background image

Administracja i 

zarządzanie publiczne - 

sektor publiczny

background image

2

Wstęp

społeczeństwo – państwo – 

władza publiczna

background image

3

Trochę historii –zmiany w podejściu 

do administracji publicznej

Monarchia absolutna – upoważnienie monarchy do 

podejmowania każdej decyzji i interweniowania w 

dowolnym trybie i jakimkolwiek zakresie spraw a 

administracja to realizowała (państwo policyjne). 

Czyli monarcha stanowił prawo, akty monarchy to: 

edykty, dekrety, ordonanse (we Francji). 

Współcześnie – administracja podporządkowana jest 

prawu („rządy prawa”) czyli administracja to 

instrument wykonywania przepisów ustaw i innych 

formalnych źródeł prawa. W tych ramach wydaje 

się akty prawne: generalne czyli przepisy 

wykonawcze i akty prawa miejscowego, oraz 

konkretno-indywidualne czyli decyzje 

administracyjne.

Jest to klasyczna (władcza) funkcja 

administracji: tzw administracja 

reglamentacyjno – porządkowa.

background image

4

Trochę historii –zmiany w podejściu 

do administracji publicznej – c.d.

Ale to nie jest jedyny aspekt wykonywania administracji- 

są również usługi publiczne oraz realizacja różnego 

rodzaju polityk (ang. policy) służących rozwojowi (kraju, 

regionu, gminy) poprzez rozwiązywanie różnorakich 

problemów socjalnych czy ekonomicznych określonych 

grup ludzi. 

To bardziej 

zarządzanie publiczne

 niż 

biurokracja

.

I w tym obszarze następują działania służące wspierania 

administracji w osiąganiu zaplanowanych rezultatów 

(jest to tzw. zarządzanie poprzez rezultaty). Ten typ 

zarządzania wymaga:

– precyzyjnego definiowania: celów, rezultatów i 

łańcucha przyczynowo – skutkowego;

– budżetu w nowym układzie tzw. układ zadaniowy 

budżetu;

– systemu kontroli zarządczej opartego na analizie 

ryzyka.

background image

5

Podsumowanie: podejście do 

administracji

Funkcjonowanie administracji publicznej jest 

rozpatrywane z trzech ujęć. Ujęcia te można określić 

mianami: polityczne, prawne i menadżerskie. 

Ujęcie polityczne  publiczny charakter administracji 

w aspekcie jej politycznej odpowiedzialności  przed 

parlamentem i społeczeństwem;

 Ujęcie prawne  adm. jako działalność normowana 

prawem i poddana rządom prawa (formalizm jako 

główny mechanizm nadający charakter 

administracji). 

Ujęcie menadżerskie  podobieństwa 

organizacyjnych cech administracji i sektora 

prywatnego (należyte zarządzanie – efektywność i 

skuteczność) 

Wszystkie te ujęcia przeplatają się w rozważaniach o 

roli i przyszłości administracji publicznej, z tym, że 

nigdy dotąd nie podkreślano tak mocno potrzeby 

implementacji do sektora publicznego narzędzi 

zarządzania stosowanych w sektorze prywatnym.

background image

6

 Państwo jako system

1. Społeczeństwo (naród, wspólnota, zbiorowość 

obywateli)

     posiada wspólny „kod kulturowy” (język, 

historia).            (przykład: mniejszości narodowe 

vs. etniczne);

      posiada wspólne interesy (sprawy, „dobro 

wspólne”, interes publiczny)

2.     Tworzy się normy prawne i strukturę do ich 

realizacji PLUS sposób (metoda) uzgodnienia jakie 

sprawy są wspólne (wola polityczna, umowa 

społeczna).  PAŃSTWO (wspólnota + normy + 

system (struktura)).

3.  Istotą Państwa jest tworzenie sprzyjających 

„warunków brzegowych”, w takich dziedzinach jak: 

edukacja, przedsiębiorczość, ochrona zdrowia, 

poczucia bezpieczeństwa, awansu zawodowego itp. 

Po to aby były szanse (dla wszystkich obywateli) na 

godne i spełnione życie – to jest właśnie to DOBRO 

WSPÓLNE.

background image

7

Państwo jako system – c.d.

4. Czyli DOBRO WSPÓLNE to suma warunków życia 

społecznego w jakich ludzie mogą szybciej i pełniej 
osiągać swoją osobistą doskonałość.

5. Art.1 Konstytucji „ Rzeczpospolita Polska jest 

dobrem wspólnym wszystkich obywateli”

6. WŁADZA PUBLICZNA to funkcja państwa - 

oznacza prawo do realizacji (egzekwowania) oraz 
realizowanie  wynika ona z powagi państwa 
(autorytet) i siły państwa (zdolność do realizacji 
zamierzeń – Weber).

PAŃSTWO  to ludzie (społeczeństwo)  + terytorium + władza państwowa.

background image

8

Władza publiczna

Art.4   Władza zwierzchnia w RP należy do narodu.
Art.16 1.Ogół mieszkańców to samorząd terytorialny 2. Samorząd 

terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej

 

         

 

  

 

Dysponowanie odpowiednimi środkami 

majątkowymi jest warunkiem umożliwiającym 

wypełnianie przez państwo zadań, jakie 
stawia mu społeczeństwo obywatelskie

.” 

(Trybunał Konstytucyjny- 2000 r.)”

WŁADZA PUBLICZNA

SPOŁECZEŃSTWO

SPOŁECZEŃSTWO

Art. 4 (i 16 

Konstytucj

i

Funkcja

państwow

a

Misją państwa jest urzeczywistnianie woli społeczeństwa  

obywatelskiego

background image

9

Dobro wspólne – podstawowe 

problemy

Relacja pomiędzy „dobrem indywidualnym” a 

„dobrem wspólnym” ??  Dwa podejścia:

1. „Dobro wspólne” jest ustalane w silnym 

powiązaniu z dobrem indywidualnym 
poszczególnych osób i jest ustalane ze względu 
i z ukierunkowaniem na dobro jednostek 
(katolicka myśl społeczna).

2. Jednak zdaniem  Trybunału Konstytucyjnego - 

pojęcie dobra wspólnego implikuje czasem 
konieczność „przedłożenia w razie potrzeby 
dobra ogólnego ponad dobro indywidualne czy 
partykularny interes grupowy” (partyjny, 
branżowy, inny).

Nie istnieją sytuacje korzystne dla wszystkich bez wyjątku, możliwe jest 

kreowanie stanów które będą się przyczyniały do dobra jak największej 

liczby członków wspólnoty.

background image

10

Istota polityki (ang. politics)

Polityka  - to sfera uzgadniania różnorakich interesów i 

pragnień (często grupowych).

Do jej realizacji służą struktury administracji 

publicznej. Narzędziem jest ustanowione prawo  

władza ustawodawcza i sądownicza oraz 

realizacja tego co prawo nakazuje w tym różnego 

rodzaju projektów (reform)  władza wykonawcza

Polityka może też być ograniczona do 

„administrowania rzeczami” czyli realizowaniu tego 

co już jest w prawie i reagowaniu na bieżące 

problemy (rozwiązywaniu ich).

