1
1
Chętnie stosowana forma gospodarki
pozabudżetowej
Finansowanie zadanie nie następuje
bezpośrednio z budżetu
Fundusze są zasilane z różnych opłat albo
bezpośrednio z budżetu jako dotacje
2
Mogą być powoływane tylko ustawami
Mogą działać jako samodzielne instytucje,
posiadające osobowość prawną i własne
organy
Mogą stanowić tylko wyodrębniony
rachunek bankowy, którym dysponuje organ
określony w ustawie
3
Pojawiło się wraz z Prawem Budżetowym
w 1991 r.
Były one jednak tworzone również przed
1991 r.
W 1991 r. wszystkie wcześnie utworzone
fundusze otrzymały wspólną nazwę
Państwowe Fundusze Celowe
Fundusze samorządowe pojawiły się
dopiero w 1999 r.
4
Prowadzona jest na podstawie rocznego
planu finansowego zamieszczonego w
załączniku do ustawy
Szczegółowe zasady gospodarki
finansowej powinny określać
rozporządzenia wydawane w
porozumieniu z Ministrem Finansów
Sprawozdania z wykonania planów
finansowych zamieszczane są w
Sprawozdaniu z wykonania budżetu
państwa
5
Przychody
◦
Dochody publiczne (quasi podatki, opłaty i kary)
◦
Dotacje z budżetu państwa
Wydatki
◦
Realizacja wyodrębnionych zadań
◦
Główne zadania to ubezpieczenia społeczne
realizowane przez FUS i KRUS
6
Wyszczególnie
nie
1999
2000
2001
Przychody
108
561,5
110
178,6
131
988,3
w tym: FUS i KRUS
98
169,1
98
591,7
118
738,4
Wydatki
103
444,4
114
808,8
128
676,8
w tym: FUS i KRUS
94
140,8
103
931,2
115 822,9
7
Istnienie funduszu zapewnia „lepsze
miejsce w kolejce” po środki publiczne
Zasady gospodarki finansowej funduszy
celowych są mniej rygorystyczne niż
obowiązujące w budżecie
Posiadanie możliwości dysponowania
odrębną od budżetu pulą środków jest
uważane za ważny atrybut władzy
8
Największy państwowy fundusz celowy
W obecnej formie działa od 1999 r.
FUS nie posiada osobowości prawnej, ani
własnego aparatu wykonawczego
FUS może jednak zaciągać kredyty i
pożyczki
W ramach FUS wyodrębnione są fundusze:
◦
emerytalny, rentowy, chorobowy, wypadkowy,
rezerwowy
9
Przychody
◦
Składki na ubezpieczenia społeczne
◦
Dotacje z budżetu państwa
Wydatki
◦
Ubezpieczenia emerytalne, rentowe,
chorobowe i wypadkowe
◦
Wydatki związane z prewencją rentową
Wypłata świadczeń z FUS jest
gwarantowana przez państwo
Dysponentem Funduszu jest ZUS
10
Jest państwową jednostką organizacyjną
posiadającą osobowość prawną
Organem nadzorującym ZUS jest właściwy
minister ds. zabezpieczeń społecznych
ZUS składa się z centrali i terenowych
jednostek organizacyjnych
Podstawowym zadaniem ZUS jest
realizacja przepisów o ubezpieczeniach
społecznych
ZUS zajmuje się również prewencją
rentową
11
Funkcjonuje od 1989 r.
Powołany w celu łagodzenia skutków bezrobocia oraz
zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych
Większość środków FP jest wypłacanych w formie
zasiłków dla bezrobotnych
Dysponentem Funduszu jest Prezes Krajowego
Urzędu Pracy – centralnym organem administracji
państwowej
Głównym źródłem przychodów są składki płacone
przez pracodawców oraz dotacje z budżetu państwa
Poborem składek zajmuje się ZUS
12
Fundusz działa od 1991 r.
Środki PFRON przeznaczane są na
rehabilitację społeczną, zawodową i
leczniczą
Ustawowe wskaźniki – 65% przychodów
PFRON powinno być przeznaczane na
zatrudnienie i rehabilitację, od 5% do 10 %
na dofinansowanie rehabilitacji leczniczej,
społecznej i zawodowej dzieci i młodzieży
PFRON jest państwową osobą prawną
13
Środki funduszu są przeznaczane na
wspomaganie działalności proekologicznej
FOŚiGW działają od 1980 r.
przede wszystkim niskooprocentowane
pożyczki, częściowo lub w całości umarzane
Wpływy z tytułu opłat za gospodarcze
korzystanie ze środowiska
Opłaty eksploatacyjne i koncesyjne
Kary za nieprzestrzeganie wymogów
ochrony środowiska
14
Został powołany w 1993 r.
Służy zaspokajaniu roszczeń pracowników
wtedy gdy nie może ich zaspokoić
niewypłacalny pracodawca
FGŚP posiada osobowość prawną
Ze środków FGŚP są finansowane:
◦
Jednorazowe odszkodowania pieniężne
◦
Wynagrodzenia za pracę
◦
Odprawy pieniężne z tytułu rozwiązania stosunku pracy
◦
Odszkodowania za okres wypowiedzenia
15