

z pracy. Miesi

c pó

niej

le si

czułam i nie przyszłam do pracy. Kole

anki

przekazały to kierownictwu [kodeks pracy zezwala na cztery takie nieobecno

ci w ci

gu roku]. Dostałam pisemne

upomnienie, a potem zwolnienie za "wielokrotn

nieusprawiedliwion

nieobecno

ść

w pracy".

Janusz A. ma rodzin

, we Frito Lay pracuje od lat. Zaczynał jako pracownik fizyczny. Kobiety mówi

e gdy

awansował, przestał si

z nimi wita

. - Miał taki zwyczaj: stawał obok dziewczyny i uwa

nie si

w ni

wpatrywał.

Przez dziesi

ęć

, pi

tna

cie minut. Czasem nawet i po pół godziny. Uwielbiał, jak dziewczyna si

go bała - opowiada

jedna z pracownic.

Inna: - Na integracyjnej zabawie rozebrał si

do pasa i prowokacyjnie przed nami ta

czył.

e niby taki z niego

atrakcyjny facet.

Aneta B. pracuje we Frito Lay od samego pocz

tku, w tym roku obchodziłaby 15-lecie pracy. W tym czasie trzy razy

poroniła. Uwa

e to z powodu wyj

tkowo ci

ęż

kich warunków pracy. Uparcie jednak trwała w zakładzie. A

momentu, gdy upatrzył j

sobie Janusz A. - Zdarzało si

e jak stałam przy oklejarce, łapał mnie za r

ce albo

obejmował w pasie. Albo si

wpatrywał i szeptał,

e mu si

podobam. Głupio mi było, bo kole

anki patrzyły i

plotkowały.

Oddasz si

, to b

dziesz pracowa

- reporta

z fabryki Frito Lay

Strona 1 z 4

Oddasz się, to będziesz pracować - reportaż z fabryki Frito Lay

2010-08-07

http://wyborcza.pl/2029020,75515,2498499.html?sms_code=

Którego

dnia, na nocnej zmianie, poprosił j

do siebie i rzucił si

na ni

. - Mówił: oddasz si

, to b

dziesz pracowa

- relacjonuje. - Zaczniesz krzycze

- wylecisz na zbity pysk.

Odmówiła. 29 grudnia dostała wypowiedzenie.

Kolejna relacja. Gra

yna S.: - Podszedł do mnie, obejmował, dotykał. Mówił,

ebym poszła na gór

. Tam prawił tanie

komplementy. Powiedziałam mu,

e mam rodzin

i wróciłam na stanowisko. Po dwóch-trzech dniach znów wezwał

mnie na gór

. Tam zgaszone

wiatło. Rzucił si

na mnie. Powiedziałam par

ostrych słów,

e m

ąż

go dorwie i mu

dop...oli. Po omacku szukałam klamki. Zanim uciekłam, usłyszałam jeszcze,

e wylec

. I wyleciałam.

Kierownik z personalnym wr

czali zwolnienia

Trzy molestowane kobiety s

młode i były zdeterminowane, by utrzyma

prac

. - Wiedział,

e mamy kredyty. Gdy

czał mi zwolnienie, pouczył,

e w dzisiejszych czasach lepiej bra

yczki góra na rok - opowiada Aneta.

Kobiety straszyły Janusza A. doniesieniem do przeło

onych, ale trudno by im było gro

spełni

. Bezpo

rednim

przeło

onym kierownika zmiany jest dyrektor zakładu. Pracownice nie miały z nim jednak kontaktu. Z kolei

kierownika personalnego T. podejrzewały,

e wie o "zabawach" ich szefa i akceptuje je.

Jedna ze zwolnionych: - Od dawna trzymały

my si

razem. W rozmowie wyszło,

e niektórym z nas kierownik A.

czynił awanse. Wstydziły si

o tym mówi

, bo bały si

e inne wezm

je na j

zyki. Ale gdy pierwsza si

przełamała,

zacz

ły

my o tym rozmawia

. I wszystkie dostały

my wypowiedzenia. Po kolei brano nas do pokoju, w którym

siedział A. i kierownik personalny T. Gdy która

zarzucała kierownikowi molestowanie, oni

miali si

nam w twarz.

