I. W
PROWADZENIE DO ZAGADNIE
ē
PRAWNYCH
– 20/02/2013
najwa
Ī
niejsze poj
Ċ
cia prawne
fakty prawne, zdarzenia i zachowania (Bonca 2002, 314)
przedmiot i tre
Ğü
stosunku prawnego (Bonca 2002, 322)
1. Terminy łaci
Ĕ
skie najcz
ĊĞ
ciej u
Ī
ywane w j
Ċ
zyku prawniczym.
a contrario
a posteriori
a priori
altera pars
bona fide
conditio sine qua non
casus
contra legem
de facto
de iure
de lege ferenda
de lege lata
derogatio
erga omnes
ex ante
ex delicto
ex contractu
ex lege
ex post
ius cogens
ius dispositivum
ipso iure
ius
lex
przeciwnie, z drugiej strony
wnioskowanie na podstawie zdarze
ʤ przeszych
zak
adajʇc coʯ z góry, uprzedzajʇc fakty
druga strona (pozwany)
wykonany w dobrej wierze
warunek konieczny
przypadek, sprawa
niezgodne z prawem
faktycznie
wed
ug prawa, z mocy prawa
wed
ug postulowanego prawa
o ustawie obowi
ʇzujʇcej
uchylenia
wobec wszystkich
z góry
pochodzi z czynu zabronionego (przest
ʒpstwo)
na podstawie umowy
z mocy ustawy
po fakcie
prawo obowi
ʇzujʇce wszystkich
prawo wzgl
ʒdnie obowiʇzujʇce
z mocy samego prawa
system prawny
ustawa
lex generalis
lex specialis
non nocere
param analogiam
preasumptio iuris
ratio legis
status quo
sensu stricto
sensu largo
vis maior
2. Sentencje łaci
Ĕ
skie
Res iudicata pro veritate hebatur
Ignorantia iuris nocet
Et audiatur et altera pars
In dubio pro reo
Impossibilium nulla obligatio
Lex retro non agit
Pacta sunt servanda
Accusare nemo se debet
Clara non sunt interpretanda
Consensum facit legem
Nulla poena / Nullum crimen sine lege
Actori incumbit onus probandi
prawo powszechne (np. konstytucja)
rozporz
ʇdzenie
nie szkodzi
ʉ
przez analogi
ʒ
domniemanie prawa
sens ustawy
stan obowi
ʇzujʇcy
w
ʯcisym znaczeniu
w szerokim znaczeniu
si
a wy˃sza
Wyrok s
ʇdu uwa˃a siʒ za prawdʒ.
Nieznajomo
ʯʉ prawa szkodzi.
Nale
˃y wysuchaʉ drugiej strony.
W sprawach w
ʇtpliwych na korzyʯʉ oskar˃onego.
Nikt nie jest zobowi
ʇzany do rzeczy niemo˃liwych.
Prawo nie dzia
a wstecz.
Umów nale
˃y dotrzymywaʉ.
Nikt nie musi oskar
˃aʉ samego siebie.
Nie dokonuje si
ʒ wykadni tego co jasne.
Zgoda tworzy prawo.
Nie ma przest
ʒpstwa/kary bez ustawy.
Ci
ʒ˃ar dowodu spoczywa na powodzie.
3. Uzupełnij tabel
Ċ
.
fakty prawne
fakty indyferentne prawnie
4. Okre
Ğ
l, jakie fakty prawne maj
ą
miejsce w przedstawionych przypadkach.
zachowanie
fakt prawny
zakup aktywów trwałych w celu zwi
Ċ
kszenia
dynamiki rozwoju przedsi
Ċ
biorstwa
transakcja kupna-sprzeda
Ī
y
dyrektor finansowy zamawia, a nast
Ċ
pnie
wsiada do taksówki, aby uda
ü
si
Ċ
na
podpisanie korzystnej umowy kredytu dla
swojej spółki
o
Ğ
wiadczenie woli zawarcia umowy
zawarcie umowy przewozu
5. Uzupełnij tabel
Ċ
.
zdarzenia
zachowania
6. Uzupełnij tabel
Ċ
.