Politycy lubią projekty zabarwione ideologicznie 

(aborcja, zapłodnienie in vitro, rozliczanie z historią) 

bo to pozwala im się MOCNO ODRÓŻNIĆ od 

innych partii (wyrazistość).

background image

11

Demokracja jako system 

sprawowania władzy

Metoda demokratyczna to zespół technik i instytucji 

służących do wyrażenia, zarejestrowania i 

zrealizowania woli i interesu ludu.

Wyborca :
• wybiera nie tylko reprezentantów, ale także program 

(cele polityczne i społeczne - metodę ich realizacji 

zostawia władzy wykonawczej)

• utożsamia wybrane cele ze swoim /w jego odczuciu 

także publicznym/ interesem i pod tym warunkiem jest 

gotów na postawę legalistyczną, czyli szanowania prawa. 

Problemy:
• wybory  w zbyt dużym stopniu są wyborami emocji, a nie 

celów

• cele są formułowane na tyle ogólnie,, że łatwo o błędną 

kalkulację wyborcy

• rządzący w trakcie kadencji zmieniają nie tylko środki, 

ale same cele na które głosowaliśmy.     

background image

12

Zasady konstytucyjne dla konstrukcji struktury państwa 

1. Zasada pomocniczości (subsydiarności)

 

 

takie 

rozłożenie zadań publicznych, zgodnie z którym Państwo 

jako całość wykonuje tylko te zadania, które nie mogą być 

zrealizowane przez samych obywateli lub przez ich 

wspólnoty czy organizacje.  

Zasada  decentralizacji

 

władzy publicznej (K-art.15). Podstawową i najpełniejszą 

formą decentralizacji jest samorząd terytorialny (który K–

art.16) uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej.

2. Zasada dekoncentracji

   

oznacza przenoszenie 

rzeczywistego wykonywania konkretnych zadań 

publicznych, w ramach jednego podmiotu władzy 

publicznej do struktur stworzonych w jego ramach 

najbliżej obywatela. 

3. Zasada unitarności (jednolitości)

 

Państwo jako całość

 

posiada

 

pełną i wyłączną suwerenność, zaś jednostki 

samorządu terytorialnego, nawet te ukształtowane na 

najwyższym stopniu podziału terytorialnego, czyli 

województwa, nie mają żadnych atrybutów, 

charakterystycznych dla państwa federalnego lub państwa, 

w którym występują regiony autonomiczne (K-art.3) 

background image

13

Trójpodział władzy publicznej

Trzy rozłączne obszary władzy publicznej: 

• władza ustawodawcza

• władza wykonawcza

• władza sądownicza

Istota władzy wykonawczej  jest bardziej ogólna niż 

ustawodawczej i sądowniczej ODPOWIEDZIALNOŚĆ 

ZA SPRAWY PAŃSTWA MA CHARAKTER PRAKTYCZNY I 

OGÓLNY (bo zależy od woli politycznej mieszkańców).

Decentralizacja tylko władzy wykonawczej to państwo 

unitarne 

(jednolite).

Decentralizacja władzy ustawodawczej i wykonawczej to 

autonomia

 (Włochy, Hiszpania);

Decentralizacja wszystkich trzech władz to 

federalizm.

Art..10 Konstytucji; „ Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się

na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy

wykonawczej i władzy sądowniczej.”

To tzw.

Monteskiuszowy (1748 r)

podział władz

background image

14

Władza publiczna i jej 

organy

background image

15

Organy władzy

,

Rząd – centralna 
władza wykonawcza:

•  Rada Ministrów

•  Prezes Rady 
Ministrów

•  Ministrowie

Samorząd terytorialny 
– zdecentralizowana 
władza wykonawcza:

• organy wykonawcze

• organy stanowiące 
   (uchwałodawcze)

Władza wykonawcza

Władza ustawodawcza

Sejm i Senat

Władza sądownicza

Sądy  i Trybunały

background image

16

Struktura władz publicznych - 

przegląd

 

  I. WŁADZA SĄDOWNICZA

Władza sądownicza

(judykatywa)

Według Konstytucji Rzeczypospolitej 
Polskiej 
władzę sądowniczą sprawują sądy i 
trybunały. 

Sąd - we współczesnych demokratycznych systemach prawnych - 
niezawisły organ państwowy powołany do stosowania prawa w 
zakresie rozstrzygania sporów między podmiotami pozostającymi w 
sporze, a także decydowania o przysługujących uprawnieniach oraz 
dokonywania innych czynności określonych w ustawach lub 
umowach międzynarodowych. Wyposażony jest w atrybut 
niezawisłości i funkcjonuje w szczególnej, procesowej formie.

 Sąd Najwyższy

 sądy powszechne (podział instancyjny: rejonowe, okręgowe, 
apelacyjne,
    Sąd Najwyższy: Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
     Publicznych, Izba Karna oraz Izba Cywilna)

  sądy administracyjne (Wojewódzkie Sądy Administracyjne, 
Naczelny
     Sąd Administracyjny)

  sądy wojskowe (garnizonowe, okręgowe SN - Izba Wojskowa).

background image

17

Władza sądownicza – c.d.

Trybunały:

1. Trybunał Konstytucyjny – Jego podstawowym 

zadaniem jest kontrolowanie zgodności norm 

prawnych niższego rzędu (rangi ustawowej lub 

podustawowej) z normami prawnymi wyższego 

rzędu, przede wszystkim z Konstytucją i 

niektórymi umowami międzynarodowymi (tzw. 

"sąd nad prawem").

2. Trybunał Stanu – konstytucyjny organ władzy 

sądowniczej, którego główne zadanie polega na 

egzekwowaniu odpowiedzialności najwyższych 

organów i urzędników państwowych za 

naruszenie Konstytucji lub ustawy, w związku z 

zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie 

swojego urzędowania, jeśli czyn ten nie 

wyczerpuje znamion przestępstwa. 

background image

18

Władza ustawodawcza 

(legislatywa)

II. WŁADZA USTAWODAWCZA

Zgodnie z Konstytucją, władzę ustawodawczą 

sprawuje Sejm i Senat (art.95)

We współczesnych państwach demokratycznych 

tworzenie prawa jest podstawowym zadaniem 

parlamentu, ale to nie jedyny organ władzy do 

tego upoważniony. Parlament jest jedynym 

organem upoważnionym do tworzenia 

najwyższych aktów prawnych – ustaw, na 

podstawie których ustala się inne akty prawne. W 

ten sposób parlament wpływa na zasady działania 

państwa i na życie obywateli.

Sejm - 460 posłów

Senat – 100 senatorów

background image

19

Źródła prawa

.

