Fundusze celowe
1
Fundusze celowe
1
Chętnie stosowana forma gospodarki
pozabudżetowej
Finansowanie zadanie nie następuje
bezpośrednio z budżetu
Fundusze są zasilane z różnych opłat albo
bezpośrednio z budżetu jako dotacje
2
Fundusze celowe
Mogą być powoływane tylko ustawami
Mogą działać jako samodzielne instytucje,
posiadające osobowość prawną i własne
organy
Mogą stanowić tylko wyodrębniony
rachunek bankowy, którym dysponuje organ
określony w ustawie
3
Forma prawna funduszy
celowych
Pojawiło się wraz z Prawem Budżetowym
w 1991 r.
Były one jednak tworzone również przed
1991 r.
W 1991 r. wszystkie wcześnie utworzone
fundusze otrzymały wspólną nazwę
Państwowe Fundusze Celowe
Fundusze samorządowe pojawiły się
dopiero w 1999 r.
4
Pojęcie Państwowe Fundusze
Celowe
Prowadzona jest na podstawie rocznego
planu finansowego zamieszczonego w
załączniku do ustawy
Szczegółowe zasady gospodarki finansowej
powinny określać rozporządzenia
wydawane w porozumieniu z Ministrem
Finansów
Sprawozdania z wykonania planów
finansowych zamieszczane są w
Sprawozdaniu z wykonania budżetu
państwa
5
Gospodarka finansowa Funduszy
Celowych
Przychody
◦
Dochody publiczne (quasi podatki, opłaty i kary)
◦
Dotacje z budżetu państwa
Wydatki
◦
Realizacja wyodrębnionych zadań
◦
Główne zadania to ubezpieczenia społeczne
realizowane przez FUS i KRUS
6
Przychody i wydatki
Przychody i wydatki -
tabela
Wyszczególnie
nie
1999
2000
2001
Przychody
108
561,5
110
178,6
131
988,3
w tym: FUS i KRUS
98
169,1
98
591,7
118
738,4
Wydatki
103
444,4
114
808,8
128
676,8
w tym: FUS i KRUS
94
140,8
103
931,2
115 822,9
7
Istnienie funduszu zapewnia „lepsze
miejsce w kolejce” po środki publiczne
Zasady gospodarki finansowej funduszy
celowych są mniej rygorystyczne niż
obowiązujące w budżecie
Posiadanie możliwości dysponowania
odrębną od budżetu pulą środków jest
uważane za ważny atrybut władzy
8
O popularności Funduszy
decyduje:
Największy państwowy fundusz celowy
W obecnej formie działa od 1999 r.
FUS nie posiada osobowości prawnej, ani
własnego aparatu wykonawczego
FUS może jednak zaciągać kredyty i
pożyczki
W ramach FUS wyodrębnione są fundusze:
◦
emerytalny, rentowy, chorobowy, wypadkowy,
rezerwowy
9
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
Przychody
◦
Składki na ubezpieczenia społeczne
◦
Dotacje z budżetu państwa
Wydatki
◦
Ubezpieczenia emerytalne, rentowe,
chorobowe i wypadkowe
◦
Wydatki związane z prewencją rentową
Wypłata świadczeń z FUS jest
gwarantowana przez państwo
Dysponentem Funduszu jest ZUS
10
Przychody i wydatki FUS
Jest państwową jednostką organizacyjną
posiadającą osobowość prawną
Organem nadzorującym ZUS jest właściwy
minister ds. zabezpieczeń społecznych
ZUS składa się z centrali i terenowych
jednostek organizacyjnych
Podstawowym zadaniem ZUS jest realizacja
przepisów o ubezpieczeniach społecznych
ZUS zajmuje się również prewencją rentową
11
Zakład Ubezpieczeń
Społecznych
Funkcjonuje od 1989 r.
Powołany w celu łagodzenia skutków bezrobocia oraz
zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych
Większość środków FP jest wypłacanych w formie
zasiłków dla bezrobotnych
Dysponentem Funduszu jest Prezes Krajowego Urzędu
Pracy – centralnym organem administracji
państwowej
Głównym źródłem przychodów są składki płacone
przez pracodawców oraz dotacje z budżetu państwa
Poborem składek zajmuje się ZUS
12
Fundusz Pracy
Fundusz działa od 1991 r.
Środki PFRON przeznaczane są na
rehabilitację społeczną, zawodową i
leczniczą
Ustawowe wskaźniki – 65% przychodów
PFRON powinno być przeznaczane na
zatrudnienie i rehabilitację, od 5% do 10 %
na dofinansowanie rehabilitacji leczniczej,
społecznej i zawodowej dzieci i młodzieży
PFRON jest państwową osobą prawną
13
Państwowy Fundusz Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych
Środki funduszu są przeznaczane na
wspomaganie działalności proekologicznej
FOŚiGW działają od 1980 r.
przede wszystkim niskooprocentowane
pożyczki, częściowo lub w całości umarzane
Wpływy z tytułu opłat za gospodarcze
korzystanie ze środowiska
Opłaty eksploatacyjne i koncesyjne
Kary za nieprzestrzeganie wymogów
ochrony środowiska
14
Fundusze ochrony środowiska i
gospodarki wodnej
Został powołany w 1993 r.
Służy zaspokajaniu roszczeń pracowników
wtedy gdy nie może ich zaspokoić
niewypłacalny pracodawca
FGŚP posiada osobowość prawną
Ze środków FGŚP są finansowane:
◦
Jednorazowe odszkodowania pieniężne
◦
Wynagrodzenia za pracę
◦
Odprawy pieniężne z tytułu rozwiązania stosunku pracy
◦
Odszkodowania za okres wypowiedzenia
15
Fundusz Gwarantowanych
Świadczeń Pracowniczych