1.       PROCES GLOBALIZACJI EKONOMICZNEJ.NOWE UWARUNKOWANIA I 

TENDENCJE ROZOWJU  



 

wzmocnienie praw człowieka i demokracji 



 

masowa produkcja i konsumpcja 



 

zmiana struktury zatrudnienia i dochodow 



 

rozwój rynków finansowych 



 

występuje jednocześnie z regionalizacją 

 



 

rewolucja ict 



 

migracje zarobkowe 



 

wzrost obrotu handlowego 



 

w umowach występuje coraz więcej stron 



 

liberalizcja handlu i rynków finansowych 

Gwałtowny  postęp  w  technikach  transportu  i  informatyce  umożliwił  przemieszczanie  kapitału  z 
bezprecedensową  szybkością  na  niespotykaną  skalę.  Globalizacja  współpracy  gospodarczej  i 
konkurencji to pogłębianie i upowszechnianie wzajemnych stosunków między krajami i rynkami czego 
efektem  jest  nie  tylko  wzrost  ruchliwości  i  skali  przepływu  transnarodowego  kapitału  ale  także 
wzmożony przepływ dóbr, myśli technologicznej, informacji i wartości kulturalnych. Ogromną rolę 
odgrywają korporacje, wykorzystując przewagę technologiczną w celu konkurowania poza granicami 
kraju macierzystego. 
Globalizacja konkurencji nie ogarnia całego globu i wszystkich rynków. Pochodzi z krajów wysoko 
rozwiniętych  gdzie  siedziby  ma  większość  transnarodowych  korporacji  i  potężnych  pośredników 
finansowych  i  oprócz  tych  krajów  dotyczy  tzw.  wschodzących  gospodarek  rynkowych.  Nie  można 
jednak  mówić  o  globalizacji  konkurencji  w  odniesieniu  do  biednych  krajów  Azji,  Afryki,  Ameryki 
Południowej. 
Globalizacja  postępuje,  bo  właściciele  kapitału  mogą  i  chcą  inwestować  poza  granicami  kraju, 
ponieważ  istnieje  popyt  rządów  państw.  Konkurowanie  o  międzynarodowy  kapitał  czyli  popytowy 
czynnik  globalizacji  rynku  aktywów  finansowych  skłania  do  dostosowań  w  polityce  gospodarczej 
rządów (niskie ryzyko kursowe, łatwość, brak barier biurokratycznych). Dochód z inwestycji powinien 
być wyższy niż w innych krajach konkurujących (podatki, story procentowe). 
Globalizacja  współpracy  gospodarczej,  umiędzynarodowienie  łańcuchów  dostaw  i  sposób  obsługi 
klientów  przez  usługodawców  logistycznych  powodują,  że  z  jednego  miejsca  można  dostarczać 
produkty  zarówno  na  rynki  odległe,  jak  i  lokalne.  Nie  stanowią  o  tym  podziały  administracyjne  i 
terytorialne, ale takie czynniki, jak jakość dostępnej infrastruktury transportu, wymagany czas dostawy 
i jej całkowite koszty. 
 
2.SZANSE I ZAGROZENIA ZWIAZANE Z GLOBALIZACJA EKONOMICZNĄ 
Szanse: 

·          Redukcje barier celnych w handlu międzynarodowym umożliwiły wielu krajom przyjęcie 

strategii  proeksportowych.  Dla  małych  i  średnich  państw,  mających  ograniczone  rynki 
wewnętrzne, produkcja skierowana na zewnątrz jest szansą na szybki wzrost gospodarczy. 

·                    Globalizacja  stwarza  możliwości  potencjalnie  szybkiego  wzrostu  produkcji,  dobrobytu 

społecznego i poprawy warunków życia ludności oraz rozwoju ekonomicznego. Inną korzyścią 
jest dostęp do zróżnicowanych dóbr konsumpcyjnych, nowych technologii, metod zarządzania 
i wiedzy, a także do systemu instytucji, które sprawdziły się w innych miejscach. 

·          Globalizacja otwiera nowe możliwości rozszerzenia i dywersyfikacji wymiany handlowej, 

wzrostu  inwestycji  i  rozwoju  nowych  technologii,  co  przyniosło  już  znaczący  wzrost 
gospodarczy  wielu  krajów  i  rosnącą  zamożność  ich  społeczeństw.  Globalizacja  gospodarki 
otwiera m.in. nowe rynki przed towarami i usługami, a ostra konkurencja hamuje wzrost cen. 
Tańsze towary są zatem dostępne dla większej ilości konsumentów. 

·          Dzięki globalizacji możliwa jest międzynarodowa współpraca, wspólne uczestnictwo w 

budowie jedności międzynarodowej. Dzięki nowoczesnym technikom globalizacja pozwala na 
rozwijanie  swych  kwalifikacji  ludziom  z  ubogich  państw,  poniekąd  daje  im  możliwości 
rozwoju. 

·          Globalizacji prowadzi do pogłębienia międzynarodowego podziału pracy oraz wyższego, 

acz niekoniecznie równomiernego, wzrostu gospodarczego i dobrobytu społeczeństw. 

Zagrożenia globalizacji : 

·         Globalizacja niesie ze sobą także napięcia w krajach zintegrowanych z gospodarką światową. 

Jednym  z  negatywnych  zjawisk jest rozprzestrzenianie  się  wszelkiego  rodzaju  kryzysów  na 
przykład  azjatyckiego  i  rosyjskiego  w  latach  1997-1998.  Taki  mechanizm  przenoszenia  się 
negatywnych  konsekwencji  może  oznaczać  spadek  eksportu  i/lub  zmiany  realnych  cen 
towarów (ropy naftowej, miedzi, drewna). Gospodarki, których dochody z eksportu i z tytułu 
obciążeń fiskalnych uzależnione są od kilku podstawowych produktów, mogą być szczególnie 
narażone na szok. Tak było w Meksyku, Indonezji, Ekwadorze. Wenezueli i Rosji, gdy spadały 
ceny ropy naftowej, a także w Chile, gdy spadły ceny miedzi. Podobnie sytuacja przedstawia 
się na rynkach finansowych. Wysoce zintegrowane rynki wykazują tendencję do przenoszenia 
globalnych,  regionalnych  lub  lokalnych  „wstrząsów"  finansowych  znacznie  szybciej  niż  w 
przeszłości, kiedy stopień integracji tych rynków był znacznie niższy. 

·         Innego rodzaju zagrożeniem są tzw. efekty społeczne. Ponieważ zjawisko globalizacji jest 

często ściśle powiązane z większą niestabilnością produkcji i zatrudnienia, może to oznaczać 
realny wzrost bezrobocia. Ostrzejsza konkurencja może być także trudna do zaakceptowania w 
pewnych społeczeństwach ze względów kulturowych. 

3.  NOWY UKLAD GEOPOLITYCZNY I GOSPODARCZY  

 

Od czasów konferencji w Bretton Woods w lipcu 1944 roku, międzynarodowe stosunki handlowe 

świata kapitalistycznego zostały zdominowane przez najbardziej rozwinięte państwa globu. 
Powołano Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Jego celem było zapobieganie kryzysom 
gospodarczym, podtrzymywanie zagregowanego popytu w skali światowej oraz zapewnienie 
płynności finansowej krajom, które przeżywały trudności. Do roku 1989 świat był 
dwubiegunowy, Związek Radziecki oferował konkurencyjny model ustrojowy. Po jego 
bankructwie, wyłonił się model z jednym dominującym mocarstwem, Stanami 
Zjednoczonymi. Zaoferowało ono światu swój własny program, pax americana, tak zwany 
‘konsensus waszyngtoński’. Był to sposób prowadzenia polityki makroekonomicznej, który 
miał zagwarantować wzrost gospodarczy, jak i przyjazne warunki dla lokowania 
zagranicznego kapitału inwestycyjnego. System ten opierał się na międzynarodowych 
instytucjach, w których kraje wysoko uprzemysłowione posiadały decydujący wpływ. Mowa 
tutaj o Międzynarodowym Funduszu Walutowym, Światowej Organizacji Handlu oraz Banku 
Światowym. 

Obecnie, w związku z wchodzeniem w kolejną fazę globalizacji, wyłania się wielobiegunowy 

podział świata. Następuje przenoszenie produkcji przemysłowej do krajów rozwijających się. 
Globalną fabryką stają się Chiny, Wietnam i inne, realizujące strategię proeksportową. Niższe 
koszty wytwarzania, połączone z silną etyką pracy umożliwiają im skuteczną konkurencję na 
rynkach międzynarodowych. Wyrazem tego jest określenie BRICS, które obejmuje państwa 
mające odgrywać dominującą rolę w przyszłym układzie geopolitycznym i gospodarczym. 
Mowa o Brazylii, Chinach, Rosji, Indiach i Republice Południowej Afryki. Ich rozwój łączy 
w sobie chęć stworzenia nowych instytucji międzynarodowych, alternatywnych wobec tych 
zdominowanych przez kraje rozwinięte (IMF, WB, WTO). Wyrazem tego w ostatnich 
miesiącach jest powołanie Azjatyckiego Banku Inwestycji Strukturalnych, z dominującym 
kapitałem chińskim. Chiny również poszerzają swoje globalne wpływy forsując projekt 
‘nowego jedwabnego szlaku’. Ma on za zadanie połączyć lądowo to azjatyckie mocarstwo z 
Europą, wiążąc przy okazji kapitałowo ze sobą mniejsze podmioty międzynarodowe. 

Pojęcia: 
-pax americana 
-BRICS 
-jedwabny szlak 
-azjatycki bank inwestycji strukturalnych 

 

4.  LIBERALIZACJA  I REWOLUCJA ICT A WOLNOSC GOSPODARCZA, 

PRZEDSIEBIORCZOSC, KONKURENCJA I INNOWACJE WE WSPOLPRACY 
MIEDZYNARODOWEJ 

 

Proces globalizacji i związany z nim proces liberalizacji sprzyja poszerzeniu i intensyfikacji 

procesu globalnej konkurencji. Widać to szczególnie po krajach, które jeszcze 20-30 lat temu 
prowadziły politykę protekcjonistyczną. Wzrost wolności gospodarczej przyczynił się 
bezpośrednio do wzrostu przedsiębiorczości, pobudzenia konkurencji i szybszego rozwoju 
krajów. Liberalizacja przyczyniła się też do procesu dostosowań rynkowych. Pozwoliła 
szybciej rozwinąć się konkurencyjnym przedsiębiorstwom i wyeliminowała z rynku te 
niekonkurencyjne. 

ICT  (Information  and  communications  technology).  Pojęcie  to  zawiera  w  sobie  rewolucję 

informatyczno  -telekomunikacyjną  a  zatem  wszystko  to  co  łączy  się  z  telefonami, 
komputerami,  internetem  a  także  wszelkim  przetwarzaniem  informacji  zarówno  audio  jak  i 
video.  Rewolucja  technologii  teleinformatycznej,  miała  niezwykle  duży  wpływ  na  rozwój 
współpracy międzynarodowej a także na zmianę w światowej konkurencji. Dzięki szybkiemu, 
niezawodnemu a przede wszystkim ponadnarodowemu systemowi komunikacji, który powstał 
dzięki Internetowi, połączeniom satelitarnym oraz niezwykle innowacyjnym rozwiązaniom w 
dziedzinie  telekomunikacji,  ICT  stało  się  niezbędnym  instrumentem  dla  różnego  rodzaju 
organów do prowadzenia działalności gospodarczej, nawiązywania kontaktów handlowych a 
także do magazynowania i przetwarzania pokaźnych ilości informacji. 

ICT  miało  również  ogromny  wpływ  na  kształtowanie  się  konkurencji  nie  tylko  na  rynkach 

światowych  ale  również  regionalnych  i  krajowych.  Dzięki  tym  systemom  pokonywanie 
odległości przez informację nie jest już problemem. Ma to bezpośredni wpływ na konkurencję, 
gdyż  dzięki  tym  systemom  sposoby  marketingu,  reklamy  produktu  ale  też  nawiązywania 
kontaktów  a  więc  rozprzestrzeniania  się  wpływów  i  rynków  zbytu  przedsiębiorców  się 
poszerzają, co oznacza że lokalni przedsiębiorcy muszą włączyć się do konkurencji i walki o 
klienta, albo zostaną wyrzuceni z interesu. Technologie ICT mają zatem bezpośredni wpływ na 
wzrost konkurencyjności między produktami, przedsiębiorcami, państwami i całymi regionami 
co pozytywnie odbija się na konsumencie 

5.  LIBERALIZACJA I ZMIANY W  ZAGRANICZNEJ POLITYCE EKONOMICZNEJ 

PANSTW.LIBERALIZM I NEOMERKANTYLIZM (Paweł Leśniewski) 

 

 



 

Rozpad  

bipolarnego systemu geopolitycznego po II WŚ: rozpoczęcie procesu 

 

globalizacji, liberalizacji, zmian w kierunku wolnościowym,   demonopolizacji i 

deregulacji. Zwłaszcza wzrosły obroty i  

znaczenie państw, które wcześniej 

prowadziły typowo autarkiczną  

politykę gospodarczą. Proces wzrostu znaczenia 

przedsiębiorstw  

rentownych, konkurencyjnych i przeciwstawnie- eliminacji z rynku 

 

przedsiębiorstw niekonkurencyjnych. Tendencja do integracji   regionalnej pobudza 

dostosowania sprzyjające pogłębianiu   międzynarodowego podziału pracy i wymiany. 
Utworzenie Wspólnego  

Rynku w ramach Unii Europejskiej otworzyło nowe 

perspektywy i   uruchomiło proces rozwoju oraz dostosowań. 

 

 

 

 



 

Wzrost  znaczenia międzynarodowych rynków finansowych. Negocjacje w ramach 
 

GATT i WTO sprawiają, ze aby należeć do grona państw „obecnych”   w wielkim 

życiu międzynarodowym o charakterze handlowym i   politycznym należy stopniowo 
odchodzić od preferencyjnej polityki   celnej i znosić obciążenia celne. Przykłady zbliżenia 
w ramach  

negocjacji umów o wolnym handlu: USA-Japonia, USA-Kanada, UE-USA. 

 

Aktywny udział instytucji w tworzeniu nowego ładu gospodarczego,   opartego na 

znoszeniu barier handlowych. Trend tzw.  

„instytucjonalizmu”, który proponuje wpływ 

na system i dz.  gospodarczą z perspektywy wspierania tych mechanizmów. Koronny 
 

przykład- Chiny, które korzystają na otwarciu niektórych swoich  

regionów na 

BIZ. Istotny wzrost nowych technologii i  

profesjonalnych usług, ważny eksport 

technologii i know-how.  

Liberalizacja zwiększyła rolę rynków w kształtowaniu 

procesów  

gospodarczych przy jednoczesnym zmniejszeniu znaczenia i roli 

 

państwa. Wzrost globalizacji- wzrost znaczenia czynników  

zewnętrznych: 

globalnej konkurencji oraz finansów. Liberalizacja,  

globalizacja i rewolucja ICT 

„rozruszała” starych gigantów   takich jak Chiny czy Rosja. Dzięki temu ogromna dynamika 
wzrostu  

państw BRIC. Globalizacja i liberalizacja: zwiększają liczbę   MŚP, 

zapewniają lepsze wykorzystanie czynników produkcji, dają   większy wybór 
konsumentom. Towarzyszy im jednocześnie zjawisko   tzw. neomerkantylizmu: termin ten 
wiąże się z polityką krajów,  

które szeroko korzystają z procesów globalizacji i 

liberalizacji-   stosują rozwiązania, które pobudzają ich rozwój ekonomiczny   poprzez 
forsowanie rozwoju eksportu i zwiększanie atrakcyjność  

inwestycyjnej. Wykorzystują 

do tego instrumenty polityki kursowej i  

fiskalnej. Polityka ta umożliwia osiąganie 

znacznych nadwyżek   eksportu nad importem oraz napływu zagranicznych inwestycji, 
 

zwłaszcza bezpośrednich., które w znacznym stopniu zwiększają  

potencjał 

eksportowy, a zarazem umożliwiają poprawpłatniczej. Dzięki takiej polityce: wysoka 
dynamika wzrostu  

dochodów i zatrudnienia, możliwość specjalizacji. Kraje 

 

realizujące taką politykę popierają wzrost akumulacji   wewnętrznej- opartą na 

długoterminowych oszczędnościach   gospodarstw domowych. Dlatego wysoki poziom 
oszczędności ( 35-52%  PKB). Wszystko to prowadzi do osiągania przez takie państwa dużej 
 

nadwyżki eksportowej- prowadzą ekspansję inwestycyjną za granicą   oraz 

przyjęciem przez te kraje zasad polityki kursowej. Przykład  

Chin- obecnie największy 

eksporter na świecie, zgromadziły  

największe rezerwy walutowe na świecie, stworzenie 

ogromnego  

potencjału produkcyjnego dzięki wykorzystaniu ponad 1000 mld 

 

dolarów inwestycji bezpośrednich.   

 

 

6.  SYSTEMY INSTYTUCJONALNE I DYNAMICZNA  EFEKTYWNOSC RYNKU  A 

KONKURENCYJNOSC MIEDZYNARODOWA (Paweł Leśniewski) 

 

 



 

 Dla  

sprawnego funkcjonowania gospodarki zawsze ważne było istnienie 

 

odpowiedniego systemu instytucjonalnego.  

Instytucje w gospodarce zajmują się 

dbaniem o produkcję, podział dóbr, usług i obiegiem pieniądza. Systemy demokratyczne z 
założenia mają charakter otwarty. Zapewnia to szeroki zakres   wolności i ochrony jednostek, 
własności prywatnej, a przede   wszystkim konkurencji.  

 

 

 



 

Instytucje  

w takich systemach stwarzają warunki dla rozwoju różnych form i 

 

modeli społ-gosp. Jednak nawet w systemach niedemokratycznych, gdzie istnieje 

znacznie więcej ograniczeń szczególnie w sferze  

życia politycznego i społecznego, 

możliwy jest stosunkowo szeroki  

zakres wolności gospodarczych. Przykładem mogą 

być gospodarki Chin, Korei Południowej czy Tajwanu.   

 

 



 

Celem  instytucji i związanej z nimi polityki ekonomicznej państwa jest  

otwieranie 

nowych możliwości rozwoju, opartych nie tylko na  

społecznym podziale pracy i 

wymianie handlowej, ale również wprowadzaniu nowych innowacyjnych produktów i usług. 
Zakres tej ingerencji musi być określony w odniesieniu do siły państwowych   instytucji, 
poziomu rozwoju, struktury gospodarczej.  

 

 

 



 

Instytucje rynkowe podzielić można na 3 podstawowe grupy: 1) ogólne zasady  i reguły gry 
rynkowej 2) regulujące funkcjonowanie rynków np. prawo bankowe, 3)określające formy 
formy prawne tych organizacji, które prowadzą działalność gosp i regulacyjną 

 

 



 

Porządek rynkowy może być otwarty (kraj dostosowuje swoje instytucje do  

wymogów 

współpracy m-n, dąży do budowania gospodarki opartej na konkurencji, dopuszcza 
zagraniczną konkurencję, pobudza przedsiębiorczość i innowacyjność) lub zamknięty (tworzy 
uprzywilejowane warunki dla podmiotów krajowych, ogranicza międzynarodową 
konkurencję) 

 

 



 

Rozwój wymiany i współpracy m-n wymaga zaakceptowania przez uczestniczące  

w 

nich podmioty instytucji zapewniających bezpieczeństwo współpracy międzynarodowej. Bez 
tego szybko dojdzie do powtórki z okresu kolonialnego: wyzysku, asymetrii w wymianie 
handlowej,  

niepohamowanej chciwość wielkich podmiotów międzynarodowych. W 

otwartym, konkurencyjnym porządku rynkowym naczelną zasadą powinno być więc również 
efektywne zabezpieczanie realizacji  

zobowiązań: taka ochrona zmniejsza ryzyko 

podejmowane przez  

przedsiębiorców, sprzyja innowacjom, Ochrona taka, razem z 

wolnością wyboru nabywców i równością traktowania przedsiębiorców pozwala na 
uruchomienie w pełni efektywnej  

przedsiębiorczości i konkurencji, a tym samym 

efektywnego procesu rynkowego.  

 

 

 



 

Globalna konkurencja oraz współpraca wymaga więc porządku rynkowego, który: 1) 
ograniczy różne formy protekcjonizmu, 2) pozwoli na   redukcję ryzyka systemowego, 3) 
zapewni optymalne warunki do  

osiągnięcia równowagi rynkowej, bieżącą i przyszłą, 

opartą   na wykorzystaniu potencjału innowacji i kapitału ludzkiego. 

 
Wykład II.TEORIA .RYNEK,INSTYTUCJE I KONKURENCJA MIEDZYNARODOWA 

1.  KLASYCZNA TEORIA KOSZTOW KOMPARATYWNYCH I WARTOSCI OPARTEJ NA 

PRACY A WSPOLCZESNY MIEDZYNARODOWY PODZIAL PRACY I WYMIANY 
I  LANCUCH WARTOSCI (PL- na środę)/ (Do sprawdzenia, niepełne) 

Koncepcja łańcucha wartości M. Portera mówi, że nie można szukać przewagi konkurencyjnej w 
firmie jako całości. Firma realizuje bowiem wiele czynności, a każda z nich uczestniczy w tworzeniu 
wartości produktu. Niektóre z nich mogą być słabym punktem łańcucha i słabym elementem tej 
wartości. Te słabe punkty ogniwa zlecone na zewnątrz przedsiębiorstwa mogą stać się czynnikiem 
wpływającym na większą efektywność działania przedsiębiorstwa. OUTSOURCING oznacza 
wykorzystanie zasobów zewnętrznych, czyli wydzielenie ze struktury organizacyjnej określonych 
funkcji i przekazanie ich zewnętrznej jednostce gospodarczej ( innemu podmiotowi). Istotą tego 
procesu jest przekazywanie do realizacji zadań, funkcji i procesów podmiotom specjalizującym się w 
danej dziedzinie. Firma macierzysta zaś koncentruje się na działalności zasadniczej, w której ma 
przewagę konkurencyjną, natomiast obszary, które stanowią działalność pomocniczą lub uboczną są 
wydzielane na zewnątrz. Silne strony muszą pozostać w firmie macierzystej. Proces ten oznacza 
nawiązanie długotrwałej współpracy partnerskiej, w której odpowiedzialność prawna i ekonomiczna 
spoczywa na firmie macierzystej. Przykładami takich procesów outsourcowanych w Polsce są często: 
informatyka, czy transport. Outsourcing to koncepcja wzmocnienia konkurencyjności. 
 

2.  TEORIA KLASYCZNA A  WSPOLCZESNA MIEDZYNARODOWA ROWNOWAGA 

PLATNICZA I POLITYKA MAKROEKONOMICZNA (PL- na środę)(Do Sprawdzenia) 

Równowaga płatnicza: 

Bilans płatniczy jest zrównoważony, gdy nie występują transakcje wyrównawcze, czyli takie 

których celem jest zrównoważenie bilansu płatniczego (np. zmiany stanu oficjalnych rezerw 
państwowych). Z równowagą bilansu płatniczego mamy do czynienia również, gdy transakcje 
autonomiczne (podejmowane wyłącznie z chęci osiągnięcia zysk, niezależnie od sytuacji w bilansie 
płatniczym) równoważą się. 

Równowaga w krótkim okresie - w krótkim okresie bilans na ogół jest niezrównoważony, 

ponieważ proces gospodarowania jest ciągły i czas jego trwania nie pokrywa się z okresem 
obrachunkowym. 

Równowaga w długim okresie: deficyty i nadwyżki bilansu płatniczego w kolejnych latach 

mogą się w sumie równoważyć i dlatego w dłuższym okresie bilans płatniczy może być 
zrównoważony. 

Trwała równowaga bilansu płatniczego - ma miejsce wtedy, gdy bilans płatniczy w kolejnych 

latach jest zrównoważony lub gdy w następujących po sobie latach deficyty i nadwyżki kompensują 
się. 

Pozorna równowaga - stan bilansu, który osiągnięto w efekcie zastosowania przez władze 

pewnych środków polityki gospodarczej. 

Rzeczywista równowaga - to stan, jaki następuje mimo braku jakiejkolwiek interwencji władz 

w tym zakresie. 

Do podstawowych środków mających wpływ na zewnętrzną równowagę ekonomiczną 

zaliczamy: system monetarny, system fiskalny i politykę fiskalną, system i politykę dochodową, 
system kształtowania cen i politykę cenową oraz warunków konkurencji, środki administracyjno-
prawne. 

Mechanizm dostosowania rynkowego obejmuje środki cenowe i dochodowe. 
Mechanizm cenowy - opiera się na reakcjach zmian popytu i podaży na zmiany cen w krajach 

deficytowych i nadwyżkowych. Do cen zaliczamy nie tylko ceny towarów i usług, lecz także 
pieniądza(stopą procentową) oraz pracy(płace). Kurs walutowy jest też celem pieniądza krajowego 
wyrażonego w walutach obcych. 

Mechanizm dochodowy -System i polityka dochodowa wiąże się w znacznym stopniu z 

budżetem i podatkami, zasadami kształtowania płac w przedsiębiorstwach publicznych i 
państwowych oraz system ubezpieczeń społecznych (funduszowy czy repartycyjny). Znaczący wpływ 
na równowagę wewnętrzną i pośrednio płatniczą ma także system, roszczeniowy lub negocjacyjny, 
kształtowania płac przez związki zawodowe i pracodawców. 
 

3.  UMIEDZYNARODOWIENIE  PRODUKCJI,HANDLU I WSPOLPRACY ORAZ 

FINANSOW.WORLD-NETS.NOWE FORMY WSPOLPRACY (Skowronek) 

- wzrost finansowania międzynarodowego – zapewnienie realizacji danej polityki gosp. 
- wzrost obrotów technologicznych w skali światowej, USA – eksporter kapitału, nadwyżka 

technologiczna 

-zmiana dostępu do informacji i charakteru konkurencji 
-łańcuch wartości międzynarodowej – to już nie tylko produkcja, ale wszystkie etapy, tworzony 

jest w obrocie międzyn. 

-tendencje outsourcingowe, zmniejszenie ryzyka, skupienie na działalności podstawowej 
- podział produkcji, specjalizacja, źródła przewagi konkurencyjnej osadzone na produkcji 

pracochłonnej/kapitałochłonnej/technologicznochłonnej w zależności od poziomu rozwoju 

OD PARADYGMATU SPECJALIZACJI I SKALI PRODUKCJI DO PARADYGMATU 

WIEDZY,RÓŻNORODNOSCI, JAKOSCI, INNOWACJI I ELASTYCZNOŚCI 

—  INTEGRACJA PIONOWA A KOSZTY TRANSAKCYJNE I RYZYKO 
—  REWOLUCJA ICT A KONKURENCJA I UPADEK MONOPOLI NATURALNYCH 
—  KOSZTY STAŁE I KOSZTY ZMIENNE 
—  KOMPETENCJE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA 
—  OUTSOURCING 
—  FRANCHISING 
—  ALIANSE STRATEGICZNE 
—  NETWORKING 
—  ROZNICE W PODAZY I POPYCIE I KOSZCIE KAPITALU 
—  MIEDZYNARODOWY RYNEK KAPITALOWY 
—  TYPY INWESTOROW I RODZAJE INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH 
—  INWESTYCJE ZAGRANICZNE A TRANSFER TECHNOLOGII, KNOW-HOW, MARKI, 

JAKOSCI 

—  FDI A ROZWOJ POWIĄZAŃ SIECIOWYCH .WPLYW NA  KONKURENCJE 
—  ROZWÓJ KORPORACJI TRANSNARODOWYCH A KONKURENCJA 
—  NOWE FORMY WSPÓŁPRACY MIĘDZYNARODOWEJ: OUTSOURCING, 

FRANCZYZA, ALIANSE STRATEGICZNE 

 

WSPÓŁPRACA I KONKURENCJA MIEDZYNARODOWA 
A EFEKTYWNOSC I INNOWACYJNOSC 
—  SPECJALIZACJA MIEDZYARODOWA A ALLOKACJA ZASOBOW I EFEKTYWNOSC 
—  KONKURENCJA MIEDZYNARODOWA A EFEKTYWNOSC 
—  SKALA DZIALALNOSCI A EFEKTYWNOSC 
—  SYSTEM INSTYTUCJONALNY A EFEKTYWNOSC 
—  POLITYKA EKONOMICZNA A EFEKTYWNOSC 

—  INFRASTRUKTURA A EFEKTYWNOSC 
—  MAKROEKONOMIA A EFEKTYWNOSC 
—  KONKURENCJA I WSPOLPRACA MIEDZYNARODOWA A INNOWACJE RYNKOWE 

 

4.         