Zadania publiczne                            

akty administracyjne 

(ogólne, 

indywidualne)

+ kompetencje przyznane ustawą    

czynności faktyczne

Akty wewnętrzne

:

• uchwały Rady Ministrów, zarządzenia ministrów (art. 93 Konst.) 
• kierownictwo
• polecenia służbowe (indywidualne akty kierownicze)

KONSTYTUCJA

USTAWY

UMOWY MIĘDZYNARODOWE

Rozporządzenia

Akty prawa miejscowego

background image

20

Zasada legalizmu

Art..7 Konstytucji „

Organy władzy publicznej działają na 

podstawie i w granicach prawa

Czyli dwie zasady: 
PRAWORZĄDNOŚCI działanie w granicach prawa 

(przestrzeganie prawa)

LEGALNOŚCI działanie administracji oparte na prawnej 

podstawie („na podstawie prawa”). Ale stopień prawnej 

determinacji nie jest jednakowy dla wszystkich typów działań i 

czynności podmiotów i organów administracji publicznej.

Rozróżnienie: 
• działania władcze (określony w prawie zakres zadań + 

określenie sposobu i prawnej formy realizacji zadania (ścisła 

procedura); 

• działania niewładcze (w przepisie prawa jest określony cel a 

organom jest pozostawiona możliwość wyboru miejsca, czasu, 

przedmiotu i formy działania).  Czyli: istnieje ogólna norma 

kompetencyjna – upoważniająca do działania i określająca 

ogólnie cel do osiągnięcia za pomocą działań ALE istnieje 

swoboda co do tego czy i w jakim czasie i jakie czynności mają 

być wykonane i w jakiej kolejności.

background image

21

Władza wykonawcza

III. WŁADZA WYKONAWCZA
Władza publiczna centralna - W większości państw 

demokratycznych dla kierowania realizacją 

podstawowych funkcji państwa w ramach 

określonych przez ustawy i koordynowania 

działalności organów wchodzących w skład władzy 

wykonawczej utworzono specjalny organ określany 

zwykle mianem 

RZĄDU.

Rząd = Rada Ministrów – organ kolegialny
Premier oraz Ministrowie – mający swoje 

kompetencje w ustawach

Zadania rządu są 

ZDEKONCENTROWANE: 

Organy centralne

Wojewoda (reprezentuje rząd na obszarze województwa).

background image

22

Władza wykonawcza

Władza publiczna terytorialna – samorząd 

terytorialny – wykonuje on zadania publiczne nie 

zastrzeżone przez Konstytucję bądź ustawy dla 

organów innych władz publicznych (art.. 163 

Konstytucji).

Gmina - 2479 gmin, w tym 306 gmin miejskich 

586 gmin miejsko – wiejskich i 1587 gmin 

wiejskich. [wójt, burmistrz, prezydent, rada 

gminy) Z tego 65 gmin wykonuje oprócz swoich 

zadań gminnych również zadania powiatowe - 

miasta na prawach powiatu

Powiat - 314 powiatów [zarząd powiatu, rada 

powiatu]

Województwo – 16 województw [zarząd 

województwa, sejmik województwa]

background image

23

Istota samorządu terytorialnego

Trybunał Konstytucyjny (2005 r): Samorząd terytorialny 

stanowi segment władzy wykonawczej, ponieważ:

• zakres działania należy do dziedziny władzy 

wykonawczej;

• stosowane środki działania są administracyjne a nie 

ustawodawcze czy sądownicze;

• samorząd nie działa suwerennie lecz tylko na 

podstawie ustaw i w ramach przez nie wytyczonych 

a zgodność działania z prawem podlega nadzorowi 

organów państwowych;

• W systematyce Konstytucji przepisy dotyczące 

samorządu są usytuowane bezpośrednio po 

przepisach określających zasady i zakres działania 

naczelnego organu wykonawczego tj. Rady 

Ministrów.

background image

24

Istota samorządu terytorialnego

1. Terytorialne zrzeszenie obywateli tworzy z mocy prawa 

tzw. korporację prawa publicznego (lub publicznoprawny 

związek osób).

2. Korporacja (zrzeszenie, wspólnota) wykonuje zadania 

publiczne samodzielnie – w imieniu własnym i na własną 

odpowiedzialność, co oznacza, że:

• posiada przymiot podmiotowości publicznoprawnej 

odrębnej od państwa (uznanie przez prawo odrębności 

interesów korporacji od interesu ogólnego – 

reprezentowanego przez organy państwa czyli rząd i jego 

administrację);

• jest wyposażona w podmiotowość publicznoprawną czyli 

samodzielnie występuje w stosunkach cywilnoprawnych;

• zakres samodzielności wyznaczony jest ściśle przez prawo 

(podlega ona ochronie sądowej);

Samorząd jest podmiotem władzy publicznej (uczestniczy w sprawowaniu

władzy publicznej – art..16 Konstytucji)  istnieje polityczno-prawna 

odpowiedzialność władz samorządowych za stan spraw i rezultaty zarządzania.

background image

25

Władza publiczna

Władza publiczna

 – art.4 i art.16 Konstytucji –naród 

/ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału 

terytorialnego, działający poprzez 

organy władzy 

publicznej

 mające ustawowe kompetencje do  

podejmowania decyzji władczych wiążących 

obywateli i inne podmioty prawa oraz do 

wykonywania różnorodnych zadań.

polityk 

– zwykle jest osobą pełniącą funkcję organu 

władzy  powinien wytyczać cele stawiane przed 

sektorem publicznym i kontrolować ich realizację.

wybór, powołanie  rozliczalność] 

urzędnik (biurokrata)

 realizuje odpowiednie działania 

 służące do uzyskania zaplanowanych rezultatów.

[umowa o pracę, mianowanie  jawność]

Władza publiczna organy władzy publicznej (art.7 Konst)  osoba 

piastująca funkcję organu urząd będący jej aparatem pomocniczym

wybór, powołanie  ROZLICZALNOŚĆ

umowa o pracę, mianowanie  JAWNOŚĆ

Organy władzy wraz z podporządkowanym im aparatem administracyjnym

background image

26

Organ władzy a organ 

administracji

1.

Organ władzy publicznej to organ ustrojowy w 

znaczeniu reprezentowania podmiotu publiczno-prawnego 

(wójt, zarząd, rada)

2.

Organ administracji publicznej w znaczeniu 

wykonywania funkcji władztwa, a więc w rozumieniu 

przepisów prawa materialnego określających kompetencję i 

przepisów proceduralnych.

3.

Całość struktur administracyjnych składa się z dwóch 

podmiotów: 

 organów (osób pełniących funkcję organów) 

 urzędników.

Funkcje organu administracji publicznej

 wykonuje człowiek 

(lub grupa ludzi w przypadku organu kolegialnego), który:

 znajduje się w strukturze organizacyjnej państwa lub 

samorządu terytorialnego;

 powołany jest w celu realizacji norm 

prawa 

administracyjnego

 w sposób i ze skutkami właściwymi 

temu prawu;

 działa w granicach przyznanych mu przez prawo 

kompetencyjne (materialne).

