56.REKONSTRUKCJA KOSMOLOGII SPOŁECZEŃSTW ROLNICZYCH



KOSMOLOGIA- nauka o kosmosie

KOSMOGONIA= KOSMOLOGIA RELIGIJNA !



Ornamentacja neolityczna, wzory pokrywające garnki,ozdoby -> rozpowszechniona symbolika mandali w postaci okręgu lub prostokąta z wpisanym krzyżem , był to uproszczony obraz kosmosu.


Osady też zakładano na planie mandali, z uwzględnieniem układu stron świata.


Sam krzyż-> symbol całości, cykliczności czasu, odnowienia życia.


Cztery strony świata ważne dla rolników neolitycznych – prostokątne pola.


Mandala /krzyż pierwotny symbol bogini matki/ schyłek neolitu/ mandala była kojarzona z centralnym męskim bóstwem (światło, ogień)


Mandala w dalszej ewolucji symbol słońca, księżyca , wenus


przęśliki neolityczne (przez niektórych badaczy związana z kultem słońca) -> coś jak koło rydwanu słonecznego, koło to znak wędrówki słońca po niebie.


Przęślik w kontekście całego urządzenia -> wrzeciona

wrzeciono jest obrazem kosmosu- wetknięta w przęślik kądziel jest axis mundi, biegnąca przez świat do gwiazdy polarnej.


Przędzenie to czynność kobieca, w trakcie tej czynności kobieta jest matką świata, boginią losu czy przeznaczenia.


Przeznaczenie np. staro nordycka Urdth

od czasownika VERT->obracać się, kręcić


Borys Rybakow-> trój sferowy podział świata:

(na podstawie kształtu i ornamentu naczyń z neolitu)

1.falista linia->zapas wody,górne niebo

  1. słońca itp.,niebo niższe

  2. rośliny itp.


Brak części chtonicznej.


(s. 453)