Anna, kolejna ze zwolnionych, 4 grudnia otrzymała roczn

nagrod

za dobr

prac

. Po 25 dniach "za nisk

wydajno

ść

" wyleciała z pracy. Janusz A. bez ogródek powiedział jej,

e to za "buntowanie załogi".

Niektóre odmówiły podpisania oferowanego im rozwi

zania umowy "za porozumieniem stron" i otrzymały

wypowiedzenia. Tym, które podpisały, firma wypłaciła wysokie odprawy - po blisko 10 tys. zł. Nie wiadomo, na jakiej
podstawie, bo zarobki pracownic Frito Lay to jakie

1,3-1,4 tys. zł "na r

Przewodnicz

cy "Solidarno

ci" w zakładzie Sławomir Zagajek: - Jako to za co? Za milczenie. Ale one na szcz

ęś

cie

nie chc

milcze

Ludzie bali si

przychodzi

do zwi

zku

Ze spisanymi przez wyrzucone pracownice o

wiadczeniami w gar

ci Sławomir Zagajek zwrócił si

do regionu

Mazowsze "S" o pomoc. Wiceszef struktury wojewódzkiej Jerzy Wo

niak wystosował do zarz

du Frito Lay

ultimatum: albo w ci

gu trzech dni odb

dzie si

spotkanie, albo nagła

niamy spraw

niak: - Nie chcieli

my da

im czasu na tuszowanie sprawy, zacieranie

ladów. Firma ma du

o wi

ksze

liwo

ci ni

zwi

zek, by przygotowa

do takich rozmów. A z PepsiCo. mamy generalnie złe do

wiadczenia.

Ale postanowili

my da

im szans

. O

wiadczenia stanowi

wystarczaj

ce domniemanie popełnienia przest

pstwa i

na dobr

spraw

powinni

my zło

zawiadomienie do prokuratury. Uwa

am jednak,

e to obowi

zek pracodawcy.

Na czym polegaj

"złe do

wiadczenia"? Zdaniem Sławomira Zagajka, od chwili powstania w 1998 r. "S" w

grodziskim zakładzie dyrekcja robiła wszystko, by zmarginalizowa

zwi

zek. - Kamery telewizji przemysłowej

poustawiano tak, by przez cały czas mie

mnie pod kontrol

- opowiada. - Jedn

zainstalowano przy drzwiach do

mojego pokoju. Cho

miałem 200 deklaracji członkowskich, ludzie bali si

przychodzi

ze swoimi sprawami.

Zagajek twierdzi,

e dyrekcja wytyczyła mu rewiry, po których mógł si

porusza

. Na hal

produkcyjn

wst

p miał

wzbroniony. By si

tam dosta

, powoływał si

na uprawnienia wynikaj

ce z jego drugiej funkcji społecznego

inspektora pracy. - Na przeszkodzie stan

ł brak fartucha. Przepisy nie pozwalaj

ywania prywatnej odzie

y, a

słu

bowy fartuch szyje si

. Ju

od dwóch lat - kpi.

Najpowa

niejszy zarzut dotyczy wynagrodzenia za nadgodziny. T

spraw

bada prokuratura. Zagajek: - Tylko za

ostatnie trzy lata załodze nale

y si

5 mln zł za nadgodziny.

Strona 2 z 4

Oddasz się, to będziesz pracować - reportaż z fabryki Frito Lay

2010-08-07

http://wyborcza.pl/2029020,75515,2498499.html?sms_code=

A do tego - dodaje - w firmie nie ma obowi

zkowego regulaminu wynagradzania. - Po kontrolach Pa

stwowej

Inspekcji Pracy dyrekcja przedstawiała nam projekty regulaminów, ale ostatecznie zatwierdzono regulamin
obejmuj

cy tylko pracowników administracji. Pracownicy od produkcji nie s

nim obj

ci.

Kolejny punkt zapalny dotyczy zwolnionego niedawno z pracy wiceszefa organizacji zwi

zkowej. Zachorował na

przepuklin

(wcze

niej d

wigał ci

ęż

kie palety), a po powrocie z rehabilitacji zakładowy lekarz nie dopu

cił go na

adne stanowisko pracy. W efekcie, jako nieprzydatnego do pracy, zwolniono go. Jak twierdzi Zagajek, z

pomini

ciem ochrony zwi

zkowej.

