Systemy szyn zbiorczych



Kolejnym elementem stacji 
elektroenergetycznych są szyny zbiorcze. 
Ich systemy i sposoby połączenia z liniami i 
transformatorami w zasadniczy sposób 
wpływają na pewność zasilania odbiorców.
Występujące w praktyce układy rozdzielni 
można podzielić na kilka zasadniczych 
grup:
· Pojedynczy system szyn zbiorczych;
· Podwójny system szyn zbiorczych;
· Wielokrotny system szyn zbiorczych;
· Układy blokowe;
· Układy mostkowe;
· Układy wielobokowe.



Układy o pojedynczym systemie szyn zbiorczych są 
stosowane głównie w sieciach o niskim napięciu, 
lecz spotyka się je również dosyć często
w sieciach średnich napięć oraz stosunkowo rzadko 
w sieciach 110 kV do zasilania odbiorców mniej 
ważnych z punktu widzenia ciągłości dostawy 
energii elektrycznej. Są one, poza układami 
blokowymi, najtańszymi inwestycyjnie układami 
rozdzielnic.
Gdy wymagania dotyczące niezawodności zasilania 
są wyższe, stosuje się podwójny system szyn 
zbiorczych. W czasie normalnej pracy odbiory są 
przyłączone na ogół do jednego systemu, a drugi 
stanowi rezerwę. Aby było możliwe rozdzielenie 
odbiorów na dwie niezależne grupy, stosuje się 
dodatkowo sekcjonowanie systemu głównego.



Dla zmniejszenia mocy zwarciowych stosuje 
się nieraz niezależną pracę obu systemów 
szyn zbiorczych jednocześnie (wówczas 
systemy nie są sekcjonowane). W bardzo 
dużych rozdzielniach spotyka się 
sekcjonowanie obu systemów szyn 
zbiorczych.
Gdy odbiory wymagają ciągłości zasilania, a 
jednocześnie rozdzielnica charakteryzuje się 
dużą częstością łączeniową (częste przeglądy 
i remonty wyłączników), wówczas stosuje się 
układy rozdzielni z szyną obejściową,
co umożliwia nieprzerwane zasilanie przy 
nieczynnym wyłączniku liniowym.



W takim układzie wyłącznik sprzęgłowy 
obejściowy jest rezerwowym wyłącznikiem dla 
wszystkich linii przyłączonych do szyn 
zbiorczych.
Na podobnej zasadzie jak układy o podwójnym 
systemie szyn zbiorczych są budowane układy 
o wielokrotnym systemie szyn zbiorczych (w 
praktyce najwyżej trzy systemy). 
Układy blokowe są najprostszymi układami 
stosowanymi w sieciach wysokiego napięcia. Są 
to układy bezszynowe, w których nie ma 
rozdziału energii (rozdział następuje po stronie 
dolnego napięcia transformatora). Stosuje się 
układy blokowe transformator – linia lub 
generator – transformator – linia.



W układach uproszczonych, zamiast 
wyłącznika, po stronie górnego napięcia 
transformatora umieszcza się zwiernik, 
który
w chwili zwarcia miedzyzwojowego lub 
innego uszkodzenia transformatora 
powoduje, pod wpływem impulsu 
zabezpieczenia, bezpośrednie doziemienie 
jednej fazy i tym samym zadziałanie 
wyłącznika zasilania linii. Po wyłączeniu, w 
czasie przerwy beznapięciowej w cyklu SPZ, 
otwiera się współpracujący ze zwiernikiem 
odłącznik o napędzie najczęściej 
sprężynowym.



Układy blokowe są z zasady wykorzystywane w 
sieciach
o napięciu 110 kV i wyższym, a wiec tam, gdzie 
ograniczenie liczby wyłączników przynosi 
znaczne oszczędności.
Powszechnie stosowanymi układami, 
szczególnie w przemysłowych stacjach na 
napięcie 110 kV, są układy mostkowe, zwane 
również układami H. Ich genezą były dwa układy 
blokowe, które zostały połączone poprzeczką 
zastępującą szyny. Pełny układ H jest układem 
pięciowyłącznikowym
z wyłącznikami umieszczonymi w obu polach 
liniowych
i transformatorowych oraz w poprzeczce.



Najczęściej spotyka się uproszczone układy H, 
w których może być stosowany tylko jeden 
wyłącznik w poprzeczce lub też trzy wyłączniki:
w poprzeczce i obu polach liniowych albo w 
poprzeczce i obu polach transformatorowych. 
Odłączniki są stosowane w każdym polu 
niezależnie od wyłączników.
Układ trójwyłącznikowy jest stosowany 
wówczas, gdy stacja jest stacją końcową, gdyż 
uszkodzenie transformatora (otwarcie 
wyłączników: liniowego i poprzeczki) powoduje 
konieczność czasowej przerwy
w przesyłaniu mocy w obwodzie linia – 
poprzeczka – linia.



Natomiast uszkodzenie linii nie 
powoduje przerwy w pracy obu 
transformatorów.
W stacji przelotowej, gdy jest konieczny 
ciągły przepływ mocy liniami, 
korzystniejszy jest układ z 
wyłącznikami w poprzeczce i obu 
polach transformatorowych, gdyż 
uszkodzenie transformatora nie wpływa 
na przelotowy przesył mocy.



W sieciach najwyższych napięć, o wartości 
400 kV i większej, coraz częściej stosuje się 
układy wielobokowe charakteryzujące się 
dużą pewnością zasilania przy stosunkowo 
niewielkich kosztach. W układach tych, przy 
liczbie wyłączników odpowiadającej liczbie 
pól, każde pole ma dwa wyłączniki, a każdy 
wyłącznik obsługuje dwa pola. W ten 
sposób stworzono pewny i elastyczny 
układ.

Koniec ;)



Wykonał



Adrian Wielgus



Kl. III TE