działania (zachowania aktywne)
zaniechania (zachowania pasywne)
zatajenie lub nieprzekazanie w sposób jasny,
jednoznaczny lub we wła
Ğ
ciwym czasie
istotnych informacji dotycz
ą
cych produktu*
nieujawnienie handlowego celu praktyki,
je
Ī
eli nie wynika on jednoznacznie z
oboj
ʒtne
narodziny,
ʯmierʉ
osi
ʇgniʒcie penoletnoʯci
spacer, jedzenie
powód
˂
narodziny
kupno hali
wypuszczenie akcji
rejestracja spó
ki
wypuszczenie akcji
rejestracja spó
ki
wystawienie faktury
okoliczno
Ğ
ci i je
Ī
eli powoduje to lub mo
Ī
e
spowodowa
ü
podj
Ċ
cie przez konsumenta
decyzji dotycz
ą
cej umowy, której inaczej by
nie podj
ą
ł*
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom art. 6 § 3. Przykłady:
a) niepodawanie informacji o całkowitym rocznym koszcie kredytu konsumenckiego i
rzeczywistej stopie oprocentowania;
b) spółka prowadz
ą
ca szkoły policealne na ulotkach reklamowych umie
Ğ
ciła hasło
„czesne 0 zł”. Przy zapisie do szkoły okazywało si
Ċ
,
Ī
e promocja dotyczy tylko
jednego semestru, jednego kierunku i dotyczy tylko tych uczniów, którzy „polec
ą
”
szkoł
Ċ
innym 5 osobom;
c) jedna z firm telekomunikacyjnych reklamowała swoj
ą
ofert
Ċ
hasłem „60 minut za
darmo”. W rzeczywisto
Ğ
ci minuty te były bezpłatne tylko poza godzinami szczytu;
d) zatajanie przez firm
Ċ
telekomunikacyjn
ą
dodatkowego kosztu za rozpocz
Ċ
cie
poł
ą
czenia;
e) z reklamy rachunku oszcz
Ċ
dno
Ğ
ciowego jednego z banków wynika,
Ī
e
oprocentowanie wynosi 4 %. Przy podpisywaniu umowy okazywało si
Ċ
,
Ī
e takie
oprocentowanie obowi
ą
zuje przez pierwsze 2 tygodnie, za
Ğ
pó
Ĩ
niej drastycznie ono
spada.
7. Uzupełnij tabel
Ċ
.
Decyzje i orzeczenia o charakterze
deklaratoryjnym
konstytutywnym
8. Uzupełnij tabel
Ċ
.
Czynno
Ğ
ci cywilnoprawne
jednostronne
dwustronne
uchwały
czynno
Ğ
ci prawne o
re
Ī
imie specjalnym
(deklaracja dobrej woli)
(ustanawia prawo)
zasiedzenie
nabycie spadku
za
o˃enie firmy
w
asnorʒczny testament
darowizna
kupno-sprzeda
˃
umowa najmu
organów spó
ki
rady miasta
zawarcie ma
˃eʤstwa
adopcja
9. Elementy stosunku prawnego:
10. Podmioty prawa:
…
…
11. Uzupełnij tabel
Ċ
.
Osoby fizyczne do 13 roku
Ī
ycia w ogóle nie maj
ą
zdolno
Ğ
ci do czynno
Ğ
ci prawnych, mi
Ċ
dzy
13 a 18 maj
ą
ograniczon
ą
zdolno
Ğü
, a po 18 roku
Ī
ycia posiadaj
ą
pełn
ą
zdolno
Ğü
. Podstaw
ą
do
ograniczenia lub całkowitego pozbawienia zdolno
Ğ
ci do czynno
Ğ
ci prawnych mo
Ī
e by
ü
:
choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne, np.
wskutek pija
Ĕ
stwa lub narkomanii. Osoba pozbawiona zdolno
Ğ
ci do czynno
Ğ
ci prawnych
mo
Ī
e dokonywa
ü
umów powszechnie zawieranych w drobnych bie
Īą
cych sprawach z zakresu
Ī
ycia codziennego chyba,
Ī
e poci
ą
ga za sob
ą
ra
Īą
ce pokrzywdzenie osoby niezdolnej do
czynno
Ğ
ci prawnych. Wprowadzenie w XVI wieku metryk ko
Ğ
cielnych umo
Ī
liwiło dopiero
okre
Ğ
lenie dokładnego wieku danej osoby. Wcze
Ğ
niej posługiwano si
Ċ
ogl
Ċ
dzinami, zdolno
Ğü
do posługiwania si
Ċ
broni
ą
.
Zdolno
Ğü
prawna
Zdolno
Ğü
do czynno
Ğ
ci prawnych
12.
zobowi
ą
zaniowe
,
równorz
Ċ
dno
Ğü
, swobod
Ċ
, o
Ğ
wiadcze
Ĕ
woli, tre
Ğ
ci, dobrowolne,
iuris dispositivi
. Z podanych wyrazów i zwrotów ułó
Ī
logiczny ci
ą
g wypowiedzi
charakteryzuj
ą
cy prawo prywatne.
13. Uzupełnij tabel
Ċ
.
Przedmiot stosunku prawnego
zachowanie
rzecz/nieruchomo
Ğü
dobra niematerialne
14. Obowi
ą
zek prawny – o charakterze pozytywnym i negatywnym. Podaj po dwa
przykłady.
strony stosunku prawnego
przedmiot,
ʯwiadczenie
stosunku prawnego
tre
ʯʉ stosunku prawnego
Spó
ka z ograniczonʇ odpowiedzialnoʯciʇ
Spó
ka akcyjna
osoba podmiotem praw i obowi
ʇzków
sami kszta
tujemy swoje stosunki prawne
us
ugi transportowe
us
ugi telekomunikacyjne
samochód
przedmiot
licencje, patenty
know how
15. Uzupełnij tabel
Ċ
.
Czym jest roszczenie?
Prawo podmiotowe
Bezwzgl
Ċ
dne prawo podmiotowe
Wzgl
Ċ
dne prawo podmiotowe