Współczesne filozoficzne teorie edukacji –
REKONSTRUKCJONIZM SPOŁECZNY
Współczesne filozoficzne teorie edukacji –
REKONSTRUKCJONIZM SPOŁECZNY
Rekonstrukcjonizm społeczny to teoria w edukacji, która
zakłada, że:
Szkołę należy wykorzystywać do budowy (przebudowy)
społeczeństwa,
Szkoła ma ustalać najważniejsze problemy społeczne (np.
patologie) będące przyczynami kryzysu kulturowego,
Szkoła powinna wpajać umiejętności i postawy
umożliwiające rozwiązanie problemów społecznych,
Nauczyciele powinni angażować się w budowanie nowego
społeczeństwa,
Szkoła nie powinna być narzędziem indoktrynacji i
propagandy, chociaż edukacja zawsze jest pochodną
konkretnej kultury i społeczeństwa.
Rekonstrukcjoniści mówią, że:
teoria edukacji nie może ograniczać się do
odzwierciedlania dziedziczonych od pokoleń
wzorców i wartości.
twórcy pedagogiki edukacyjnej powinni
opracować strategie i programy, których celem
będzie zreformowanie i
„przebudowanie”
społeczeństwa.
Zob. G. L. Gutek, Filozofia dla pedagogów, op. cit. s. 311.
zadaniem nauczycieli jest wykorzystanie
umiejętności, żeby przekonać młodych ludzi
do koncepcji
inżynierii społecznej
(sterowania
i manipulowania ludźmi) i programu reform.
Odwołują do pragmatyzmu Johna Deweya,
który głosił potrzebę rekonstrukcji
doświadczenia indywidualnego i
społecznego.
Wszystkie edukacyjne filozofie, ideologie i
teorie zrodziły się na gruncie wzorców
kulturowych, zależnych od czasu i miejsca.
Kultura to proces, który dynamicznie się
rozwija.
Ludzie potrafią przemodelować kulturę tak,
żeby stwarzała im możliwości rozwoju.
Zob. G. L. Gutek, Filozofia dla pedagogów, op. cit. s. 311.
Przyczyny kryzysu:
Ludzie nie chcą przebudowywać instytucji i systemu wartości
tak, żeby odpowiadały na wyzwania współczesnego świata;
Człowiek wkroczył w erę technologii i nauki obciążony
bagażem doświadczeń po przodkach z rolniczego,
przedindustrialnego społeczeństwa;
Niechęć do przeprowadzania gruntownej rekonstrukcji
kulturowej;
Złe wykorzystanie ludzkiego potencjału;
Dotychczasowy system wartości nie przystaje już do
obecnych realiów społecznych i ekonomicznych.
Zob. G. L. Gutek, Filozofia dla pedagogów, op. cit. s. 311-312.
Ogromne różnice w statusie ekonomicznym i
poziomie życia na świecie, ubóstwo,
Dyskryminacja,
Konflikty międzynarodowe, m.in. zbrojenia
jądrowe,
Przeludnienie,
Zanieczyszczenie środowiska,
Przemoc,
Przemoc terrorystyczna itd.
Przyjrzeć się dziedzictwu i wychwycić
najcenniejsze elementy, które pomogą
odnaleźć drogę w nowej rzeczywistości,
Przeanalizować dorobek kulturowy,
Wyznaczyć kierunek zmian,
Wprowadzić program reform,
Stworzyć nowy porządek społeczny.
Od tego, jaki kształt przybierze
społeczeństwo,
Zdobycia przez ludzi wiedzy na temat
inżynierii społecznej i planowania zmian,
nauczenia się odpowiedniego
wykorzystywania nauki i technologii.
1.
Krytyczną analizę dziedzictwa kulturowego,
2.
Wdrażanie do pracy na rzecz planowej reformy
społecznej,
3.
Zaszczepianie umiejętności planowania, żeby
wyznaczyć kierunek kulturowej przebudowy,
4.
Testowanie projektu przemian kulturowych przez
wprowadzanie w życie planowej reformy społecznej,
5.
Eliminowanie tego, co blokuje rozwój, czyli
stereotypowego myślenia, które rodzi nietolerancję,
dyskryminację i uprzedzenia.
Zob. G. L. Gutek, Filozofia dla pedagogów, op. cit. s. 311-312.
Amerykański teoretyk edukacji
„Czy szkoły odważą
się zbudować nowy
porządek
społeczny?”
(Dare the School Build a New Social
Order?)
Rozwiązywać problemy za pomocą środków
edukacyjnych,
Poszerzać horyzonty myśli ludzkiej,
Przedefiniować role instytucji społecznych,
Nauczyć ludzi radzenia sobie z procesem
gwałtownych przemian, aby nie powodowały
kryzysu,
Na bieżąco zmieniać wzorce, żeby życie w
nowych czasach nie uległo dezorganizacji.
Na czym ono polega?
Postęp technologiczny następuje szybciej niż
rozwój świadomości moralnej i organizacji
społecznej.
Następuje rozbieżność pomiędzy
odziedziczonymi wartościami a
technologicznymi innowacjami.
Prowadzi do kryzysu.
SPOŁECZEŃSTWO
PLANUJĄCE
nie ma ostatecznych
kształtów,
Jest ciągle modelowane
przez człowieka,
człowiek wykorzystuje
swą inteligencję
twórczą,
posuwa się stale do
przodu.
