Wzrost i rozwój roślin

Wzrost i rozwój roślin

Wzrost polega na nieodwracalnym zwiększeniu 
rozmiarów rośliny na skutek intensywnych 
podziałów mitotycznych komórek i powiększania 
się ich objętości.

Rozwój roślin obejmuje zmiany jakościowe 
zachodzące w ciągu całego życia rośliny.

Rozwój osobniczy roślin obejmuje trzy fazy:
- wegetatywną    
- generatywną    
- starzenie się i obumierania

1. Zapisz w punktach najważniejsze etapy fazy 
wegetatywnej roślin.
2. Wyjaśnij pojęcia: spoczynek względny, 
spoczynek bezwzględny i podaj przykłady 
procesów, które mogą przerwać spoczynek nasion.
3. Opisz kiełkowanie nasienia i wymień rodzaje 
kiełkowania.
4. Scharakteryzuj wzrost wegetatywny roślin 
uwzględniając biegunowość roślin
5. Wymień i krótko omów warunki kwitnienia roślin 
i wyjaśnij zjawisko fotoperiodyzmu
6. Podaj różnice pomiędzy roślinami 
monokarpicznymi i polikarpicznymi
7. Podaj czynniki powodujące starzenie się i 
obumieranie roślin.

FAZA WEGETATYWNA

- Zapłodnienie i powstanie zygoty
- Intensywne podziały mitotyczne zygoty
- Wytworzenie zarodka złożonego z liścieni 

(jeden lub dwa), zawiązka korzenia i 
zawiązka pędu

- Wytwarzają się pozostałe elementy nasion- 

bielmo (materiał zapasowy) i łupina 
nasienna

- Rozwinięty zarodek wchodzi w fazę 

spoczynku

- spoczynek względny- brak warunków do 

kiełkowania, np. zbyt mała ilość wody

- spoczynek bezwzględny- spowodowany 

brakiem gotowości nasion do kiełkowania, 
np. niedojrzałość, nieprzepuszczalność 
łupiny nasiennej

Przerwanie stanu spoczynku może wymagać 
jedynie czasu, albo też działania pewnych 
czynników, w konkretnych procesach np.
- skaryfikacja
- stratyfikacja

Kiełkowanie nasion

Nasiona zaczynają kiełkować po odpowiednim 
czasie spoczynku i w sprzyjających warunkach 
wilgotności i temperatury. Pierwszym 
objawem kiełkowania jest pęcznienie nasienia, 
które pobiera wodę z zewnątrz i powiększa 
swoją objętość wskutek czego następuje 
rozsadzenie i pęknięcie łupiny

.               

Rodzaje kiełkowania

• Kiełkowanie nadziemne
Podczas kiełkowania liścienie zostają 
wyciągnięte z łupiny ponad ziemię, pełnią 
funkcje asymilacyjne

• Kiełkowanie podziemne
Podczas kiełkowania liścienie nie opuszczają 
łupiny nasiennej i pozostają pod ziemią, 
fotosyntezę przeprowadzają dopiero pierwsze 
liście

Wzrost wegetatywny

Polega na wytworzeniu wszystkich organów 
wegetatywnych (korzeń, łodyga, liście). 
Podstawą wzrost wegetatywnego jest 
istnienie dwóch biegunów znajdujących się 
na przeciwległych końcach rośliny:
- Biegunu korzeniowego
- Biegunu pędowego

Oba bieguny rosną niezależnie od położenia- 
na biegunie korzeniowym zawsze powstanie 
korzeń, a na pędowym- pęd.

FAZA GENERATYWNA

A. Kwitnienie i jego warunki
- Właściwy wiek i rozmiary rośliny
- Temperatura (niska- proces wernalizacji)
- Długość dnia i nocy (fotoperiodyzm)
          RKD- kwitną, gdy okres światła jest krótszy 
w 
                    ciągu doby niż okres ciemności 
(jesień)
          RDD- kwitną, gdy okres światła jest dłuższy 
w 
                    ciągu doby niż okres ciemności (lato)
          RN- są niewrażliwe na długość nocy

Elementem odbierającym bodźce świetlne są 
liście zawierające fitochrom, obecny w dwóch 
formach:
- P660
- P730
absorbujących różną długość promieniowania 
świetlnego. Formy fitochromu mogą się 
nawzajem w siebie przekształcać.

B. Owocowanie
Jest następstwem zapylenia i zapłodnienia. W 
zależności od wielokrotności owocowania 
wyróżnia się:

• Rośliny monokarpiczne
Owocują jednokrotnie, cykl życiowy kończy 
się po kwitnieniu i wydaniu nasion po 
jednym lub dwóch latach (marchew, 
kapusta)

• Rośliny polikarpiczne
Kwitną co roku, nie mają dokładnie 
określonej daty śmierci (wieloletnie drzewa, 
krzewy)

STARZENIE SIĘ I OBUMIERANIE ROŚLIN

Może dotyczyć całej rośliny (rośliny 
jednoroczne), lub części roślin (liści).
 Zmienne stężenie hormonów roślinnych a w 
szczególności wzrost poziomu etylenu 
przyspiesza dojrzewanie owoców, opadanie 
liści i wchodzenie nasion w stan spoczynku.

1. Rozsiewanie się nasion

Nasiona mogą się rozsiewać samorzutnie 
(autochoria), ale zwykle są rozsiewane same 
lub wraz z owocami przez wiatr, wodę i 
zwierzęta (allochoria).
Łupina nasion powstała z osłonek zalążka 
może być zaopatrzona w struktury 
ułatwiające rozsiewanie, np. włoski, haczyki, 
skrzydełka.