Należy rozróżniać organ administracji od osoby pełniącej jego funkcję

Należy rozróżniać organ władzy od organu administracji

background image

27

Podsumowanie

,

Władza ustawodawcza

Sejm, Senat

Władza sądownicza Władza wykonawcza

  Centralna władza
      wykonawcza
      (rząd)
---------------------------

 Regionalna władza
     wykonawcza
     (samorząd 
      województwa)

 Lokalna władza 
     wykonawcza
    ( samorząd
      powiatowy i 
      gminny)

System władz publicznych w Polsce:

3 rozłączne obszary. W dwóch z nich 
tylko
organy centralne a w obszarze władzy 
wykonawczej organ centralny (rząd) 
plus zdecentralizowana trójszczeblowa 
władza samorządowa (województwa, 
powiaty, gminy).

background image

28

Polska jako państwo unitarne

• Istnieje jeden system naczelnych (centralnych) 

organów państwowych, których kompetencje 

odnoszą się do całej Polski.

• Istnieje jedna Konstytucja RP i jednolity system 

prawa, których normy obowiązują na całym 

terytorium państwa polskiego.

• Istnieje jednolite obywatelstwo oznaczające, że 

żadna z jednostek podziału terytorialnego nie 

może ustanawiać i nadawać odrębnego 

obywatelstwa.

• Działa jednolity system sądowy. Wymiar 

sprawiedliwości wykonywany jest na podstawie 

jednolitego na całym terytorium państwa systemu 

prawa materialnego i procesowego.

background image

29

Sektor publiczny

background image

30

Co to jest sektor publiczny?

Dwie definicje:
1. Sektor publiczny to państwo (w szerokim 

sensie).

2. Sektor publiczny to znacząca część gospodarki 

narodowej, na którą składają się wszystkie 
podmioty – osoby prawne, jednostki 
organizacyjne nieposiadające osobowości 
prawnej oraz fundusze celowe podległe 
organom władzy publicznej, zarówno 
państwowym jak i samorządowym.

Państwo w szerszym ujęciu – Rzeczypospolita.

państwowe w węższym ujęciu – wszystko to co nie jest samorządowe (czyli

rządowe + inne niż rząd ale nie samorządowe)

background image

31

Sektor publiczny

Sektor przedsiębiorstw

publicznych (w tym

spółki)

Sektor instytucji 

finansowych publicznych

w tym NBP.

Sektor finansów 

publicznych (w tym

władz publicznych)

Sektor prywatny

Sektor przedsiębiorstw

prywatnych (w tym spółki)

Sektor instytucji 

finansowych

prywatnych

Sektor gospodarstw

domowych

Sektor instytucji

niekomercyjnych 

(fundacje, partie 

polityczne, związki)

background image

32

Przedsiębiorstwo publiczne

Definicja unijna:

P

rzedsiębiorstwem publicznym jest każde 

przedsiębiorstwo, na które władze publiczne mogą, 
bezpośrednio lub pośrednio, wywierać decydujący 
wpływ na mocy:

• prawa własności do przedsiębiorstwa, 
• finansowego uczestnictwa w przedsiębiorstwie lub 
• na mocy przepisów, którym ono podlega.

  

Spółki z udziałem Skarbu Państwa 

  spółki z udziałem jednostek samorządu terytorialnego
     lub ich związków,

  przedsiębiorstwa państwowe

  przedsiębiorstwa komunalne.

background image

33

Co wchodzi w obręb sektora 

finansów publicznych ?

Ustawa o finansach publicznych (2009 r.) – art.9 
            

Sektor finansów publicznych tworzą:

1)organy władzy publicznej, w tym organy 

administracji rządowej, organy kontroli państwowej i 

ochrony prawa oraz sądy i trybunały;

2)jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki;

3)jednostki budżetowe;
4)samorządowe zakłady budżetowe;
5)agencje wykonawcze;

6)instytucje gospodarki budżetowej;
7)państwowe fundusze celowe;
8)Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez 

niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia 

Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa 

Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego;

background image

34

Co wchodzi w obręb sektora 

finansów publicznych ? – c.d

8)Narodowy Fundusz Zdrowia;

9)samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej;

10)uczelnie publiczne;

11)Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią 

jednostki organizacyjne;

12)państwowe i samorządowe instytucje kultury oraz 

państwowe instytucje filmowe;

13)inne państwowe lub samorządowe osoby prawne 

utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu 

wykonywania zadań publicznych, 

z wyłączeniem

 

przedsiębiorstw, instytutów badawczych, banków i 

spółek prawa handlowego.

Czyli podmioty i instytucje wykonujące zadania publiczne

i utrzymujące  się ze środków  publicznych

background image

35

Co wchodzi w obręb sektora 

finansów publicznych ? – c.d

Na sektor finansów publicznych  składają się:
 organy władzy państwowej (wykonawczej, 

ustawodawczej i sądowniczej);

 jednostki samorządu terytorialnego jako 

zdecentralizowana władza wykonawcza;

 wszystkie podmioty  wspomagające zarówno 

organy państwa jak i samorząd terytorialny  w 

wykonywaniu ich zadań – jednostki 

organizacyjne nieposiadające osobowości 

prawnej, osoby prawne oraz fundusze celowe 

podległe bądź organom władzy bądź 

samorządowi terytorialnemu ALE  z 

wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów 

badawczych, banków i spółek prawa 

handlowego.

background image

36

Podsumowanie – struktura 

władzy wykonawczej

,

Władza publiczna 

Organy  władzy 

publicznej

Jednostki organizacyjne

nie posiadające bądź posiadające

osobowość prawną – 

podległe, podporządkowane

bądź nadzorowane 

przez daną władzę publiczną

(rząd, gmina, powiat, województwo)

Urząd będący

aparatem pomocniczym

organu władzy

publicznej

background image

37

Do czego służy sektor publiczny?

1) Dostarcza dobra których obywatele nie mogą 

sami wytworzyć ale które są im niezbędne: 

bezpieczeństwo zewnętrzne, wewnętrzne;

polityka zagraniczna

stanowienie i egzekwowanie prawa.

2) Dostarcza dobra które przynoszą korzyści 

zarówno bezpośredniemu konsumentowi jak i 
reszcie społeczeństwa:

zdrowie, edukacja;

infrastruktura

Wydatki na te cele stanowią 

w Polsce około 46 % PKB

background image

38

Rola państwa w Polsce

background image

39

Co to jest PKB?

PKB opisuje zagregowaną wartość dóbr i usług 

finalnych wytworzonych na terenie danego kraju 
w określonej jednostce czasu (najczęściej w ciągu 
roku). Jeśli podzielimy tę wartość przez liczbę 
mieszkańców kraju, uzyskamy PKB na głowę. 
Powszechnie uważa się, że jest to najlepsza 
istniejąca miara poziomu rozwoju gospodarczego. 

