Ocena narażenia zawodowego na hałas i jego skutków 

w zakładach pracy województwa łódzkiego. 

 

Pracownik wykonujący pracę w dowolnym zakładzie ma zapewnioną ochronę przed niekorzystnymi 

skutkami zdrowotnymi, jakie mogą powstać w efekcie wykonywanej pracy. 

Realizację tego prawa ma zagwarantować przede wszystkim nałożenie na pracodawców obowiązku 

zapewnienia wykonywania pracy w warunkach bezpiecznych i higienicznych, spełniających 

normatywy higieniczne zgodnie z art. 15 i 207 KP. 

Obowiązek zapewnienia pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy spoczywa na 

pracodawcy, natomiast do pracownika należy obowiązek przestrzegania ustalonych przepisów i zasad 

bezpiecznej pracy. Obowiązek ten dotyczy uregulowań prawnych, których przestrzeganie ma zapobiec 

wypadkom przy pracy oraz ograniczyć niekorzystny wpływ czynników szkodliwych występujących w 

środowisku pracy, a zatem powstawaniu chorób zawodowych. 

Jednym z ważniejszych aktów prawnych oprócz KP porządkujących prawo w dziedzinie 

bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowujących je do Dyrektyw Unii Europejskiej jest 

rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26.09.97 r. w sprawie ogólnych przepisów 

bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 129 poz. 844 z późniejszymi zmianami) dot. między 

innymi: prac przy użyciu materiałów niebezpiecznych w szczególności substancji i preparatów 

stwarzających zagrożenia dla zdrowia lub życia, ogrzewania, wentylacji, ochrony przed hałasem itp. 

Stosowanie nowych metod produkcji, wykorzystywanie w procesach technologicznych coraz większej 

ilości różnorodnych związków i preparatów powoduje zagrożenie zdrowia człowieka w środowisku 

pracy. Występuje ono zarówno w dużych jak i w powstałych w ostatnich latach małych zakładach 

produkcyjnych. 

Narażenie to fizyczny kontakt żywego organizmu z czynnikiem chemicznym, fizycznym lub 

biologicznym wyrażony stężeniem, natężeniem i czasem trwania. 

W środowisku pracy występuje szereg czynników szkodliwych i uciążliwych, do których zalicza się: 

czynniki chemiczne, czynniki fizyczne, czynniki biologiczne, 

czynniki psychofizyczne. 

Rozpoznawanie zagrożeń fizycznych dotyczy takich zjawisk, jak hałas, mikroklimat zimny i gorący, 

promieniowanie nie jonizujące, promieniowanie jonizujące i skrajne wartości ciśnienia. 

Hałas jest czynnikiem fizycznym zdecydowanie najczęściej występującym w środowisku pracy. 

Mianem hałasu określa się drgania akustyczne o dowolnym charakterze, uznawane za niepożądane w 

danym miejscu, czasie i warunkach. 

 

2

Polskie normy higieniczne odnoszące się do środowiska pracy, rozróżniają 3 kategorie hałasu w 

zależności od zakresu częstotliwości, a mianowicie: 

-  hałas infradźwiękowy 

-  hałas w domyśle słyszalny 

-  hałas ultradźwiękowy 

Jednakże w potocznym rozumieniu za hałas uważa się drgania akustyczne z zakresu słyszalnego (50 – 

10000 Hz). Ze względu na ochronę  słuchu rozporządzenie MPiPS w sprawie najwyższych 

dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. nr 

217 poz. 1833 z dnia 18.12.2002 r. ustala najwyższe dopuszczalne wartości dla hałasu i tak: 

-  poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 godz. dobowego wymiaru czasu pracy nie może 

przekraczać 85 dB 

-  maksymalny poziom dźwięku A nie może przekraczać 115 dB 

-  szczytowy poziom dźwięku A nie może przekraczać 135 dB 

Problem zatrudnienia w narażeniu na hałas osób młodocianych i kobiet ciężarnych regulują inne 

szczegółowe przepisy. 

Czynnikiem fizycznym stanowiącym istotne zagrożenie zdrowotne w środowisku pracy jest hałas, 

którego źródłem są maszyny, urządzenia i procesy technologiczne. 

Do najbardziej hałaśliwych maszyn, urządzeń i narzędzi w przemyśle należą: młotki, przecinaki, młoty 

mechaniczne, piły tarczowe do cięcia metalu, prasy i gilotyny, kompresory, silniki spalinowe, krosna, 

przędzarki, przewijarki, młyny kulowe itd. 

Narządem krytycznym hałasu jest ucho wewnętrzne /a dokładnie jego część  słuchowa zwana 

ślimakiem/, zaś efektem działania – postępujący niedosłuch odbiorczy. 