LIBERALIZACJA I UMIEDZYNARODOWIENIE 

KAPITALU,PRODUKCJI,WYMIANY I WZROST ZNACZENIA TNC ORAZ WORLD-
NETS (Skowronek) 

Korporacje transnarodowe – 60% światowych aktywów i obrotów międzynarodowych, poziom 

umiędzynarodowienia korporacji 60-80% 

Korporacje TNC szczególnie te, które wchodzą do wielkich grup kapitałowych i tworzą rozległe 

sieci współpracy produkcyjnej, handlowej dysponują potencjałem, który rozwijają i 
wykorzystują w skali globalnej. Mają możliwość koordynacji, harmonizowania działań w 
ramach międzynarodowych sieci, które kontrolują poprzez powiązania kapitałowe, handlowe, 
techniczne i finansowe. Rywalizują między sobą nie przez max udziałów rynkowych, a 
dywersyfikację i innowacje produktowe, technologiczne, podnoszenie jakości i rozwój usług 
profesjonalnych. 

Local content tool – korzystać z komponentów lokalnych, jeśli to możliwe 
Globalny rynek i konkurencja zapewniają lepsze wykorzystanie zasobów czynników produkcji w 

skali regionalnej, krajowej jak i międzynarodowej. Umożliwiają też obniżenie kosztów i cen 
produkcji czynników, które mają istotne znaczenie w ich wytwarzaniu. Sprzyjają nie tylko 
poszerzeniu i pogłębieniu globalnego podziału pracy, ale także innowacjom. 

—  LIBERALIZACJA I WZROST KONKURENCJI I WSPOLPRACY MIEDZYNARODOWEJ 
—  ASYMETRIE W WYMIANIE GOSPODARCZEJ 
—  UMIEDZYNARODOWIENIE PRODUKCJI 
—  GRUPY KAPITAŁOWE,WORLD-NETS 
—  KONKURENCJA CENOWA.KURSY WALUTOWE 
—  KONKURENCJA KOSZTOWA 
—  KONKURENCJA  ASORTYMENTOWA 
—  KONKURENCJA JAKOSCIOWA 
—  KONKURENCJA INNOWACJAMI 
WZROST ZNACZENIA KORPORACJI TRANSNARODOWYCH I GRUP 

PRZEDSIĘBIORSTW 

·         WZROST UDZIAŁU I ZNACZENIA KORPORACJI TRANSNARODOWYCH I GRUP 

PRZEDSIĘBIORSTW W ŚWIATOWYM HANDLU I FINANSACH 

·         EKSPORT KAPITAŁÓW, TECHNOLOGII I KNOW-HOW A KORZYSCI INWESTOROW 
·         BIZ A KORZYŚCI KRAJÓW LOKATY 
·         BIZ A DOSTĘP DO GLOBAL-NETWORKS 
·         GRUPY PRZEDSIEBIORSTW : KAPITAŁOWE, ALIANSE STRATEGICZNE, SYSTEMY 

SIECIOWE 

·         KORPORACJE TRANSNARODOWE (TNC) A BIZ  ORAZ MERGERS&AQUISITIONS 

·         ALIANSE STRATEGICZNE TNC 

GLOBALIZACJA RYNKOW CZYNNIKOW PRODUKCJI 



 

LIBERALIZACJA I REWOLUCJA ICT 



 

REDUKCJA KOSZTOW I CZASU PRZESYLU 
INFORMACJI,KAPITALU,TRANSPORTU 
PRODUKTOW,USLUG,LUDZI,ENERGII.SUROWCOW,PALIW 



 

WZROST UDZIALU TNC I FDI W NWESTYCJACH Z  4% W 1980 DO PONAD 16% 
OBECNIE. 



 

PONAD 20% UDZIAL W INWESTYCJACH KRS 



 

WSPOLNY RYNEK KAPITALOWY W UNII EUROPEJSKIEJ 



 

WZROST MIGRACJI W EUROPIE (WSPOLNY RYNEK,PRACY,TECHNOLOGII I 
BADAN) 



 

WARTOSC SWIATOWEGO PKB CA 54 TYS MLD DOLAROW 



 

WARTOSC AKTYWOW TNC 68 TYS MLD DOLAROW 



 

ZATRUDNIENIE TNC PONAD 80 MLN OSOB 



 

WARTOSC SPRZEDAZY ZAGRANICZNYCH ODDZIALOW,FIRM TNC 31 TYS MLD 
DOLAROW 



 

WARTOSC SWIATOWEGO EKSPORTU TOWAROW I USLUG 17 TYS MLD 
DOLAROW 



 

WARTOSC EKSPORTU ZAGRANICZNYCH ODDZIALOW TNC 5,7 TYS MLD 
DOLAROW 



 

ROLA TNC W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ 



 

DOMINUJACA ROLA AMERYKANSKICH TNC.PRZYCZYNY I SKUTKI 



 

PKB USA 14 TYS MLD DOLAROW A ZAGRANICZNE AKTYWA AMERYKANSKICH 
TNC OKOŁO 14,6 TYS MLD DOLAROW 



 

SPADEK ZNACZENIA EUROPEJSKICH TNC 



 

WZROST ZNACZENIA AZJATYCKICH TNC 



 

UMOCNIENIE POZYCJI TNC Z GRUPY KRAJOW CIRB 



 

TNC A MIEDZYNARODOWE GRUPY KAPITALOWE 



 

TNC I MGK A KONKURENCJA MIEDZYNARODOWA 



 

TNC I MGK A PODZIAŁ KORZYSCI W MSG 

World-Nets 
—  KOSZTY STALE  I ZMIENNE. SKALA I SPADEK JEDNOSTKOWYCH KOSZTOW 
—  BREAK EVEN POINT I WZROST RENTOWNOSCI. DZWIGNIA 
—  SKALA KORZYSCI W SFERZE HANDLU, LOGISTYCE, MARKETINGU, 

TRANSPORCIE, UBEZPIECZENIACH, REKLAMIE 

—  WORLD –NETS.  KORZYSCI PODATKOWE 
—  WORLD-NETS. KORZYSCI ZMNIEJSZENIA RYZYKA 
—  WORLD-NETS. KORZYSCI  ZWIAZANE Z DYSTRYBUCJA ROZNYCH 

MODELI,GENERACJI PRODUKTOW 

—  POWIĄZANIA Z KORPORACJAMI TRANSNARODOWYMI , SIECIAMI 

GLOBALNYMI (TELEKOMUNIKACJI, SIECI BANKOWYCH, FINANSOWYCH, 
HANDLOWYCH 

World nets 
- możliwość dostępu do korzystniejszych rynków 
-upadek monopoli naturalnych, wytworzenie układów sieciowych 
- niższy break even point, ryzyko, większa elastyczność, przewaga kompetencyjna – wynika 
ze sposobów zarządzania, pomysłów, relacji 
- szczególne znaczenie w sektorach, gdzie występuje monopol naturalnych (dane, 
telekomunikacja, energia, ropa, gaz, kolej) 
5.         

WZROST ZNACZENIA CZYNNIKOW NIEMATERIALNYCH (SOFT) 

ZWIAZANYCH Z  KAPITALEM LUDZKIM, 
INSTYTUCJAMI  PRZEDSIEBIORCZOSCIA ,KONKURENCJA , 
INNOWACJAMI  (Skowronek) 

REWOLUCJA ICT A OCHRONA PRAW WLASNOSCI AUTORSKIEJ NIE ZWIAZANEJ Z 

PRODUKCJA I TRADYCYJNYMI USLUGAMI 



 

INNOWACJE SA MOTOREM AMERYKANSKIEGO I UNIJNEGO  WZROSTU I 
KONKURENCYJNOSCI MOCARSTW 



 

OCHRONA IPR MA KLUCZOWE ZNACZENIE DLA TYCH KRAJOW.KRAJE TE 
DOMAGAJA SIĘ TEZ OCHRONY ZNAKOW TOWAROWYCH DLA ODROZNIENIA 
OD TOWAROW I USLUG  OD NIEUCZCIWYCH KONKURENTOW 

·         WRAZ Z REWOLUCJA CYFROWA ICT NOWYM  PRZEDMIOTEM GORACYCH SPOROW 

STAL SIĘ PROBLEM PRAW AUTORSKICH ZWIAZANYCH Z PRODUKCJA I 
DYSTRYBUCJA PRODUKTOW I USLUG CYFROWYCH  

·         INNOWACYJNOSC GOSPODARKI A POSTEP EKONOMICZNY 
·         INNOWACYJNOŚĆ  TECHNOLOGICZNA (PROCESOWA) , PRODUKTOWA, 

USŁUGOWA,ORGANIZACYJNA, FINANSOWA, HANDLOWA 

·         INNOWACJE TECHNOLOGICZNE ORYGINALNE I  NASLADOWCZE 
·         INNOWACJE : UJĘCIE ABSOLUTNE I WZGLĘDNE 
·         INNOWACYJNOŚĆ : MOŻLIWOŚCI  I TWORZENIE NOWEJ WARTOŚCI DLA KLIENTÓW 

, INWESTORÓW I PRAWNYCH WŁAŚCICIELI INNOWACJI 

·         WOLNOSC,KONKURENCJA,PRZEDSIEBIORCZOSC A INNOWACYJNOŚĆ 
·         UWARUNKOWANIA REALNE , SYSTEMOWE I KULTUROWE 
·         PREMIA ZA RYZYKO I INNOWACYJNOŚĆ 
·         KRAJE INNOWACYJNE 
·         OTWARTOSC GOSPODAREK 
·         POZIOM ROZWOJU EKONOMICZNEGO 
·         JAKOŚĆ KAPITAŁU LUDZKIEGO A INNOWACYJNOŚĆ 
·         INFRASTRUKTURA EDUKACYJNA I BADAWCZA A INNOWACYJNOŚĆ 
·         OCHRONA PRAWNA INNOWACJI A KORZYSCI I KONKURENCJA 

REWOLUCJA ICT A ZMIANY W WARUNKACH KONKURENCJI I WSPÓŁPRACY 

MIEDZYNARODOWEJ 

—  PRZEŁOM INFORMACYJNY ,ZMNIEJSZENIE ASYMETRII INFORMACYJNEJ RYNKU 
—  PRZELOM W KOSZTACH I CZASIE TRANSPORTU 
—  NOWE FORMY WSPOLPRACY MIEDZYNARODOWEJ 
—  ZMIANY W WARUNKACH LOKALIZACJI DZIALALNOSCI 
—  UZUPELNIENIE  PARADYGMATU SPECJALIZACJI,SKALI I KOSZTOW 

KOMPARATYWNYCH PARADYGMATEM KAPITALU LUDZKIEGO 
,PRZEDSIEBIORCZOSCI I KONKURENCJI I INNOWACJI 

—  WPLYW POZIOMU ROZWOJU,AKUMULACJI BOGACTWA,POZIOMU KAPITALU 

LUDZKIEGO I INFRASTRUKTURY ORAZ JAKOSCI INSTYTUCJI NA POZYCJE 
KONKURENCYJNA I ATRAKCYJNOSC INWESTYCYJNA KRAJU 

EMZ – innowacje, tworzenie wartości opartej o pracę, ale podkreślającej znaczenie kapitału 
ludzkiego, innowacji i twórczego działania. Nowy paradygmat nie zastępuje starego, ale go 
rozwija, uzupełnia 
3 etap rozwoju poprzemysłowego USA, Japonia – postęp i dochody oparte na innowacjach, już 
nie na efektywności 
Otoczenie instytucjonalne: wspieranie przedsiębiorczości, rozwój współpracy, ograniczenie 
ryzyka, bezpieczeństwo, spadek kosztów transakcyjnych przy efektywnych instytucjach 
Brain drain 
SOFT: 
Konkurencja, innowacje, współpraca i finanse międzynarodowe jako siły pierwsze dynamiki i 
równowagi rynkowej. Zgodnie z nowym paradygmatem ekonomii siły te w powiązaniu z 
klasycznymi czynnikami produkcji jak i czynnikami związanymi z wiedzą, kapitałem ludzkim, 
innowacjami i instytucjami są źródłem wartości i postępu ekonomicznego. Korzyści ze 
współpracy międzynarodowej w coraz większym stopniu zależą od procesów rynkowych, a w 
coraz mniejszym od polityki ekon. Państwa. Liberalizacja systemu handlowego, globalna 
konkurencja i rewolucja ITC, umiędzynarodowienie produkcji 

Współcześnie w walce konkurencyjnej istotną rolę odgrywają kapitał ludzki, technologie, know-
how oraz dostęp do globalnych sieci dystrybucji wielkich koncernów (world-nets). Ich brak bądź 
wysokie koszty i trudności dostępu stanowić mogą istotną przeszkodę dla konkurencji. Problem 
ten łagodzi stosowanie nowych form współpracy, w tym outsourcing i franszyza.  

 

6.  WZROST ZNACZENIA UWARUNKOWAN FINANSOWYCH: WARTOSCI PIENIADZA 

W CZASIE,PLYNNOSCI FINANSOWEJ,RYZYKA,FINANSOWEGO,ROZNIC W 
KOSZTACH FINANSOWYCH, STOSOWANYCH KURSACH 
WALUTOWYCH.ZMNIEJSZENIE ZNACZENIA PRZESTRZENI (PL- na środę) 

 

7.  TEORIA KONKURENCJI I WSPOLPRACY MIEDZYNARODOWEJ Internacjonalizacja 

życia gospodarczego, związana z postepująca intensyfikacją wymiany handlowej, usług i 
przepływów finansowych przyczynia sie do zaostrzenia konkurencji i sprzyja obniżce cen, a 
takze lepszemu zaspokojeniu potrzeb konsumentów. Zarówno konkurencja importu jak i 
wzrost zagranicznych inwestycji bezposrednich sprzyja nie tylko napływowi kapitału aletez 
nowych technologii wytwarzania, technik zarządzania, uruchamiania produkcji nowych 
wyrobów , modeli i wzorów. Dodatkowo sprzyjają one poprawie organizacji, jakosci 
zarządzania orza nadzoru korporacyjnego. 

 

 

 

Liberalizacja wymiany gospodarczej z zagranicą zasadniczo zwiększa intensywność konkurencji 

nie tylko w grupie wyrobów i usług mało przetworzonych i standardowych ale także 
wyrobów o wysokiej wartości dodanej, zdywersyfikowanych, posiadających unikalne cechy. 
Wzrost konkurencji podaz na rynku krajowym istotnie zmniejsza negatywne konsekwencje 
mozliwości zachowan monopolistycznych lokalnych dostawców. Pozytywnie wpływa na 
zmniejszenie presji inflacyjnej i sprzyja wzmocnieniu siły nabywczej pieniądza. 

Pojawienie się konkurencji zagranicznej w naturalny sposób przyczynia się do porównań i 

wyzwolenia oraz ukierunkowania działań zarządów i pracowników przedsiębiorstw 
lokalnych, mającyh na celu sprostanie najlepszym. Konkurencja jednocześnie wymusza i 
umożliwia otwarcie sie organizacji oraz uruchamia proces stałego porownywania się i uczenia 
od najlepszych, wzbogacania własnych umiejętnoścbi, a także poszukiwania lepszych 
rozwiązań. W dobie konkurencji globalnej przedsiębiorstwa moga uzyskać przewagę 
konkurencyjną m.in.dzięki efektywnemu zarządzaniu powiązaniami z innymi firmami. 
Alianse technologczne, powiązania kapitalowe są metoda tworzenia przewagi konkurencyjnej 
przez rozwój wspópracy z innymi przedsiębiorstwami, będącymi aktualnie lub potencjalnie 
konkurentami firmy. Stwarzają nowe możliwości rozwoju nowych kompetencji, technologii, 
produktów i usług.  

 

 

 

 

 

 
 

WYKLAD III. GLOBALIZACJA A K0NKURENCJA I WSPOLPRACA 
MIEDZYNARODOWA-  

1.  ZNACZENIE LIBERALIZACJI I REWOLUCJI ICT DLA POBUDZENIA I ZMIAN 

CHARAKTERU KONKURENCJI I WSPOLPRACY MIEDZYNARODOWEJ 

ICT (Information and communications technology). Pojęcie to zawiera w sobie rewolucję 

informatyczno - telekomunikacyjną a zatem wszystko to co łączy się z telefonami, 
komputerami, internetem a także wszelkim przetwarzaniem informacji zarówno audio jak i 
video. Rewolucja technologii teleinformatycznej, miała niezwykle duży wpływ na rozwój 
współpracy międzynarodowej a także na zmianę w światowej konkurencji. Dzięki szybkiemu, 
niezawodnemu a przede wszystkim ponadnarodowemu systemowi komunikacji, który 
powstał dzięki Internetowi, połączeniom satelitarnym oraz niezwykle innowacyjnym 
rozwiązaniom w dziedzinie telekomunikacji, ICT stało się niezbędnym instrumentem dla 
różnego rodzaju organów do prowadzenia działalności gospodarczej, nawiązywania 
kontaktów handlowych a także do magazynowania i przetwarzania pokaźnych ilości 
informacji. ICT obecnie jest jednym z najpotężniejszych instrumentów globalizacji. Trzeba 
jednak pamiętać, że ta technologia jest przede wszystkim początkiem, dzięki któremu cały 

proces globalizacji i internacjonalizacji mógł być możliwy. W dzisiejszym świecie szybki, 
tani i niezawodny przepływ informacji jest elementem niezbędnym istniejącego ładu na 
świecie. Dzięki technologii ICT możliwe jest zakładanie filii i oddziałów danej firmy w 
najbardziej odległych zakątkach świata, gdyż dzięki tej technologii możliwe jest szybkie ich 
nadzorowanie i kierowanie nimi. Dzięki ICT granice oraz odległości nie mają już znaczenia. 
Rewolucja ICT miała zatem niezwykle duży wkład i wpływ na kształtowanie się współpracy 
międzynarodowej w formie tak zaawansowanej jak jest to w dniu dzisiejszym. Należy 
również podkreślić, że oprócz nawiązywania kontaktów i przesyłu danych i informacji 
istotnym jej elementem jest również szybki, tani i skompresowany system przechowywania i 
przetwarzania danych i informacji. Poza tym rozwój technologii ICT przekłada się również na 
stanowczą obniżkę kosztów, chociażby magazynowania danych, ale również nawiązywania 
kontaktów (nie są już konieczne spotkania i osobiste wyjazdy służbowe). Oszczędza się 
zatem dużo na transporcie i przepływie informacji. Skokowe zmiany technologii, 
przyczyniają się do szybszego rozprzestrzeniania się informacji w skali międzynarodowej, 
zwiększają tempo wdrażania nowych produktów i usług i skracają cykl życia wielu z nich. 
Zmieniają charakter i powodują zaostrzenie walki konkurencyjnej, w której wzrosło 
znaczenie takich elementów, jak zdolność do innowacji oraz elastycznego reagowania 
podmiotów i całych struktur gospodarczych na zmiany w otoczeniu zewnętrznym. ICT miało 
również ogromny wpływ na kształtowanie się konkurencji nie tylko na rynkach światowych 
ale również regionalnych i krajowych. Dzięki tym systemom pokonywanie odległości przez 
informację nie jest już problemem. Ma to bezpośredni wpływ na konkurencję, gdyż dzięki 
tym systemom sposoby marketingu, reklamy produktu ale też nawiązywania kontaktów a 
więc rozprzestrzeniania się wpływów i rynków zbytu przedsiębiorców się poszerzają, co 
oznacza że lokalni przedsiębiorcy muszą włączyć się do konkurencji i walki o klienta, albo 
zostaną wyrzuceni z interesu. Technologie ICT mają zatem bezpośredni wpływ na wzrost 
konkurencyjności między produktami, przedsiębiorcami, państwami i całymi regionami co 
pozytywnie odbija się na konsumencie.  

 

2.  JAK GLOBALIZACJA INFORMACJI,KONTAKTOW I KONKURENCJI SPRZYJA 

ROZWOJOWI WSPOLPRACY MIEDZYNARODOWEJ ,CZY TEZ JA OGRANICZA 
?Postęp techniczny jest głównym czynnikiem powodującym internacjonalizację procesu 
gospodarowania. Rewolucja przemysłowa, która doprowadziła do intensyfikacji podziału 
pracy oraz konieczności migracji ludności do miast. Proces ten zapoczątkowany w XIX 
wieku w Anglii i rozprzestrzeniający się na pozostałe kraje europejskie oraz USA, dał 
początek światowej gospodarce. Proces ten nasilił się dodatkowo po II Wojnie światowej, 
kiedy to rozpoczął się proces globalizacji a więc proces coraz bliższego i bardziej 
intensywnego scalania się gospodarek, przejawiający się w dynamicznym wzroście obrotów 
handlowych, międzynarodowych przepływów kapitałowych i usługowych. Tak jak powstanie 
gospodarki światowej wiąże się głównie z pierwszą rewolucją przemysłową, tak globalizację 
wiążę się z drugą rewolucją przemysłową a więc z przyspieszeniem postępu technicznego a w 
szczególności rewolucja informatyczna (komputer, telefon, łączność satelitarna, Internet). 
Cały proces przyspieszyły bardzo niskie i ciągle obniżające się koszty eksploatacji i użytku 
tych urządzeń. Tak oto w dziedzinie handlu międzynarodowego możliwość korzystania z 
technologii informatycznych i przesyłu informacji miała ogromny wpływ na możliwości 
nawiązywania stosunków handlowych, na zdobywanie informacji i kontroli. Dzięki 
informatyzacji, możliwy stał się handel internetowy nie tylko dobrami rzeczywistymi i 
faktycznymi ale również takimi rzeczami jak programy komputerowe, bazy danych, które 
mogę pokonywać granice bez użycia klasycznych środków transportu, dzięki czemu 
odnotowuje się niezwykle istotną redukcję kosztów. Rozwój środków przekazów, a więc 
mediów i globalizacja informacji pokonujące ogromne odległości w przeciągu sekundy, 
spowodował swoiste ujednolicenie rynków zbytu. Modele bardziej efektywne i praktyczne 
zostały zauważone i wprowadzane tam gdzie dotychczas stosowane były rozwiązania gorsze. 
Owszem spowodowało to zamknięcie lokalnych przedsiębiorstw (przypadek rozlewni wody 
gazowanych, które jeszcze 40 lat temu były w wielu wsiach, jednak były mało opłacalne. 
Wprowadzenie na rynek wód produkowanych przez wielkie koncerny, pozytywnie odbiło się 

na konsumentach, którzy płacą za taką wodę mniej) ale podniosło poprzeczkę konkurencji a 
co za tym idzie obniżyło koszty. Komputeryzacja i niezawodność połączeń między 
instytucjami finansowymi pozwoliły na osiągnięcie międzynarodowej mobilności kapitału 
finansowego. Globalizacja informacji miała też ogromny wpływ na postęp inwestycji 
bezpośrednich oraz rozwoju korporacji transnarodowych. Dzięki tego typu osiągnięciom 
technicznym mamy lepszą synchronizację produkcji między filiami przedsiębiorstwa 
zlokalizowanego w różnych krajach. Dzięki globalizacji informacji i rozwój technologii, 
zaczął kwitnąć outsourcing, który był i jest nadal główną ścieżką rozwoju np. krajów 
azjatyckich. Pewność szybkiego przepływu informacji daje możliwość efektywnego 
zarządzania filiami przedsiębiorstwa w różnych krajach, a zatem daje możliwość 5 
efektywnej alokacji zasobów i efektywne ich wykorzystanie w skali globalnej ( tam gdzie 
taniej i więcej tam przemieszcza się produkcja). Postęp komputeryzacji i telekomunikacji a 
także postęp technologiczny w transporcie. Globalizacja rozwija się dzięki postępowi 
technicznemu ale także upadek systemu komunistycznego w Europie środkowej i wschodniej 
ale też postępująca liberalizacja obrotów handlowych, kapitałowych i usługowych w wyniku 
działania WTO, OECD i regionalnych ugrupowań integracyjnych. 

