POLSKA W GOSPODARCE 

ŚWIATOWEJ- STRUKTURA 

HANDLU ZAGRANICZNEGO 

POLSKI

Anet Ficek
Robert Bednarski
Bąk Mariusz

Według definicji handel 

międzynarodowy to łączna wartość 
eksportu i importu do poszczególnych 
krajów, często pojęcie to jest używane 
zamiennie z terminem: handel 
zagraniczny.

Handel międzynarodowy jest ważnym 

czynnikiem dynamizującym ogólny 
rozwój gospodarczy, zapewnia stałe 
dostawy niezbędnych surowców, płodów 
rolnych, dóbr kooperacyjnych oraz 
technologii.

DEFINICIA HANDLU

W okresie od 1992 r. do końca kwietnia 2004 r. 

jedynym dokumentem źródłowym w polskiej 
statystyce
handlu zagranicznego był dokument zgłoszenia 
celnego – Jednolity Dokument Administracyjny 
SAD.                                    Z chwilą wejścia Polski 
do UE, tj. od 1 maja 2004 r., dane o obrotach 
Polski z zagranicą oparte są na
dwóch źródłach informacji:
– deklaracji INTRASTAT 

służącej

 do rejestracji 

obrotów wewnątrz-wspólnotowych w ramach 
systemu
INTRASTAT,
– zgłoszeniu celnym do rejestracji obrotów 
realizowanych 
z krajami trzecimi, tj. niebędącymi państwami
członkowskimi UE, w ramach systemu EXTRASTAT.

Wstąpienie Polski w struktury Unii 
Europejskiej miało ogromne 
znaczenie dla rozwoju handlu 
zgraniczngo Polski. Likwidacja barier 
celnych wewnątrz Unii, spowodowała 
swobodny przepływ towarów i usług, 
oraz konieczność zabiegania o rynki 
zbytu poprzez konkurencyjność 
produkowanych towarów.

Począwszy od 1 stycznia 2006 r. polska 

statystyka handlu zagranicznego korzysta 
również z
alternatywnych źródeł danych dla 
rejestracji obrotów tzw. ”towarami 
specyficznymi”. W odniesieniu do
wybranych towarów stosowane są:
• dodatkowe kontrolne źródła danych w 
postaci rejestrów (dla statków morskich i 
powietrznych),
• uzupełniające źródła danych dot. 
obrotów produktami morskimi, w tym dot. 
kupna/sprzedaży „ryb z burty”,
• inne źródła danych w miejsce dotychczas 
obowiązującej deklaracji INTRASTAT i 
zgłoszenia
celnego (w przypadku energii elektrycznej 
i gazu ziemnego).

POLSKA W LATACH 1998-2008

Tempo wzrostu wolumenu eksportu Polski na tle 

tempa zmian wolumenu eksportu świata i 

wybranych rynków

Wysoki wzrost gospodarczy Polski w 2006 r. (6,2%) 

uległ 
w 2007 roku przyspieszeniu do 6,6%. Było to
najwyższe tempo wzrostu PKB od początku dekady. W 
2007 roku 
w efekcie wysokiej dynamiki nominalnych dochodów 
oraz silnego wzrostu popytu na kredyty 
konsumpcyjne dla gospodarstw
domowych konsumpcja indywidualna zwiększyła się 
o 5,0%.
O większych wydatkach na konsumpcję 
zadecydowały 
m.in. poprawa sytuacji na rynku pracy, wzrost 
wynagrodzeń, waloryzacja świadczeń społecznych, 
transfery emigracji zarobkowej, a także dopłaty 
bezpośrednie dla rolników.

Wzrostowi konsumpcji sprzyjał także wzrost 

nastrojów konsumentów co do przyszłej sytuacji 
gospodarstw domowych. 
W 2008 r. nastąpiło spowolnienie tempa rozwoju 
gospodarczego do poziomu 5,5%.

Światowy kryzys gospodarczy, 

zapoczątkowany pęknięciem bańki 
spekulacyjnej na rynku nieruchomości w 
Stanach Zjednoczonych w 2007 r., 
powszechnie oceniany jest jako najgłębsza 
recesja gospodarki światowej od czasu 
Wielkiego Kryzysu z przełomu lat 
dwudziestych i trzydziestych minionego 
stulecia.

