27.Renesans karoliński w interpretacji Hausera i Le Goffa

Le Goff:

• Odrodzenie karolińskie jest wyolbrzymiane, renesans karoliński jako końcowy wynik serii małych renesansów ( od 680 roku widoczne w Corbie, w Tours, W Sankt Gallen, W Bobbio, Yorku, Pawii, Rzymie)

• Odrodzenie karolińskie nie było nowatorskie, stworzony przez nie program szkolny jest programem szkół przykościelnych

• Kultura dworu karolińskiego, to kultura królów barbarzyńskich- turnieje słowne, zagadki, uczone „pytania”- rodzaj „rozrywek umysłowych”- Królewska Akademia uprawia właściwie towarzyskie zabawy

• Jest to prowincjonalny dwór książęcy- Cesarz umie czytać- to dużo jak na człowieka świeckiego ( ale pisać nie umie)

• Odrodzenie karolińskie było odpowiedzią na powierzchowne potrzeby małej grupy społecznej

• Miało zapewnić minimum wykształcenia nielicznym wysokim urzędnikom królewskim

• Kultura jako rozrywka i przedmiot estetycznej rozkoszy, możność wynoszenia się ponad innych („ jest pomocna w rządzeniu nie prze to, że kształci pospólstwo, ale przez to, że je onieśmiela”)

• Rękopisy jako przedmioty zbytku, nie służą wysiłkowi intelektualnemu. Książki nie czyta się tylko się ją ogląda - nacisk położony na kaligrafię

• Mimo to renesans karoliński był etapem w konstytuowaniu się intelektualnego i artystycznego wyposażenia wieków średnich

• Poprawione i ulepszone rękopisy dawnych pisarzy, nowe dzieła

• Alkuin- ulepsza program sztuk wyzwolonych, Hraban Maur- encyklopedia De universo

• Pisarze karolińscy stają się nowymi intelektualnymi autorytetami, tak samo niektóre budowle np. kaplica pałacowa w Akwizgranie- często naśladowany wzór

• Waga odrodzenia- przekazuje ludziom średniowiecza zamiłowanie do jakości, do poprawności tekstu, do kultury humanistycznej, przekonanie, że wykształcenie jest jednym z najistotniejszych obowiązków i jedną z głównych sił państwa i panujących

• Stworzyło autentyczne arcydzieła- miniatury, zamiłowanie do konkretu, swoboda rysunku, świetność koloru

• Ocena- renesans karoliński był zrywem nieudanym, stłumionym przedwcześnie, jest jednak pierwszą manifestacją dłuższego i głębszego odrodzenia - które utrwali się miedzy X i XIV stuleciem

Hauser:

• W Akwizgranie zgromadzona - akademia literacka, pałacowa pracownia artystyczna i najlepsi uczeni świata.

• Karol Wielki tworzy prawzór europejskich dworów książęcych „ognisko muz”, władca odnosi się z prawdziwym zainteresowaniem do nauki, sztuki i literatury

• Karol Wielki kieruje się własnym programem kulturalnym- zamierza odnowić kulturę umysłową, chce wychować dla administracji wyszkolony personel

• Na dworze istnieje literackie zrzeszenie poetów i uczonych- regularne posiedzenia i konkursy- tworzą Akademię

• Pracownia pałacowa- ilustrowane rękopisy, przedmioty rzemiosła artystycznego

• Program kulturalny- wskrzeszenie antyku

• Odrodzenie karolińskie różni się od chrześcijańskiego antyku- nie kontynuuje po prostu rzymskiej tradycji, ale na nowo ją odkrywa

• Sztuka karolińska przezwycięża ornamentalny styl płaszczyznowy epoki wędrówek ludów i ukazuje znowu ciało ludzkie w jego przestrzennej trójwymiarowości

• Nie tylko figuralne, ale częściowo iluzjonistyczne pojmowanie sztuki, malarsko- impresjonistyczne widzenie charakterystyczna dla sztuki antyku

• Psałterz z Utrechtu - rysunki piórkiem , stylistycznie sięgają do wzorów chrześcijańsko - orientalnych, styl lokalny szkoły w Reims

• Szeroki, malarski styl całostronicowych miniatur, soczyste farby kryjące- kierunek szkoły pałacowej w Akwizgranie

• Źródłem rozmaitych stylów- odmienna pozycja społeczna zleceniodawców

• Pracownia pałacowa- ośrodek aktywności artystycznej, przez nią organizowane skryptoria klasztorne

• Liczne skryptoria- świadczy o tym duża liczba zachowanych rękopisów oraz ich rozmaita jakość artystyczna

• Wytwory wszystkich pracowni mają rys wspólny- są stosunkowo małego formatu, kłóci się to ze zmierzającą do monumentalności tendencja sztuki dworskiej, jednak zamiłowanie sztuki karolińskiej do małego formatu, wiąże się z niespokojnym charakterem ówczesnego życia, z jego licznymi cechami koczowniczymi

2