       Produkt Krajowy Brutto (PKB) 

      wzrósł w I kwartale 2011 roku o 4,4 

      proc. - podał Główny Urząd 

      

Statystyczny. 

PKB w 2010 r – 1.415.385 

mln zl (jeden bilion czterysta

miliardów)

a państwowy dług publiczny – 

747.906  mln. zł (52,8 % PKB).

Budżet państwa (2010 r.) to:

wydatki - 295 mld. zł

background image

40

Administracja władzy 

publicznej

background image

41

Co to jest administracja

Źrodłosłów : ministrare – łacina: służyć
Minister: sługa monarchy.
Stąd administracja oznacza służbę lub działalność 

wykonawczą, wykonywaną w stosunku do kogoś 
lub czegoś ważniejszego, zwierzchniego bądź 
decydującego. Ten zwierzchnik jest usytuowany 
w systemie władz publicznych. administracja 
jest operacyjnym instrumentem władzy 
wykonawczej.

„ Administracja to zespół działań, czynności i 

przedsięwzięć organizatorskich i 
wykonawczych, prowadzonych na rzecz 
realizacji interesu publicznego przez różne 
podmioty, organy i instytucje, na podstawie 
ustawy i w określonych prawem formach
.” 
Kulesza

background image

42

System organizacji 

społeczeństwa

,

System polityczny

Prawo

Administracja 

publiczna

Gospodarka

rynkowa

background image

43

Władza publiczna a jej 

administracja

1. Jeżeli chodzi o merytoryczny zakres działania to pojęcia 

władzy publicznej i administracji są w dużym stopniu 

identyczne ale nie są tożsame  

obu pojęć nie można 

utożsamiać ze sobą. 

2. W działalności władzy wykonawczej wyróżnia się dwa 

zakresy: polityczny i administracyjny: 

– pierwszy polega na 

wytyczeniu linii politycznej

 dla 

realizacji zadań w określonej dziedzinie (polega to np. na 

ustaleniu hierarchii tych zadań, wskazaniu tempa i zakresu 

ich realizacji itp.). 

– drugi na 

wcielaniu jej w życie

 przy pomocy środków i 

form właściwych administracji, a więc stosowaniu prawa 

(np. wykonywaniu ustaw) i działalności organizatorskiej. 

Dzieje się to za pośrednictwem funkcjonariuszy 

państwowych powiązanych ze sobą na różnych szczeblach 

organizacyjnych stosunkami nadrzędności i 

podporządkowania. 

W tym aspekcie administracja to 

działalność 

służebna wobec wykonawczych decyzji o 

charakterze politycznym

, prowadzona przez  

zorganizowany, fachowy aparat urzędniczy o 

charakterze pomocniczym. 

background image

44

Funkcje władzy publicznej

Misją władzy publicznej jest:

1.

Realizacja programu, który legł u podstaw objęcia 

władzy (w obszarze zdefiniowania pola  dobra wspólnego 

[

funkcja rządzenia

];

2.

Odpowiedzialność za wykonywanie zadań publicznych 

określonych ustawami [realizacja zadań bieżącej 

administracji – działania władcze (porządkowo 

reglamentacyjne) oraz administracja świadcząca (usługi 

publiczne), zarządzanie rozwojem i zarząd majątkiem 

publicznym (funkcja właścicielska)]. 

3.

Zarządzanie zasobami władzy publicznej (zasoby 

ludzkie, materialne, środki finansowe, zasoby 

informacyjnie) oraz jej rozwojem instytucjonalnym.

Te trzy funkcje wypełniają cały obszar ZARZĄDZANIA 

PUBLICZNEGO i odbywają się w kilku skalach 

terytorialnych niezależnych ale współpracujących.

W systemie poprzednim obowiązywały  zasady: jednolitej 

władzy państwowej oraz kierowniczej roli partii 

komunistycznej.

background image

45

Administracja – podział

Administrację można podzielić na:

– państwową;

– samorządową; 

– inną (np. biznesową).

Pojęcia

 administracja państwowa

 używa się 

znaczeniu nie samorządowa, czyli administracja 

rządowa plus inne urzędy nie podległe rządowi 

ale też nie samorządowe (są to urzędy 

obsługujące konstytucyjne organy oraz tzw. 

urzędy autonomiczne) Ponadto do adm. 

państwowej zalicza się administrację władzy 

sądowej.

Używa się

 również pojęcia administracja 

publiczna. 

Zakres tego pojęcia obejmuje

 

 

administrację rządową  plus administrację 

samorządową. 

background image

46

Organ administracji - definicja

Organ administracji:

– stanowi wyodrębnioną organizacyjnie część aparatu 

administracji publicznej, tworzoną na podstawie prawa i 

w sposób przez prawo przewidziany; 

– działa w imieniu i na rachunek państwa; 

– z reguły jest uprawniony do stosowania środków 

władczych; 

– wykonuje zadania publiczne z zakresu administracji; 

– działa w ramach przyznanych mu przez prawo 

kompetencji. 

1. Aparatem pomocniczym organu jest 

urząd,

 czyli 

struktura organizacyjna i majątkowa oraz zespół 

ludzi wyodrębniony do realizacji zadań organu.

2. Pojęcie organu administracji należy odróżnić od 

osoby, która pełni funkcję "piastuna" organu.

3. Często ustawy powierzają wójtowi 

(burmistrzowi, prezydentowi) , staroście, 

marszałkowi rolę „piastuna” organu 

administracji publicznej.

background image

47

Struktura administracji 

Administrację 

 tworzą:

organy;                                       

urzędy; 

inne podmioty publiczne - powołane do 
wykonywania określonych zadań, 

1. Ustawy wskazują jednostki powołane do 

wykonywania określonych zadań, precyzują ich 
status prawny, strukturę, tryb powoływania, 
nadzór, zadania i kompetencje.

2. Możliwy status prawny to: jednostki nie 

posiadające osobowości prawnej bądź jednostki 
posiadające osobowość prawną. państwowe 
jednostki org.

aparat 
administracyjny /
jednostki 
administracji

background image

48

Struktura administracji – 

podstawowe zasady.

1.

Struktura większości organów i jednostek administracji 

publicznej oparta jest na strukturze władz publicznych, 

czyli obszar działania obejmuje jednostki 

zasadniczego podziału terytorialnego (państwo, 

województwo, powiat, gmina)   administracja oparta o 

zasadę terytorialną.

2.

Niemniej jednak występują w polskiej administracji 

organy i jednostki  administracji publicznej, które są 

zorganizowane  wokół 

przedmiotowo zdefiniowanych

 

obszarów działalności. Praktycznie to szczególny typ 

spraw (np. podatki) lub ludzie z ich sprawami np. rolnicy, 

kombatanci, bezrobotni, emigranci, leśnicy. To prowadzi 

do budowy administracji specjalnych bardziej 

związanych z problemem niż z terytorium podziału 

administracyjnego  administracja oparta o zasadę 

przedmiotową, (inna nazwa to 

administracje 

specjalne

). 

3.