3.  LIBERALIZACJA I REWOLUCJA ICT A KOSZTY TRANSAKCYJNEJ I RYZYKO WE 

WSPOLPRACY MIEDZYNARODOWEJ 

Rewolucja ICT i efektywne wykorzystanie tych technologii stanowi współcześnie kluczowy, 

niezależnie od poziomu i struktury gospodarczej państw, czynnik rozwoju ekonomicznego. 
To wyjątkowe znaczenie nowoczesnych technologii elektronicznych ściśle wiąże się z 
cechami, charakteryzującymi tę branżę: Produkcja elektroniczna nie jest ani energochłonna 
ani materiałochłonna – przemysł ma charakter nauko- i kapitałochłonny. Wymaga ona dobrze 
rozwiniętej infrastruktury i rozwoju kapitału ludzkiego. Przemysł charakteryzuje się krótkim 
cyklem życia produktu.Produkcja obejmuje dwie fazy: pierwsza wymagająca innowacyjności, 
dużych nakładów kapitałochłonnych i venture capital oraz druga związana z produkcją, 
montażem i dystrybucją oraz dużymi nakładami wykwalifikowanej pracy. Cała produkcja jest 
łatwa do przenoszenia, mobilna i rozrzucona po całym świecie. W produkcji kluczowych 
elementów technologicznych dominuje kilka wielkich przedsiębiorstw, ale jest także ogromna 
liczba zróżnicowanych produktów i intensywna konkurencja w większości segmentów rynku 
elektronicznego. Różnorodność produktów, zastosowań, standardów komputerów i 
komunikacji przyczynia się do wzrostu znaczenia softwaru i integracji systemów oraz 
telekomunikacji. W informatyce konkurencyjność wiąże się przede wszystkim 
z:  osiągnięciem korzyści skali poprzez dostęp do wielkich rynków zbytu, które wspierać 
może polityka protekcyjna lub forsowanie strategii internacjonalizacji  poprawą warunków 
zbytu przez osiągnięcie dużego udziału w rynku określonej rodziny, grupy wyrobów, 
opartych o tę samą bazę technologiczną i produkcyjną (specjalizacją 
wewnątrzgałęziową)  upowszechnianiem określonych standardów dostosowanych do 
zróżnicowanej produkcji różnego rodzaju urządzeń peryferyjnych  zawieraniem aliansów 
technologicznych i dystrybucyjnych. W warunkach przyspieszonego postępu 
technologicznego, rozwoju nowych usług i form współpracy proces produkcji i zarządzania 
firmą stał się zbyt złożony, by opierać go na formalnych procedurach oraz zarządzaniu 
finansowym. Podejście takie, dobre w epoce przemysłowej, obecnie w dobie konkurencji 
jakością i innowacyjnością nie jest skuteczne. W krajach poprzemysłowym (post-industrial) 
paradygmat produkcji wielkoprzemysłowej zastąpiony został paradygmatem elastyczności i 
wiedzy. Klasyczne struktury biznesu oparte na specjalizacji pracy i podziale procesów na 
proste zadania, a także złożone procedury i systemy kontroli nie sprzyjają elastyczności i 
innowacyjności, zwłaszcza dużych przedsiębiorstw. Rewolucja informatyczna, nowe 
koncepcje zarządzania związane z upowszechnieniem takich metod, jak reengineering 
(przeprojektowanie firmy), benchmarking, outsourcing, TQM, GMP, ISO, umożliwiają 
odejście od standaryzacji w kierunku indywidualizacji. Miejsce mechanicznych, taśmowych, 
standardowych działań zajmują elastyczne formy zarządzania projektami i zespołami 

4.  GLOBALIZACJA A NOWE SPOSOBY WALKI KONKURENCYJNEJ(Rachkouskaya). 
(do sprawdzenia) Globalizacja rozumiana jest jako postępujący proces integrowania się 

krajowych i regionalnych rynków w jeden globalny rynek zbytu. Terminem globalizacji 

gospodarki światowej określa się, więc zarówno proces, jakim jest zwiększanie dynamiki 
międzynarodowych przepływów gospodarczych, jak i główny efekt w postaci wzrostu 
współzależności państw i rynków. Akcentuje się również, nowe jakościowo cechy, takie jak 
istnienie nowych rynków i sposobów ich funkcjonowania (np. całodobowe transakcje 
międzynarodowych rynków finansowych). Efektami takiego procesu jest np. postępujący 
proces podziału pracy, a zatem rosnące przenikanie się i scalania odpowiednich rynków. 
Towarzyszyć temu musi przestrzenna reorganizacja procesów produkcji i dystrybucji, a także 
reorganizacja przy świadczeniu usług. Towarzyszyć temu musi międzynarodowy przepływ 
siły roboczej, kapitału i wiedzy technicznej, a co za tym idzie upodobnianie się standardów 
wytwarzania, stylów konsumpcji oraz odpowiednich norm na całym świecie, coraz bardziej 
zglobalizowanym. Globalizacja powoduje upodobnianie się wzorców konsumpcji (boom na 
zdrową żywność lub upowszechnianie się opakowań z plastiku-degradacja środowiska 
naturalnego) a także pozwala krajom rozwijającym się korzystać z odkryć i innowacji 
dokonanych w krajach rozwiniętych. Globalizacja wpłynęła na wykształcenie się niezwykle 
istotnych członków globalnego rynku jakim są relatywnie młode podmioty- korporacje trans 
narodowe. Istotne w dzisiejszym układzie sił jest również rosnące znaczenie regulacji i 
organizacji międzynarodowych, takich jak MFW i WTO, oraz stały wzrost liczebności, 
aktywności i rangi społecznej organizacji pozarządowych. Stąd też globalizacja na przełomie 
wieku różni się od wcześniejszych form internacjonalizacji gospodarki światowej również 
tym, że zmieniła się rola państwa w kształtowaniu zagranicznych stosunków ekonomicznych, 
na które coraz większy wpływ wywierają inne podmioty gospodarki światowej. Podmiotami 
o największej sile oddziaływania są korporacje trans narodowe. Na 100 największych 
gospodarek świata 52 to korporacje trans narodowe. Niespotykana wcześniej dynamika 
wzrostu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, tj. megafuzje i megaprzejęcia, przyczynia 
się do pogłębienia integracji gospodarki światowej. Głównymi siłami napędowymi 
globalizacji są postęp technologiczny oraz liberalizacja wymiany z zagranicą, która prowadzi 
do pogłębienia międzynarodowego podziału pracy oraz wyższego, acz niekoniecznie 
równomiernego, wzrostu gospodarczego i dobrobytu społeczeństw. Czynniki te 
spowodowały, że poszczególne społeczeństwa są w coraz większym stopniu zależne od siebie 
gospodarczo, co stwarza nie tylko nowe możliwości, ale również wyzwania, w wymiarze 
gospodarczym, społecznym i politycznym. Przemysły wysoko zaawansowanych technologii, 
wykorzystujące osiągnięcia naukowo-badawcze w różnych dziedzinach, odgrywają coraz 
większa role w handlu międzynarodowym. Coraz więcej przedsiębiorstw, opiera swój rozwój 
na współpracy z zagranicą, dostosowując się do nowych reguł konkurencyjności. Zmiany te 
są świadectwem odchodzenia od gospodarki opartej na wykorzystaniu zasobów naturalnych 
do nowej gospodarki, w której eksploatacja zasobów naturalnych nie traci na znaczeniu, ale 
niekiedy nie jest nawet niezbędna do pomnażania bogactwa, będącego przede wszystkim 
funkcją dostępu do wiedzy.  Terminem „nowa gospodarka” określa się gospodarkę opartą na 
wiedzy, w której motorem rozwoju są innowacje i nowoczesna technologia, dla których 
fundamentalne znaczenie ma poziom wykształcenia społeczeństwa. Nowa gospodarka 
zmierza w kierunku wysoce zintegrowanego i powiązanego elektronicznie systemu, 
określanego niekiedy również jako „gospodarka cyfrowa”. Wiedza jest obecnie źródłem 
tworzenia dobrobytu i najważniejszym czynnikiem produkcji, którą cechuje coraz dalej 
posunięta dematerializacja. Wiedza jest też jedynym źródłem długoterminowej i możliwej do 
utrzymania przewagi konkurencyjnej. Czynniki tradycyjne: ziemia i zasoby naturalne, siła 
robocza oraz kapitał, nadal są ważne dla działalności gospodarczej, ale ich znaczenie jest już 
drugorzędne. 

 

5.  KORZYSCI INNOWACJI RYNKOWYCH, KONKURENCJI I WSPOLPRACY 

MIEDZYNARODOWEJ DLA KONSUMENTOW (POZYTYWNE EFEKTY 
ZEWNETRZNE) 

Dostęp i wprowadzanie coraz liczniejszych innowacji ma duży wpływ na konkurencje i współpracę 

międzynarodową  a  także  na  korzyści,  jakie  czerpie  konsument.  Innowacyjne  zachowanie 
pobudziło działalność gospodarczą, na co wskazuje z jednej strony wzmożona konkurencja na 
rynku  ale  także  zwiększenie  współpracy  między  firmami,  całymi  krajami  czy  jednostkami 

gospodarczymi. Większa konkurencja eliminuje najsłabszych uczestników rynku i gwarantuje, 
że konsument otrzyma najlepszy możliwy dostępny produkt bądź usługę. Wzrost konkurencji 
na  rynku  krajowym  istotnie  zmniejsza  negatywne  konsekwencje  możliwości  zachowań 
monopolistycznych  lokalnych  dostawców,  pozytywnie  wpływa  na  zmniejszenie  presji 
inflacyjnej i sprzyja wzmocnieniu siły nabywczej pieniądza. Zarówno konkurencja importu, 
jak i wzrost zagranicznych inwestycji bezpośrednich sprzyja nie tylko napływowi kapitału ale 
też  nowych  technologii  wytwarzania,  technik  zarządzania,  uruchamiania  produkcji  nowych 
wyrobów,  modeli  i  wzorów.  Dodatkowo  sprzyjają  one  poprawie  organizacji,  jakości 
zarządzania  oraz  nadzoru  korporacyjnego.  Konkurencja  napędzana  kolejnymi  innowacjami 
pozwala także na obniżenie kosztów produkcji, transportu, reklamy i wszystkich innych sfer 
związanych z dostarczeniem towarów na rynek, przez co obniża się finalna cena produktów. A 
więc  konkurencja  napędza  innowacje  a  innowacje  napędzają  konkurencję.  Konkurencja 
jednocześnie  wymusza  i  umożliwia  otwarcie  się  organizacji  oraz  uruchamia  proces  stałego 
porównywania  się  i  uczenia  od  najlepszych,  wzbogacania  własnych  umiejętności,  a  także 
poszukiwania lepszych rozwiązań. 

Wytężona    współpraca  jest  spowodowana  coraz  to  nowocześniejszymi  drogami  komunikacji  i 

transportu a także efektywniejszymi sposobami przepływu informacji. Pozwala to na lepszą 
alokację  zasobów  –  operacje  jak  offshoring  czy  outsourcing  pozwalają  na  maksymalizację 
efektywności  między  innymi  produkcji,  co  nie  tylko  wpływa  na  zmniejszenie  kosztów 
operacyjnych  danego  przedsiębiorstwa,  ale  także  wpływa  na  cenę  finalną,  dostępność  i 
podniesienie  standardów produktów  dla  konsumentów.    Innowacje  wpłynęły  także  na  to,  że 
konsumenci  stali  się  bardziej  świadomi  z  powodu  znacznego  zmniejszenia  asymetrii 
informacji,  dzięki  nawiązywaniu  współpracy.  Międzynarodowe  kontakty  między 
przedsiębiorstwami  pozwalają  konsumentom  na  dokładniejsze  zrozumienie  rynku,  dzięki 
większej  przejrzystośi.    Innowacyjna  działalność  spowodowała  także  wzrost  ochrony 
własności. 

 
IV.ZRODLA WARTOSCI I PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ 

1.  (DO SPRAWDZENIA) ZRODLA WARTOSCI : PARADYGMAT 

KLASYCZNY  VERSUS PARADYGMAT WSPOLCZESNY - Ania Jarzembowska 

Ek. klasyczna - społeczny podział pracy, specjalizacja i wymiana podstawowymi źródłami 

bogactwa. Praca, produkcja, a nie wymiana handlowa są źródłem wzrostu i produktywności. 
Aby transakcja kupna-sprzedaży miała miejsce, cena sprzedaży musi być niższa od 
maksymalnej ceny zakupu, jaką jest gotowy zapłacić nabywca. W takich warunkach wymiana 
rynkowa zapewnia korzyść wszytskim uczestnikom. Korzyści ze społecznego podziału pracy 
i dobrowolnej wymiany są niezależne od motywów, jakimi kierują się indywidualni 
przedsiębiorcy 

(Do uzupełnienia) W ekonomii klasycznej cała produkcja opierała się o główne jej czynniki 

(praca, kapitał, ziemia), natomiast jedyna możliwa obniżka kosztów ( a więc również can ) 
musiała wiązać się z obnniżką płac lub zwiększeniem skali produkcji. 

Co ciekawe, niektórzy z ówczesnych ekonomistów ( np. J.S.Mill) byli wręcz przeciwni 

innowacjom technologicznym , jako czynnikom zmniejszającym zapotrzebowanie na ludzka 
pracę, a przez to zwiększającym bezrobocie. 

Wzrastająca w szybkim tempie liczba ludności , wzrost znaczenia pieniądza na arenie 

międzynarodowej i pozyttywna siła w gosp. ( z teorią tą zgadzał się już wcześniej również 
D.Ricardo), któ®a zwiększa moce produkcyjne w gospodarce światowej.  

Współcześnie, podstawowym źródłem wzrostu są innowacje. Paradygmat rozwoju oparty na 

wiedzy, kapitale ludzkim, przedsiębiorczości i konkurencji. Czynnikiem decydującym o 
wzroście gospodarczym są innowacje.Współczesny paradygmat ekonomii źródeł wartości 
upatruje nie tylko  w społecznym podziale pracy, specjalizacji i skali wytwarzania, ale także 
w nauce kapitale ludzkim, przedsiębiorczości, innowacjach rynkowych, technologiach i 
know-how. Wartość zdobywa się na podstawie napływu BIZ i przepływom technologicznym 
(kraje biedniejsze - luka technologiczna). (głównie książka - uwaga! - słowo w słowo) 

 

2.ŁANCUCH WARTOŚĆI MIEDZYNARODOWEJ A ZRÓDŁA PRZEWAGI 

KONKURENCYJNEJ. KLASYCZNA TEORIA KOSZTOW,SPECJALIZACJI I 
SKALI A TEORIE PRZEDSIEBIORCZOSCI, KONKURENCJI I INNOWACJI  

 

3. POZYCJA KONKURENCYJNA,KONKURENCYJNOSC I ZDOLNOSC 

KONKURENCYJNA.UJECIE ROWNOWAGOWE MAKRO I DYNAMICZNE 
MIKRO.(Iryna Piatrouskaya) 

Konkurencja miedzynarodowa odnosi sie nie do systemu i procesu rynkowego, ale do kraju 

i podmiotow prowadzacych dzialalnosc gospodarcza. 

Konkurencyjność to potencjał, możliwości oraz umiejętność danego podmiotu rynkowego do 
sprostania konkurencji, czyli rywalizacji ze strony innych podmiotów działających w tej samej 
branży na rynku. 

Konkurencja jest procesem za pomocą którego uczestnicy rynku dążąc do realizacji swoich 
celów i maksymalizacji swojej satysfakcji próbują przedstawić oferty korzystniejsze od innych 
ofert swoich rywali. Konkurencja występuje zarówno między sprzedawcami jak i nabywcami 
dóbr i usług. Sprzedawcy konkurują o pozyskanie konsumentów podczas gdy nabywcy 
konkurują o ograniczone zasoby na rynku 

Konkurencyjność w sensie mikroekonomicznym analizuje pozycję danego podmiotu - jego 
zasoby, możliwości, szanse i potencjał w stosunku do struktury rynku.Konkurencyjność jest 
właściwością przedsiębiorstwa warunkującą możliwość osiągnięcia przez nie przewagi nad 
podmiotami działającymi w tej samej branży na rynku. Może się ona przejawiać w: 



 

możliwości zaoferowania niższej ceny, wyższej jakości lub innych atrakcyjnych cech 
produktu bardziej korzystnych od rywali; 



 

umiejętności utrzymania i powiększania udziałów w rynku; 



 

zdolności do podnoszenia wewnętrznej efektywności/sprawności funkcjonowania 
przedsiębiorstwa; 



 

zdolności do skutecznego realizowania celów na rynku. 

W teorii makroekonomii funkcjonuje pojęcie konkurencyjności międzynarodowej, która analizę 
przenosi do poziomu ponadnarodowego badając i porównując konkurencyjność gospodarek 
poszczególnych krajów. 

Pozycja konkurencyjna podmiotu jest pojeciem szerszym niz pozycja rynkowa. Ona uwzglednia 
siec powiazan handlowych, uslugowych, technologicznych, finansowych, kapitalowych, w tym 
przynaleznosc do grup kapitalowych badz ugrupowan integracyjnych. Bierze pod uwage takze 
jakosc tych powiazan. Pozycja konkurencyjna odnosi sie nie tylko do osiagnietych wynikow 
sprzedazy, ale takze do potencjalnych przyszlych szans i zagrozen, slabosci i sily 
konkurencyjnej na tle dynamicznie zmieniajacych sie uwarunkowan rynkowych, w tym takze 
finansowych. Uzwglednia wplyw rownowagi ekonomicznej, poziom inflacji, bezrobocia, 
kierunek zmian w rownowadze budzetowej, sytuacje na rachunku biezacym, poziom zadluzenia 
miedzynarodowego, zmiany w sytuacji finansowej netto i rezerw walutowych oraz tendencje 
zmian w kursie walutowym. 

Zdolnosc konkurencyjna jest ocena potencjalu rozwojowego panstwa. Oprocz uwarunkowan 
instytucjonalnych i infrastrukturalnych zalezy ona od czynnikow zwiazanych z 
przedsiebiorczoscia, konkurencja i szeroko rozumianym kapitalem ludzkim. 

 

4.  WPLYW POZIOMU ROZWOJU,AKUMULACJI BOGACTWA,POZIOMU KAPITALU 

LUDZKIEGO I INFRASTRUKTURY ORAZ JAKOSCI INSTYTUCJI NA POZYCJE 
KONKURENCYJNA I ATRAKCYJNOSC INWESTYCYJNA KRAJU  (M.Furman) 

 

Pozycję konkurencyjną kraju można określić relacją obrotów gospodarczych z zagranicą do PKB. 

Im wyższa ta relacja, tym większe znaczenie dla rozwoju ekonomicznego kraju ma wzrost 

konkurencyjności i zdolności konkurencyjnej gospodarki. Opiera ją na obrotach towarowych, 
usługowych, technologicznych, kapitałowych i finansowych. 

Np. Kraje stosunkowo małe pod względem potencjału gospodarczego i wielkości rynku 

krajowego, a zarazem o wysokim poziomie rozwoju są stosunkowo bardziej zaangażowane w 
międzynarodowy podział pracy. Mogą być wyspecjalizowane i osiągać relatywnie większe 
korzyści niż kraje duże. 

Atrakcyjność inwestycyjna kraju dotyczy rynków czynników produkcji i kapitału, pracy, zasobów 

naturalnych oraz zakumulowanej wiedzy. Isotne znaczenie dla atrakcyjności kraju ma zakres 
wolności gospodarczej, prawa własności i ochrony obrotu gospodarczego i finansowego, w 
tym swobody transferu zysków i kapitałów za granicę, prywatyzacji gospodarki, poziomu 
opodatkowania, elastyczności rynku pracy, swobody obrotu handlowego i kapitałowego z 
zagranicą, poziomu kosztów transakcyjnych i ryzyka systemowego. 

Przesłanki dla rozwoju atrakcyjności inwestycyjnej kraju tworzą reformy , zmniejszające poziom 

ryzyka, koszty transakcyjne, podatki, sprzyjające poprawie corporate governance, poprawie 
równowagi ekonomicznej i zwiększeniu dynamiki rozwojowej kraju. Tworzą warunki 
zachęcające od akumulacji i inwestycji oraz powiększania potencjału i zdolności 
konkurencyjnej kraju. 

(Książka) 

 

5.  WARTOSC MIEDZYNARODOWA A RYNEK 

PRZEDSIEBIORCZOSC,KONKURENCJA,INNOWACJE? (M. Furman) 

 

6.  INNOWACJE I USLUGI PROFESONLANA A PRZEWAGA KONKURENCYJNA I 

ZMIANA ZRODEL KORZYSCI  ZE WSPOLPRACY MIEZYNARODOWEJ (Iryna 
Piatrouskaya) 

Firmy tworza swoja przewage poprzez odkrycie nowych rozwiazan technologicznych, 

procesowych i produktowych,marketingowych, dystrybucyjnych, reklamowych, finansowych 
i innowacje zwiazane z systemem wspolpracy z poddostawcami, uslugodawcami. 

Pojawienie sie nowych technologii zwiazanych z elektronika jak i programow operacyjnych, sieci 

internetu,GPS, systemow online, telefonow komorkowych otworzylo nowe mozliowsci przed 
wszystkimi producentami, poddostawcami, uslugodawcami, bankami, inwestorami. 
Innowatorzy zmieniaja przewagi konkurencyjne wowczas, gdy rywale nie dostrzegaja 
korzysci zwiazanych z nowymi rozwiazaniami badz sa zbyt inercyjni, nieelastyczni, 
wyspecjalizowani (wysokie koszty stale) lub z sumy roznych przyczyn. 

 

7.  ATRAKCYJNOSC INWESTYCYJNA KRAJU.CZYNNIKI JA OKRESLAJACE (M. 

Michalak) 

 

Atrakcyjność inwestycyjna kraju jest to ocena potencjału rozwojowego państwa przez 
inwestorów zagranicznych. Przesłanki dla wzrostu atrakcyjności inwestycyjnej kraju tworzą 
reformy, których celem jest zmniejszenie poziomu ryzyka kraju, kosztów transakcyjnych, 
podatków oraz sprzyjają poprawie corporate governance, pokojowi społecznemu i poprawie 
równowagi ekonomicznej. Reformy te tworzą warunki zachęcające do akumulacji inwestycji, 
powiększania potencjału i zdolności konkurencyjnej kraju. Im atrakcyjność inwestycyjna kraju 
jest wyższa, tym kraj ten jest w stanie pozyskać na dogodnych warunkach kapitał, technologie, 
know-how oraz dostęp do powiązań z międzynarodową siecią dystrybucji. 

 

Kraj, który jest atrakcyjny dla inwestorów zagranicznych cechuje się: wysoką jakością instytucji, 
szerokim zakresem wolności gospodarczej, dostępnością kapitału, niskimi podatkami, względnie 
niskimi jednostkowymi kosztami pracy, wysokim poziomem kapitału ludzkiego, stabilnością 
ekonomiczną i polityczną, dynamicznym rynkiem wewnętrznym, silną walutą oraz nowoczesną 
infrastrukturą rynkową. 

 

(Uzupełnienie) 

Atrakcyjność inwestycyjna kraju ściśle łączy się z pojęciem konkurencyjności międzynarodowej: 



 

rentowność; 



 

perspektywy rozwoju kraju; 



 

stabilność systemu; 



 

równowaga makroekonomiczna; 



 

jakość instytucji; 



 

poziom fiskalizmu; 



 

jakość, potencjalna wydajność i koszt pracy; 



 

ochrona wierzycieli i inwestorów; 



 

poziom ryzyka inwestycyjnego.  

 
Pozycja kraju zależy od realizowanej polityki gospodarczej, uwzględniającej tak wymogi szeroko 
pojmowanej równowagi, jak i promocji wzrostu oraz rozwoju. Związana jest też nie tylko z wąsko 
interpretowanymi wynikami ekonomicznymi, ale i z uwarunkowaniami o charakterze 
instytucjonalnym (polityka handlu zagranicznego, równowagi budżetowej, struktura wydatków 
publicznych, ale również i elastyczność rynku pracy, rozwój infrastruktury oraz kształcenie kadr.) 
Przewaga konkurencyjna kraju może mieć swoje źródło w:  względnie niższych kosztach,  względnie 
wyższej innowacyjności i elastyczności gospodarki,  dywersyfikacji oraz indywidualizacji produktów 
i usług,  synergii zewnętrznych związanych z przynależnością państwa do ugrupowań integracyjnych 
 
W nawiązaniu do rankingów np. Global Competetiveness Report, World Competetiveness Yearbook 
stwierdzić można, że czynnikami determinującymi międzynarodową konkurencyjność gospodarki są 
między innymi:  zasoby, mobilność i efektywność kapitału ludzkiego,  innowacyjność 
gospodarki,  zasoby i efektywność kapitału rzeczowego,  poziom techniczny gospodarki,  sprawność 
mechanizmu konkurencji,  sprawność polityki gospodarczej,  stan infrastruktury,  zasoby naturalne i 
efektywność ich wykorzystania 
 

8.  POZIOM ROZWOJU ,STRUKTURA EKONOMICZNA A ZROZNICOWANIE ZRODEL 

PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ KRAJU.AKAMATSU,VERNON I GCR 

9.  MIEDZYNARODOWY LANCUCH WARTOSCI RYNKOWEJ . ZNACZENIE 

CZYNNIKOW POZAPRODUKCYJNYCH ? (Iryna Piatrouskaya) 
 Łańcuch wartości jest łańcuchem działań prowadzącym do wartości końcowej produktu 
firmy. Wartość dodana, lub dochód, określana jest przychodami ze sprzedaży (sprzedane 
jednostki pomnożone przez ich cenę) minus koszty całkowite (koszty zmienne, takie jak 
materiały, płace itp. plus koszty stałe środków trwałych, czynsze itp.).We wspolpracy 
miedzynarodowej lancuch wartosci obejmuje calosc powiazan,ktore ksztaltuja wartosc oferty 
rynkowej.Wybor i warunki wspolpracy wszystkich uczestniczacychw procesie budowy 
wartosci i przewagi konkurencyjnej firm maja zasadnicze znaczenie dla konkurencyjnosci 
produktu finalnego. Konkurencyjnosc podazy w coraz wiekszym stopniu zalezy od stopnia 
przetworzenia, jakosci, innowacyjnosci, marki, etc. Wartosc dla klienta ma charakter 
subiektywny. To nie tylko funkcjonalnosc, dostosowanie do preferencji uzytkownika, ale 
wygoda, estetyka trwalosc,dostepnosc, aftersales service,sposob uzytkowania, zalety 
oczywiste i ukryte, dodatkowe, latwosc uzytkowania, brak ujemnych cech.Wartosc jest 
zmienna w czasie. 

WYKLAD V. KAPITAL LUDZKI,  INNOWACJE  RYNKOWE ,MIEDZYNARODOWY 
TRANSFER I PRAWA WLASNOSCI INTELEKTUALNEJ 

1.  GLOBALIZACJA A PROBLEM IPP. TRIPS. REWOLUCJA ICT A NIEPOWODZENIE 

RUNDY DOHA I AMERYKANSKIEJ PROPOZYCJI ACTA (Skraiński) 

Prawa własności intelektualnej – związane z działalnością twórczą w przemyśle, nauce, sztuce, 
działalności intelektualnej. Historycznie związane z produkcją i obrotem towarowym. Obecnie – 
oddzielenie prawa towarowego i intelektualnego. IPR zapewnia ochronę własności intelektualnej i 
zachęca przedsiębiorców do działań kreatywnych i wykorzystywania ich w działalności. Dzięki IPR 
możliwe jest powstanie innowacji, które są siłą napędową obecnej gospodarki. Zaznaczyć trzeba, że 

społeczne korzyści z globalnego wykorzystania innowacji są o wiele większe niż pojedyncze 
korzyści wynalazców czy innowatorów. 
—  IPR obejmuje oprócz patentów i polityki licencyjnej : 

—  Prawa wykonawców utworow, producentow nagran i nadawcow 
—  Znaki handlowe,geograficzna identyfikacje i kwestie pochodzenia towarów,usług,wzory przemyslowe, 

patenty w tym dotyczące nowych roślin ,układ obwodow salonych,sekrety handlowe i wyniki 
testow 

—  Prawa do kopiowania,wydawania,sprzedaży kopii 

KONWENCJE IPR 
—  Rzym 1961 
—  Paryz  1967 
—  Berne 1971 
—  Marakesh 1994  WTO i TRIPS 

—  Od momentu przyjęcia tych konwencji minęło już sporo czasu – pojawiły się nowe technologie, rynki 

produkty – potrzeba dostosowania IPR – pojawiają się ,,konwencje internetowe” 

POROZUMIENIE TRIPS 1994 
—  OKRESLA MINIMALNE STANDARDY OCHRONY PRAW WLASNOSCI 

INTELEKTUALNEJ  WE WSZYSTKICH KRAJACH CZLONKOWSKICH WTO 
OBEJMUJE PODSTAWOWE ZASADY TAKIE JAK PRZEJRZYSTOSC ,BRAK 
DYSKRYMINACJI ,PROCEDURY I SRODKI ZARADCZE AKCEPTOWANE PRZEZ 
WSZYSTKIE KRAJE CZLONKOWSKIE WTO  

—  TRIPS  ZMNIEJSZYL LUKE W OCHRONIE IPR. W SPORACH NAD IPR 
—  TRIPS ZAPEWNIA SYSTEM ICH ROZSTRZYGANIA W RAMACH WTO 
—  TRIPS WDRAZA PODSTAWOWE REGULY KONKURENCJI ODNSZACE SIĘ DO IPR 
TRIPS NIE JEST ROZWIAZANIEM POWSZECHNYM W PELNI REGULUJACYM 
PROBLEM IPR W OBROCIE MIEDZYNARODOWYM 
W art. 40 porozumienia TRIPS zapisano, ze niektóre praktyki licencjonowane lub warunki praw 

własności intelektualnej mogą wywołać szkodliwe skutki dla handlu międzynarodowego, 
utrudniać transfer i rozpowszechnianie technologii. Państwom członkowskim WTO 
zezwolono na wymienienie w ich ustawodawstwie praktyk, które uważają za nadużycie 
ochrony praw własności intelektualnej.Daje to możliwość zastosowania ustaw 
antykorupcyjnych. Państwa mają prawo do zakupy markowych i opatentowanych produktów 
gdziekolwiek chcą. 

