EKSPOZYCJA ZAWODOWA NA ZAKAŻENIA WIRUSAMI PRZENOSZONYMI DROGĄ HEMATOGENNĄ

Pracownik medyczny, który może ulec

ekspozycji zawodowej to osoba:



Pracująca z pacjentem



Z jego materiałem biologicznym



W laboratorium



Przy utylizacji materiałów
biologicznych

EKSPOZYCJA ZAWODOWA NA

ZAKAŻENIE HIV, HBV, HCV

Zakłucie igłą lub zacięcie ostrym
narzędziem zanieczyszczonym
„zakaźnym” materiałem biologicznym

Pochlapanie błon śluzowych
„zakaźnym” materiałem biologicznym

Kontakt skóry uszkodzonej z
„zakaźnym” materiałem biologicznym

UMAN

MMUNODEFICIENCY

IRUS

LUDZKI

WIRUS

UPOŚLEDZENIA

ODPORNOŚCI

LUDZKI

WIRUS

UPOŚLEDZENIA

ODPORNOŚCI

ZESPÓŁ

NABYTEGO

UPOŚLEDZENIA

ODPORNOŚCI

ZESPÓŁ

NABYTEGO

UPOŚLEDZENIA

ODPORNOŚCI

CQUIRED

MMUNE

EFICIENCY

YNDROME

ZACHOROWAĆ NA AIDS tzn.

ROZWINĄĆ JEDNĄ

Z KILKUDZIESIĘCIU

CHORÓB

„WSKAŹNIKOWYCH”

AIDS



8 783 obywateli polskich HIV(+)



25 % - kobiety



~ 85 dzieci



1 682 – AIDS (605 zgonów

)

EPIDEMIOLOGIA – POLSKA 2004.

ZAKAŻENIE HIV NALEŻY DO ZAKAŻEŃ

szerzących się drogą naruszenia ciągłości

tkanek:



Przetoczenie krwi i preparatów
krwiopochodnych



Iniekcje, zabiegi inwazyjne
medyczne i niemedyczne



Przeszczepy, zapłodnienie
zakażonym nasieniem



Kontakt seksualny = STD



Z matki na dziecko

GRUPY ZWIĘKSZONEGO RYZYKA

ZAWODOWEGO NA ZAKAŻENIE HIV:



Pracownicy laboratoriów



Pielęgniarki oddziałów z chorymi na AIDS



Personel stacji dializ oraz OIOM



Lekarze wykonujący zabiegi inwazyjne



Położne



Personel sprzątający, transportujący i
utylizujący odpady zakaźne

„ZAKAŹNY” MATERIAŁ BIOLOGICZNY



KREW I PREPARATY KRWIOPOCHODNE



NASIENIE



WYDZIELINA POCHWOWA



PŁYN MÓZGOWO-RDZENIOWY



PŁYN OWODNIOWY



PŁYN Z OPŁUCNEJ, OTRZEWNEJ, OSIERDZIA, STAWOWY



MLEKO



NIEUTRWALONE TKANKI I NARZĄDY POCHODZĄCE OD
CZŁOWIEKA ŻYWEGO LUB ZE ZWŁOK



KOMÓRKI LUB HODOWLE TKANKOWE



KAŻDA WYDZIELINA I WYDALINA ZAWIERAJĄCA
WIDOCZNĄ KREW

„

NIEZAKAŹNY” MATERIAŁ BIOLOGICZNY



STOLEC



MOCZ



ŁZY



ŚLINA



POT



WYMIOTY



WYDZIELINA

NOSOWO-GARDŁOWA



AEROZOLE

OD CZEGO ZALEŻY RYZYKO ZAKAŻENIA HIV?



