Zaburzenia metaboliczne 

koni

Michał Wieteska

Mięśniochwat porażenny koni

(mioglobinuria paralytica equorum)

• Należy do miopatii powysiłkowych o 

charakterze metabolicznym

• W jego przebiegu dochodzi do 

zwyrodnienia dużych grup mięśni 
poprzecznie prążkowanych (kończyny 
miedniczne, okolica lędżwiowo-
krzyżowa, 

Mięśniochwat

• Chorują głównie zwierzęta obciążone 

systematycznym wysiłkiem fizycznym, u 
których wystąpiła nagła kilkudniowa przerwa w 
wykonywaniu pracy bez zmiany systemu 
żywienia.

• U koni próbujących wydostac się z pęt podczas 

zabiegów chirurgicznych, po poskramieniu 
zwierząt nerwowych, nadpobudliwych

• Najczęściej stwierdzany jest w wieku powyżej 5 

lat

Mięśniochwat

• Rozwojowi mieśniochwatu sprzyjają 

niekorzystne warunki 
atmosferyczne( wilgoc, niska 
temperatura ) – zwiększone 
zapotrzebowanie na energię.

• Skarmianie pasz o dużej zawartości łatwo 

strawnych węglowodanów przy małym 
udziale pasz objętościowych (nadmierne 
gromadzenie glikogenu w mięśniach).

Mięśniochwat

• Nagłe rozpoczęcie pracy po okresie wypoczynku 

prowadzi do uruchomienia rezerw glikogenu

• W pierwszej fazie zachodzi glikoliza tlenowa 

(CO2,H2O)

• W wyniku niewydolności krążeniowo-

oddechowej zachodzi glikoliza beztlenowa (kwas 
mlekowy)

• W celu zbuforowania dochodzi do przechodzenia 

płynu poza komórkowego do miocytów (obrzęk 
mięśni).

Mięśniochwat

• Zwyrodniałe miocyty ulegają 

rozpadowi w wyniku czego mamy od 
różowego do ciemnobrunatnego 
zabarwienie moczu.

• Mioglobina może mieć działanie 

nefrotoksyczne (niewydolnosc 
nerek).

Mieśniochwat

• Wyróżniamy 3 postacie 

mięśniochwatu:

• -lekka (tzw. utajoną),
• -średnią,
• -ciężką.

Postac lekka:

• -delikatne poty
• -szczudłowaty chód
• -nieznaczna, najczęściej 

jednostronna kulawizna

• -zwiększona twardośc i uwypuklenie 

mięsni

• -barwa moczu od ciemnego do 

krwistego

Postac średnia:

• -intensywne poty
• -silna kulawizna
• -częste polegiwanie i upadanie
• -mocz ciemnoczerwony
• -czasami bezmocz

Postac ciężka:

• -najczęściej zwierze leży
• -bardzo silny obrzęk mięśni, 

deskowate i bolesne

• -częsty bezmocz
• -może dochodzic do śmierci w 

przeciągu 24 godzin

Rozpoznanie

• Wnikliwy wywiad,
• Niechęc do ruchu,
• Mioglobinuria,
• Konsystencja i bolesnośc mieśni
• Zmiany morfologiczne i 

biochemiczne w krwi

Leczenie

• Natychmiastowe zaprzestanie ruchu,
• Położenie na głębokiej ściółce, 

przewracanie z boku na bok, 

• Do 10 godzin stosujemy zimne 

oklady,

• Po 10 godzina możemy masowac, 

rozgrzewac, stosowac Fluidosan,

• Z racji kwasicy stosujemy Natrium 

bicarbonicum, Płyn Ringera z 
mleczanami

Leczenie

• Leki przeciwbólowe (niesterydowe 

przeciwzapalne) np.metamizol, 
fluniksyna

• Wit. B 
• Antytoksycznie wit. E i selen

Ochwat

            (pododermatitis diffusa 

aseptica)

Niezakażne, rozlane zapalenie 

tworzywa kopytowego, przebiegająca 

z dużą ilością wysięku oraz martwicą 

blaszek kopytowych.