RUNDA DOHA (od 2001 roku) 
—  PRZEDMIOTEM POROZUMIENIA MA BYĆ  ZWIEKSZENIE TRANSFERU 

TECHNOLOGII (ART.37) 

—  NOWE ZASADY HANDLOWE I OKRESLAJACE ZASADY KONKURENCJI DLA IPR 

MAJA NA CELU ZWIEKSZENIE LADU ,PRZEWIDYWALNOSCI,ROZSTRZYGANIU 
SPOROW,ZMNIEJSZENIA RYZYKA W SPOSÓB BADZIEJ SYSTEMATYCZNY 

—  RUNDA DOHA PODJELA W RAMACH WIELOSTRONNYCH NEGOCJACJI 

PROBE  ZREFORMOWANIA SWIATOWEGO HANDLU W TYM W SZCZEGOLNOSCI 
W ODNIESIENIU DO IPR 

—  ISTOTNYM ELEMENTEM NEGOCJACJI JEST PRZESTRZEGANIE ZASAD 

KONKURENCJI 

—  ZASADY TE ODNOSZA SIĘ CO ISTOTNE NIE TYLKO DO OBROTU 

MIEDZYNARODOWEGO ALE TAKŻE ROWNOSCI SZANS KONKURENCYJNYCH 
MIEDZY KRAJOWYMI PRODUCENTAMI A IMPORTEM 

REWOLUCJA ICT A OCHRONA PRAW WLASNOSCI AUTORSKIEJ NIE 

ZWIAZANEJ Z PRODUKCJA I TRADYCYJNYMI USLUGAMI 

·         Innowacje są podstawą amerykańskiego i unijnego wzrostu konkurencyjności 
·         Ochrona IPR ma kluczowe znaczenie dla UE i USA. Domagają się również ochrony znaków 

towarowych dla odróżeniania od towarów i usług od nieuczciwych konkurentów 

·         Rewolucja ICT – nowym przedmiotem sporów stały się prawa autorskie związane z produkcją i 

rozpowszechnianiem produktów i usług cyfrowych 

—  USA I UNIA EUROPEJSKA SPRZECIWIAJA SIĘ USTANOWIENIU 

MIEDZYNARODOWYCH ZASAD OKRESLAJACYCH DZIALANIA 
ANTYKONKURENCYJNE 

—  STANOWISKO TO JEST SPRZECZNE Z ZASADAMI WOLNOSCI HANDLU 

MIEDZYNARODOWEGO I GODZI W INTERESY KRAJOW ROZWIJAJCYCH SIĘ 

—   POLUBOWNE ROZWIAZANIE TO AKCEPTACJA PRZEZ USA I UE 

POWSZECHNOSCI TYCH ZASAD BEZ WYJATKOW JAKIE FORSUJA STANY 
ZJEDNOCZONE 

ACTA ( Umowa handlowa dotycząca zwalczania obrotu towarami podrabianymi) 
Porozumienie wielostronne, mające ustalić międzynarodowe standardy w walce z naruszeniami 

własności intelektualnej. Przedmiotem regulacji są kwestie obrotu podrabianymi dobrami, 
zasady handlu lekami generycznymi oraz problem rozpowszechniania dzieł prawnie 
chronionych poprzez Internet (tzw. piractwo medialne). 

2012- PE odrzuca ACTA 

 

2.  WPLYW WZROSTU OCHRONY PRAWNEJ WLASNOSCI INTELEKTUALNEJ  NA 

ROZWOJ WSPOLPRACY I KONKURENCJE MIEDZYNARODOWA 

 

Prawo własności intelektualnej (prawo na dobrach niematerialnych) jest terminem obejmującym 

elementy różnych działów prawa, regulujące zasady korzystania z tzw. własności 
intelektualnej. W różnych jurysdykcjach termin ten rozumiany jest mniej lub bardziej 
szeroko, w Polsce najczęściej do praw własności intelektualnej zalicza się regulacje 
dotyczące praw autorskich (w ramach prawa cywilnego) oraz patentów i znaków towarowych 
(w ramach prawa własności przemysłowej). W niektórych krajach do praw własności 
intelektualnej zaliczane są także tajemnice handlowe. Prawo chroniące własność 
intelektualną, a więc patenty mają zapewnić bodziec do innowacji. W skali międzynarodowej 
zawarte już zostały porozumienia np. kontrowersyjne porozumienie handlowe z 1994r. w 
Maroku, o nazwie Trias, mające na celu respektowanie praw własności intelektualnej, praw 
autorskich i patentów przez wszystkich uczestników gospodarki światowej. Prawo do 
własności odgrywa dużą rolę w stymulowaniu innowacji, jednak należy pamiętać, że daje ono 
wynalazcy wynalazku, zazwyczaj zezwala innym na korzystanie ze swojego pomysłu za 
opłatą, nikt inny nie może z nich korzystać bez zezwolenia właściciela, nawet jeśli sam „na 
nowo” odkryje to samo. Prawo własności intelektualnej w rzeczywistości daje wynalazcy 
monopol, a jak mówią ekonomiści wiedza powinna być dobrem publicznym. Często 
problemem jest jednak określenie co w rzeczywistości jest wynalazkiem, czy takiego 
rozwiązania nie używają np. ludy Afryki czy ameryki południowej. Problem polega na tym, 
że ponieważ patenty przeszkadzają w rozpowszechnianiu i użytkowaniu wiedzy, skutkiem 
tego jest osłabienie badań rozwojowych, czyli powstawanie innowacji na bazie 
wcześniejszych innowacji. A ponieważ niemal wszystkie innowacje opierają się na 
wcześniejszych innowacjach może dochodzić do spowolnienia ogólnego postępu. Istotnym 
dla efektywnego rozwoju ochrony praw własności intelektualnej (wg. Stiglitza) byłoby np. 
ograniczenie okresu ważności patentu oraz ujawnienie szczegółów na których inni mogliby 
budować swoje pomysły bez łamania praw autorskich a co w rezultacie ograniczyłoby 
wykorzystywanie patentów jako siły monopolowej. Często bowiem patenty przyznane np. na 
niektóre leki, lub rozwiązania farmaceutyczne powodują że firmy farmaceutyczne dostają 
monopol na ich produkcję, ceny leków rosną, stają się dostępne wyłącznie dla bogatych, a 
przez co ludzie np. w krajach rozwijających się (Afryka) umierają bo nie stać ich na leki. 
Istotne jest zdanie sobie sprawy z faktu, że system ochrony praw własności intelektualnej na 
dobrą sprawę sprzyja wyłącznie państwom wysoko rozwiniętym, a zamyka drogę rozwoju 
krajom rozwijającym się. Wiadomo bowiem, że różnice pomiędzy tymi grupami kraju nie 
leżą wyłącznie w poziomie rozwoju ale również i przede wszystkim w różnicy i luce wiedzy 
jaka się między nimi wykształciła. Taki stystem ochrony prawa własności intelektualnej tylko 
zwiększa tę przepaść. 

 

3.  KAPITAL LUDZKI ,STOSUNKI PRACY,SYSTEM UBEZPIECZEN SPOLECZNYCH A 

KONKURENCYJNOSC MIEDZYNARODOWA GOSPODAREK do sprawdzenia 
(Pihotskaya) 

 

     W warunkach postępującej globalizacji gospodarki światowej coraz większego znaczenia w 

skali poszczególnych gospodarek narodowych nabierają pojęcia konkurencyjności oraz 
konkurencyjności międzynarodowej, czyli konkurencyjności zewnętrznej. Pojęcia te nie są 
rozumiane jednoznacznie. Zgodnie z definicją przyjętą przez OECD, pojęcie 
konkurencyjności oznacza stopień, w jakim dany kraj może w warunkach wolnego rynku 
produkować towary i usługi spełniające wymogi rynku międzynarodowego i jednocześnie 
utrzymać oraz zwiększyć realne dochody ludności w długim okresie.1 Inna definicja głosi, że 
konkurencyjność międzynarodowa to zdolność kraju do tworzenia wartości dodanej i 
podnoszenia w ten sposób bogactwa narodowego (przez odpowiednie zarządzanie zasobami i 
procesami oraz atrakcyjnością i agresywnością, uwzględniające wymiar globalny i lokalny, a 
także przez integrowanie tych elementów w jednolity, spójny model ekonomiczny i 
społeczny). Według J. Bossaka z kolei, „gospodarka konkurencyjna to taka, która w długim 
okresie, na tle innych krajów osiąga wyższą dynamikę wzrostu gospodarczego i poziomu 
zatrudnienia oraz zwiększa poziom życia swoich obywateli szybciej niż inne kraje”. 
Wspomniany autor zauważa, że konkurencyjność gospodarki to, poza sprawnością i 
równowagą makroekonomiczną, również przedsiębiorczość, innowacyjność, akumulacja, 
inwestycje i sprawność alokacyjna rynku czynników produkcji. 

     Systemy kapitałowe są znane już od XVI wieku, gdy były stosowane w różnego rodzaju 

cechach i stowarzyszeniach branżowych. W wielu krajach europejskich już od XVII wieku 
stosowano lokaty bankowe jako formę zabezpieczenia przyszłości niepełnoletnich dzieci lub 
osób w podeszłym wieku. Obecnie do ich obsługi są wykorzystywane głównie fundusze 
oparte o bezpieczne instrumenty inwestycyjne. Podstawą systemu redystrybutywnego jest 
tzw. umowa międzypokoleniowa, czyli założenie że młodsze pokolenia będą finansować 
emerytury starszych. Podstawowym założeniem wydolności takiej umowy jest przyrost 
rzeczywisty liczby ludności przynajmniej na poziomie gwarantującym stałą liczbę populacji. 
Z tego powodu systemy redystrybutywne są wrażliwe na długotrwałe trendy demograficzne . 
Ze względu na stałość gwarantowanej wysokości świadczeń emerytalnych przy zmiennych 
wpływach, systemy redystrybutywne są wrażliwe na chwilowe zachwiania koniunktury 
gospodarczej. Zwolennicy systemu redystrybutywnego wskazują, że realizuje on cele 
solidarności społecznej, wyrównywania różnic społecznych oraz zapewnia ciągłość systemu 
emerytalnego dla grup, które nie zgromadziłyby kapitału emerytalnego w wyniku wahań 
koniunktury gospodarczej lub innych wydarzeń losowych (np. wojen). 

     Jakość kapitału ludzkiego jest pochodną inwestycji w jego rozwój, które to inwestycje 

odzwierciedla wysokość nakładów na system edukacji narodowej, naukę i ochronę zdrowia. 
W Polsce sytuacja w tym zakresie nie jest, niestety, optymistyczna. Począwszy od lat 
siedemdziesiątych, intensywność nakładów na kształcenie (ich udział w dochodzie 
narodowym), przy uwzględnieniu różnic w strukturze demograficznej ludności, była w Polsce 
dwukrotnie niższa od cechującej państwa europejskie, intensywność nakładów na naukę – 
dwu – trzykrotnie niższa od występującej w krajach europejskich (wliczając w to byłe kraje 
komunistyczne), a wskaźniki liczebności zatrudnionych przy pracach badawczo – 
rozwojowych i wdrożeniowych były i są w Polsce od trzech do ośmiu razy niższe od 
występujących w rozwiniętych i nowo – rozwijających się krajach świata.43 Udział 
wydatków na edukację w PKB w Polsce i wybranych krajach OECD w 2001 roku 

     O konkurencyjności gospodarki decyduje zdolność do szybkiego wprowadzania 

nowoczesnych rozwiązań technologicznych, technicznych, menedżerskich i organizacyjnych 
oraz przekształcenia ich w sukces komercyjny. W rankingu konkurencyjności krajów 
najczęściej brane są pod uwagę, zgodnie z World Economic Forum (WEF 1994)6 , takie 
czynniki jak: zasoby ludzkie – np. kwalifikacje siły roboczej, motywacja do pracy, stosunki 
pracy, struktura wiekowa, nakłady na naukę . 

 

4.  UWARUNKOWANIA INNOWACYJNOSCI I KOMERCJALIZACJI INNOWACJI  

Rolą przedsiębiorcy jest nie tylyko zaspokojenie ujawnionego popytu, lecz także podjęcie 

produkcji nowych, innowacyjnych produktów.  Wynalazki w sferze nauk podstawowych 
pozwalają niekiedy dokonać  przełomowych nieprzewidywalnych zmian. Innowacje 
dynamizują i poszerzają rynek, konkurencja nowością zapewnia przedsiębiorcy przewagę, 
która w przypadku powodzenia zapewnia mu mozliwość osiągnięcia zysku nadzwyczajnego. 
Z natury rzeczy działalność innowacyjna związana jest z podwyższonym poziomem 
niepewności i ryzykiem. Przy wysokim poziomie niepewności brak jest informacji 
niezbędnych dla podjęcia przez przedsiębiorce decyzji o wdrażaniu innowacji. (Internet nie 
powstał jakos przedsięwzięcie komercyjne, badania w tym zakresie sfinansował Departament 
obrony USA, a nie przedsiębiorcy prywatni, motywem podjęcia tych badań były nie względy 
ekonomiczne a związane z systemami obronnymi.) fakt ten potwierdza, że wiele 
przełomowych osiągnieć innowacyjnych/technologicznych wiązało się z innymi względami 
niż rynkowe. Decydowały o tym względy naukowe, wojskowe, zdrowotne, społeczne czy 
polityczne. Społeczne korzyści innowacji przewyższają te uzyskane przez przedsiębiorców -> 
silniki elektryczne, telefon, antybiotyki. W długiej perspektywie bezpośrednia i pośrednia 
wartość społeczna wynalazków jest postępem ekonomicznym. Rząd ogdrywa też rolę w 
uchwalaniu i wdrażaniu zasad prawnych. Obejmuja one ochronę własności intelektualnej ale 
także dopuszczają i określają zasady obrotu produktami innowacyjnymi. CZYNNIKI 
WSPIERAJACE INNOWACJE: 

ZEWNETRZNE CZYNNIKI WSPIERAJACE INNOWACYJNOSC PRZEDSIEBIORSTW 
KAPITAL LUDZKI JEGO JAKOSC I DOSTSPNOSC 
DOSTEP DO FINANSOWANIA I RZADOWA POMOC DLA DZIALANOSCI 

INNOWACYJNEJ 

PANSTWOWE PROGRAMY BADAN I WYDATKI NA R&D 
DOSTEPNSC VENTURE CAPITAL 
NAPLYW FDI 
Komercjalizacja innowacji jest przedsiewzięciem (venture), realizacja projektu o potencjalnie 

wysokiej rentowności, ale też o wysokim ryzyku. Inwestycje te dotyczna min. Firm 
technologicznych zajmujacych się wprowadzanie na rynek nowych produktów i technologii 
bazujących na przełomowych osiągnięciach w elektronice, medycynie, przetwarzaniu danych, 
telekomunikacji. 

 

5.  TRIPS A NIEPOWODZENIA RUNDY DOHA .MOZLIWE OPCJE  
6.  INNOWACJE RYNKOWE A WZROST I ZMIANY STRUKTURY POPYTU 

RYNKOWEGO I MIEDZYNARODOWE OBROTY HANDLOWE 

WYKLAD VI.PROBLEMY FINANSOWE KRAJU A PROGRAMY DOSTOSOWAWCZE 
 

1.  ROWNOWAGA PŁATNICZA POZORNA I RZECZYWISTA .UJECIE STATYCZNE I 

DYNAMICZNE (Wojciech Kozak) 

 

Równowaga pozorna ma miejsce wtedy, gdy równowaga transakcji autonomicznych danego 

kraju jest osiągana wskutek wprowadzenia rygorystycznych ograniczeń ilościowych, dewizowych, czy 
też  szeregu  innych  restrykcyjnych  środków  polityki  ekonomicznej,  podjętych  przez  rząd  w  celu 
ograniczenia  popytu  na  import.  W  takiej  sytuacji  równowaga  bilansu  płatniczego  ma  właściwie 
charakter formalny; nie miałaby miejsca, gdyby tych nadzwyczajnych środków nie podjęto. Natomiast 
równowaga  rzeczywista ma  miejsce  wówczas,  gdy  stan  równowagi  transakcji autonomicznych jest 
osiągany bez stosowania tego typu ograniczeń. Zatem równowaga rzeczywista występuje wtedy, gdy 
należności i zobowiązania handlowe są podejmowane bez ograniczeń i nie towarzyszą im przez dłuższy 
czas nadwyżka ani deficyt należności i zobowiązań 
 

Bilans płatniczy jest zrównoważony, gdy nie występują transakcje wyrównawcze, czyli takie 

których  celem  jest  zrównoważenie  bilansu  płatniczego  (np.  zmiany  stanu  oficjalnych  rezerw 
państwowych).  Z  równowagą  bilansu  płatniczego  mamy  do  czynienia  również,  gdy  transakcje 
autonomiczne  (podejmowane  wyłącznie  z  chęci  osiągnięcia  zysk,  niezależnie  od  sytuacji  w  bilansie 
płatniczym) równoważą się. 

Równowaga  w  krótkim  okresie  -  w  krótkim  okresie  bilans  na  ogół  jest  niezrównoważony, 

ponieważ  proces  gospodarowania  jest  ciągły  i  czas  jego  trwania  nie  pokrywa  się  z  okresem 
obrachunkowym. 

Równowaga  w  długim  okresie:  deficyty  i  nadwyżki  bilansu płatniczego  w  kolejnych  latach 

mogą się w sumie równoważyć i dlatego w dłuższym okresie bilans płatniczy może być zrównoważony. 

Trwała równowaga bilansu płatniczego - ma miejsce wtedy, gdy bilans płatniczy w kolejnych 

latach jest zrównoważony lub gdy w następujących po sobie latach deficyty i nadwyżki kompensują 
się. 
 

2.  WASHINGTON CONSENSUS.EWOLUCJA POLITYKI IMF I BANKU 

SWIATOWEGO.KIERUNKI ZMIAN (Gocławska) 

(źródła: Internet, slajdy, książka)   
WASHINGTON CONSENSUS/ KONSENSUS WASZYNGTOŃSKI: 
- 1989 r. 
- dokument, podstawa poprawnie prowadzonej i zalecanej polityki gospodarczej USA 
- przedstawiony przez ekonomistę Johna Williamsona 
-  obecnie  kanon  polityki  gospodarczej  Międzynarodowego  Funduszu  Walutowego  i  Banku 

Światowego 

-  początkowo  opracowany  dla  krajów  Ameryki  Łacińskiej,  później  rozciągnięty  na  inne  kraje 

mające  trudności  gospodarcze  lub  przechodzące  transformację  systemową  (Polska  również 
korzystała z jego założeń podczas opracowywania planu Balcerowicza) 

- zgodny z Paktem Stabilności i Rozwoju z 1997 r. 
- wydarzenia, które doprowadziły do podpisania Konsensusu Waszyngtońskiego: 
Tendencje w gospodarce: zmierzch keynesizmu: 
—  Upadek systemu z Bretton Woods i związana z tym zmiana zasad polityki kursowej 
—  Krytyka keynesizmu 
—  Kryzys energetyczny i stagflacja 
—  Raporty dla klubu rzymskiego 
—  Koncepcje nowego międzynarodowego ładu gospodarczego 
—  Neoliberalizm 
—  Reformy M. Thatcher i R. Reagana 
Kryzys naftowy i zadłużeniowy: 

—  Kryzys energetyczny 
—  Petrodolary 
—  Rozwój międzynarodowych rynków finansowych 
—  Wzrost pomocy dla KRS 
—  Stagflacja 
—  Drugi kryzys energetyczny 
—    Kryzys  zadłużeniowy  –  wzrost  znaczenia  międzynarodowego  zadłużenia  państw  w  powiązaniu  ze 

wzrostem ich zadłużenia publicznego 

Kryzys zadłużeniowy 1980/81 i jego reperkusje : 
—  Drugi kryzys  naftowy 
—  Niewypłacalność Meksyku, Boliwii i innych krajów Ameryki Łacińskiej 
—  Amerykańskie programy pomocowe 
—    Plan  Bakera  1985  -  plan  przeciwdziałania  trwającemu  kryzysowi  związanemu  z  ogromnym 

zadłużeniem  państw  rozwijających  się,  przedstawiony  przez  sekretarza skarbu USA  Jamesa 
Bakera  na  spotkaniu  MFW  i  BŚ  w  Seulu.  Plan  zakładał  zwiększenie  finansowania  dla  15 
najbardziej  zadłużonych  państw  przez  instytucje  międzynarodowe  oraz  banki  komercyjne 
państw uprzemysłowionych - Bank Światowy i Międzyamerykański Bank Rozwoju (IADB) 
miały wyasygnować 9 miliardów dolarów, a banki prywatne - 20 miliardów dolarów w ciągu 
3  lat.  W  zamian  zadłużone  państwa  miały  kontynuować  procesy  reform  gospodarczych  w 
duchu wolnorynkowym: prywatyzację, deregulację gospodarki, usuwanie barier dla handlu i 
inwestycji,  promocję  oszczędności  wewnętrznych.  Zasadniczy  problem  planu  Bakera:  brak 
gwarancji  dla  kredytów  prywatnych  i  wynikająca  z  tego  niechęć  banków  komercyjnych  do 
udzielania pożyczek najbiedniejszym dłużnikom. 

—  Debt to equity swaps – transakcja, w której zobowiązania (długi) spółki lub osoby fizycznej są 

wymieniane na coś wartościowego (kapitał własny) 

—    Program  Bradyego  -  kolejny  amerykański  plan  walki  z  kryzysem  zadłużeniowym  – 

układ    oddłużeniowy,  stworzony  przez  amerykańskiego  sekretarza  skarbu  Nicholasa  F. 
Brady'ego, powoływany, aby uniknąć repudiacji (sytuacja, gdy władze publiczne spontanicznie 
i jednostronnie deklarują odmowę honorowania długów spowodowaną niewypłacalnością co 
do całości lub części zobowiązań, bez konsultowania tego z wierzycielami, czyli uznanie długu 
za niebyt) ogłaszanej przez zadłużone państwa. Program ten zakłada kilka propozycji pomocy 
krajom  zadłużonym  i  wierzycielom.  Dla  pierwszej  grupy  oferuje  się  udzielanie  nowych 
kredytów,  wydłużenie  okresu  w  którym  mogą  one  spłacać  zadłużenie,  obniżenie  stóp 
procentowych i zmniejszenie na bazie umorzenia część sumy z istniejącego długu. Wszystkie 
te  operacje  mogą  zaistnieć  najczęściej  za  pośrednictwem  MFW  i  BŚ.  Pomoc  z  ich  strony 
realizuje się w postaci umorzenia części długu (stosuje się obligacje Brady’ego, pozostałą część 
długu zamienia się w obligacje, które mogą być obiektem spekulacji na rynku wtórnym). 

—  Programy reform J. Williamsona i J. Sachsa 
—  MFW structural adjustement facility 
—  Washington consensus 
- założenia: 
—  Dyscyplina finansów  publicznych 
—  Reforma podatkowa 
—  Realne stopy procentowe 
—  Liberalizacja handlu zagranicznego i FDI 
—  Konkurencyjny kurs walutowy (dewaluacja) 
—  Demonopolizacja 
—  Prywatyzacja 
—  Deregulacja 
—  Ochrona praw własności 
—  Liberalizacja systemu finansowego 
-  działalność  MFW  i  BŚ  przyczyniła  się  do  liberalizacji  międzynarodowej  wymiany  handlowej, 

finansowej, kapitałowej, technologicznej, usługowej oraz stabilizacji warunków ich rozwoju 
(sprzyjało  temu  integracja  regionalna  oraz  wprowadzenie  do  obrotu  międzynarodowego 
szeregu  zasad,  reguł,  procedur  zwiększających  przejrzystość  i  przewidywalność  oraz 
wyrównujących warunki konkurencji) 

-  MFW  i  BŚ  zwiększyły  swoje  zaangażowanie  merytoryczne  i  finansowe  związanie  z 

dostosowaniami strukturalnymi (structural adjustments) 

- krytyka Konsensusu Waszyngtońskiego: 

·                Transformacja    w  Europie  Środkowej  i  Wschodniej  a  MFW  Washington  consensus  – 

ogłoszenie  przez  Williamsona  konsensusu  zbiegło  się  w  czasie  z  rozpadem  systemu 
komunistycznego i pierwszymi próbami reform gospodarek postkomunistycznych (np. Polska 
korzystała z jego założeń podczas opracowywania planu Balcerowicza); na polu prywatyzacji 
–  systemy  zabezpieczeń  socjalnych  były  zbyt  mało  sprawne  w  kontekście  wprowadzanych 
zmian, co w efekcie przyczyniało się do niszczenia miejsc pracy a nie tworzenia nowych 

—  Rosja a Washington consensus – często się twierdzi, że w Rosji szybko wprowadzono reformy 

gospodarcze,  jednakże  równie  szybko  wycofywano  się  z  nich;  przy  akceptacji  programów 
reform i udzielaniu pożyczek cele polityczne brały górę nad ekonomicznymi 

—  Brazylia, Chiny i Indie a Washington consensus – Chiny: reformy chińskie daleko odbiegały od 

postulatów spisanych przez Williamsona, a w okresie od 1989 r. do 2002 r. gospodarka chińska 
rozwinęła się ponad dwukrotnie 

—  Kryzys azjatycki i Washington consesnus 
—    Krytyka  J.  Stiglitza  a  zmiana  polityki  –  Stiglitz  wypowiadał  się  w  kwestii  Konsensusu 

Waszyngtońskiego  w  szczególności  w  kontekście  regionu  Europy  Środkowo-Wschodniej 
(państwa  postsocjalistyczne)  oraz  Azji  (Chiny).  W  większości  przypadków  założenia 
waszyngtońskie  miały  być  implementowane  w  państwach  rozwijających  się  –  w  praktyce 
okazało  się,  że  wiele  z  nich  było  niewystarczająco  przygotowanych  pod  względem 
gospodarczym  na  przyjęcie  postulatów  Konsensusu  oraz  tempa  ich  wprowadzania  (wiele 

słabszych gospodarek rozwijających się liberalizowało swoje systemy finansowe, posiadając 
jednocześnie  niedojrzałe  systemy  bankowe  oraz  regulacje  związane  z  przepływami 
finansowymi). Wg Stiglitza Konsensus okazał się dokumentem wyrażającym interesy przede 
wszystkim MFW, BŚ, WTO i Ministerstwa Skarbu USA 

—  Od makrodostosowania do reform instytucjonalnych - polityka zaproponowana przez Konsensus 

nie  była  do  końca  kompletna;  liberalizacja  handlu,  prywatyzacja,  makroekonomiczna 
stabilizacja oraz niska inflacja to nie wszystko, aby osiągnąć sukces. Nie można zapominać o 
bardzo  istotnych  regulacjach  prawnych,  polityce  konkurencyjności,  polityce  wspomagania 
rozwoju technologii i ogólnej przejrzystości rynków. Szybki wzrost PKB per capita nie jest 
rozwiązaniem  problemów  gospodarczych.  Należy  uwzględniać  także  szeroko  rozumiany 
rozwój  demokracji  i  trwały,  zrównoważony  rozwój  państwa  oraz  infrastruktury 
instytucjonalnej. 