SPOŁECZEŃSTWO
PLANOWANE
jest reformowane
według określonego
projektu.
nie jest w nim możliwa
innowacyjna
rekonstrukcja planu
działania,
nie rozwija się, jest
zatrzymane w miejscu
(wiele krajów islamu).
EDUKACJA jest pochodną:
czasu
miejsca
i
okoliczności
Co robić?
akcentować wartości demokratyczne,
uwzględniać nowe technologie,
poddać edukacyjnej rekonstrukcji każdą dziedzinę ludzkiej
aktywności ( pracę, płace, własność, rekreacje, życie
seksualne, rodzinę, ustrój, opinię publiczną, przynależność
rasową i etniczną, wojnę, pokój, sztukę itp..),
Powoływać „działaczy edukacyjnych”- przywódców
propagujących nowe idee i metody,
Wyznaczać kierunek rozwoju.
TO INSTYTUCJA POŚREDNICZĄCA W
PRZEKAZYWANIU KULTURY,
Nie należy jednak przeceniać jej przydatności przy
rekonstrukcji, to jedna z wielu instytucji edukacyjnych,
Kształcenie w szkole ≠ edukacja (pojęcie szersze).
to instytucja społeczna powołana, żeby
przygotowywać i włączać dzieci do życia w
grupie, przez planowe kultywowanie społecznie
pożądanych umiejętności, wiedzy i wartości.
Zob. G. L. Gutek, Filozofia dla pedagogów, op. cit. s. 317.
EDUKACJA
odbywa się w szkole,
wprowadza w kulturę w
sposób formalny,
nie jest odizolowana od
zjawisk zewnętrznych.
KSZTAŁCENIE
odbywa się wszędzie.
CELE EDUKACJI :
Uczenie się
demokratycznych
nawyków, postaw,
przekonań.
Zdobywanie i
pogłębianie wiedzy, żeby
inteligentnie
uczestniczyć w
demokratycznym
społeczeństwie.
Zob. G. L. Gutek, Filozofia dla pedagogów, op. cit. s. 317.
ZADANIA EDUKACJI:
Rozbudzanie w jednostce
poczucia, że jest
kompletna i użyteczna
społecznie,
Wpajanie ideałów
równości, braterstwa,
godności, wolności.
Docenianie talentu,
kwalifikacji i zalet
charakteru.
To teorie pokrewne rekonstrukcjonizmowi
CEL:
Zbudowanie nowego ładu na świecie.
Doprowadzenie do zmian na skalę światową,
Oddanie władzy w ręce upośledzonych
ekonomicznie i politycznie krajów,
rozwijających się trzeciego świata (większości
państw Azji, Afryki, Ameryki Łacińskiej).
Podejmowanie decyzji na szczeblach
lokalnych przez ludzi z własnymi ideami,
planami, projektami.
Próba przewidzenia kierunku zmian
społecznych i technologicznych.
Krytyka programów szkolnych, które nie
nadążają za zmianami społecznymi i
technologicznymi,
Utworzenie programu kształcenia, który
przygotuje do zmian.
Przekazanie ludziom wiedzy i metody do
kontroli ukierunkowania zmian.
Kształcenie powinno być zorientowane na
problemy.
W szkole nauczyciele i uczniowie omawiają
kwestie społeczne, angażując się w
aktywność badawczą,
Trzeba nastawić się na działanie i
poszukiwanie rozwiązań.
neguje on wartość tradycji,
promuje społeczną niestabilność (a nawet
chaos),
zaniedbuje nauczanie podstawowych
przedmiotów i umiejętności,
czyni ze szkoły społeczne i pedagogiczne
laboratorium, w którym rekonstrukcjoniści
testują swoje teorie i traktują dzieci jak króliki
doświadczalne.
Zob. G. L. Gutek, Filozofia dla pedagogów, op. cit. s. 323
Rekonstrukcjonistyczny nauczyciel pyta:
Które elementy kultury są najbardziej
wartościowe i jakie dziedziny wiedzy najlepiej
je objaśniają?
Jakie problemy wywierają wpływ na
społeczeństwo?
Jak można te problemy rozwiązać?
FILOZOFIĄ
pragmatyzmem i
eksperymentalizmem
Johna Deweya
progresywizmem
IDEOLOGIĄ
liberalizmem
utopizmem
Rekonstrukcjonizm społeczny to teoria w edukacji, która
zakłada, że:
Szkołę należy wykorzystywać do budowy (przebudowy)
społeczeństwa,
Szkoła ma ustalać najważniejsze problemy społeczne (np. patologie)
będące przyczynami kryzysu kulturowego,
Szkoła powinna wpajać umiejętności i postawy umożliwiające
rozwiązanie problemów społecznych,
Nauczyciele powinni angażować się w budowanie nowego
społeczeństwa,
Szkoła nie powinna być narzędziem indoktrynacji i propagandy,
chociaż edukacja zawsze jest pochodną konkretnej kultury i
społeczeństwa.
Zob. G. L. Gutek, Filozofia dla pedagogów, op. cit. s. 323
Dziękuję Państwu za uwagę.
Zapraszam na konsultacje.
Do zobaczenia.