POCZĄTEK KRYZYSU 

GOSPODARCZEGO

KRYZYS GOSPODARCZY W POLSCE 

Rok 2009 był niewątpliwie jednym z najcięższych 

sprawdzianów dla polskiej gospodarki. Wydarzenia 
na światowych rynkach pod koniec 2008 r. zachwiały 
międzynarodową gospodarką.Sytuacja gospodarcza 
Polski w momencie wybuchu globalnego kryzysu 
gospodarczego była zupełnie różna od sytuacji w 
krajach rozwiniętych Europy Zachodniej, które 
rozpoczęły walkę z recesją od wprowadzania 
zakrojonych na szeroką skalę programów stymulacji 
gospodarczej. Przypisywany Polsce przez 
zagranicznych inwestorów status kraju rozwijającego 
się, utrzymujący się relatywnie wysoki deficyt na 
rachunku obrotów bieżących, a także wysoki udział 
wydatków sztywnych w wydatkach budżetowych 
ograniczały możliwości stymulowania gospodarki 
poprzez zwiększenie wydatków ze środków 
publicznych

 Prawdopodobnie, gdyby w 2009 r. Polska zdecydowała 
się na wprowadzenie zwiększających deficyt finansów 
publicznych programów stymulujących gospodarkę 
tak, jak to miało miejsce w większości krajów strefy 
euro, to obecnie po wybuchu kryzysu greckiego 
również nasz kraj miałby problemy z pozyskaniem 
finansowania dla długu publicznego. Taka sytuacja 
spowodowałaby silne osłabienie złotego, odpływ 
kapitału z rynku finansowego oraz pogorszenie 
wizerunku Polski wśród zagranicznych inwestorów, co 
miałoby negatywny wpływ na tempo wychodzenia 
naszej gospodarki z recesji. Ponadto należy pamiętać o 
obowiązujących w Polsce ustawowych progach 
ostrożnościowych uniemożliwiających nadmierne 
zwiększenie długu publicznego, co dodatkowo 
ograniczało możliwości fiskalnej stymulacji gospodarki.

• W porównaniu z I kwartałem ubiegłego roku spadła wymiana 

handlowa z pozostałymi krajami UE - „odnotowano spadek 
eksportu (...) o 2,5% do 79831,3 mln zł oraz spadek importu z 
tych krajów o 16,2% do 64116,1 mln zł”. Handel z UE jest dla 
naszego kraju niezwykle ważny, gdyż stanowi 80% eksportu i 
60% importu ogółem. Coraz większą rolę w wymianie 
gospodarczej Polski, odgrywają Niemcy. Pomimo spadku o 18,9% 
importu z tego kraju, w ostatnim czasie po raz kolejny wzrósł 
„udział Niemiec (...) w eksporcie ogółem z 25,5% do 26,6%”.

• Oprócz Niemiec, największymi odbiorcami naszych towarów są 

Francja [7,2%], Włochy [7,0%], Wielka Brytania [6,1], Czechy 
[5,6], Rosja [3,8%]. Polska najwięcej importuje z Chin [10,2%], 
Rosji [9,6%], Włoch [6,6%] i Francji [4,5%].

POLSKA    

DZISIAJ

Rozwinął się głównie handel zagraniczny z krajami Europy 

Środkowo Wschodniej, głównie z Rosją, gdyż w tym obszarze GUS 
odnotował wzrost obrotów. Od początku 2010 roku zauważona 
została zmiana proporcji w imporcie towarów. Importowano więcej 
niż w latach ubiegłych, produktów przeznaczonych do pośredniego 
użycia, natomiast mniej towarów konsumpcyjnych i dóbr 
inwestycyjnych.  

Znacznie zwiększył się też  eksport do krajów rozwijających się. 

Zwiększona dynamika eksportu niż importu sprawiła, że odnotowane 
zostało niższe ujemne saldo wymiany ogółem w porównaniu do 
sytuacji ze stycznia ubiegłego roku. 
  

Wartość eksportu liczonego w cenach bieżących wynosiła 

30834,9 mln zł, co świadczy o wzroście o 3,4 % w porównaniu do 
kwoty ze stycznia ubiegłego roku. Import natomiast obniżył się o 1% 
i wyniósł 33745,7 mln zł . Obroty w eksporcie liczone w euro wzrosły 
o 1,8% i wyniosły 7390,2 mln EUR . Kwota obrotów w imporcie 
spadła natomiast o 2,5% i wyniosła 8091,9 mln EUR . Eksport w 
dolarach USA wyniósł 10527,2 mln USD - wzrost o 4,2%, a import – 
11525,1 mln USD, - spadek o 0,3% w porównaniu do sytuacji sprzed 
roku.

WACHANIA PKB W WYBRANYCH KRAJACH W 

LATACH 2008-2010

W I kwartale 2010 w okresie, w którym 
europejskie gospodarki powoli wychodzą z recesji, 
gospodarka Polski utrzymywała swój wysoki 
poziom i po raz kolejny przewodziła wśród 
wszystkich gospodarek unijnych, uzyskując 3% 
wzrostu PKB. Jeszcze wyższą wartość PKB Polska 
odnotowała w II kwartale 2010 roku, w którym 
polska gospodarka wzrosła o 3,5%. Wynik ten, 
który okazał się być wyższy od wcześniejszych 
przewidywań analityków w dalszym ciągu 
utrzymuje Polskę wśród krajów najszybciej 
rozwijających się w całej Unii Europejskiej.