—  Doing business Banku Światowego 

 

3.  MODEL ROWNOWAGI ZEWNETRZNEJ I WEWNETRZNEJ  MUNDELLA FLEMINGA 

A REFORMY INSTYTUCJONALNE 

Inaczej diagram Swana. Jest to pierwotnie model z założenia statyczny Stworzony do analizy dwóch 
rodzajów polityk – tej wpływającą na krajową konsumpcję oraz tej odziaływującej na kurs walutowy. 
Wykres: oś pozioma konsumpcja, oś pionowa – kurs walutowy. Dwie krzywe – równowagi 
wewnętrznej i zewnętrznej. Krzywa równowagi wewnętrznej wyznacza takie kombinacje kursu 
walutowego i konsumpcji(wydatków), że występuje równowaga wewnętrzna – brak inflacji i 
bezrobocia. Poniżej krzywej bezrobocie, powyżej inflacja. Analogiczne, krzywa równowagi 
zewnętrznej oznacza takie kombinacje, gdzie osiągana jest równowaga zewnętrzna – bilans płatniczy 
zbilansowany. Poniżej deficyt, powyżej krzywej – nadwyżka. Możemy rozszerzyć powyższy model o 
czynniki dynamiczne – wtedy przesunięcia krzywych. Zmiany dochodu, wydatków – przesunięcia 
krzywej równowagi wewnętrznej. Import kapitału,technologii, know-how, wzrost akumulacji, 
demopolizacjia, prywatyzacja,deregulacja, konkurencja – przesunięcia krzywej równowagi 
zewnętrznej. W rezultacie, nowy punkt równowagi - na prawo od poprzedniego. 
 

4.  PROCES DOSTOSOWACZY A KURS NOMINALNY I REER  
5.  ROZWOJ MIEDZYNARODOWYCH RYNKOW FINANSOWYCH I  WZROST 

ZADLUZENIA MIEDZYNARODOWEGO PANSTW.  

6.  REFORMY INSTYTUCJONALNE A KONKURENCYJNOSC I ATRAKCYJNOSC 

INWESTYCYJNA KRAJU (M. Michalak) 

 

Przewaga konkurencyjna kraju w znacznym stopniu jest pochodną czynników 
prawnoinstytucjonalnych. Mają one silny wpływ na przedsiębiorczość i konkurencję, na sposób 
zarządzania, wybór strategii i wyniki osiągane przez przedsiębiorstwa. Otwierają zarówno nowe 
szanse, możliwości rozwoju, jak i zmniejszają zagrożenia i ryzyko, z jakim stykają się 
przedsiębiorstwa i cała gospodarka. Wpływają one zasadniczo na atrakcyjność inwestycyjną 
kraju. 

 

Przesłanki dla wzrostu konkurencyjności i atrakcyjności inwestycyjnej kraju tworzą reformy 
instytucjonalne, których celem jest zmniejszenie poziomu ryzyka kraju, kosztów 
transakcyjnych, podatków oraz sprzyjają poprawie corporate governance, pokojowi społecznemu 
i poprawie równowagi ekonomicznej. Reformy te tworzą warunki zachęcające do akumulacji 
inwestycji, powiększania potencjału i zdolności konkurencyjnej kraju. 

 

(Uzupełnienie) 

Narodowe systemy instyucjonalne gospodarki tworzą warunki mnej lub bardziej sprzyjające 

przedsiębiorczości, innowacyjności, oszczednościom, inwestycjom, dynamice i równowadze 
gospodarczej. Wpływają na zachowania i wybory ekonomiczne jakie podejmują uczestnicy 
rynku.którymi są nie tylko przedsiębiorstwa ale także konsumenci, pracownicy, inwestorzy. 
Jakość instytucji i realizowanych przez nie funkcji ma zasadniczy wpływ na pozim kosztów 
transakcyjnych i ryzyka systemowego (koszty związane z dopuszczeniem do obrotu, 

bezpieczeństwem obrotu i redukcją ryzyka, zawieraniem transakcji, kosztami prawnymi, 
rozliczeniami, pozyskiwaniem informacji). Im jakość instytucji jest wyższa tym mniejsze 
koszty transakcyjne i ryzyko systemowe a zarazem większe możliwości rozwoju 
ekonomicznego. 

Hertiage Fundation prowadzi badania i przygotowuje opracowania dot. jakości instytucji i 

wolności gospodarczej oraz ich wpływu na międzynarodową konkurencyjność gospodarczą. 
Od wielu lat w czołowce rankingów opracowywanych przez fundacje znajduje się Hongkong 
uważany za jedną z najbardziej wolnych i liberalnych gospodarek na swiecie. Gospodarki 
charakteryzujące się wysoką jakością instytucji stanowią atrakcyjne miejsce dla inwestorów 
krajowych i zagranicznych. 

Konkurencyjność systemów gospodarek jest uwarunkowana czynnikami na poziomie met-, 

makro- mezo i mikroekonomicznym: Do pozimu meta zalicza się uwarunkowania związane z 
systemami wartości, społeczno kulturowe, społeczne i polityczne. Do poziomu makro –
system prawny i politykę praw własności, finansową, fiskalną, pracy i wspołpracy z 
zagranicą. Poziom mezo obejmuje politykę infrastrukturalną, w tym edukacyjną, naukowo-
badawczą, telekomunikacyjną, ochrony środowiska, ubezpieczeń społecznych, politykę 
regionalną, działalność związków zawodowych. Z kolei poziom mikro dotyczy ładu 
prawnego i organizacyjnego decydujacego o warunkach działania przedsiębiorstw, kodeksu 
spółek, ładu korporacyjnego, prawa upadłościowego. 

W systemie gospodarki rynkowej podstawowe znaczenie dla konkurencyjnościi gospodarki mają: 

otwarty system praw własności, zakres wolności gospodarczej i prywatyzacji. 

System jest wówczas sprawny gdy sprzyja przedsiębiorczości poprzez tworzenie stabilnych 

warunków prawnych, makroekonomicznych dla prowadzenia działalności, redukującyh 
ryzyko i otwierająch nowe możliwości rozwojowe, minimalizującyh bariery i koszty 
podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, pobudzającyh konkurencję i 
sprzyjających harmonizacji działalności gospodarczej 

 

7.  DOING BUSINESS.INSTYTUCJONALNE I 

MAKROEKONOMICZNE  UWARUNKOWANIA DYNAMIKI I ROWNOWAGI 
EKONOMICZNEJ (A.Góralczyk) 

8.  UNIA EUROPEJSKA.REFORMY INSTYTUCJONALNE I FUNDUSZE EUROPEJSKIE A 

INWESTYCJE INFRASTRUKTURALNE I MODERNIZACYJNE I POPRAWA 
KONKURENCYJNOSCI KRAJOW NA NIZSZYM POZIOMIE ROZWOJU 
EKONOMICZNEGO 

WYKLAD VII. MIEDZYNARODOWY  RATING FINANSOWY KRAJU: 
UWARUNKOWANIA PLATNICZE,INWESTYCYJNE I INSTYTUCJONALNE 

1.  RATING FINANSOWY I JEGO ZNACZENIE DLA MIEDZYNARODOWEJ 

WSPOLPRACY I OBROTU EKONOMICZNEGO (Z. Pietrzak) 

Rating finansowy to ocena kraju bądź przedsiębiorstwa, która pozwala ocenić klimat 

inwestycyjny. Nadanie oceny ratingowej np. poszczególnym krajom pozwala lepiej ocenić 
potencjalnym inwestorom ryzyko inwestycyjne i klimat oraz uzyskać wiedzę na temat 
trendów związanych z inwestowaniem w danym kraju. Klimat inwestycyjny charakteryzują: 

·         Udział inwestycji bezpośrednich w całości nakładów inwestycyjnych brutto, 
·         Regulacje dotyczące podejmowania inwestycji, regulacji wejścia i wyjścia, 
·         Kompozytowy wskaźnik ICRG 
·         Rating kredytowy opracowany przez Institutional Investor, 
·         Rating zdolności kredytowej Euromoney, 
·         Długoterminowy rating zadłużenia agencji Moody’s 
·         Długoterminowy rating zadłużenia agencji Standard & Poors. 

W zależności od organizacji, do opracowania oceny ratingowej wykorzystywane są różne 

informacje, np. Euromoney opracowuje zdolności kredytowej krajów oceniając dany kraj pod 
względem 9 kategorii, np. zadłużenie, wyniki ekonomiczne, ryzyko polityczne, dostęp do 
rynków finansowych i kapitałowych. Z kolei Standard & Poors swoje ratingi tworzy na 

podstawie opinii analityków dotyczących możliwości i gotowości podmiotów do wywiązania 
się ze swoich zobowiązań. 

Ratingi są elementem analizy klimatu inwestycyjnego i pozwalają ocenić, czy porządek rynkowy 

i polityka tworzą przyjazne warunki dla działalności gospodarczej. Wpływ agencji 
ratingowych na inwestycje jest ogromny, ponieważ na ich ocenach opierają się rynki 
instrumentów dłużnych oraz władze nadzorcze i banki centralne. Na przykład Europejski 
Bank Centralny kieruje się ratingiem, gdy banki komercyjne chcą wykorzystać papiery 
wartościowe jako zabezpieczenie dla zapewnienia sobie płynności. Można więc stwierdzić, że 
politycy i regulatorzy sami uczynili agencje ratingowe tak potężnymi i wpływowymi 
instytucjami. Konsekwencje publikacji ocen ratingowych są ogromne, ponieważ od nich 
swoją egzystencję uzależniły banki centralne, przedsiębiorstwa, ale także cały państwa i 
gospodarki. Niestety, mimo że agencje ratingowe wywierają tak znaczący wpływ na 
współpracę międzynarodową i obrót ekonomiczny, ich oceny często okazują się 
nieprawdziwe, bo oparte na danych nie zawsze pokrywających się z rzeczywistością. 
Nadawane są wtedy oceny zaniżone lub zawyżone, które mają znaczący wpływ zarówno na 
inwestorów jak i państwa/przedsiębiorstwa.  

 

2.  RYZYKO , PLYNNOSC FINANSOWA  A MIEDZYNARODOWA ZDOLNOSC 

KREDYTOWA KRAJU (A.Modras) (źródło książka) 

Płynność finansowa kraju to jego zdolność do terminowego regulowania bieżących zobowiązań 

finansowych. Opóźnienia w wywiązywaniu się z tych zobowiązań mogą obniżyć zaufanie 
kontrahentów i banków lub innych instytucji kredytujących co  w skrajnych przypadkach 
może doprowadzić do poważnych zaburzeń i utraty wiarygodności finansowej kraju. 
Zachowanie płynności finansowej oznacza, że kraj dysponuje wystarczającymi zasobami 
finansowymi oraz środkami obrotowymi, które w każdej chwili można zamienić na gotówkę. 
Dla zapewnienia ciągłego, niezakłóconego działania kraj, tak jak przedsiębiorstwo, powinien 
dbać o zachowanie określonego poziomu płynności finansowej. Ocena tej płynności i 
zdolności kredytowej kraju jest głównym przedmiotem analizy agencji ratingowych. 
Międzynarodową płynność finansową kraju określa się m.in. udział długu zagranicznego w 
długu publicznym oraz warunki pozyskania finansowania, a więc rentowność obligacji 
skarbowych danego kraju. Utrata płynności i zaufania wiąże się także z zadłużeniem i utratą 
płynności sektora przedsiębiorstw , instytucji bankowych oraz gospodarstw domowych. 
Nawet wówczas gdy zadłużenie i utrata płynności finansowej wiąże się przede wszystkim z 
zadłużeniem finansów publicznych to reformy powinny służyć ogólnej poprawie płynności 
finansowej kraju. Płynność ta zależy od wielkości posiadanych płynnych zagranicznych 
aktywów jak i możliwości pozyskania finansowania MFW bądź innych instytucji 
międzynarodowych. Zależy także od warunków dostępu do międzynarodowego rynku 
finansowego. Decydujące znaczenie ma zdolność kredytowa oraz atrakcyjność inwestycyjna 
kraju. Rating finansowy jest istotnym elementem oceny wiarygodności finansowej i zdolności 
konkurencyjnej krajów. Dotyczy on w znacznym stopniu oceny wiarygodności państw 
związanej z emisjami obligacji skarbowych. Liberalizacja międzynarodowych rynków 
finansowych i wzrost emisji obligacji skarbowych adresowanych do inwestorów 
zagranicznych zwiększyły możliwości i zapotrzebowanie na ocenę tego ryzyka. Agencje 
ratingowe odgrywają poważną  rolę w ocenie wiarygodności kredytowej emitentów obligacji, 
a także zmniejszeniu asymetrii informacyjnej między emitentem a inwestorami. 
Przyczyniając się do zmniejszenia niepewności ryzyka, zwiększają efektywność rynków. 

 

3.  SYSTEM INSTYTUCJONALNY I POLITYKA  SPOLECZNO-EKONOMICZNA A 

ZDOLNOSC KONKURENCYJNA I ATRAKCYJNOSC INWESTYCYJNA KRAJU 
(Gocławska) 

(źródło: książka) 

1.       Instytucje i  polityka ekonomiczna z założenia powinny otwierać nowe możliwości rozwoju oparte 

nie tylko na pogłębianiu społecznego podziału pracy, współpracy i wymiany handlowej, ale 
także  na  wprowadzaniu  nowych,  innowacyjnych  produktów  i  usług.  W  krajach 

demokratycznych  pole  i  zasady  gry  ekonomicznej  oraz  działalność  regulacyjna  państwa, 
kształtowane są w procesie politycznym. 

2.       Zakres funkcji oraz stopień zaangażowania się państwa w ich realizację zależy od przyjętego modelu 

społeczno-ekonomicznego, poziomu rozwoju oraz struktury gospodarczej i społecznej. 

3.       Spadek efektywności procesu rynkowego przez: szeroki zakres funkcji państwa, ograniczone środki 

budżetowe oraz niską jakość instytucji. 

4.       Słabe państwo = niska jakość instytucji, prawa i stopnia jego przestrzegania. Konsekwencje: 

·         Zwiększa się ryzyko, koszty transakcyjne 
·         Zmniejsza się aktywność gospodarcza 
·                  Wzrasta  przedsiębiorczość  przestępcza,  wyzysk,  poszukiwanie  renty,  korupcja, 

zjawiska monopolistyczne, napięcia społeczne 

·         Dramatycznie zmniejsza się sfera publiczna związana z edukacją, ochroną zdrowia, 

pomocą społeczną i rozwojem infrastruktury 

·         Spada efektywność rynku: gospodarka wchodzi w fazę stagnacji, osłabienia więzi 

społecznych i rynkowych 

·         Zmniejszenie zdolności dostosowawczych i rozwojowych kraju 
·         Przykład: Somalia, Sudan, Libia, Mali, Irak, Pakistan, Afganistan. 

5.              Instytucje  rynkowe:  normy    formalne  (ich  przestrzegania  strzeże  prawo  i  władza  sądownicza)  i 

nieformalne (normy społeczne oceniające działania gospodarcze w kategoriach moralnych i 
etycznych; silnie zakorzenione w tradycji, kulturze i religii). 

Tabela: 

SYSTEM 
WARTOŚCI 

SYSTEM 
POLITYCZNY 

SYSTEM 
EKONOMICZNY 

Jednostka 

i 

jej 

wolność 

są 

najwyższą wartością 

Naród 

suwerenem, 

rywalizacja  polityczna, 
demokracja 

Gospodarka  rynkowa, 
własność prywatna 

Grupa społeczna jest 
najwyższą wartością 

Konsensus 

grup 

politycznych 

Gospodarka  rynkowa, 
interwencjonizm 

Ideologia – IZM 

Władza totalitarna 

Gospodarka  centralnie 
zarządzana 

6.       Porządek rynkowy: zamknięty i otwarty: 

·         Otwarty 

- kraj dostosowuje swoje instytucje do wymogów współpracy międzynarodowej 

i dąży do zbudowania konkurencyjnej gospodarki 

- pobudza konkurencję i uruchamia proces demonopolizacji, deregulacji 
- zapewnia szeroki zakres wolności i wyzwolenie energii społecznej 
- pobudza przedsiębiorczość i innowacyjność 
- zwiększa wolność wyboru i siłę nabywczą społeczeństwa 
- uruchamia presję rynkową i eliminuje zachowania i struktury monopolistyczne 
- redukuje koszty działalności gosp. i sprzyja obniżce cen 
- dopuszcza zagraniczną konkurencję 
-  przyczynia  się  do  przyspieszenia  procesu  eliminacji  działalności 

niekonkurencyjnej  i  zwiększenia  zaangażowania  w  produkcję  o  wysokiej 
dochodowej elastyczności popytu 

- sprzyja specjalizacji, skali produkcji i dostosowania jej do wysokich wymagań 

rynków eksportowych. 

·         Zamknięty. 

7.              Rozwój  wymiany  i  współpracy  międzynarodowej  wymaga  akceptacji  przez  społeczność 

międzynarodową  instytucji,  które  zapewnią  bezpieczeństwo  i  określą  zasady  współpracy  i 
obrotu międzynarodowego. 

·              Liberalizacja  importu  po  uchwaleniu  ustaw  zbożowych  (Corn  Laws)  w Anglii i 

zawarciu  w  1860  r.  porozumienia  handlowego  Cobden-Chevallier  między  Anglią  a 
Francją dot. stosowania Klauzuli Największego Uprzywilejowania. 

8.       Liberalizacja stosunków ekonomicznych i wzrost znaczenia konkurencji i rynku międzynarodowego 

oraz silny wzrost międzynarodowych obrotów finansowych zmniejszają nie tylko znaczenie 
środków administracyjnych w regulowaniu stosunków gospodarczych z zagranicą, ale także 
skuteczność  polityki  makroekonomicznej  (ustanowiony  po  II  wojnie  światowej  system 
międzynarodowych  instytucji  finansowych  i  handlowych  miał  na  celu  przede  wszystkim 
liberalizację = znoszenie ograniczeń). 

9.              Ochrona  własności  i  obrotu  gospodarczego  oraz  prawo  gwarantujące  szeroki  zakres  wolności  i 

równości traktowania wszystkich przedsiębiorców są warunkami koniecznymi dla zapewnienia 
dynamiki rynkowej. 

10.   Instytucjonalne ograniczenia wolności, konkurencji i przedsiębiorczości: 

·         Niedostateczna ochrona prawna własności i obrotu gospodarczego 
·         Wysoki stopień regulacji i interwencjonizmu państwowego 
·         Wzrost udziału państwa w podziale dochodu narodowego prowadzący do wysokiego 

efektywnego poziomu opodatkowania 

·         zwiększenie udziału państwa w kształtowaniu popytu 
·         zmniejszenie wolności wyboru przedsiębiorców i konsumentów 
·         osłabienie konkurencji 
·         zmniejszenie motywacji do pracy, oszczędności, akumulacji, inwestycji   
·         sprzyjanie etatyzmowi i biurokracji 
·         fiskalizm, wzrost wydatków budżetowych przewyższający dochody – wzrost długu 

publicznego. 

11.        Poprawa  jakości  instytucji  zwiększa  potencjał  rozwojowy  społeczeństwa,  sprzyja  zwiększeniu 

efektywności państwa. Jakość instytucji ma szczególne znaczenie, gdy kraj przechodzi w fazę 
rozwoju opartego na kapitale ludzkim, przedsiębiorczości i innowacjach. W znacznym stopniu 
określa  efektywność  rynku  pracy,  finansowego,  kapitału,  własności  intelektualnej, 
menedżerów.  

 

4.  MIEDZYNARODOWE AGENCJE RATINGOWE I  STOSOWANE METODY OCENY 

(M.Polak) 

(z ksiązki Bossaka) 
Najważniejsze agencje ratingowe: 

- Standard & Poor’s 
- Moody’s 
- Fitch 
Mniej znaczące: 
- Euromoney 
- IBCA 
- Agencja Ratingowa UE 

Kryteria analizy wg S&P: obejmuje te czynniki, które uznawane są za istotne w kształtowaniu 
gotowości i zdolności rządów państw do terminowej i pełnej obsługi oraz pełnego wywiązania się z 
zobowiązań w stosunku do zagranicznych wierzycieli. 
Czynniki fundamentalne 

1)      Profil polityczno-ekonomiczny 

·         Efektywność instytucjonalna i ryzyko polityczne (ocena polityczna) 
·         Struktura ekonomiczna i perspektywy rozwoju (ocena ekon.) 
·         Zewnętrzna płynność finansowa i międzynarodowa pozycja inwestycyjna (ocena 

zewnętrzna) 

2)   

Profil wyników i elastyczności 

·         Wyniki fiskalne  i elastyczność oraz ciężar długu (ocena fiskalna) 

Ocena fiskalna odnosi się do stabilności deficytu państwa i ciężaru długu. Uwzględnia 
fiskalną elastyczność i długoterminowe trendy, wrażliwość, strukturę długu i dostęp do 
finansowania oraz ryzyko polityczne związane z zobowiązaniami. 

·         Fundamenty finansów publicznych (ocena polityki fiskalnej) 

W ocenie polityki monetarnej bierze się pod uwagę zdolność i gotowość jej wykorzystania 
do reagowania na stresy ekonomiczne poprzez oddziaływanie na podaż i krajową płynność. 
Wiarygodność polityki monetarnej ocenia się w kontekście kontroli inflacji i efektywności 
transmisji, oddziaływania na realną gospodarkę, zróżnicowania poziomu rozwoju krajowego 
systemu finansowego. 

Każdy z czynników oceniany w skali 6-punktowej. Wynik analizy – określenie dwóch profili. 
Najlepszy wynik AAA (extremely strong i superior), najgorszy CCC/CC (extremely weak i poor) 
Ratingi finansowe uzupełniają ocenę zdolności konkurencyjnej kraju, ale mają wobec niej 
podrzędne znaczenie. → nie uwzględniają perspektyw rozwojowych gospodarki z punktu 
widzenia przedsiębiorczości, konkurencyjności i innowacyjności.  
 

5.  ATRAKCYJNOSC INWESTYCYJNA KRAJU.CZYNNIKI ZWIEKSZAJACE I 

ZMNIEJSZAJACE (M.Polak) 

(z książki Bossaka) 

Atrakcyjność inwestycyjna kraju dot. rynków czynników produkcji (finansów i kapitału, pracy, 
zasobów naturalnych, zakumulowanej wiedzy). 
Istotne znaczenie dla atrakcyjności inwestycyjnej mają: 

·         zakres wolności gospodarczej 
·         prawa własności i ochrony obrotu gosp. i finansowego (w tym swobody transferu zysków i 

kapitałów za granicę) 

·         zakres prywatyzacji gospodarki 
·         poziom opodatkowania 
·         elastyczność rynku pracy 
·         swoboda obrotu handlowego i kapitałowego z zagranicą 
·         poziom kosztów transakcyjnych i ryzyka systemowego 

Główne motywy podejmowania inwestycji za granicą to  poprawa rentowności i zmniejszenie ryzyka. 
Ryzyko inwestycyjne określa stopień prawdopodobieństwa osiągnięcia celów strategicznych 
inwestora. Ocenia się je na podstawie: 

·         wyników makroekonomicznych 
·         stanu równowagi finansowej 
·         zdolności kredytowej 
·         wskaźników zadłużenia 
·         dostępu do finansowania bankowego 
·         dostępu do rynków kapitałowych 
·         ryzyka społecznego i politycznego 

Wpływ tych czynników nie jest jednakowy. Np. agencja Fitch nadaje im różne wagi – pierwsze dwie 
kluczowe znaczenie. 
Ocena ogólnego ryzyka kraju jest efektem przemnożenia wyników analiz eksperckich dla każdego 
czynnika w skali od 1 do 10, przemnożonych przez wagę dla każdego z nich, a następnie sumowania 
wyników dla poszczególnych czynników. 
Wysokość ryzyka wpływa znacząco na premię oczekiwaną przez inwestorów. Im wyższe ryzyko → 
wyższa oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji. Wzrost ryzyka zmniejsza atrakcyjność projektów 
inwestycyjnych jak i wartość akcji przedsiębiorstw dla inwestorów zagranicznych.  
 

6.  MIEDZYNARODOWA POZYCJA INWESTYCYJNA NETTO,BILANS ZOBOWIAZAN I 

WIERZYTELNOSCI ,REZERWY A RATING FINANSOWY KRAJU (M.Polak) 

Wg MFW i EBC międzynarodowa pozycja inwestycyjna kraju to zestawienie, które przedstawia 
bilans zagranicznych aktywów i pasywów podmiotów krajowych na koniec 
danego roku. Różnica między nimi → międzynarodowa pozycja netto. Informuje czy kraj jest 
wierzycielem czy dłużnikiem w stosunku do zagranicy. Pozycja netto określana jest łącznie przez 
sektor przedsiębiorstw, rządowy i banków. Bierze ona pod uwagę saldo skumulowanych inwestycji 
zagranicznych (saldo eksportu i importu kapitału). 
 

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna jest zazwyczaj oceniana i analizowana w relacji do 
PKB. Pozycja inwestycyjna netto lepiej przestawią kondycję finansową kraju niż wysokość 
zadłużenia zagranicznego w stosunku do PKB, gdyż uwzględnia aktywa i pasywa. → 
cenniejsza informacja niż ta wyłącznie o wysokości zadłużenia. Może się okazać, że aktywa 
zagraniczne kraju(postrzegane jako swego rodzaju zabezpieczenie) są wyższe niż pasywa. 
Kolejny istotny czynnik to terminy zapadalności aktywów i pasywów mających charakter 
dłużny. 
 
Finanse publiczne i dług publiczny są silnie powiązane z międzynarodową pozycji  
inwestycyjną kraju. Deficyt budżetowy i narastający dług publiczny mogą być sfinansowane 
z krajowych, jak i zagranicznych źródeł. 
 
Wysoki deficyt budżetowy i narastający dług publiczny nie muszą oznaczać jednocześnie 
wzrostu zadłużenia międzynarodowego i pogorszenia międzynarodowej pozycji inwestycyjnej. 
Przykład Japonii – dług publiczny ponad 230% PKB, ale marginalny udział długu 
zagranicznego + znacząca nadwyżka inwestycji netto w stosunkach z zagranicą (składającą się 
w większości z płynnych aktywów) → rating Japonii jest oceniany poztywynie. Taka ocena jest 
uzasadniona wysokim poziomem oszczędności  krajowych przewyższającym popyt 
inwestycyjny oraz wysokie i rosnące aktywa zagraniczne netto, ich płynność oraz długie 
terminy zapadalności i niskie koszty obsługi długu publicznego (wynikające z deflacji  
wieloletniej niskiej stopy % Banku Japonii).   
 