Ochwat

Rodzaje:
-żywieniowy( nadmierna podaż 

węglowodanów)

-toksyczny( po spożyciu cisu, 

poporodowy)

-hormonalny( przerost kory nadnerczy)
-mechaniczny (przeciążenie, podbicie)

Ochwat żywieniowy

• Nadmiar węglowodanów w jelitach 

grubych, występujący po spożyciu 
nadmiernej ilości ziarna, owoców, 
chleba lub paszy bogatej w 
niestrukturalne węglowodany 
( fruktoza lub skrobia ), prowadzi do 
nagłego, krótkotrwałego wzrostu 
poziomu jelitowych bakterii 
beztlenowych z rodzaju 
Streptococcus

•  

Ochwat (postac ostra)

• Niechęc do poruszania się
• Charakterystyczna pozycja (kończyny 

przednie do przodu a tylne 
podsiebnie)

• Tętnienie na tętniczkach 

śródręcznych

• Silna bolesnośc przy omacywaniu 

czułkami kopytowymi

Ochwat (postac przewlekła)

• Jeżeli dojdzie do rotacji kości 

kopytowej pozostają objawy jak przy 
ostrej postaci

• Przebudowa puszki kopytowej

Leczenie

• Niesterydowe przeciw zapalne: 

fenylobutazon, fluniksyna, 

• Zapobieganie 

wewnątrznaczyniowemu 
wykrzepianiu : aspiryna, heparyna,

• Acetylopromazyna(0,02-0,06mg/kg)
• Chłodzenie kończyn
• Działanie ortopedyczne

Hiperlipemia

• Najczęściej u koni miniaturowych, 

osłów i kuców

• Czasami u dorosłych, dużych, 

otłuszczonych koni( najczęściej w 
późnym okresie ciąży)

• Chorobę charakteryzuje stłuszczenie 

wątroby i mętne osocze w związku z 
akumulacją lipidów 

Objawy kliniczne

• Anoreksja 
• Osowiałośc
• Biegunka
• Obrzęk powłok brzusznych

Rozpoznanie

• Wzrost trójglicerydów
• Wzrost wewnątrzwątrobowych 

enzymów wątrobowych w surowicy

• Białawe zabarwienie surowicy lub 

osocza

• Często występuje azotemia

Leczenie

    -Podawanie produktów kalorycznych
    -Dożylnie płynoterapia: 0,45 NaCl,
      5% dekstroza
    -Megluminian fluniksyny w dawce 

0,25 mg/kg co 8 godz.

    -Czasami może być konieczne 

podanie insuliny jeżeli poziom 
glukozy jest >160mg/dl

Leczenie

• Karmienie na siłę ( jeżeli jest taka 

potrzeba stosujemy sondę nosowo-
żołądkową )

• Karmienie z ręki każdym rodzajem 

paszy

• Bardzo duże ilości płynów ( Glukoza, 

PWE, Płyn Ringera z Mleczanami)

• Heparyna w celu uwolnienia lipazy 

lipoproteinowej

Choroba Cushinga

• Dysfunkcja części pośredniej płata 

gruczołowego przysadki

• Przypadki jatrogenne spowodowane 

przedawkowaniem 
glikokortykosteroidów

Objawy

• Powolna wymiana włosa
• Ochwat
• Apatia
• Spadek wydajności
• Utrata wagi
• Nadoczodołowe złogi tłuszczu
• Nadmierna potliwośc
• Poliuria/polidypsja

Test hamowania 

deksametazonem

• Dzień 1- (godz. 17.00) pobranie krwi i 

podanie deksametazonu( 0,004 
mg/kg i.m.)

• Dzień 2- (godz. 8.00)- po 15 godz. 

Pobranie krwi

• Dzień 2- (godz. 12.00)- po19 godz. 

Pobranie krwi

Leczenie

• Bromokryptyna
• Pergolidmesilat (Pergolid) 0,002-0,01 

mg/kg/dzień