Wtedy czasami (ale nie zawsze) obszar działania nie 

pokrywa się z obszarem zasadniczego podziału 

terytorialnego. Każdy z tych organów wykonuje swoje 

kompetencje na – przypisanym do niego – podziale 

specjalnym (np. gospodarka wodna, inspekcja górnicza, 

rzeczna, morska). 

background image

49

Struktura administracji 

rządowej

background image

50

Struktura administracji 

rządowej

 

Organy, urzędy, jednostki organizacyjne 

na szczeblu centralnym –centralna 
administracja rządowa;

     
oraz

zgodnie z zasadą DEKONCENTRACJI

:

    terenowe organy, urzędy i jednostki 

organizacyjne.

background image

51

Centralna administracja rządowa

Prezes Rady Ministrów i Rada Ministrów (rząd).

Rada Ministrów

 prowadzi politykę  (jako całość). Regułą pracy 

jest konsensus (uzgodnienie). (K-art.146)

Prezes Rady Ministrów

 – pełni dwie funkcje: 

przewodniczącego Rady Ministrów;

organu administracji rządowej (z własnymi zadaniami i 

kompetencjami prawodawczymi, personalnymi, 

nadzorczymi)

W strukturze rządu działają organy pomocnicze i opiniodawcze:

Komitet RM;

rady i zespoły (np. Komisja Wspólna Rządu i Samorządu 

Terytorialnego).

Struktury Administracyjne:

  

Kancelaria PRM – osobiste biuro Premiera + kancelaria państwa + 

prace przy programowaniu strategicznym i prognozowaniu.

Rządowe Centrum Legislacji – koordynuje działalność legislacyjną 

RM i Prezesa RM.

background image

52

Zadania Premiera

Prezes Rady Ministrów ustala, w drodze 

rozporządzenia:

1. Szczegółowy zakres działania ministra

, niezwłocznie 

po powołaniu Rady Ministrów, a jeżeli minister został 

powołany w innym czasie - niezwłocznie po jego 

powołaniu:

1)wskazuje, z uwzględnieniem przepisów o działach 

administracji rządowej, 

dział lub działy, którymi 

kieruje minister

;

2)określa, z zastrzeżeniem przepisów odrębnych, 

zakres uprawnień ministra jako 

dysponenta 

wyodrębnionej lub wyodrębnionych 

części 

budżetu państwa.

 

2. Ministerstwo lub inny urząd administracji rządowej, 

który ma obsługiwać ministra, a w wypadku ministra 

kierującego określonym działem administracji 

rządowej - również organy jemu podległe lub przez 

niego nadzorowane.

JEST TO TZW. ROZPORZĄDZENIE ATRYBUCYJNE.

background image

53

Przedmiotowy podział  administracji – działy 

administracji rządowej

Ustawa o działach administracji rządowej –  ustawa określa 

zakres działów administracji rządowej, zwanych dalej 

"działami", oraz właściwość ministra kierującego danym 

działem- 34 działy.

Przykładowo: gospodarka, gospodarka morska, łączność, obrona 

narodowa, budżet, administracja publiczna, praca, rolnictwo, 

rozwój wsi.

Ważne:

1.

Ministra kierującego określonym działem określa się jako 

ministra właściwego do spraw oznaczonych nazwą danego 

działu.

2.

Kierowanie działami administracji rządowej: budżet, finanse 

publiczne, instytucje finansowe powierza się jednemu 

ministrowi.

3.

Minister jest obowiązany do inicjowania i opracowywania 

polityki Rady Ministrów w stosunku do działu, którym kieruje, 

a także przedkładania w tym zakresie inicjatyw, projektów 

założeń projektów ustaw i projektów aktów normatywnych na 

posiedzenia Rady Ministrów - na zasadach i w trybie 

określonych w regulaminie pracy Rady Ministrów. 

4.

W zakresie działu, którym kieruje, minister wykonuje politykę 

Rady Ministrów i koordynuje jej wykonywanie 

przez organy, 

urzędy i jednostki organizacyjne, które jemu podlegają 

lub są przez niego nadzorowane.

background image

54

Opis działu administracji - 

przykład

Art. 9. 1. Dział gospodarka obejmuje sprawy gospodarki, w tym 

współpracy gospodarczej z zagranicą, energetyki, certyfikacji, 

własności przemysłowej, działalności gospodarczej oraz współpracy z 

organizacjami samorządu gospodarczego.

2. Do ministra właściwego do spraw gospodarki należą w szczególności 

sprawy:

1) funkcjonowania krajowych systemów energetycznych, z 

uwzględnieniem zasad racjonalnej gospodarki i potrzeb 

bezpieczeństwa energetycznego kraju;

2) działalności związanej z wykorzystaniem energii atomowej na 

potrzeby społeczno-gospodarcze kraju;

3) kontroli obrotu z zagranicą towarami i technologiami w związku z 

porozumieniami i zobowiązaniami międzynarodowymi;

4) ustalania taryf celnych, kontyngentów oraz wprowadzania zakazów 

przywozu i wywozu towarów i technologii;

5) nadzoru nad świadczeniem usług związanych z podpisem 

elektronicznym w rozumieniu przepisów o podpisie elektronicznym;

3. Minister właściwy do spraw gospodarki sprawuje nadzór nad 

Prezesem Głównego Urzędu Miar i Prezesem Urzędu Regulacji 

Energetyki oraz nad działalnością Urzędu Patentowego 

Rzeczypospolitej Polskiej.

4. Ministrowi właściwemu do spraw gospodarki podlega Urząd Dozoru 

Technicznego, Agencja Rezerw Materiałowych oraz Polska Agencja 

Rozwoju Przedsiębiorczości

.

background image

55

Rozporządzenie atrybucyjne - 

przykład

1.1 Rozporządzenie określa szczegółowy zakres działania 

Ministra Gospodarki, zwanego dalej "ministrem".

2. Minister kieruje działem administracji rządowej - 

gospodarka.

3. Minister jest dysponentem części 20 budżetu państwa.

4. Obsługę ministra zapewnia Ministerstwo Gospodarki.

5. Organami podległymi ministrowi lub przez niego 

nadzorowanymi są:

1) Prezes Głównego Urzędu Miar;

2) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki;

3) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej.

Ministerstwo jest aparatem pomocniczym Ministra zapewniającym 

merytoryczną obsługę Ministra

background image

56

Organizacja ministerstw

1.

Ministerstwo tworzy, znosi lub przekształca Rada 

Ministrów, w drodze rozporządzenia ale Premier 

nadaje Ministerstwu statut (zarządzeniem).

2.

Minister ustala regulamin organizacyjny czyli zakres 

zadań i tryb pracy komórek organizacyjnych 

ministerstwa oraz jednostek organizacyjnych 

podległych i nadzorowanych przez ministra.

3.

Oddzielne komórki merytoryczne do realizacji zadań 

z poszczególnych działów administracji 

(DEPARTAMENTY);

4.