WYKLAD VIII. DOLAR,EURO I INNE WALUTY W MIEDZYNARODOWYCH 
ROZLICZENIACH FINANSOWYCH 

1.  WALUTY KLUCZOWE I REZERWOWE.KORZYSCI I KOSZTY  
      -walutami kluczowymi a zarazem takimi w których kraje utrzymują swoje rezerwy są głównie 
dolar i euro. Około 4% stanowią również aktywa MFW w formie SDR. 
-korzyści: możliwość manipulacji kursem waluty, ograniczone ryzyko, zmniejszenie kosztów 
transakcyjnych, wzrost zaufania do walut międzynarodowych 
-koszty: możliwość ataku walutowego, wykorzystania sytuacji do otrzymania krótkotrwałych 
pozytywnych skutków po deflacji swojej waluty, trudność emitenta w kontrolowaniu swojej 
waluty, kryzys walutowy może przerodzić się w kryzys światowy 
2.  MIEDZYNARODOWE REZERWY WALUTOWE. 
3.  KURS WALUTOWY  A ZMIANY KONKURENCYJNOSCI EKSPORTU 

,IMPORTU,INWESTYCJI KAPITALOWYCH  I OBROTU FINANSOWEGO 

4.  STREFA EURO.ZROZNICOWANIE SYTUACJI EKONOMICZNEJ KRAJOW 

CZLONKOWSKICH A PROBLEMY ROWNOWAGI ZEWNETRZNEJ I 
WEWNETRZNEJ (UTRATY ZAUFANIA MIEDZYNARODOWYCH RYNKOW 
FINANSOWYCH I KAPITALOWYCH). POJECIE DEWALUACJI 
WEWNETRZNEJ.KOSZTY 

5.  DLUG PUBLICZNY STANOW ZJEDNOCZONYCH A REZERWY WALUTOWE 

CHIN,KOREI PLD,KRAJOW ZATOKI PERSKIEJ  



 

Dług publiczny USA wynosi około 4,5 bln dolarów. zadłużeni są głównie u Chin, Japonii, 
Wielkiej Brytanii, OPEC i Brazylii. Sytuacja wynika z tego, że są to najwięksi partnerzy 
handlowi USA. Deficyt handlowy z transkacjach z nimi powoduje, że USA muszą coraz 
bardziej się zadłużać. Pożyczają pieniądze oczywiście w formie obligacji emitowanych w 
kraju. Są one kupowane za dolary przez kraje, które mają ich dużo. Są to właśnie ci 
wymienieni partnerzy. Chiny dewaluowały swoją walutę, aby ich eksport stał się bardziej 
opłacalny. w związku z jego wzrostem w rezerwach walutowych pojawiły się ogromne ilości 
dolarów (przedsiębiorcy mają obowiązek wymiany dolarów na juana). Za nie kupowane 
amerykańskie obligacje. Podobny proces występował w Korei Płd oraz krajach OPEC( z tych 
amerykanie oczywiśćie ściągają ropę naftową) 

6.  POJECIE DEWALUACJI WEWNETRZNEJ W KRAJU STREFY WALUTOWEJ 
7.  POLITYKA KURSOWA CHIN.CZY CHINY ZBUDUJA STREFE WALUTOWA WE 

WSPOLPRACY Z JAPONIA,KOREA POLUDNIOWA Od pierwszej połowy lat 90tych 

Chiny utrzymuja stały kurs wymiany yuana do US$ oraz innych walut.W tym czasie nastąpił 
ogromnego wzrostu wydajności pracy w Chinach. W przypadku płynnych kursow 
walutowych zjawisko takie powoduje długookresową presje na wzmocnienie waluty. Z 
upływem czasu chinski pracownik wytwarza bowiem w podobnym czasie pracy więcej 
towarów niż np. amerykański. Oznacza to, że koszty wytwarzania w przemyśle chinskim 
spadają w stosunku do przemysłu amerykańskiego, a więc eksport staje się bardziej 
opłacalny. Prowadzi to z jednej strony do szybszego wzrostu płac, a przy płynnym kursie 
wymianydo wzmocnienia waluty. Stosowanie przez Chiny sztywnego kursu wymiany i nie 
uwzględnianie w/w czynników doprowadziło to dużego niedowartościowania waluty 
chińskiej wzgledem innych walut. Daje to Chińskiej gospodarce nastawionej na eksport i 
posiadającej i tak zdecydowanie niższe koszty produkcji niż w USA czy krajach UE 
dodatkową przewagę w eksporcie gdyż sprawia, że jej i tak tanie produkty są jeszcze tańsze 
niż wskazywałaby na to zasada parytet siły nabywczej.   

Chiny  zainteresowane  są  uczestnictwem  i    promowaniem  regionalnej  współpracy  monetarnej  i 

finansowej, chociażby w ramach Inicjatywy Chiang Mai oraz rozwojem regionalnego rynku 
kapitałowego. Chiny zajmują ważną pozycję gospodarczą w Azji Wschodniej, realizując około 
60% obrotów handlowych i przepływów kapitałowych w regionie. Bazując na regionalnej sieci 
produkcyjnej  w  Azji  Wschodniej,  chińska  gospodarka  stanowić  może  integralną  część 
gospodarki regionalnej. W chińskim interesie jest zliberalizowany, bezpieczny i stabilny rynek 
regionalny,  który  sprzyja  adaptacji  przez  Chiny  aktywnej  roli  uczestnika  i  promotora 
regionalnych  porozumień  handlowych  (RTA),  tj.  porozumienia  o  wolnym  handlu  Chiny  – 
ASEAN,  proponowanego  trójstronnego  porozumienia  o  wolnym  handlu  Azji  Północno-
Wschodniej czy EAFTA.. 

 

8.  POLSKA A UNIA BANKOWA. AKCEPTACJA ZASAD I ELASTYCZNOSC. 
 

Członkostwo państw strefy euro w unii bankowej ma charakter obligatoryjny, pozostałe kraje 
UE mogą uczestniczyć w niej na zasadach członka stowarzyszonego. 

Cele: 

-        zwiększenie stabilności finansowej w strefie euro 
-        zabezpieczenie krajów strefy euro przed powtórką kryzysu finansowego, w którym istotną 

rolę odegrało sprzężenie zwrotne między kondycją finansową banków a kondycją finansów 
publicznych państw, które są siedzibą tych banków 

-        ochrona kieszeni podatników przed skutkami bankructw banków 

Podstawowe składowe UB: 

-        Zasada maksymalnej harmonizacji (Single Rule Book, SRB) 
-        Jednolity mechanizm nadzoru (Single Supervisory Mechanism, SSM) 
-                Plan  bankowej  restrukturyzacji  i  kontrolowanej  upadłości  (Banking  Recovery  and 

Resolution Plan, BRRP) 

-        System gwarantowania depozytów (Deposit Guarantee Scheme, DGS) 
Nienegocjowane kompetencje EBC w przypadku przystąpienia Polski do UB: 
-        wydawanie i cofanie zezwoleń dla instytucji kredytowych, 
-                ocena  powiadomień  dotyczących  nabycia  i  zbycia  znaczących  pakietów  akcji  w 

instytucjach kredytowych, 

-        przeprowadzanie przeglądów nadzorczych, 
-                sprawowanie  nadzoru  skonsolidowanego  nad  jednostkami  dominującymi  instytucji 

kredytowych, 

-                realizowanie  zadań  nadzorczych  w  zakresie  planów  naprawczych  oraz  wczesnej 

interwencji 

Co to wszystko oznacza w praktyce dla kraju spoza strefy euro? 
-        członkostwo polegałoby na „bliskiej współpracy”, mała decyzyjność 
-        państwa reprezentowane w Radzie ds. Nadzoru, w skład której, poza reprezentantami 

krajów  uczestniczących,  wchodzić  będzie  przewodniczący,  wice-przewodniczący  oraz 
czterech  reprezentantów  EBC  (przygotowywanie  projektów  decyzji  w  zakresie  działań 
nadzorczych) – KOMPROMIS – początkowo zakładano, że w tej radzie również zasiądą 

tylko członkowie strefy euro, w 2012 roku zmieniono definicję „państwa uczestniczącego” 
na korzyść państw spoza eurozony 

-        decyzje podejmowane przez Radę Prezesów (TYLKO przedstawiciele państw strefy euro) 
-        braku dostępu do funduszy ESM (European Stability Mechanism) i dotacji EBC 
-        nieadekwatnych do korzyści obciążeń na rzecz stabilności strefy euro 
-                pod  kuratelę  EBC  trafiłby  tylko jeden  polski  bank  -  PKO  BP,  który  spełnia  kryteria 

istotnej systemowo instytucji, i dwa kolejne, największe w kraju (Pekao SA i BZ WBK) 

-        krajowe organy nadzorcze niejako zostałyby okrojone z najważniejszych kompetencji; w 

gestii krajowych nadzorców pozostałyby sprawy związane z ochroną konsumenta, praniem 
brudnych pieniędzy, a także nadzorem nad instytucjami kredytowymi z państw trzecich 

-        Polska podobnie jak każdy inny kraj spoza strefy euro, w przypadku nie zgadzania się z 

decyzją  EBC  ma  prawo  wystąpienia  z jednolitego  mechanizmu  nadzorczego  (JEDNAK 
dopiero po 3 latach, po co najmniej kolejnych trzech można znów przystąpić)-        wzrost 
wiarygodności kraju w perspektywie międzynarodowej, zachęta dla inwestorów w postaci 
większej stabilności i porównywalności metod pomiaru ryzyka i sprawozdawczości 

 

9.  KURSY NOMINALNE A PPP W STANACH ZJEDNOCZONYCH,CHINACH,STREFIE 

EURO  

Zasada parytetu siły nabywczej (PPP) w wersji absolutnej stwierdza, że kurs walutowy powinien 

być równy relacji cen takich samych koszyków konsumpcyjncy wyrazonych w dwóch 
różnych walutach. Np. Jesli pewnien koszyk konsumpcyjny kosztuje w Europie 100Euro oraz 
ten sam koszyk kosztuje w USA 130USD to kurs walutowy, cena EURO wyrazona w 
dolarach powinien wynieść 130/100=1,3USD/EURO 

Zasada  parytetu  siły  nabywczej  w  wersji  wzglednej  stwierdza,  że  zmiana  kursu  walutowego 

powinna  być  równa  różnicy  w  zmianach  poziomów  cen  wyrazonych  w  dwóch  różnych 
jednostkach pienięznych. Np. Jesli ceny w strefie Euro wzrosły przeciętnieo 3% zas w USA o 
2,4% to zgodnie z zasadą parytetu siły nabywczej w wersji wzglednej Euro ulegnie deprecjacji 
w stosunku do dolar o ok 0,6% 

Od pierwszej połowy lat 90tych Chiny utrzymuja stały kurs wymiany yuana do US$ oraz innych 

walut.W tym czasie nastąpił ogromnego wzrostu wydajności pracy w Chinach. W przypadku 
płynnych kursow walutowych zjawisko takie powoduje długookresową presje na wzmocnienie 
waluty.  Z  upływem  czasu  chinski  pracownik  wytwarza  bowiem  w  podobnym  czasie  pracy 
więcej  towarów  niż  np.  amerykański.  Oznacza  to,  że  koszty  wytwarzania  w  przemyśle 
chinskim spadają w stosunku do przemysłu amerykańskiego, a więc eksport staje się bardziej 
opłacalny.  Prowadzi  to  z  jednej  strony  do  szybszego  wzrostu  płac,  a  przy  płynnym  kursie 
wymianydo  wzmocnienia  waluty.  Stosowanie  przez  Chiny  sztywnego  kursu  wymiany  i  nie 
uwzględnianie w/w czynników doprowadziło to dużego niedowartościowania waluty chińskiej 
wzgledem innych walut. Daje to Chińskiej gospodarce nastawionej na eksport i posiadającej i 
tak zdecydowanie niższe koszty produkcji niż w USA czy krajach UE dodatkową przewagę w 
eksporcie gdyż sprawia, że jej i tak tanie produkty są jeszcze tańsze niż wskazywałaby na to 
zasada parytet siły nabywczej.   

 
WYKLAD IX.STANY ZJEDNOCZONE W GOSPODARCE SWIATOWEJ 

1.  AMERYKANSKA DOMINACJA W OBROCIE I KORZYSCIACH  PRAWAMI 

WLASNOSCI INTELEKTUALNEJ 

 

Zgodnie z prawem amerykańskim własność intelektualna to wszelkiego rodzaju inwencje 

twórcze, takie jak: 

wynalazki, dzieła literackie lub artystyczne oraz symbole, nazwy lub znaki używane w przemyśle 

i handlu. Prawo własności intelektualnej dzieli się na dwie kategorie: 

Prawa Autorskie (Copyright), w których mieszczą się: 
- dzieła literackie, nowele, poematy, sztuki, filmy 
- dzieła muzyczne 
- dzieła artystyczne, takie jak rysunki, obrazy, fotografie, rzeźby, rysunki architektoniczne 
Własność Przemysłową, do której zaliczamy: 

- patenty na wynalazki 
- znaki handlowe 
- oznaczenia geograficzne 
Obecnie  przedmiotem  własności  i  obrotu  gospodarczego  w  coraz  większym  stopniu  są  różnego 

rodzaju prawa związane z myślą technologiczną, wiedzą, informacją, działalnością artystyczną, 
autorską, know-how i dostępem do sieci zbytu. Prawo własności obejmuje regulacje prawne 
związane z prawami autorskimi, działalnością artystyczną, wynalazczą, racjonalizatorską. 

Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS,1994) miało 

na  celu  ograniczyć  wypaczenia  i  przeszkody  w  handlu  międzynarodowym  wynikające  z 
funkcjonowania  odmiennych  systemów  krajowych  i  standardów  ochrony  praw  własności 
intelektualnej. Porozumienie TRIPS rozpoczęło erę globalnego prawa własności intelektualnej. 
Od tego momentu dominującym zagadnieniem związanym z prawami własności intelektualnej 
stały się ich aspekty handlowe, co jest szczególnie widoczne w zakresie dostępu do leków i 
materiałów  edukacyjnych.  Uhandlowienie  tych  praw  może  być  również  odczytywane  w 
kategoriach kolejnej akumulacji nowego kapitału. Koncepcja nowej ekonomii czy gospodarki 
opartej na wiedzy, oparta jest na założeniu, iż to właśnie wiedza jest nowym kapitałem. Prawa 
własności  intelektualnej  stanowią  mechanizm  umożliwiający  akumulację  wiedzy  poprzez 
stwarzanie  ram  prawnych  dla  kontroli  produkcji,  wykorzystywania  oraz  transferu  wiedzy  i 
informacji. 

Stany  Zjednoczone  traciły  przewagę  ekonomiczną  nad  innymi  uprzemysłowionymi  krajami 

świata(lata  80te,XXw),  a  przyczyn  tego  zjawiska  upatrywano  właśnie  w  tym,  że  nie 
wykorzystywały swoich odkryć naukowych i nie nadawały nowym technologiom praktycznego 
wymiaru  lub  też  robiły  to  bardzo  wolno.  Wtedy  to  rozwinęła  się  koncepcja  uniwersytetów 
przedsiębiorczych, oparta na dwóch współzależnych pojęciach: transferze technologii i właśnie 
prawach  własności  intelektualnej.  Epoka  scalania  interesów  przedsiębiorców  z  interesami 
uczelni  została  umocniona.  Nastąpił  początek  ery  ekspansji  praw  własności  intelektualnej. 
Wcześniej(XIX/I  poł  XXw)  Stany  Zjednoczone  importerem  wiedzy  i  wynalazków  –  teraz 
eksporter,  dlatego  Stany  Zjednoczone,  obecnie  to  najgorliwszy  zwolennik  ochrony  praw 
autorskich. Do takiej zmiany w przyczyniło się wiele programów R&D co położyło nacisk na 
dbałość  o  prawa  własności:  Apollo  space  program,  NASA,  gwiezdne  wojny  R.Reagana, 
Internet  i  ICT,  walka  z  rakiem,  program  upowszechnienia  Internetu  i  technologii 
informatycznych, szkolnictwo wyższe, Silicon Valley, Boston Triangle, Houston, brain drain. 
Ogromny  nacisk  na  rozwój  edukacji,  liberalizację  handlu  i  rozpowszechnienie  Internetu  i 
technologii a także napływ FDI sprawił, że Stany Zjednoczone stały się krajem o ogromnym 
potencjale i akumulacji wiedzy. 

Kraje  innowacyjne,  takie  jak  Stany  Zjednoczone,  osiągają  coraz  większe  dochody  z  eksportu 

technologii  i  dążą  do  upowszechnienia  w  skali  światowej  zasad  ochrony  patentowej, 
technologicznej, intelektualnej i autorskiej. Amerykanie dominują nad resztą świata w obrocie 
prawami  własności  intelektualnej  dzięki  swoim  zasobom  technologicznym.  Czynnik 
technologiczny  jest  jednym  z  najbardziej  istotnych  determinantów  wzrostu  i  rozwoju 
gospodarczego,  obecnie  ma  on  pierwszorzędne  znaczenie  ze  względu  na  szybsze  niż 
kiedykolwiek  tempo  rozprzestrzeniania  się  nowych  rozwiązań  technologicznych  w 
poszczególnych krajach i w świecie. Stany Zjednoczone wygrywają inwestując w nowoczesne 
technologie, dużo zyskują dzięki najbardziej wyspecjalizowanej kadrze. Większe wydatki na 
technologię i wiedzę niż w innych krajach świata sprawiają, że Stany Zjednoczone zgłaszają 
dwukrotnie więcej patentów (w przeliczeniu na 1 mln mieszkańców) niż kraje UE oraz niewiele 
mniej niż Japonia, co jednak ze względów na ponad dwukrotnie większą liczbę ludności w 
USA daje im bezwzględny prymat w świecie, świadczący o bezwzględnie najwyższym stopniu 
innowacyjności. 

 

2.  AMERYKANSKI MODEL NADZORU KOPORACYJNEGO 
(do sprawdzenia) 
Historia: 

Podstawy amerykańskiego modelu nadzoru korporacyjnego (lub tzw. ładu korporacyjnego) 
zostały ukształtowane około 1791 r., kiedy parlament New Jersey powołał Society for the 

Establishment of Useful Manufactures (SUM). Prospekt tej korporacji stwierdzał, że będzie 
ona zarządzana przez radę 13 dyrektorów wybranych przez akcjonariuszy, niezależnie 5 
akcjonariuszy utworzy komitet audytu, posiadający dostęp do danych finansowych. 
Na ukształtowanie się systemu w obecnej formie miały wpływ różne wydarzenia, poczynając 
od – wielkiego krachu na giełdzie w 1929 r. – po którym poglądy na funkcjonowanie 
korporacji, ich znaczenia dla społeczeństwa i akcjonariuszy, zaczęły być szerzej analizowane 
przez kręgi naukowe, po różne postulaty pojawiające się w związku ze światową ekspansją 
korporacji założonych w USA, która nastąpiła po II wojnie światowej, a także pojawieniem 
się teorii agencji i kosztów transakcyjnych, kryzysem azjatyckim w latach 
dziewięćdziesiątych oraz falą bankructw we wczesnych latach 2000 (Enron, Worldcom). 
Wszystkie te wydarzenia miały wpływ na obecny kształt nadzoru korporacyjnego w USA. W 
różnych okresach podstawowym postulatem zmian była większa ochrona akcjonariuszy 
indywidualnych, instytucjonalnych, czy też interesów społecznych. 

 

Cechy charakterystyczne: 



 

W swoich założeniach amerykański model nadzoru korporacyjnego ma zapewniać 
akcjonariuszom maksymalizację ich celów (zysku, wzrostu wartości akcji). 



 

Korporacja zarządzana jest przez Radę Dyrektorów (przeważnie 13), wybieranych przez 
akcjonariuszy. 



 

W składzie rady znajdują się przeważnie dyrektorzy zewnętrzni i wewnętrzni, skupieni w 
kilku komitetach, z których najważniejszy to komitet audytu. 



 

Rada dyrektorów wybiera dyrektora generalnego, który zajmuje się bieżącym zarządem 
korporacją. 



 

Tradycyjnie dyrektor generalny ma w stosunku do akcjonariuszy dwa podstawowe obowiązki 
– obowiązek lojalności i należytej staranności. 



 

System amerykański zakłada że podstawowym interesariuszem w korporacji są 
akcjonariusze, w związku z tym cały model nadzoru korporacyjnego skoncentrowany jest na 
relacjach pomiędzy radą dyrektorów, a akcjonariuszami. 

 

Krytyka: 



 

Nakierowanie się korporacji wyłącznie na zysk, powodujące marginalizację pozycji innych 
interesariuszy (pracowników, społeczeństwa, państwa). 



 

Dążenie do generowania coraz większych zysków może powodować brak odpowiedzialności 
za długoterminowe plany korporacji, poprzez zorientowanie na krótkoterminowe wyniki, co 
więcej zdaniem niektórych „zachęca do tworzenia się patologii w instytucjach”. 

 

3.  JAK WYJASNIC WYSOKA KONKURENCYJNOSC GOSPODARKI AMERYKANSKIEJ 

MIMO OGROMNEGO DEFICYTU BILANSU HANDLOWEGO (PONAD 500 MLD 
ROCZNIE) I WYSOKIEGO UDZIALU DLUGU PUBLICZNEGO DO PKB ? (M.Z.) 

Pozycja konkurencyjna kraju może ulec wzmocnieniu także w sytuacji, kiedy w obrocie 

handlowym z zagranicą w miejsce nadwyżki eksportowej pojawia się deficyt. USA od lat 
notują wysoki i zwiększający się deficyt obrotów handlowych sięgający ostatnio (2013?) 
poziomu 470 mld dol rocznie. W latach 90. USA stały się importerem kapitałów netto. 

Mimo wysokiego deficytu obrotów bieżących jak i ujemnej pozycji finansowej netto, kraj ten 

powszechnie uznaje się za jeden z najbardziej konkurencyjnych na świecie. 

Ta pozorna sprzeczność wynika z faktu utożsamiania pozycji konkurencyjnej kraju z sytuacją 

odnoszącą się zasadniczo do obrotu handlowego, usług i zagranicznych inwestycji 
bezpośrednich. W tradycyjnym systemie współpracy międzynarodowej ujęcie takie było 
zasadne, ponieważ struktury gospodarcze, międzynarodowy system handlowy i walutowy 
oraz polityka handlowa jak i stopień otwartości gospodarek (w tym zakres swobody 
przepływów czynników produkcji) kształtowały się na znacznie niższym niż obecnie 
poziomie. 

Obecnie jeśli kraj jest liderem innowacji, a jego waluta pełni kluczową rolę w finansach 

międzynarodowych, a korporacje transnarodowe zajmują pozycję dominującą w gospodarce 
światowej, to oznacza, że gospodarka taka odnosi korzyści nie tyle związane z produkcją 

przemysłową „Hardwarem”, co produkcją i kontrolą „softwaru” związanego w większym 
stopniu z usługami, wiedzą, innowacjami oraz finansami. 

W kraju rozwiniętym takim jak USA, źródłem przewagi konkurencyjnej jest w ogromnej mierze 

technologia i know-how. 

 

4.  SCHARAKTERYZUJ UMIEDZYNARODOWIENIE GOSPODARKI STANOW 

ZJEDNOCZONYCH 

 

5.    WPLYW UZYSKANIA NIEZALEZNOSCI ENERGETYCZNEJ STANOW 

ZJEDNOCZONYCH W WYDOBYCIU GAZU I ROPY NAFTOWEJ  NA 
KONKURENCYJNOSC I POZYCJE KONKURENCYJNA USA 

 

6.  WPLYW STANOW ZJEDNOCZONYCH NA MIEDZYNARODOWY LAD 

EKONOMICZNY (LIBERALIZACJA HANDLU,USLUG,OBROTU 
TECHNOLOGICZNEGO ORAZ WZROST OHRONY IPR I INWESTYCJI 
ZAGRANICZNYCH) 

WYKLAD X. EKSPANSJA EKONOMICZNA  CHIN,INDII,BRAZYLII. KRAJE 
NAFTOWE ZATOKI PERSKIEJ I MEKSYKANSKIEJ 

 

1.  BRICS W GOSPODARCE SWIATOWEJ. REFORMY PRORYNKOWE 

,LIBERALIZACJA OBROTOW HANDLOWYCH,KAPITALOWYCH I FINANSOWYCH. 
UDZIAL W PRZYROSCI SWIATOWYCH OBROTOW HANDLOWYCH I 
USLUGOWYCH (Karolina Milewska) 

 

BRICS - określenie grupy państw rozwijających się – Brazylii, Rosji, Indii, Chin oraz od 2011 

Republiki Południowej Afryki (rozszerzenie o kontynent afrykański) 

·         O tej grupie mówi się od 2001 r. 

·         BRIC został utworzony na I „szczycie” w Jekatierinburgu 16 czerwca 2009 r., dając 

początek corocznym szczytom z udziałem przedstawicieli tych państw 

·         Cele krajów zrzeszonych to: stworzenie nowego systemu walutowego, zwiększenie roli 

państw rozwijających się w światowych instytucjach walutowych, zreformowanie 
ONZ oraz zapewnienie modernizacji światowego systemu gospodarczego, w którego 
centrum znajdowały się do tej pory wyłącznie Stany Zjednoczone i Unia Europejska. 

BRICS w gospodarce światowej 

·         w BRICS prym wiodą Chiny i Rosja 
·         Grupa BRICS ma ogromny potencjał gospodarczy (20% gospodarstwa światowego) à kraje 

te łączy ogromny rynek wewnętrzny(liczba ludności krajów BRICS stanowi ponad 
40% ogólnej liczby ludności świata), powierzchnia (kraje BRICS zajmują 27% 
powierzchni lądów ziemi), oraz duże zasoby naturalne, a także łączna wartość 
nominalnego PKB (kraje BRICS wytwarzają 16% światowego PKB) 

·         niewielki poziom długu publicznego, w obliczu trwającego kryzysu gospodarczego stanowi 

niezaprzeczalny argument za funkcjonowaniem BRICS jako globalnej potęgi 
gospodarczej. 

·         Duża dynamika wzrostu gospodarczego, znaczny potencjał czynników wytwórczych, 

uczestnictwo w międzynarodowym transferze kapitału w formie bezpośrednich 
inwestycji zagranicznych, duża dynamika obrotów towarowych, a także relatywnie 
duży udział w handlu międzynarodowym i światowym PKB. 

·         mocarstwa BRICS posiadają łącznie rezerwy walutowe przekraczające 5 bln USD, choć w 

stosunkach gospodarczych, handlowych i finansowych między nimi coraz większą 
rolę odgrywa juan chiński jako waluta rozliczeniowa i rezerwowa.  

·         Wada →  kraje te rozwijają się nierówno (np. gospodarka Chin jest 24 większa niż RPA). 

Pozatym Indie, Brazylia i Południowa Afryka to demokracje, a Rosja i Chiny 
rządzone są autorytarnie. 

·         W tej chwili (2014 r.) tylko dynamika PKB Chin (wynosi 7,5 proc.) i Indie (5,4 proc.) jest 

dość znaczna. Pozostała trójka rozwija się dość anemicznie - Brazylia w tempie 1,7 
proc., Rosja 1,3 proc., a RPA 2,4 proc. 

Na rzecz rozwoju potęgi BRICS wpływają wobec powyższego następujące argumenty: 

a) fakt, iż BRICS gromadzi państwa spoza cywilizacji zachodniej, 
b) BRICS podejmuje idee podważające dominację cywilizacji zachodniej, a w sensie politycznym 

hegemonię Stanów Zjednoczonych, 

c) ma duży i zróżnicowany potencjał ekonomiczny, polityczny i kulturowy, 
d) rozwija się w sytuacji największego, dotąd niewystępującego w takiej skali, kryzysu 

globalnego modelu ekonomicznego wypromowanego przez Zachód. 

[Książka] Utrzymująca się przez dwie dekady 3 – 4-krotnie szybsza dynamika wzrostu PKB 

krajów zaliczanych do BRIC niż krajów Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych zmieniła 
światowy układ sił gospodarczych. Proces zmian politycznych i gospodarczych, 
technologicznych związany z globalizacją przyczynił się do zamknięcia ogromnej luki  w 
zakresie umiędzynarodowienia produkcji, wymiany i powiązań finansowych oraz 
kapitałowych, jaka powstała między krajami wysoko rozwiniętymi a krajami rozwijającymi 
się i krajami Europy Środkowej i Wschodniej. 

[Książka] Liberalizacja i reformy prorynkowe w Chinach, Indii, Brazylii, Indonezji, Turcji, 

Meksyku i grupie krajów naftowych wyzwoliły energię, przedsiębiorczość, konkurencję i 
innowacje naśladowcze. Z peryferiów gospodarki światowej kraje te wyrosły na najbardziej 
dynamiczne gospodarki rozwijające swe stosunki handlowe, finansowe, kapitałowe i 
technologiczne, a zarazem na najbardziej konkurencyjne gospodarki świata. 