Jak "S" próbowała egzekwowa

swe postulaty?

Jerzy Skibniewski z działu prawnego Regionu Mazowsze: - Inspekcja pracy nakazywała dyrekcji podj

cie dialogu.

Odbyły si

ze trzy spotkania, ale przedstawiciele Frito Lay odmawiali podpisania protokołu z rozmów. A jak nie ma

protokołu, to trudno mówi

o jakich

uzgodnieniach.

Zagajek: - Mogłem tylko stara

załatwi

jakie

sprawy w drodze nieformalnych spotka

. Pracuj

tu od lat, wi

znam troch

ludzi.

- A nie próbował Pan walczy

? Wej

ść

w spór zbiorowy z pracodawc

? - pytam.

Zagajek odpowiada: - Do prowadzenia sporu zbiorowego trzeba mie

zdeterminowanych ludzi. A ja mam

przestraszonych.

Panie z Frito Lay słuchaj

ze zrozumieniem

Na list z regionu dotycz

cy molestowania firma jednak odpowiedziała. Dziesi

ęć

dni temu w siedzibie spółki na

warszawskiej Pradze odbyły si

rozmowy. Umówiłem si

z wiceprzewodnicz

cym mazowieckiej "Solidarno

ci",

wezm

w nich udział jako Rafał Kalinowski, jego doradca. By nie wpływa

na przebieg rozmów, nie odezwałem si

ani razu.

Powitały nas trzy kobiety delegowane przez zarz

d spółki. Chodzi wszak o molestowanie kobiet - wyja

niły. I

zadeklarowały: - Zale

y nam na dobru pracowników i wizerunku firmy.

Uwa

nie słuchały relacji zwi

zkowców i ze zrozumieniem kiwały głowami. Rozmowy były protokołowane.

Zwi

zkowcy przedstawili o

wiadczenia kobiet. Za

żą

dali od firmy przywrócenia ich do pracy i zawiadomienia

prokuratury o molestowaniu.

- Spotkajmy si

za kilka godzin. Postarajmy si

bez rozgłosu zako

czy

spraw

. Piłka jest po waszej stronie -

zako

czył spotkanie Wo

niak.

Gdy wrócili

my przed godz. 18, na parkingu firmy stało jeszcze sporo luksusowych samochodów. - W pi

tek o tej

porze s

tu zawsze tylko stra

nicy. Musieli zjecha

wszyscy wa

ni - skwitował Zagajek.

Delegacj

"S" przyj

ły te same kobiety. Odczytały o

wiadczenie spółki: "Natychmiast rozpocz

my procedur

wyja

niaj

. (...) zaanga

owali

my w to post

powanie osoby z du

ym do

wiadczeniem ze struktur

dzynarodowych naszej korporacji. (...) Nasze dalsze działania i decyzje w pełni zale

żą

od wyników

post

powania. Podejmiemy wszelkie kroki prawne w stosunku do wszystkich osób, które naruszyły prawo (...)".

Pismo ko

czy si

ostro: "Wszelkie pochopne działania podj

te przed zako

czeniem post

powania, a mog

ce godzi

w reputacj

pracowników spółki i jej samej, mog

stanowi

przedmiot odr

bnego post

powania".

- OK. Wy robicie swoje, a my - swoje - odparł Wo

niak.

Nowicki: - Wy uruchamiacie swoje mi

dzynarodowe struktury. My te

zwrócimy si

do mi

dzynarodowych struktur

zwi

zkowych, przy których jeste

my afiliowani. Zawiadomimy te

prokuratur

oraz Fundacj

Helsi

Strona 3 z 4

Oddasz się, to będziesz pracować - reportaż z fabryki Frito Lay

2010-08-07

http://wyborcza.pl/2029020,75515,2498499.html?sms_code=

Dyrekcja wini "Solidarno

ść

Po publikacji w "Gazecie" próbowałem umówi

na spotkanie z dyrektorem grodziskich zakładów Jerzym

Szyszk

. Jego sekretarka skierowała mnie do Małgorzaty Skoniecznej z warszawskiej centrali Frito Lay,

odpowiedzialnej za kontakty z pras

. Usłyszałem od niej,

e poza stanowiskiem przekazanym zwi

zkowcom spółka

nie ma nic do dodania.