Wspólne komórki usługowe dla całego Ministerstwa 

(kadry, finanse, obsługa prawna itp.);

5.

Dyrektor generalny urzędu – wykonuje większość 

funkcji kierownika jednostki organizacyjnej ALE 

kierownikiem jest MINISTER;

6.

Sekretarz stanu oraz podsekretarze stanu –składają 

dymisję wraz z dymisją Rządu;

7.

Doradcy Ministrów (gabinet polityczny).

background image

57

Zadania Ministrów

Ministrowie 

-

 

Minister kieruje odpowiednim działem 

administracji rządowej (K- art.149). Minister, będąc 

członkiem Rady Ministrów, uczestniczy w 

prowadzeniu polityki wewnętrznej i zagranicznej 

RP, w szczególności przez:

zapewnienie wykonywania ustaw, 

wydawanie rozporządzeń i zarządzeń, 

koordynowanie i kontrolę prac organów administracji rządowej, 

inicjowanie i opracowywanie, w zakresie działu którym kieruje, 

polityki Rządu oraz przedkładania w tym zakresie inicjatyw i 

odpowiednich projektów aktów normatywnych na posiedzenia 

Rady Ministrów, 

realizację polityki ustalonej przez Radę Ministrów.

Minister kieruje, nadzoruje i kontroluje działalność 

podporządkowanych mu 

organów, urzędów i 

jednostek

, w szczególności w tym zakresie: 

tworzy i likwiduje jednostki organizacyjne,  

powołuje i odwołuje kierowników jednostek organizacyjnych, 

organizuje kontrolę sprawności działania, efektywności 

gospodarowania oraz przestrzegania prawa przez jednostki 

organizacyjne. 

background image

58

Rodzaje organów / urzędów 

centralnych

Założenie: Ministerstwa i Ministrowie odpowiadać powinni za 

tworzenie

 określonych 

polityk i za planowanie strategiczne

  

a funkcje WYKONAWCZE, KONTROLNE I REGULACYJNE 

powinny być wykonywane w odrębnych urzędach 

centralnych. Najbardziej typowe urzędy centralne 

(obsługujące organy lub będące urzędami centralnymi z 

własnymi zadaniami) to: 

inspekcje

 – prowadzące kontrolę przestrzegania 

ustanowionych standardów w określonej dziedzinie 

działalności (np. Główny Inspektor Nadzoru 

Budowlanego) Generalny Inspektor Ochrony 

Środowiska;

urzędy regulacyjne

, wydające licencje na prowadzenie 

różnego typu działalności i sprawdzające poprawność 

wykonywania warunków tych licencji (np.. Urząd 

Regulacji Energetyki);

urzędy standaryzacyjne i certyfikacyjne (

np.. 

Polskie Centrum Akredytacji

)

;

urzędy nadzorcze

 nad pewnymi sferami działalności 

(Urząd Zamówień Publicznych);

 urzędy wykonujące 

specjalne zadania publiczne (

np. 

Agencja Atomistyki);

background image

59

Organy administracji – case study

Art. 9. 1. Organami Służby Celnej 

są:

1) minister właściwy do spraw 

finansów publicznych;

2) Szef Służby Celnej;

3) dyrektorzy izb celnych;

4) naczelnicy urzędów celnych.

Art. 10. 1. Minister właściwy do 

spraw finansów publicznych 

koordynuje i współdziała w 

kształtowaniu polityki państwa 

w zakresie zadań Służby Celnej.

2. Szef Służby Celnej podlega 

ministrowi właściwemu do 

spraw finansów publicznych.

3. Szef Służby Celnej kieruje 

Służbą Celną oraz zapewnia 

sprawne i efektywne 

wykonywanie jej zadań, w 

szczególności przez:

5) sprawowanie nadzoru nad 

działalnością dyrektorów izb 

celnych i naczelników urzędów 

celnych.

        …………

Art. 5. 1. Organami Inspekcji są:

1) Główny Lekarz Weterynarii;

2) wojewódzki lekarz weterynarii, 

jako kierownik wojewódzkiej 

inspekcji weterynaryjnej 

wchodzącej w skład zespolonej 

administracji rządowej w 

województwie;

3) powiatowy lekarz weterynarii, 

jako kierownik powiatowej 

inspekcji weterynaryjnej 

wchodzącej w skład 

niezespolonej administracji 

rządowej;

4) graniczny lekarz weterynarii.

Art. 6. 1. Inspekcją kieruje Główny 

Lekarz Weterynarii będący 

centralnym organem 

administracji rządowej.

2. Główny Lekarz Weterynarii 

podlega ministrowi właściwemu 

do spraw rolnictwa.

Ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej

Ustawa o Służbie Celnej

background image

60

Organy / urzędy administracji – 

c.d.

1.

Organy centralne, nazewnictwo: prezes, 
przewodniczący, szef, główny inspektor. Funkcję tą może 
też pełnić podsekretarz stanu (wtedy jest obsługiwany 
również przez Ministerstwo), np. Szef Służby Celnej (MFin), 
Szef Obrony Cywilnej kraju (MSWiA).

2.

Organy centralne są obsługiwane przez urzędy o takich 
nazwach jak: komenda główna, agencja, główny 
inspektorat, urząd, dyrekcja itp.

3.

Specyficznymi jednostkami wykonującymi zadania 
administracji rządowej, w obszarze bezpieczeństwa 
publicznego, są 

formacje uzbrojone

 (niektóre 

umundurowane), powoływane przez ustawy i podległe 
poszczególnym ministrom. 

4.

Część z nich stanowi aparat wykonawczy centralnych 
organów administracji rządowej, np. komendantów 
głównych (policja), część - np. Biuro Ochrony Rządu, 
Żandarmeria Wojskowa, Służba Więzienna - podlega 
bezpośrednio ministrom i wykonuje zadania 
specjalistyczne w dziedzinie bezpieczeństwa i porządku 
publicznego.

background image

61

Narzędzia Ministra

Ustawa o Radzie Ministrów:

Art. 34a. 1. Minister, w celu dostosowania do polityki 

ustalonej przez Radę Ministrów zasad i kierunków działania 

podległych lub nadzorowanych centralnych organów 

administracji rządowej, innych urzędów lub jednostek 

organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, może 

wydawać kierownikom urzędów centralnych oraz 

kierownikom innych urzędów i jednostek organizacyjnych 

wiążące ich wytyczne i polecenia.

Ustawa o działach administracji rządowej:

Art. 38. 1. W celu realizacji swoich zadań minister kierujący 

określonym działem 

współdziała

, na zasadach i w trybie 

określonych w odrębnych przepisach oraz w zakresie 

wynikającym z potrzeb danego działu, z innymi członkami 

Rady Ministrów oraz innymi organami administracji 

rządowej i państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 

organami samorządu

background image

62

Administracja rządowa - systemy 

administracyjne

Art. 2 ufp (słowniczek)
7) O ile jest mowa o 

jednostce w dziale

 — rozumie się 

przez to jednostkę sektora finansów publicznych podległą 

ministrowi kierującemu określonym działem administracji 

rządowej lub przez niego nadzorowana lub jednostkę 

sektora finansów publicznych obsługującą organ podległy 

ministrowi kierującemu określonym działem administracji 

rządowej lub przez niego nadzorowany.