Reformy prorynkowe: 

·         Szczyt w Jekaterynburgu (Rosja) - 2009 → reforma międzynarodowych instytucji 

finansowych tak, by w większym stopniu reprezentowały one interesy państw 
rozwijających się i podlegających transformacji. Państwa BRICS chcą "stabilnego, 
przewidywalnego i bardziej zdywersyfikowanego systemu walutowwgo". Chcą także 
reformy ONZ (udoskonalanie ONZ i zwiększanie roli państw rozwijających się). Są 
przeciwko protekcjonizmowi. 

·         Szczyt Brisillia (Brazylia) – 2010 → główny postulat to reforma Banku Światowego oraz 

Międzynarodowego Funduszu Walutowego. 

·         Szczyt w Sanya (Chiny) – 2011 → dołączyło RPA. Wezwano do reformy RB ONZ, która 

winna wrażliwiej reagować na dynamiczne zmiany rzeczywistości międzynarodowej. 
Poparto również projekt ustanowienia systemu rezerw walutowych mającego w 
efekcie doprowadzić do zmniejszenia zależności od USD. 

·         Szczyt w New Delhi (Indie) – 2012 →  potwierdzono znaczenie użycia własnych walut w 

rozliczeniach handlowych 

·         Szczyt w Durbanie (RPA) – 2013 →  Głównym wątkiem było utworzenie Banku 

Rozwoju BRICS z kapitałem wstępnym 50 mld USD 

·         Szczyt w Fortaleza (Brazylia) à doszło do podpisania umowy o utworzeniu wspólnego 

Funduszu Rezerwowego i Banku Rozwoju BRICS  (największe reformy!!!!)– 
projektów, które zgodnie z dążeniami 5 państw członkowskich mają uniezależnić je 
od zachodniego systemu walutowego i ekonomicznego. Kapitał banku to 100 mld 
dol. Tyle samo wynosi kapitał rezerwy funduszu walutowego. Bank rozpocznie 
działalność od 2016 r. Do banku państw BRICS będą mogły przystępować państwa 
spoza tej grupy. 

 

Inne reformy/zmiany: 

·         BRICS będzie rozwijać swą współpracę także z innymi krajami i kontynentami, 

szczególnie z Ameryką Południową i z Afryką 

·         lepsza koordynacja poczynań w ramach G20 
·         BRICS będzie posiadał własny urząd statystyczny (i wydawał publikacje tego rodzaju) oraz 

wspólne centrum naukowo-badawcze (tzw. think-tank) 

 

Liberalizacja obrotów handlowych, kapitałowych i finansowych: 

·         !stosunkowo młode stowarzyszenie BRICS oprócz wolnego handlu między członkami 

organizacji, tworzy wewnątrz grupy bogate możliwości pogłębiania współpracy 
gospodarczej 

·         BRICS konsoliduje gospodarki i handel 

·         Szybko wzrastają obroty handlowe w ramach BRICS, osiągając wartość ponad 320 mld 

USD, w roku 2012.  

·         łączna wartość eksportu krajów BRICS zwiększyła się między 2000 i 2012 roku o około 

600% − z 466 mld USD do 3202 mld USD, natomiast wartość ich importu wzrosła z 
385 mld USD do 3000 mld USD, przy czym nieprzerwany wzrost wartości eksportu 
oraz importu tych gospodarek obserwowano do 2008 roku. W 2009 roku nastąpiło 
wyraźne zmniejszenie ich aktywności eksportowej oraz importowej w związku ze 
światowym kryzysem 

·         W 2010 roku udział inwestycji w chińskim PKB sięgnął 45 procent (dla porównania: w 

Indiach 30 proc., w Rosji 22 proc., w Brazylii 18 proc.), z czego połowa to inwestycje 
państwowe. W 2010 i 2011 r. Chiny przyciągnęły po ponad 100 mld dol. 
bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Dla porównania: w Indiach, kraju znacznie 
biedniejszym od Chin, a więc z istotnie większym potencjałem – także 
demograficznym – inwestorzy zagraniczni zostawiali w latach 2010–2011 łącznie 
tylko 60 mld dolarów. 

·         To właśnie na linii Chiny–Brazylia współpraca w ramach BRIC rozwija się 

najdynamiczniej – w ostatniej dekadzie handel między obydwoma krajami rósł 
średniorocznie o 40 procent. W 2010 roku zainwestowały za granicą 68 mld dolarów, 
z tego aż 17 mld w Brazylii, co dało im pozycję największego inwestora 
zagranicznego w tym kraju, a w 2011 roku zbliżoną kwotę.  (gdyby UE nie traktować 
jako jednego podmiotu, Chiny byłyby największym partnerem handlowym Brazylii i 
Indii) 

Udział w przyroście światowych obrotów handlowych i usługowych: 

·          Wartość obrotów handlowych BRICS z resztą świata wzrosła o 16 proc. w jednym tylko 

roku 2010 (niezależnie od kryzysu!) i o 4,5 proc. – w roku 2012, osiągając sumę 
ponad 6 bln USD, czyli około 17 proc. całej wartości obrotów handlu światowego.  

 

2.  TRANSFORMACJA SYSTEMOWA W CHINACH I EUROPIE SRODKOWO-

WSCHODNIEJ. PODOBIENSTWA I ROZNICE.SKUTKI DLA WSPOLPRACY 
MIEDZYNARODOWEJ Maja Nidzgorska 

(do sprawdzenia) 
Podobieństwa 
-Efektem transformacji systemowej w Chinach i krajach Europy Środkowo-Wschodniej było 

dojście do gospodarki mieszanej . 

Różnice 
-W Chinach procesy transformacji systemowej zostały narzucone odgórnie natomiast w krajach 

Europy Środkowo-Wschodniej to społeczeństwo poprzez swoją presje na władze 
spowodowało rozpoczęcie procesów transformacji systemowej. 

- Chiny same znakomicie potrafiły zadbać o współdziałanie potęgi niewidzialnej ręki rynku i 

widzialnej głowy państwa. => powolne stopniowe reformy ustrojowe zamiast gwałtownej 
postsocjalistycznej reformy jaka odbyła się w krajach Europy Środkowo-Wschodniej 

Skutki dla współpracy międzynarodowej 
Państwa Europy Środkowo-Wschodniej poprzez swoją sytuację musiały być zależne od pomocy 

Europy zachodniej. To spowodowało zacieśnienie współpracy między całą Europą. Chiny 
poprzez gruntowne reformy zaczęły rozwijać się w coraz szybszym tempie zmieniając swoją 

pozycję z kraju zależnego od innych do sytuacji w której to o współpracę z Chinami zaczęły 
się starać inne państwa. 

 

3.  REFORMY TENG SIAO PINGA A WSPOLPRACA GOSPODARCZA CHIN Z 

ZAGRANICA  



 

głównie reformy gospodarcze otwierające gospodarkę chińską na świat 



 

utworzenie specjalnych stref ekonomicznych na wybrzeżu dla zagranicznego kapitału 



 

likwidacja systemu kolektywnego na wsi 



 

wprowadzanie gospodarki rynkowej 



 

jeden kraj, dwa systemy- sprawa Hong Kongu 



 

ostrożnie zwiększano swobody obywateleskie 



 

bonusy dla gospodarstw rolnych 

W wyniky reform Chiny otworzyły się na świat, zwiększył się eksport, przybyło wiele FDI do kraju. 
 
(uzupełnienie) 
Deng Xiaoping - ur. 22 sierpnia 1904, zm. 19 lutego 1997) – polityk chiński. W okresie od 1978 do 
1989 faktyczny przywódca Chińskiej Republiki Ludowej, inicjator reform społeczno-gospodarczych 
oraz otwarcia Chin na świat. Jeden z najważniejszych polityków w XX-wiecznej historii Chin. 
Momentem przełomowym w karierze Denga i w historii Chin było posiedzenie III Plenum KC KPCh 
jedenastej kadencji w grudniu 1978. Partia przyjęła zaproponowany przez Denga nowy kurs, w 
którym położono nacisk na reformy gospodarcze i otwarcie Chin na świat. 
 
W 1981, z inicjatywy Denga partia potępiła rewolucję kulturalną i poddała krytycznej ocenie dorobek 
Mao Zedonga. W tym samym roku rozpoczęto proces reform gospodarczych i modernizacji kraju 
zgodnie z zaproponowanym przez Denga modelem socjalizmu o chińskiej specyfice. Na wybrzeżu 
Chin wydzielone zostały specjalne strefy ekonomiczne otwarte dla zachodniego kapitału. Rozpoczęto 
kształcenie nowoczesnej kadry naukowo-technologicznej oraz biznesowej. W 1984 przeprowadzona 
została reforma rolna, która zlikwidowała kolektywny system na wsi. Rozpoczęto stopniowe 
wprowadzanie w Chinach gospodarki rynkowej. Otwarta została droga dla sektora prywatnego w 
gospodarce, zreorganizowano także metody zarządzania sektorem państwowym. W roku 1993 Chiny 
zdecydowały się na radykalne otwarcie kraju dla zagranicznych inwestycji bezpośrednich. 
 
Częścią reform było również otwarcie Chin na świat. Chiny, dotychczas izolujące się stały się 
aktywnym graczem na arenie międzynarodowej. Zacieśniona została współpraca ze Stanami 
Zjednoczonymi, zaczęto też ściągać do Chin międzynarodowy kapitał. Deng sformułował także 
zasadę jeden kraj, dwa systemy, która stała się kluczem do uregulowania sprawy Hongkongu i 
Makau. Na mocy zawartych porozumień oba terytoria miały zostać włączone do ChRL, zachowując 
szeroką autonomię ustrojową i gospodarczą. 
Napływ zagranicznego kapitału, nowych technologii i know-how umożliwił wytwarzanie wielu 
nowych produktów i usług oraz radykalną obniżkę kosztów produkcji. Znaczna w latach 1979-1993 
deprecjacja yuana istotnie zwiększyła rentowność eksportu. Warto wspomnieć, że w latach 80. 
chiński eksport oparty 
był przede wszystkim na wyrobach wykorzystujących tanią i obfitą pracę. Eksport ten zwiększył się z 
kilku miliardów USD na początku do 50 mld pod koniec dekady. 
 
Wraz z reformami gospodarczymi rozpoczęto ograniczoną reformę systemu politycznego. Z 
inicjatywy Denga wprowadzono kadencyjność stanowisk partyjno-państwowych, odmłodzono kadrę i 
zmniejszono biurokrację. Zwiększono rolę samorządów. Ostrożnie zwiększano swobody 
obywatelskie, bezwzględnie rozprawiając się jednak z silniejszymi dążeniami demokratycznymi, np. z 
zamieszkami studenckimi w 1986. Wg Denga chiński system polityczny sprzyja stabilizacji i 
zapewnia wyższy stopień harmonii niż można by osiągnąć w ramach systemu demokratycznego. 
 
Deng nie wiąże efektywności, sprawności państwa z dominującą rolą sektora publicznego, lecz z 
otwartością, rynkiem, przedsiębiorczością oraz własnością prywatną i konkurencją. Wg niego 

państwo nie powinno mieć charakteru omnipotentnego, lecz pełnić rolę „ogrodnika”, który umiejętnie 
wykorzystuje naturalne siły przyrody. 
 

4.  CHINY.ZRODLA DYNAMIKI ROZOWJOWEJ I EKSPANSJI EKSPORTU  
 

-duży rynek zbytu, 

-niskie koszty płacy 
-5 razy więcej pracujących niż w USA 
-reformy Teng Siao Pinga 
-otwarcie się chińskiej gospodarki na kraje zagraniczne 
-powiązanie renmibi z dolarem- możliwość dewaluacji 
- dużo inwestycji bezpośrednich 
- członokstwo w WTO (2002) dodatkowo zliberalizowało obroty 

 

 

 

5.  ZAGRANICZNE INWESTYCJE W CHINACH A EKSPANSJA EKSPORTOWA (Klipa) 
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w znacznej mierze determinują rozwój Chin, będąc 

istotnym czynnikiem ich transformacji, wzrostu konkrecyjności międzynarodowej oraz 
osiągnięcia nowego miejsca w międzynarodowym podziale pracy. Znaczący napływ 
bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Chin notowany jest od 1992 r., aż do 1999 r., 
kiedy to nastąpił spadek ich wartości. Głównym powodem spowolnienia ich napływu był 
kryzys azjatycki. 

Akcesja Chin do WTO 11 grudnia 2001 r. ponownie przyspieszyła wzrost tempa inwestycji. 

Najwyższy odnotowany przyrost napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Chin 
miał miejsce w 2005 r. i wyniósł o 13% więcej w porównaniu z 2004 r., osiągając poziom 72 
bln dolarów.  Wraz ze wzrostem zainteresowania lokowaniem BIZ w Chinach zmieniło się 
ich znaczenie dla gospodarki tego kraju.  Początkowo głównym celem BIZ było rozwijanie 
działalności produkcyjnej przeznaczonej na eksport, zapewniając jednocześnie tworzenie 
nowych miejsc pracy. W ostatnich latach BIZ były przede wszystkim źródłem technologii 
oraz organizacyjnego know-how.   Istotnym czynnikiem, który przyciąga zagraniczne 
inwestycje do Chin, jest także kapitał ludzki, a zwłaszcza jego cena.(oraz tania ziemia) 

Napływający kapitał ma charakter krótkotrwały i koncentruje się na pracochłonnym 

przetwórstwie, czyli motywowany jest niskimi kosztami pracy. Są to głównie inwestycje 
japońskie, koreańskie i tajwańskie. Głównym ich celem jest kreowanie działalności 
proeksportowej. 

Analiza handlu międzynarodowego Chin w ciągu ostatnich trzydziestu lat, wskazuje na 

utrzymującą się nadwyżkę eksportową. Była ona generowana przede wszystkim przez duży 
dodatni bilans handlowy z krajami Ameryki Północnej i rozwiniętymi krajami europejskimi. 
Jednocześnie jednak, to kraje Unii Europejskiej ujęte łącznie, uznać należy za największego 
eksportera do Chin. Drugim eksporterem jest Japonia, zaś trzecim Korea Południowa. 
Nadwyżka handlowa uzyskiwana przez Chiny nie jest tworzona wyłącznie przez dobra nisko 
przetworzone. Od roku 2002 obserwowana jest nadwyżka handlowa w handlu dobrami ICT, 
coraz mniejszy eksport hi-tech ze stanów zjednocznoych 

Głównymi inwestorzy w hi-tech to Stany Zjednoczone, Japonia, Niemcy, Wielka Brytania, 

Francja i Holandia. Napływ bezpośrednich inwestycji do Chin jest niewątpliwie związany z 
działalnością korporacji transnarodowych. Ponadto firmy te uzyskują łatwiejszy dostęp do 
chłonnego rynku chińskiego oraz ich bazy surowcowej. Działalność przedsiębiorstw 
wielonarodowych jest bardzo znacząca. Przedsiębiorstwa wielonarodowe są zaangażowane w 
sieć dystrybucji oraz transfery technologii, kwalifikacji i zdolności organizacyjnych do 
chińskiej gospodarki 

 

6.  MIEDZYNARODOWA KONKURENCYJNOSC HANDLOWA CHIN.TENDENCJE 

ZMIAN W ZRODLACH PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ 

 

7.  MFW A  NOWY MFW KRAJOW BRICS (Karolina Milewska) 

Na ten temat w książce Pana Bossaka nie ma nic. Książka jest z roku 2013, natomiast 
porozumienie w sprawie Funduszu Walutowego krajów BRICS zostało podpisane w roku 
2014. Fundusz rozpocznie swoją działalność dopiero w roku 2016. Informacji w Internecie 
też nie ma zbyt wiele (nawet na zagranicznych stronach) 

 

MFW →  Międzynarodowy Fundusz Walutowy 
CRA →  Fundusz Walutowy Krajów BRICS 

 

CRA a IMF (podstawowe informacje) 
·         CRA powstało w roku 2014 (szczyt w Fortaleza). MFW powstał w roku 1944 (Bretton 

Woods) 

·         CRA dopiero rozpocznie swoją działalność w 2016 r. MFW rozpoczął swoją działalność w 

roku 1946. 

·         CRA powstał jako jedna z instytucji krajów BRICS. MFW jest jedną z agend ONZ. 
·         Wkład finansowy do CRA = 100 mld dol. Wkład finansowy do MFW = 369,52 mld dol. 
·         W CRA państw członkowskich jest 5. W MFW państw członkowskich jest 188. 
·         CRA à pomoc finansowa dla krajów rozwijających się (kraje BRICS + ewentualnie inne 

kraje). MFW àpomoc finansowa dla 188 państw członkowskich 

·         CRA jest jedną z pierwszych instytucji powołanych przez BRICS (obok Nowego Banku 

Rozwoju). Jest to ogromne osiągnięcie krajów BRICS. 

·         CRA w porównaniu do MFW jest skromnych rozmiarów 
·         Działalność funduszu (CRA) będzie koordynować państwo sprawujące prezydencję w 

grupie BRICS. MFW obecnie kieruje Christine Lagarde (Francja) od 5.07.2011. 

 

CRA a MFW (przyczyny powstania CRA, wpływ na MFW, związek z MFW) 
·         Powstanie CRA jest odpowiedzią na brak zmian w MFW. Na przykład w ramach G20 

uzgodniono w roku 2010, że reprezentacja krajów rozwijających się w MFW zostanie 
zwiększona o (minimum) 5 proc., a ich prawo głosu w Banku Światowym o (minimum) 3 
proc. Ale uzgodnienia te nie zostały zrealizowane. Państwa BRICS uważają, iż mają 
niewspółmiernie małe wpływy w tych instytucjach (Bank Światowy i MFW).MFW 
powstał z potrzeby stabilizacji kursów walutowych oraz uregulowania zasad 
funkcjonowania międzynarodowego rynku walutowego. 

·         CRA powstał, by konkurować MFW. Nowy Bank Rozwoju zaś ma konkurować z Bankiem 

Światowym. Fundusz walutowy krajów BRICS ma być alternatywą dla MFW. 

·         CRA powstał, by zmniejszyć zależność od MFW, by uniezależnienia się od Zachodu 

(przynajmniej częściowo). Kraje BRICS twierdzą, że gospodarki Zachodu zalewają świat 
walutą, o której przywódcy BRICS twierdzą, że negatywnie wpływa na biedniejsze kraje. 

·         CRA powstał, by w dłuższej perspektywie ma wzmocnić pozycję państw rozwijających się 

oraz może przyczynić się do osłabienia światowej pozycji dolara (a może i nawet 
zdetronizować go jako światową walutę rezerwową). CRA à w początkowej fazie walutą 
rozliczeniową będą amerykańskie dolary (USD), a dopiero od 2017 roku (po roku 
działalności) do gry ma wejść Juan 

·         CRA ma służyć jako zabezpieczenie przed kryzysami finansowymi, jest to możliwość 

pogłębiania współpracy gospodarczej między krajami BRICS 

·         CRA jest nową strukturą, która wywołuje poważne zaniepokojenie u MFW 

 

Skutek powstania CRA → eksperci zauważają, że powstanie Banku Rozwoju BRICS może 
spowodować przesunięcie źródła środków finansowych z Banku Światowego czy MFW do 
nowopowstałych instytucji rozwoju, zarządzanych przez ugrupowania państw. 

 

1.  WZROST UMIEDZYNARODOWIENIA TNC ORAZ UDZIALU FDI W 

INWESTYCJACH W SKALI GLOBALNEJ.ROZMIARY I POTENCJALNE SKUTKI ? 
(Tomek Bajur) 

 

Liberalizacja i globalizacja stosunków ekonomicznych oraz rewolucja ICT spowodowały wzrost 
zagranicznych inwestycji bezpośrednich (FDI). FDI, jako nośnik nowych produktów, technologii, 
know – how itp., przyczyniły się z kolei do przyspieszenia procesu umiędzynarodowienia 
działalności gospodarczej i wzrostu udziału korporacji transnarodowych (TNC) w światowym 
potencjale gospodarczym. Oprócz wzrostu FDI, innymi bodźcami do umiędzynarodowienia 
działalności gospodarczej były też zmiany polityczne i ekonomiczne w Europie Środkowej i 
Wschodniej oraz reformy w krajach BRIC, na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Łacińskiej. 

 

Rozmiary: 

·        udział FGI w światowych inwestycjach wzrósł z 4% (w 1990 r.) do ponad 20% (początek 

XXI w.); 

·        wartość aktywów TNC przekroczyła wartość światowego PKB (w 2010 r.); 
·     wartość sprzedaży zagranicznych oddziałów TNC osiągnęła 57% wartości światowego PKB 

(w 2010 r.); 

·        współczynnik umiędzynarodowienia działalności (TNI) przypadku największych 

amerykańskich i europejskich TNC wynosi 60 – 75% (co oznacza, że większą część 
działalności prowadzą one za granicą); 

·        TNC pochodzą głównie z USA, coraz więcej jest ich także w krajach BRIC. 

 

Potencjalne skutki: 

·         zastąpienie wymiany opartej na zasobach i akumulacji kapitału, wewnątrzgałęziowym 

podziałem pracy i wymianą; 

·         komercjalizacja wynalazków, produktów, innowacji; 
·         standaryzacja produkcji na potrzeby masowego konsumenta; 
·         transfer nowych produktów, innowacji, technologii, know – how (we wszystkich 

sektorach gospodarki) osiągnął największe w historii rozmiary; 

·         wzrost znaczenia innowacyjnych, wysokiej jakości markowych produktów (dotyczy 

handlu produktami o wysokim stopniu przetworzenia); 

·         wzrost znaczenia konkurencji oligopolistycznej; 
·         kraje rozwijające się (np. BRIC, Wietnam, Indonezja) zwiększyły import i eksport, ich 

procesy rynkowe stały się efektywniejsze, a one same inwestycyjnie atrakcyjniejsze. 
Generalnie – kraje te zanotowały gwałtowny wzrost dochodów; 

·         kraje innowacyjne (np. USA, Japonia, Korea, Skandynawia) wzmogły globalną ekspansję 

dzięki korzyściom skali, przewadze konkurencyjnej, zasadzie kosztów komparatywnych, 
lepszemu wykorzystaniu zasobów. 

 

2.  TNC A RYNEK SWIATOWY,KONKURENCJA I WSPOLPRACA (Tomek Bajur) 

 

·         TNC konkurują między sobą nie tyle maksymalizując udział w rynku, co przez 

dywersyfikację i innowacje produktowe, technologiczne, podnoszenie jakości i rozwój 
usług. 

·         Zwiększanie produkcji wystandaryzowanej, nowoczesnej i masowej w krajach 

rozwijających się (gdzie jednostkowy koszt jest niższy), umożliwia TNC wykorzystanie na 
wielką skalę wygasających (w krajach rozwiniętych) przewag konkurencyjnych oraz 
zapewnia wysoką wydajność i rentowność produkcji. 

·         TNC tworzą i wykorzystują rozległe sieci współpracy produkcyjnej i handlowej w skali 

globalnej. Dzięki takim powiązaniom i współpracy, lepiej koordynują działania w ramach 
międzynarodowych sieci. 

·         Współcześnie, konkurencję wygrywają te TNC, które podstawy przewagi konkurencyjnej 

budują w krajach macierzystych (w kraju koncentrują się na innowacjach), a następnie 
umiejętnie dyskontują ją na rynku globalnym. 

·         Kraj macierzysty to miejsce, gdzie w oparciu o współpracę z miejscowymi partnerami 

TNC wypracowało przewagę konkurencyjną. 

·         Przewagę konkurencyjną buduje się więc w określonej lokalizacji (kraju), dlatego poziom 

rozwoju, instytucje i struktury kraju macierzystego TNC są bardzo ważne dla późniejszych 
osiągnięć korporacji. 

·         Baza krajowa (a więc klimat do budowania strategii TNC) w dużej mierze zależy od 

warunków konkurencji i współpracy w danym sektorze. Dlatego większość TNC pochodzi 
w sumie z niewielu krajów (USA, BRIC, Niemcy, Francja, Japonia, Skandynawia). 

 

3.  TNC A KONKURENCJA A OCHRONA WLASNOSCI INTELEKTUALNEJ,TRANSFER 

WIEDZY,TECHNOLOGII I KNOW-HOW (Tomek Bajur) 

 

·         TNC rywalizują między sobą nie tyle maksymalizując udział w rynku, co przez 

dywersyfikację i innowacje produktowe, technologiczne, podnoszenie jakości i rozwój 
usług. 

·         TNC prowadzą działalność innowacyjną prawie wyłącznie w krajach macierzystych, za 

granicą natomiast rozwijają produkcję masową, wystandaryzowaną. 

·         Za granicą, TNC konkurują marką, jakością produktów i ceną. Rozwój zagranicznej bazy 

produkcyjnej produktów wchodzących w fazę dojrzałości, pozwala osiągać korzyści 
alokacyjne i skali, a także budować przewagę konkurencyjną (szczególnie na rynkach o 
szybko rosnącym popycie konsumpcyjnym – np. Azja, Afryka, Bliski Wschód). 

·         Zmiany w alokacji produkcji międzynarodowej, transfery technologii, know – how i 

nowych produktów, często są konsekwencją zmian zgodnych z cyklem życia produktu. 

·         Przeniesienie produkcji produktu schyłkowego za granicę i ograniczenie jej w kraju, nie 

oznacza utraty konkurencyjności. Kraj bowiem wciąż wykorzystuje wiedzę i kompetencje, 
koncentrując się działalności innowacyjnej w kraju, a za granicą prowadząc produkcję 
masową. 

·         TNC wykorzystują ochronę prawną własności intelektualnej, posiadaną wiedzę, 

technologię i know – how do redukcji ryzyka i kosztów transakcyjnych, co pozwala im 
przesuwać działalność między krajami w zależności od ich stopnia rozwoju, przewag i 
słabości konkurencyjnych. 

·         Współcześnie, kluczowe znaczenie dla konkurencji mają nie tyle koszty czynników 

produkcji, co jakość, zróżnicowanie, marka, innowacyjność, reklama, wydajne technologie i 
organizacja pracy. Korzyści rodzą się z eksportu kapitału, technologii, know – how itp. 

·         Ekspansja TNC spowodowała zwiększony obrót własnością intelektualną i szersze 

wykorzystanie word – nets (sieci dystrybucji). 

 

4.  FDI A WYKORZYSTANIE PRZEWAGI INNOWACYJNEJ.ZNACZENIE WORLD-NETS  
Proces globalizacji ekonomicznej oprócz liberalizacji i rewolucji ICT w znacznym stopniu wiąże 

się z ekspansywnym wzrostem zagranicznych inwestycji bezpośrednich i znaczenie 
korporacji transnarodowych. Wzrost atrakcyjności i poprawa klimatu inwestycyjnego w dużej 
grupie krajów Azi, Bliskiego Wschodu i Am.Łacińskiej wiązały się z podjętymi w tych 
krajach reformami. Transfer kapitału, technologii, know-how, zapewnienie dostepu do 
finansowania, sieci dystrybucji (world-nets) pobudziły ich dynamiczny rozwój. Zapewnił 
znaczący wzrost potencjału produkcyjnego, eksportu, zatrudnienia i dochodów.  

Ekspansja ta umocniła przewagę konkurencyjną w eksporcie technologii, praw związanych z 

własnością intelektualną i profesjonalnych usług. Wzrost udxziału TNC przyczynił się do 
osiągnięcia korzyści skali , wykorzystanie przewagi technologicnzej, efektywności, z drugiej 
strony zwiększajac udział obrotów własnością intelektualną jak i wykorzzystania 
handlowych. finansowych world-nets spowodowała wzrost znaczenia konkurencji 
oligopolistycznej. 