Hałas wywołuje również skutki pozasłuchowe w szczególności może oddziaływać na: 

-  układ krążenia 

-  układ pokarmowy 

-  układ nerwowy 

-  układ hormonalny 

-  psychikę 

W ciągu ostatnich lat liczba pracowników zatrudnionych w przekroczeniach normatyw ów 

higienicznych hałasu zmieniła się nieznacznie – sugeruje to, że problem narażenia na hałas jest w 

dalszym ciągu nie rozwiązany – w dalszym ciągu wykorzystywane są wyeksploatowane urządzenia 

techniczne jak również nowoczesne maszyny będące źródłem hałasu o wysokich częstotliwościach. 

 

3

Najwięcej nadmiernie głośnych stanowisk pracy stwierdzono w zakładach włókienniczych (tkalniach, 

przędzalniach), w których poziom hałasu przekraczał o więcej niż 10 dB (A), kopalni węgla, 

przemyśle maszynowym.  

 

Wszystkich pracodawców, u których stwierdzono poziom hałasu przekraczający obowiązujący 

normatyw higieniczny zobowiązano do podjęcia działań mających na celu zmniejszenia ekspozycji na 

hałas, a pracowników nakazano wyposażyć w atestowane ochronniki słuchu dobrane do wielkości 

charakteryzujących hałas i do cech indywidualnych pracowników. Obowiązek ten realizowany jest 

przez pracodawców na bieżąco zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 

26.09.97 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 129 poz. 844 z późn. zmianami). 

Ponadto pracodawca miał obowiązek zapewnić: 

1.  ustalenie przyczyn przekroczenia poziomu hałasu oraz opracowanie i zastosowanie programu 

działań technicznych i organizacyjnych, mających na celu najskuteczniejsze zmniejszenie 

liczby pracowników narażonych na hałas 

2.  ograniczenie czasu ekspozycji na hałas, w tym stosowanie przerw w pracy 

3.  oznakowanie stref zagrożenia hałasem, a także, gdy jest to uzasadnione ze względu na stopień 

zagrożenia, ograniczenia dostępu do tych stref poprzez ich odgrodzenie 

4.  zapewnienie pracownikom informacji na temat wyników pomiarów hałasu i zagrożenia dla 

zdrowia wynikającego z narażenia na hałas. 

 

W przypadku stwierdzonych uszkodzeń  słuchu wywołanych działaniem hałasu tj. obustronnego 

trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego można zauważyć, że liczba ich zarówno w Polsce jak i w 

woj. łódzkim maleje. 

Praca w narażeniu na hałas powyżej wartości normatywnych jest zaliczana do prac szczególnie 

szkodliwych i uciążliwych. Zapobieganie skutkom działania hałasu realizowane jest przez 

ograniczanie ekspozycji na hałas oraz profilaktykę zdrowotną. 

Ograniczenie ekspozycji na hałas obejmuje: 

1.  metody techniczne tłumienia hałasu, do których należą: 

•  odpowiednia konstrukcja narzędzi, maszyn i urządzeń 
•  odpowiednia konserwacja narzędzi, maszyn i urządzeń 
•  techniczne wyciszanie narzędzi, maszyn i urządzeń 
•  odpowiednie rozwiązanie antyakustyczne wnętrz środowiska pracy (hale przemysłowe, 

kabiny dźwiękochłonne) i środowiska zamieszkania 

 

4

2.  przedsięwzięcia organizacyjno-administracyjne. 

Ograniczenie zagrożenia hałasem metodami organizacyjno-administracyjnymi obejmuje 

odpowiednią organizację czasu pracy, prowadzącą do obniżenia  średnich (równoważnych ) 

poziomów ciśnienia akustycznego. 

3.  stosowanie indywidualnych ochronników słuchu 

W przypadku braku możliwości zmniejszenia poziomu hałasu metodami technicznymi 

konieczne jest zastosowanie indywidualnych ochronników słuchu, zmniejszających istotnie 

wielkość energii akustycznej, docierającej do ucha. 

4. profilaktyka zdrowotna 

Polega na wychwyceniu w toku badań profilaktycznych wczesnych objawów patologii 

zawodowej i odsunięciu osób z tymi objawami od pracy w narażeniu. 

Przeciwwskazaniem zarówno do podjęcia, jak i kontynuowania pracy w hałasie są choroby 

ucha środkowego i wewnętrznego, nadciśnienie tętnicze oraz zaawansowane nerwice. Do pracy 

w hałasie nie mogą być dopuszczone kobiety w ciąży.