Dyrekcja w Grodzisku zorganizowała spotkanie z pracownikami. Odpowiedzialno

za awantur

obarczono

"Solidarno

ść

". Kierownik Janusz A. został urlopowany. Zmian

opiekowało si

ciu, zamiast trzech

kierowników. - Chodzili po hali, zaczepiali dziewczyny przy stanowiskach pracy. Prosili, by

my przekonały zwolnione

kole

anki, aby nie robiły szumu. Bo dobro firmy jest tu najwa

niejsze - opowiadała mi jedna z pracownic.

13 stycznia, w czwartek, w dzie

po publikacji, Zagajka trafił szlag. W lokalnym radiu usłyszał o

wiadczenia, pod

którym podpisała si

kszo

ść

kobiet z feralnej zmiany. Pismo było pono

spontaniczn

inicjatyw

pracowników.

Kobiety odci

ły si

od "Solidarno

ci". Orzekły,

e nie

ycz

sobie

adnej zwi

zkowej reprezentacji, bo to zwi

zek

wszcz

ł awantur

, by oplu

koncern, a przy okazji zniszczy

ycie porz

dnemu kierownikowi.

To o tym o

wiadczeniu rozmawiamy noc

przy błotnistej dró

ce.

- Traktuj

mnie jak tr

dowat

. Bojkot, nie odzywaj

do mnie - szlocha jedna z kobiet.

- Za co? - pytam.

- Bo jestem w "S" i nie odci

łam si

od kole

anek. Przecie

widziałam, jak ten zboczeniec prosił je na gór

. I to nie

tylko te trzy, wi

cej dziewczyn. Od razu mi to

mierdziało. Dlaczego nie rozmawiał z nimi w przeszklonym

"akwarium" dla kierowników obok hali? Tam byłoby wszystko wida

- Kto bojkotuje?

- Jest kilkunastoosobowa grupka gorliwych. A wi

kszo

ść

siedzi cicho. Podpisały si

pod o

wiadczeniem, bo si

boj

o prac

Kolejna z kobiet: - Tu nigdy nie było łatwo. Ale teraz jest jeszcze gorzej. Niby spokojnie, a ze strachu a

oł

dku

człowieka skr

ca. Zrobi

"wrzutk

" do szafki i po wszystkim.

- Co to jest "wrzutka"?

- Podrzucaj

panu do szafki towar, robi

kontrol

i lecisz pan za kradzie

Inna: - Wylecie

nie jest trudno. Wystarczy,

e zarzuc

nisk

efektywno

ść

. A nawet nie wiadomo, co to znaczy, bo

nie ma

adnych norm okre

laj

cych, co to znaczy by

efektywnym. Po prostu ta

ma chodzi szybciej albo wolniej, a

my musimy si

do pr

dko

ci dostosowa

Kobiety zbieraj

, bo niedługo zaczyna si

ich zmiana. - Dyrekcja, tu w Grodzisku, nie odpu

ci. Zrobi

wszystko,

by pokaza

e to zwi

zki rozp

tały awantur

. Bo wiedz

e jak sprawa dojdzie do centrali w Stanach, to wylec

Molestowanie to przecie

w Ameryce nie

arty - słysz

na po

egnanie od zwi

zkowców.

Andrzej Matla z działu zagranicznego Komisji Krajowej "S" twierdzi,

e ameryka

skie zwi

zki w PepsiCo. ju

wiedz

o wszystkim i za chwil

zaczn

działa

. Po artykule "Gazety" spraw

zaj

ła si

równie

grodziska prokuratura.

Imiona i inicjały kobiet, kierownika zmiany i kierownika personalnego zostały zmienione

Tekst pochodzi z serwisu Wyborcza.pl -

http://wyborcza.pl/0,0.html

Strona 4 z 4

Oddasz się, to będziesz pracować - reportaż z fabryki Frito Lay

2010-08-07

http://wyborcza.pl/2029020,75515,2498499.html?sms_code=