Stadium zakażenia „źródła”



Rodzaj ekspozycji



Częstość ekspozycji



Objętość dawki zakażającej



Przyjmowanie leków
antyretrowirusowych przez
„źródło”



Użycie środków ochrony osobistej

NARAŻENIE NA ZAKAŻENIE HIV



ZAKŁUCIE – 0,3%



POCHLAPANIE ŚLUZÓWEK
KRWIĄ – 0,03% - 0,09%



KONTAKT KRWI Z
USZKODZONĄ SKÓRĄ – bardzo
niskie~0%



EKSPOZYCJA NA INNE PŁYNY
ZAKAŹNE – 0%

Zasady profilaktyki

przedekspozycyjnej



Zachowanie uniwersalnych środków ostrożności (rękawiczki,
fartuch, maska, okulary) w przypadku każdego kontaktu z
wydzielinami i wydalinami organizmu pacjenta



Zabezpieczenie skaleczeń i otarć naskórka nieprzemakalnym
opatrunkiem



Przestrzeganie zasad odkażania i sterylizacji narzędzi i sprzętu
zgodnie z zaleceniami producenta



Stosowanie bezpiecznych technik operacyjnych



Przystępowanie w rękawiczkach do mycia i sterylizacji ostrych
narzędzi



Zakaz dotykania rękawiczkami i narzędziami zabrudzonymi
krwią sprzętu znajdującego się w otoczeniu (klamki, krany)

Zasady postępowania po ekspozycji

na krew i inny potencjalnie infekcyjny

materiał (IPIM) mogący zawierać HIV



W każdym przypadku, bezpośrednio po ekspozycji, przeprowadź
odkażenie:



Jeżeli doszło do przekłucia skóry należy dobrze umyć zranioną
okolicę wodą i mydłem (przy braku wody można użyć płynów do
mycia rąk na bazie alkoholu [60-90%]);



Jeżeli na skórze znajduje się krew, niezależnie od tego, czy skóra
jest uprzednio uszkodzona (czy są, na niej zmiany, otarcia itp.)
należy umyć ją dobrze wodą i mydłem;



Jeżeli skażone są oczy, należy wypłukać okolicę oczu delikatnie,
lecz dokładnie wodą, lub 0,9% NaCI, przy otwartych powiekach;



Jeżeli krew dostanie się do ust, należy wypluć ją i przepłukać
jamę ustną wodą kilkanaście razy

POSTĘPOWANIE PO EKSPOZYCJI NA

POTENCJALNIE ZAKAŹNY MATERIAŁ

BIOLOGICZNY:

1. Przemyć skórę i/lub śluzówki
2. Ocenić ryzyko zakażenia –

AKTUALNE

SZCZEPIENIE p/wzw

3. Pobrać krew: p/ciała anty-HIV, HBsAg,

p/ciała anty-HCV, p/ciała anty-HBs
(„źródło”, eksponowany)

4. Rozpocząć podawanie leków ARV

bezpośrednio po ekspozycji
(optymalnie w ciągu 4 h, do 24h; TEST
CIĄŻOWY; uwzględnić lekooporność)

PO EKSPOZYCJI :

1. Objawy kliniczne OIR ???
2. Morfologia + aminotransferazy +

bilirubina + mocznik + kreatyninę +

diastazy + mleczany (1 x w

tygodniu)

3. P/ciała anty-HIV: 0, 6, 12 tygodni;
po 3 i 6 miesiącah (po 12 m-cach tylko

u osób eksponowanych jednocześnie na

HIV i HCV)

4. Antygen p-24 + PCR w hodowli

komórkowej ( jednorazowo w 15

dniu po ekspozycji)

PROTOKÓŁ POSTĘPOWANIA

POEKSPOZYCYJNEGO

Data ekspozycji

Rodzaj procedury i użytego narzędzia

Rodzaj ekspozycji

STOSOWANE ŚRODKI OCHRONY

OSOBISTEJ?

„źródło” HCV, HBV, HIV ?

Eksponowany HCV ? Szczepienie HBV ?

HIV?

POTWIERDZENIE PRZEZ

SZEFA/ŚWIADKA

Epidemiologia HBV - podstawowe

dane



Ponad 2 mld ludzi na świecie miało
kontakt z wirusem



Szacuje się, że na świecie jest więcej,
niż 350 mln przewlekłych nosicieli
wirusa



Ponad 250 tys. ludzi rocznie ginie na
świecie z powikłań zakażenia HBV

Epidemiologia - drogi szerzenia

zakażenia HBV



Parenteralne:



- transfuzje krwi i produktów krwiopochodnych



- przypadkowe zakłucia ostrym skażonym
narzędziem wśród personelu med.



