Tkanka - to zespół komórek

• o określonym pochodzeniu

• określonej budowie

• pełniących określone funkcje

• Oraz zajmujących określone miejsce w organiźmie

Narząd

• Morfologicznie wyodrębniona część strukturalna organizmu wielokomórkowego

• Zbudowana z tkanek

• Skonstruowana wdg określnego planu

• zawierają jeden lub wiele rodzajów tkanek

• Przustosowana do pełnienia określonej funkcji.

Rodzaje tkanek:

• Nabłonkowa

• Łączna

• Mięśniowa

• Nerwowa

Funkcje tkanki nabłonkowej:

• ochrona mechaniczna

• izolowanie różnych środowisk od siebie

• wchłanianie związków chemicznych i gazów

• wydzielanie związków chemicznych

Cechy charakterystyczne tkanki nabłonkowej:

• nabłonki nie są unaczynione, w substancje odżywcze pobierają z leżącej po dnimi tkanki łącznej

• tkanka nabłonkowa powstaje ze wszystkich lisktów zarodkowych

• komórski nabłonkowe posiadają centriole i są zdolne do podziałów komórkowych.

Cechą specyficzną nabłonków jest zwarty układ komórek

umożliwiają to następujące czynniki:

• BŁONA PODSTAWNA – zbudowana z mikropolisacharydów i białek. Jest to jednorodna, cienka błona stosunkowo odporna na zerwanie, wytwarzana przez komórki nabłonkowe

• różnego rodzajeu POŁĄCZENIA MIĘDZYKOMÓRKOWE, które w znaczny stopniu utrudniają rozerwanie komórek.

Funkcje błony podstawnej:

• łączy nabłonek mechanicznie z podłożem

• Transportuje substancje odżywcze i metabolity

• umożliwia zachowanie kształtu komórkom.

BLASZKA JASNA -------> Fibroektyna +proteoglikany

BŁONA PODSTAWNA BLASZKA GĘSTA -------> kolagen

Warstwa włókienek kolagenowych -–> włokienka kotwiczące

Połączenia międzykomórkowe:

• specjalne struktury obejmujące wyspecjalizowane obszary komórkowej błony łączące ze sobą komórki nabłonkowe

• połączenie błon sąsiadujących zapeniwają specjalne transbłonowe białka łączące się ze sobą w przestrzeni międzykomórkowej

• połączenia międzykomórkowe występują we wszystkich tkanskach ale w tkance nałbonkowej są naliczniejsze.

Z uwagi na funkcje pełnione przez połączenia dzielimy je na :

1. połączenia mechaniczne – białka łączące są połączeone z cytoszkielet

Istnienieją dwa typy połączeń mechanicznych

2. Połączenia ścisłe

zamykające (strefy uszczelniające) białka łączące uszczelniają przestrzeń międzykomórkowe uniemożliwiając przedostawanie się nieporządanych związków do wnętrza komórki.

3. Połączenia komunikacyjne (szczelinowe)

białka tworzące kanały w celu przedostawania się określonych związków między środowiskiem lub innymi komórkami.

Typy nabłonków:

Występują nabłonki jedno i wielowarstwowe (zależnie od ilości warstw i kształtu komórek w warstwie powierzchownej)

Rodzaje ze względu na funkcje:

• okrywający

• wyścielający

• rozrodczy

• wydzielniczy

Wydzielanie

Apokrynowe – wydzielina gromadzi się w sztyowej części (światła wydzielniczego komórki) Błona niszczy się częściowo w celu uwolnienia wydzieliny na zewnątrz. Po uwolnieniu wydzieliny błona odbudowuje się. Przykład: gruczoł mlekowy.

Merokrynowe – komórki nie ulegają zniszczeniu w żadnym stopniu, zachowują pełną integlaność. Wydzielina nie gromadzi się w konkretnym miejscu komórki tylko poprzez dyfuzję rozprowadza się po całek komórce równomiernie. Uwalniana przez kanały wydzielnicze, dzięki którym błona komórkowa pozostaje nienaruszona. Przykłady: komórki wątroby, ślinianki.

Holokrynowe – Wydzielina zbiera się w komórce do tego stopnia że ulega ona całkowitej dezintegracji. Struktura komórki ulega również przekształceniu w wydzielinę i odłącza się od nabłonka gruczołowego. Przykłady: gruczoł łojowy.

Struktury w powierzchni komórek nabłonkowych:

• Migawki (rzęski) – Ruchome, odpowiadają za przesuwanie po nabłonku śluzu, cząstek płynów; komórek jajowych w jajowodzie.

(Aksonema – wystająca z komórki część migawki. Struktura z 9 umieszczonych obwodowo mikrotubul. Mikrotubule umieszczone naprzeciw siebie połączone są mostkami z dyneiny które przesuwają je względem siebie co powoduje ruch migawki.)

• Mikrokosmki – wypustki cytoplazmatyczne których głównym zadaniem jest zwiększanie powierzchni nabłonka, co pozwala lepiej wchłaniać. Występowanie: nabłonek jeltowy, nabłonek nerkowy, nabłonek kanalików nerkowych. Mikrokosmki zawierają w sobie wiązkę filamentów aktynowych.

• Sterocylia – duże mikrokosmki, wyścielają np ślimak w uchu wewnętrznym, nie są zdolne do ruchu.