Jednostką w dziale jest więc:

ministerstwo

jednostki obsługujące organy centralne 

urzędy centralne (nie obsługujące organu)

agencje wykonawcze,

dysponenci państwowych funduszy celowych;

państwowe osoby prawne

background image

63

Administracja rządowa - systemy 

administracyjne 

.

System instytucjonalny 

ministra właściwego to

organy bądź jednostki 

podległe bądź nadzorowane

•  

ministerstwo

• organy centralne + jednostki je obsługujące

•   urzędy centralne

• inne państwowe jednostki organizacyjne 
  (posiadające lub nie osobowość prawną) takie 
jak:

-  agencje wykonawcze,
-  dysponenci państwowych funduszy 
celowych;
-  inne państwowe osoby prawne 

background image

64

Nowe obowiązki Ministra (ufp)

Art.70 ufp

1

Minister kierujący działem sporządza, do końca listopada 

każdego roku, 

plan działalności na rok następny dla 

kierowanych przez niego działów administracji 

rządowej.

2. Plan działalności zawiera w szczególności określenie celów 

w ramach poszczególnych zadań budżetowych wraz ze 

wskazaniem podzadań służących osiągnięciu celów oraz 

mierniki określające stopień realizacji celu i ich planowane 

wartości.

3. Minister kierujący działem sporządza do końca kwietnia 

każdego roku sprawozdanie z wykonania planu 

działalności oraz składa Oświadczenie o stanie 

kontroli zarządczej za poprzedni rok w zakresie 

kierowanych przez niego działów administracji rządowej.

4. Minister kierujący działem 

może zobowiązać kierownika 

jednostki w dziale

 do sporządzania planu działalności na 

rok następny dla tej jednostki oraz sporządzania 

sprawozdania z wykonania planu działalności i składania 

Oświadczenia o stanie kontroli zarządczej za poprzedni rok 

w zakresie kierowanej przez niego jednostki.

background image

65

Spojrzenie od strony budżetu państwa - 

dysponenci budżetowi.

1)

Dysponenci główni - dysponenci części budżetowych

2)

Dysponenci drugiego stopnia - jednostki podległe 
bezpośrednio dysponentom głównym. Otrzymują środki 
budżetowe od dysponentów głównych i mają wykorzystać je na 
zadania własne oraz mają obowiązek przekazania części środków 
dla dysponentów trzeciego stopnia.

3)

Dysponenci trzeciego stopnia. Natomiast dysponenci 
trzeciego stopnia wykorzystują otrzymane środki i nie mają 

prawa ani obowiązku przekazania ich innym podmiotom.

 

Jednostka budżetowa (art. 11. ufp) 
1. Jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów 

publicznych  nie posiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje 
wydatki bezpośrednio  z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na 
rachunek odpowiednio dochodów  budżetu państwa albo budżetu 
jednostki samorządu terytorialnego.

2. Jednostka budżetowa działa na podstawie statutu określającego w 

szczególności 

     jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności.
3. Podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan 

dochodów 

     i wydatków, zwany dalej „planem finansowym jednostki budżetowej”.

background image

66

Rozporządzenie Ministra Finansów

w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania budżetu 

państwa i szczegółowych zasad obsługi rachunków 

bankowych budżetu państwa oraz zakresu i terminów 

sporządzania przez Narodowy Bank Polski informacji i 

sprawozdań z wykonania budżetu państwa w ramach obsługi 

bankowej budżetu państwa.

§ 3. 1. Dysponentami środków budżetu państwa są dysponenci części 

budżetowych i kierownicy podległych tym dysponentom 

państwowych jednostek budżetowych.

2. Dysponenci części budżetowych są głównymi dysponentami środków 

budżetu państwa.

3. Kierownicy państwowych jednostek budżetowych, podległych 

dysponentom głównym, mogą być dysponentami środków budżetu 

państwa 

drugiego stopnia lub dysponentami środków 

budżetu państwa trzeciego stopnia.

4. Dysponent główny ustanawia bezpośrednio mu podległych 

dysponentów drugiego i trzeciego stopnia.

5. Dysponent drugiego stopnia ustanawia bezpośrednio mu podległych 

dysponentów trzeciego stopnia.

6. Dysponent główny może, w porozumieniu z Ministrem Finansów, 

ustanowić dysponentami środków budżetu państwa kierowników 

państwowych jednostek organizacyjnych nie będących 

państwowymi jednostkami budżetowymi.

7. Dysponent główny może być jednocześnie dysponentem trzeciego 

stopnia, w zakresie wykonywania wydatków ujętych w planie 

finansowym jednostki.

background image

67

Działy administracji rządowej a część 

budżetowa 

Podporządkowanie jednoznaczne tzn. minister 

właściwy do spraw działu = 

dysponent 

główny

 określonej części budżetowej, za 

wyjątkiem:

1. Ministra Sprawiedliwości który kieruje 

działem sprawiedliwość ale jest dysponentem 

dwóch części: 15 i 37 (sądy powszechne), oraz

2. Ministra Finansów, który  kieruje działami: 

budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe 

ale jest dysponentem 11 części budżetowych: 

19 oraz ; 77, 78, 79, 81, 82, 83, 84, 94, 97 i 98.

3. Ministra właściwego ds. wewnętrznych 

kieruje działem sprawy wewnętrzne (część 42) 

oraz jest dysponentem części 80 (RIO).

background image

68

Obowiązek Ministra (ufp) - nadzór

Art. 175. 1. Dysponenci części budżetowych sprawują nadzór i kontrolę:

1)

nad całością gospodarki finansowej podległych im jednostek 

             organizacyjnych, w tym nad dokonywaniem przez te jednostki 
             wstępnej oceny celowości poniesionych wydatków oraz realizacją

             właściwych procedur;

2) wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu państwa;

3)

realizacji zadań finansowanych z budżetu państwa

;

4)

efektywności i skuteczności realizacji planów w układzie

              zadaniowym na podstawie mierników stopnia realizacji 

celów.

2. Przedmiotem nadzoru i kontroli, o których mowa w ust. 1, jest w 

szczególności:
1) prawidłowość i terminowość pobierania dochodów;

2) zgodność wydatków z planowanym przeznaczeniem;

3)

prawidłowość wykorzystania środków finansowych, w tym

             zakres zrealizowanych zadań;

4) wysokość i terminy przekazywania dotacji;
5) prawidłowość wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu państwa,

              pod względem zgodności z przeznaczeniem oraz wysokości 
              wykorzystanej dotacji a 

stopniem realizacji zadań

 przewidzianych 

do

              sfinansowania dotacją z budżetu państwa.


Document Outline