- wymiana igieł i strzykawek przez
narkomanów



wymiana innych ostrych narzędzi

Epidemiologia - drogi szerzenia

zakażenia HBV



Nieparenteralne:



- z matki na dziecko (!) - zakaźność

zależy od fazy zakażenia u matki



- seksualna



- wskutek przypadkowych kontaktów

tzw. poziomych (b. bliskie kontakty

oralne, pogryzienia, poprzez

przedmioty)

HBsAg znajduje się w:



Mleku



Żółci



Płynie mózgowo-rdzeniowym



Stolcu



Wydzielinie nosowo-

gardłowej



Ślinie



Nasieniu



Pocie



Płynie maziowym

Epidemiologia HBV - zakaźność

płynów ustrojowych



Krew, osocze, ślina, kał, mocz, żółć, łzy,
nasienie i inne



Ilość krwi wystarczająca do wywołania
zakażenia - 0,0004ml

(objętość kropli krwi 0,05ml)



Przyczyna wysokiej zakaźności - duże
stężenie wirusa we krwi - 10

/ml



Przypadkowe zakłucie skażoną igłą -
ryzyko zakażenia sięga 30%!!

NARAŻENIE ZAWODOWE NA HBV ZALEŻY

OD:



RODZAJ I STOPIEŃ

KONTAKTU Z

KRWIĄ (ilość

cząstek HBV)



STATUS

SEROLOGICZNY

„ŹRÓDŁA”

(HBsAg/HBeAg)

Profilaktyka zakażenia HBV



unikanie ryzykownych zachowań ( w tym

seksualnych)



poprawa standardów sanitarno-higienicznych

w placówkach służby zdrowia



uodpornienie czynne (=szczepienia) -

najbardziej efektywny sposób zapobiegania

zakażeniu



uodpornienie bierne (=surowica) -

szczególne sytuacje

Uodpornienie bierne



Noworodki urodzone z matek HBs-dodatnich (w
połączeniu ze szczepionką)



pracownicy służby zdrowia nieskutecznie immunizowani
po przypadkowym zakłuciu skażonym narzędziem



pracownicy służby zdrowia wcześniej nie immunizowani
po przypadkowym zakłuciu skażonym narzędziem (w
połączeniu ze szczepionką)



chorzy wcześniej nie immunizowani albo nieskutecznie
immunizowani poddani rozległym operacjom zwłaszcza
w połączeniu z immunosupresją

Uodpornienie czynne -

szczepienia ochronne



Wskazania do szczepień szerokie - zasadniczo
wszystkie osoby seronegatywne



Wysoki profil bezpieczeństwa szczepionki



Duża skuteczność po podaniu trzech dawek
szczepionki (z wyjątkiem osób o obniżonej
odporności)



Wskazane oznaczenie antygenu HBs przed
szczepieniem (dorośli, wielokrotnie
hospitalizowani, z grup ryzyka, itp.)

Drogi przenoszenia HCV



Przezskórna / parenteralna

- podanie krwi i preparatów

krwiopochodnych

- zakłucie igłą ( narkomani dożylni,

służba zdrowia )- ryzyko zakażenia ok.3%

- źle wyjałowiony sprzęt medyczny



Kontakty seksualne

- hetero i homoseksualne możliwe



Horyzontalna i wertykalna

Grupy wysokiego ryzyka zakażenia

HCV



Osoby po wielokrotnych transfuzjach krwi i
preparatów krwiopochodnych



Chorzy na hemofilę



Pacjenci dializowani



Pacjenci po przeszczepach



Pracownicy służby zdrowia



Narkomani (dożylni, wąchacze kokainy)



Partnerzy seksualni / domownicy osób
zakażonych HCV

NARAŻENIE ZAWODOWE NA HCV



Zakłucie - 0% - 7% (~1,8%)



Pochlapanie śluzówek – brak
danych



Kontakt z uszkodzona skórą – nie

powoduje

zakażenia

HIV HBV



Dawka krwi

0,1 ml 0,0004 ml



Odporność na temperaturę

C 120



Wrażliwość na związki TAK NIE

chemiczne



Przeżycie wirusa

poza organizmem kilka h ~7 dni

Document Outline