-paradygmat rozwoju ekonomicznego: oparty na kapitale ludzikim, wiedzy, przedsiębiorczości, 
konkurencji,  
-konkurencja, innowacje, przedsiebiorczośc to siły rynkowe postępu ekonomicznego i harmonizacji 
interesu indywidualnego i społecznego 
-firmy zwiększyły efektywność= mniejsza ilośc pracowników 
-innowacje poszerzają i dynamizują rynek  

innowacje wpływają  
-poszukiwanie nowych, lepszych rozwiązan  

Kraje poprzemysłowe skutecznie konkurują wiedzą, innowajcami, jakością, prawami 

patentowymi i markami oraz znakami towarowymi. Przedsiębiorstwa zazwyczaj biorą 
aktywny udział w międzynarodowych grupach kapitałowych, technologicznych, finansowych 
i handlowych: USA, Niemcy, Austria, Hiszpaniaitd.   ( na podstawie : Konkurencja i 
współpraca miedzynarodowa- Bossak,  Systemy gospodarcze a globalna konkurencja- Bossak 

 

5.  WLASNOSC INTELEKTUALNA TNC A KONKURENCJA I WSPOLPRACA 

MIEDZYNARODOWA 

Zwiększająca się presja na gwarantowanie nienaruszalności własności intelektualnej jest jednym z 

sposobów za pomocą jakiego TNC starają się utrzymać w roli lidera na rynkach. Przykład 
rynku farmaceutyki i próba zablokowania firm indyjskich w produkcji tańszych leków 
generycznych(tzw. Zamienników). Dodatkowo takie inicjatywy jak ACTA mogą świadczyć o 
chęci ograniczenia konkurencji i próbie zmonopolizowania wiedzy. 

Z drugiej strony uzyskania wyników badań i R&D jest obarczone wysokimi kosztami duża 

niepewnością i inwestycją czasu. By zmniejszyć to ryzyko i koszty jak i czas TNC wchodzą 
w współprace z agencjami rządowymi instytucjami uniwersytetami czy innymi TNC lub 
mniejszymi firmami np. ich zapoatrzycielami co często kończy się ich przejęciem. 

Zwiększająca się globalizacja przepływ danych ludzi oraz inwestycji jeszcze bardziej zwiększa 

nacisk na współpracę w osiąganiu wyników zdobywania wiedzy. Z drugiej strony powoduje 
to zwiększająca presje tnc na rządy państw w celu ochrony ich osiągnięć stąd takie twory jak 
Trilateral Patent Offices - the European Patent Office (EPO), Japan Patent Office (JPO) oraz 
United States Patent and Trademark Office (USPTO) od 1983 jest to rozpoznawany 
międzynarodowy system zapewniania patentów na świecie gwarantowany przez 3 największe 
organizacje patentowe. 

 

6.  ZMIANY NA MIEDZYNARODOWYM RYNKU KAPITALOWYM.EKSPANSJA 

INWESTYCYJNA KRAJOW NAFTOWYCH.ZMIANY W POZYCJI INWESTYCYJNEJ 
CHIN,KOREI PLD,TAIWANU,SINGAPURU 

7.  WYJASNIJ PRZYCZYNY WZROSTU ZAGRANICZNYCH INWESTYCJI 

BEZPOSREDNICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH (PO 2005 ROKU) 

WYKLAD XII.GLOBALNY KRYZYS FINANSOWY I REFORMY  
- Remigiusz Kowalczyk 
 

1. PRZYCZYNY WYBUCHU KRYZYSU FINANSOWEGO W STANACH 

ZJEDNOCZONYCH I JEGO DOTKLIWE SKUTKI DLA KRAJÓW EUROPY 
ZACHODNIEJ 

Przyczyny: 
- regulacje systemu finansowego odnosiły się do jego instytucji, a nie do ryzyka systemowego 
- agencje ratingowe potwierdzały wyłącznie to, co było znane inwestorom i nie przyczyniały 

się do poprawy dyscypliny i redukcji ryzyka finansowego korporacji 

- banki centralne i nadzór finansowy oraz rządy w obawie przed możliwymi negatywnymi 

skutkami upadków wielkich graczy finansowych, często spekulantów, nie zdecydowały 
się na ich upadłość 

- wielcy gracze rynku finansowego dążą do uspołecznienia strat i wywierają presję na rządy, 

aby wykorzystać środki publiczne do obrony ich interesów i podejmowania działań 
będących bez wątpienia pokusą nadużycia swojej pozycji (moral hazard) 

- zmiana rozkładu sił gospodarczych na świecie i towarzyszące im narastające globalne 

nierównowagi (w ostatnich 25 latach PKB Chin i Indii wzrastało znacznie szybciej niż 
PKB USA i Europy Zachodniej; udział Chin i Indii w globalnej produkcji wzrósł z 8 do 
23%; USA zapożyczało się, a Chiny gromadziły oszczędności, które szły na kredNa to 
pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Widzimy jak w latahc po2005 FDI rośnie do 
znacznych rozmiarów. Może to być związane z bardzo silnym trendem w 2005 w strone 

przejeć i połaczeń (M&A) chodź ich najwięcej miałomiejsce w UK. Inną kwestią jest wzrost 
inwestycji w usa z krajówtakich jak Japonia Korea Indie i ChRL . 

Dodatkowo w tym czasie w USA wzmocniono przepisy co do gwarantowania własności 

intelektualnej. Oraz rozwinely się takie ośrodki jak Scillicon Valley czy Boston Road (MIT) 

Dodatkowo wzrost FDI można połączyć z stabilizacją po kryzysie 2000roku.rynek ochłoną i 

zauważono pow®ót gospodarki do stabilnośći.  

 

 

yt dla USA dla finansowania nadmiernej konsumpcji) 
- procesy globalizacyjne 
- rozwój rynku instrumentów pochodnych 
- rozwój rynków finansowych i zakłócenia w funkcjonowaniu systemu finansowego 
- błędy polityki gospodarczej (zwłaszcza w USA) 
1) Asymetryczne przepływy kapitału 
Przed kryzysem państwa rozwinięte miały deficyt na rachunku obrotów bieżących, 

a  państwa rozwijające się miały nadwyżki handlowe. Rezerwy państw rozwijających się 
były lokowane w papiery wartościowe państw wysoko rozwiniętych, więc zwiększyła się 
podaż pieniądza w państwach rozwiniętych, głównie USA. Przepływy kapitału między 
państwami rozwiniętymi i rozwijającymi się były asymetryczne. Prywatne inwestycje 
bezpośrednie obywateli pastw rozwiniętych w państwach rozwijających się przyspieszył 
ich rozwój. Banki centralne państw rozwijających się inwestują w państwach 
rozwiniętych. Nastąpiło zmniejszenie stóp procentowych i zwiększenie cen aktywów 
(efekt majątkowy). Społeczeństwa państw rozwiniętych zwiększają popyt ze względu na 
zwiększanie wartości majątku (ziemi, nieruchomości, akcji). Efektem jest podtrzymanie 
wzrostu gospodarczego na minimalnym poziomie. Duża podaż pieniądza + rosnące ceny 
aktywów à „nadmuchiwanie” baniek spekulacyjnych. 

2) Procesy globalizacyjne 
Zmiany rozmieszczenia produkcji pomiędzy krajami i kontynentami à alokacja inwestycji 

finansowych w skali całego świata, również na rynkach będących dotąd poza 
gospodarką globalną (rynki wschodzące) à zdywersyfikowanie portfeli  instytucji 
finansowych aktywami z całego świata (wspomagane rozwojem branży ICT i trendami 
liberalizacyjnymi) à kaskadowy charakter globalizacji spowodował: postępującą utratę 

nadzoru nad działalnością instytucji finansowych, trudne wycenianie ryzyka 
inwestycyjnego, łatwiejsze formowania się i utrzymywanie długookresowej 
nierównowagi, a także wzrost ryzyka rozprzestrzeniania się kryzysów finansowych 
(wręcz infekcyjne). Joseph Stiglitz i Dani Rodik uważają, że kryzys to skutek zbyt 
wolnej adaptacji gospodarek narodowych do gospodarki globalnej. Na rynku globalnym 
nie ma reguł i arbitra, ani mechanizmu i sposobów wymuszających działania służące 
celom globalnym. 

3) Rozwój rynku instrumentów pochodnych 
- wzrost spekulacji 
- wielopiętrowa konstrukcja instrumentów pochodnych utrudnia szacowanie ryzyka 
- wzrost popytu i rozwój spekulacji na rynku instrumentów pochodnych prowadzi do 

mnożenia aktywów finansowych poprzez wypuszczanie na rynek nowych aktywów, 
opartych na innych aktywach (zjawiska te wystąpiły z dużą siłą w latach 2002-2007) 

- w ciągu 10 lat (1998-2008) łączna nominalna wartość instrumentów pochodnych wzrosła 

z  72 bln USD do 683 bln USD 

4) Rozwój rynków finansowych i zakłócenia w funkcjonowaniu systemu finansowego 
- błędy w zarządzaniu instytucjami finansowymi: wadliwa struktura bodźców 

indywidualnych i instytucjonalnych; słabość metod pomiaru, wyceny i zarządzania 
ryzykiem; nieprawidłowości w funkcjonowaniu nadzoru właścicielskiego oraz 
rachunkowości 

- globalne lewarowanie (w oparciu o ograniczone rzeczywiste dochody i majątek, a więc 

realnie istniejący kapitał, rynki finansowe wygenerowały wielokrotnie większy zasób 
aktywów: w 1980r. podstawowe aktywa finansowe stanowiły ok. 1,2 globalnego PKB, a 
w 2007r. aktywa finansowe + instrumenty pochodne, czyli nominalna wartość, stanowiły 
13-krotność światowego PKB 

- bąbel spekulacyjny: ogromne przewartościowanie aktywów, zwłaszcza akcji i cen 

nieruchomości (USA i Europa Zachodnia) à przewartościowane aktywa uznano za 
znakomite zabezpieczenie dalszych kredytów à gospodarstwa domowe (głównie w USA, 
Wielkiej Brytanii, Irlandii i Hiszpanii) wpadły w pułapkę nadmiernego zadłużenia, 
która ujawniła się w pełni w momencie spadku cen nieruchomości 

5) Błędy agencji ratingowych 
- wysoka ocena aktywów na rynku nieruchomości przed kryzysem 
- banki pakowały w finansowe instrumenty CDO kredyty udzielane Amerykanom. Te 

pakiety kredytów największego ryzyka sprzedawano na świecie, a agencje ratingowe 
dawały im najwyższe wyceny (zbliżone do rentowności obligacji rządu USA), po 
wybuchu kryzysu gwałtownie obniżyły te ratingi (Lehman Brothers, na miesiąc przed 
upadkiem, dostał rating „A”) 

- biznesowe powiązania między przedsiębiorstwami a agencjami ratingowymi i firmami 

audytorskimi (zasada: kontrolowany/oceniany płaci kontrolującemu/oceniającemu) 

6) Błędy instytucji finansowych 
- słaby nadzór właścicielski i niewłaściwe motywacje dla zarządów, m.in. system 

premiowania, skłaniający zarządzających do poszukiwania krótkookresowych zysków à 
osłabienie długookresowego bezpieczeństwa instytucji finansowych. 

7) Błędy przedsiębiorstw 
- inwestowanie w papiery wartościowe, spekulacje na giełdzie, zróżnicowany stopień 

rozproszenia akcjonariatu, branding organizacji, niedostateczna ilość informacji 
(asymetria informacji) dochodząca z rynku na temat danego przedsiębiorstwa, branży 
czy też sytuacji gospodarczej w kraju i na świecie à wystąpienie znacznych różnic 
między wartością rzeczywistą a rynkową firm 

8) Chaos informacyjny 
- często rachunkowość przedstawia skrzywiony obraz przedsiębiorstw (rzetelny pod 

względem obowiązujących zasad rachunkowości, lecz nieprzystający do rzeczywistości 
gospodarczej i daleki od rzetelnej prawdy ekonomicznej) 

- sprawozdania finansowe przedsiębiorstw stają się coraz bardziej skomplikowane 

àmanipulacje księgowe, „kreowaniu” pożądanego przez menedżerów wizerunku firmy 

poprzez: fuzje, przejęcia, emisję i wycenę papierów wartościowych, czy 
„wyprowadzanie” majątku i pieniędzy z przedsiębiorstw, m.in. poprzez nieuzasadnione 
ekonomicznie wysokie wynagrodzenia menedżerów, atrakcyjne wyjazdy służbowe 

9) Błędy polityki gospodarczej (zwłaszcza USA) 
- brak odpowiednich regulacji ostrożnościowych w odniesieniu do instrumentów oraz 

instytucji finansowych 

- brak dostatecznej przejrzystości rynku 
- nieskuteczna polityka pieniężna FED (decyzja o obniżeniu w latach 2003-2004 stóp 

procentowych do poziomu najniższego od dziesięcioleci w czasie dojrzewania 
gigantycznego bąbla spekulacyjnego na rynku nieruchomości i akcji była błędna) 

- prowadzona polityka fiskalna w USA doprowadziła w latach 2001-2008 do zwiększenia 

deficytu budżetowego (nieodpowiedzialna decyzja o obniżkach podatków) 

 

Skutki: 
- upadłość lub przejecie wielu instytucji finansowych i znacjonalizowanie tych, które 

znalazły się na krawędzi bankructwa (AIG, MBIA, Ambac Financial Group, Fannie 
Mae, Freddie Mac, Northern Rock, Bear Sterns) 

- skazanie Bernarda Madoffa na 150 lat w więzieniu (piramida finansowa) 
- Międzynarodowy Fundusz Walutowy oszacował, że w latach 2007-2010 odpisy sektora 

bankowego na złe kredyty hipoteczne i papiery wartościowe wyemitowane na ich bazie 
sięgnęły 2 276 mld USD. Udział banków amerykańskich w tych odpisach wynosi prawie 
39%, banków brytyjskich prawie 20%, banków strefy Euro ponad 29%, pozostałych 
banków europejskich niecałe 7% oraz banków azjatyckich 5% 

- załamanie rynku kredytów hipotecznych w USA i skutki z tego wynikające najbardziej 

odczuły rynki finansowe krajów wysoko rozwiniętych 

- upadek 4 banków islandzkich, a islandzka waluta znacznie straciła na wartości. Rząd 

Islandii zwrócił się o pomoc do MFW, USA, UE a także Rosji 

- w Rosji i na Ukrainie ograniczono wielkości wypłat z rachunków bankowych. 
- kłopoty Węgier, Czech, a nawet Polski (dużo kredytów udzielonych w CHF i Euro), dalsze 

osłabienie lokalnych walut à groźba niewypłacalności hipotek i rozszerzenie kryzysu 
bankowego 

- pogorszenie sytuacji gospodarczej w strefie Euro (spadek popytu i wstrząsy na rynkach 

finansowych i walutowych) à załamania światowego eksportu, a w konsekwencji spadek 
PKB 

- gwałtowne zmiany kursów walut (zwłaszcza krajów wschodzących) i wycofywanie stamtąd 

kapitału, aby rekompensować straty i na skutek urealnienia oceny ryzyka inwestowania 
na tych rynkach 

- wiele banków poniosło straty i dotknął je problem spełnienia wymogów kapitałowych — 

pojawiła się więc potrzeba dofinansowania tych banków 

- załamanie rynków papierów wartościowych w USA, Wielkiej Brytanii, krajach strefy euro 

oraz krajach azjatyckich 

- ogromne straty funduszy inwestycyjnych i emerytalnych, które inwestują głównie na 

rynkach papierów wartościowych: spadek wartości ich portfeli inwestycyjnych i 
wartości jednostek uczestnictwa; bankructwo 

- załamanie handlu światowego à spadek produkcji, wzrost bezrobocia, spadek konsumpcji, 

spadek inwestycji, ucierpiały gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa 

- wzrost wydatków rządowych na dofinansowanie banków i innych instytucji finansowych, 

ustabilizowanie rynków finansowych oraz inne działania interwencyjne à zwiększenie 
deficytu budżetowego i długu publicznego, zwłaszcza w Japonii, strefie euro i USA 

http://pou.pl/zeszyty_naukowe/pdf/2013_59_nr_2-3_Radomska.pdf 

 

2. WZROST ZADŁUŻENIA MIĘDZYNARODOWEGO I UTRATA ZAUFANIA 

MIĘDZYNARODOWYCH RYNKÓW FINANSOWYCH I KAPITAŁOWYCH 

Wzrost zadłużenia międzynarodowego (częściowo omówione w pkt. 1.1): 

- dodatkowym źródłem kapitału zagranicznego są kredyty, zwiększające poziom zadłużenia 

danego kraju 

- ryzyko kursowe towarzyszące systemowi kursu płynnego ogranicza zakusy podmiotów 

krajowych do zwiększania krótkoterminowego zadłużenia zagranicznego 

- zaciąganie zobowiązań zagranicznych jest szczególnie niebezpieczne w sytuacji braku 

zabezpieczenia przed zmianami kursu walutowego. Przedsiębiorstwa chcą w ten sposób 
odnieść wymierną korzyść z różnicy pomiędzy wyższym (krajowym) i niższym 
(zagranicznym) oprocentowaniem kredytów. Dla przedsiębiorców ryzyko dewaluacji 
jest niewspółmiernie małe w stosunku do kosztów przeprowadzania transakcji 
zabezpieczających 

- w ostatnich latach wśród ekonomistów popularna stała się koncepcja kryzysu walutowego, 

wynikającego z błędów popełnionych na szczeblu mikroekonomicznym. Zaowocowała 
ona powstaniem eklektycznych modeli, zakładających, że przyczyny kryzysów wynikają 
nie tylko z niedoskonałości polityki makroekonomicznej czy niekorzystnych zbiegów 
okoliczności, prowokujących ataki spekulacyjne, ale również ze słabości strukturalnych, 
tkwiących wewnątrz gospodarki. Ujawniły się one w kiepskiej jakości zarządzania na 
szczeblu mikro, powodującej nadmierny wzrost zadłużenia zagranicznego i 
nieefektywną alokację kapitału. Badania empiryczne przeprowadzone po kryzysach 
walutowych, które nawiedziły Azję Południowo-Wschodnią potwierdziły, iż w latach 
dziewięćdziesiątych inwestycje tam rozpoczęte przynosiły przeciętnie niższą stopę 
zwrotu niż wynosił koszt pozyskania kapitału. Potęga tygrysów azjatyckich była zatem 
jedynie pozorna i kryła nie dostrzegane wcześniej słabości strukturalne 

- wzrost udziału kapitału krótkoterminowego w ogólnej wielkości zadłużenia zagranicznego 

zwiększa prawdopodobieństwo kryzysu walutowego 

- błędne zarządzanie na szczeblu mikro, powodujące wzrost zadłużenia zagranicznego 

banków i przedsiębiorstw oraz błędną alokację zasobów, utrudnia korzystanie z 
pozytywnych efektów liberalizacji obrotów kapitałowych 

 

Utrata zaufania MRFiK  może zostać wywołana m.in. poprzez: 
- atak spekulacyjny funduszy hedgingowych, również gdy państwo podejmuje działania 

mające zapewnić większą stabilność kursu walutowego i interweniuje na rynku 
walutowym 

- odpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych 
- zwątpienie rynków w stabilność waluty 
- narastających obawach o stan gospodarki i bilansu płatniczego 
- niestabilną sytuację (geo-)polityczną 
- obniżanie oceny państwa wystawianą przez agencje ratingowe 
- zbyt niski poziom rezerw walutowych (np. kryzys meksykański) 
- zbyt wysoką relację sumy krótkoterminowego zadłużenia walutowego oraz kapitału 

zagranicznego 
ulokowanego w krótkoterminowych krajowych instrumentach finansowych oraz 
długoterminowego kapitału portfelowego o charakterze spekulacyjnym, do oficjalnych 
rezerw walutowych pozwalającą 

- powoduje utratę płynności danego kraju, uniemożliwiając bieżące regulowanie 

zagranicznych zobowiązań. 

 

3. KRYZYS FINANSOWY NA ŚWIECIE A WSPÓŁPRACA 

MIĘDZYNARODOWA.WPŁYW ZMIAN  RYZYKA FINANSOWEGO KRAJU NA 
JEGO MIEDZYNARODOWĄ0 POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ 

 

Współpraca międzynarodowa: 
- we wrześniu 2008r. amerykański sekretarz skarbu Henry Paulson przedstawił plan 

ratunkowy dla sektora finansowego (państwo miało wykupić złe długi za 700 mld USD). 

Izba Reprezentantów odrzuciła ten plan. Główny indeks giełdy nowojorskiej DJIA 
spada tego dnia o 777 punktów (największy spadek w historii amerykańskiej giełdy). 

- w październiku 2008r. zmodyfikowana wersja planu zostaje przyjęta, rynki pozostają 

nieprzekonane, a trzy dni później giełda w Londynie zamknęła się ośmioprocentowym 
spadkiem (największym od 20 lat). 

Kanclerz Angela Merkel zapewniła, że niemiecki rząd nie dopuści do tego, by problemy 

zagrożonego upadkiem banku Hypo Real Estate rozchwiały cały system finansowy 
Niemiec. Państwo chciało wziąć na siebie gwarancje dla wszystkich depozytów 
bankowych, należących do obywateli. Poręczeń na depozyty bankowe udzieliły także 
Irlandia i Grecja. Niemiecki rząd do twierdził, że takie rozwiązanie nie jest konieczne. 
Zmiana stanowiska była konsekwencją zawirowań wokół banku Hypo Real Estate. 
Specjalizujący się w kredytach hipotecznych oraz finansowaniu projektów publicznych 
Hypo jest pierwszym z notowanych w indeksie giełdowych DAX niemieckich 
koncernów, który popadł w poważne tarapaty w związku z kryzysem na rynkach 
finansowych. 

Szwajcaria przeznaczyła na wsparcie rodzimych banków 60 mld dolarów. Większość tej 

kwoty została przeznaczona na utworzenie specjalnego funduszu przeznaczonego na 
wykupywanie niepłynnych papierów wartościowych. Pakiet ratunkowy zakładał też 
zaostrzenie przepisów dotyczących działalności banków. 

W odpowiedzi na kryzys ministrowie finansów krajów UE porozumieli się w sprawie 

podwyższenia gwarancji depozytów bankowych z obowiązkowych 20 tys. do co najmniej 
50 tys. euro. Miał to być sygnał dla wszystkich obywateli UE, że ich pieniądze w 
bankach są bezpieczne. Kraje mogły wprowadzić dalej idące gwarancje – nawet do 100 
tys. euro. 

Przyjęto również unijny pakiet ratunkowy dla banków. Kraje członkowskie postanowiły 

wobec kryzysu działać wspólnie, by uniknąć szkodliwej rywalizacji o to, który z nich 
lepiej chroni depozyty bardziej wspiera zagrożone banki. Postanowienia pakietu 
ratunkowego to: 

- interwencje powinny być czasowe, a pomoc powinna być jedynie przejściowa, 
- interesy podatników będą brane pod uwagę w pierwszej kolejności, 
- rządy będą miały prawo zmieniać zarządy zagrożonych banków,  
- zarządy banków nie będą mogły zachowywać nieuprawnionych korzyści, tzn. rządy będą 

mogły ingerować w sprawę nadmiernych wynagrodzeń. 

 

Zmiana ryzyka finansowego kraju a jego konkurencyjność: 
- gdy rozwój gospodarki państwa opiera się na zadłużeniu zagranicznym, utrata zaufania 

międzynarodowych rynków finansowych uruchamia proces deflacyjny (zmniejszenie 
płynności finansowej, niezbędne są dostosowania polityki kursowej, fiskalnej i 
monetarnej) 

- państwo zmuszone jest do deprecjacji kursu walutowego, ograniczenia dochodów, 

zatrudnienia à wewnętrzna dewaluacja siły nabywczej pieniądza 

- w warunkach niewykorzystania mocy wytwórczych wzrost popytu eksportowego 

uruchamia proces mnożnikowy à kilkukrotnie silniejszy wzrost dochodu w stosunku do 
impulsu eksportowego 

- skala niezbędnych dostosowań w bilansie płatniczym zw. z utratą płynności finansowej i z 

delacją uruchamia negatywny proces mnożnikowy à spadek dochodu kilkukrotnie 
wyższy niż skala zmian w bilansie 

- dewaluacja waluty zmniejsza korzyści związane z udziałem państwa w międzynarodowym 

podziale pracy i wymianie 

- wzrost stopy procentowej zwiększa koszt finansowania działalności gospodarczej i 

zmniejsza popyt, sprzyja wzrostowi krajowych oszczędności oraz napływowi 
oszczędności zagranicznych (tylko wtedy, gdy nominalna i realna stopa procentowa z 
nawiązką pokryją ryzyko związane z utratą zaufania międzynarodowych rynków 
finansowych) 

- podwyżka stóp procentowych zmniejsza presję inflacyjną zw. z deprecjacją waluty i 

wzrostem wolumenu eksportu oraz podrożeniem importu; zachęca do zmniejszenia 
popytu na kredyty inwestycyjne, hipoteczne i konsumpcyjne, a zarazem zwiększenia 
oszczędności krajowych i napływu zagranicznych 

 

Proces dostosowawczy - 3 fazy: stabilizacja, poprawa równowagi ekonomicznej, reformy. 
Reformy ukierunkowane na liberalizację, demonopolizację, deregulację, prywatyzację, 

wzmocnienie praw własności, elastyczność rynku pracy, zmiany fiskalne niezbędne dla 
zapewnienia równowagi budżetowej à wzrost przedsiębiorczości, konkurencji i 
innowacyjności; zwiększenie efektywności i dynamiki procesu rynkowego, 
wykorzystanie możliwości globalnej rewolucji ICT i presji konkurencji 
międzynarodowej do poszerzenia i pogłębienia współpracy gospodarczej, zw. ze 
zmianami w alokacji zasobów produkcyjnych, efektywnością i innowacyjnością. 

Sedno procesu dostosowawczego to harmonizacja polityki stabilizacji makroekonomicznej 

połączona z reformami poszerzającymi wolność wyboru, wzrost przedsiębiorczości, 
innowacyjności i konkurencyjności à nowe perspektywy efektywnej współpracy 
międzynarodowej, zwiększenie dyscypliny finansowej, poprawa siły nabywczej 
pieniądza, zmniejszenie ryzyka finansowego, stworzenie warunków dla dynamicznego i 
zrównoważonego rozwoju ekonomicznego. 

 

4. AMERYKAŃSKA I EBC POLITYKA MONETARNA W WALCE Z KRYZYSEM, 
DEFLACJA, UTRATA ZAUFANIA RYNKÓW DLA 
POLITYKI  MAKROEKONOMICZNEJ (już było parę razy) 

 

USA - luzowanie ilościowe (quantitative easing) 
Jednym ze sposobów interwencji państwa na rzecz podtrzymania aktywności gospodarczej 

to bardzo luźna polityka pieniężna polegająca na utrzymywaniu bardzo niskich stóp 
procentowych banków centralnych (nawet na poziomie ujemnym w ujęciu realnym) 
oraz znaczne zwiększenie podaży pieniądza w drodze tzw. luzowania ilościowego 
(quantitative easing), co polega w dużej mierze na zakupie skarbowych papierów 
dłużnych przez bank centralny. Wprawdzie operacje zakupu obligacji i bonów 
skarbowych przez bank centralny odbywają się na rynku wtórnym, więc nie jest to 
bezpośrednie finansowanie deficytu budżetowego przez bank centralny, ale jest to 
niewątpliwie operacja, która nie mieści w ortodoksyjnym podejściu do polityki 
makroekonomicznej, według której monetyzacja deficytu budżetowego jest 
niedopuszczalna. Wartość skarbowych papierów dłużnych w aktywach FEDu 
zwiększyła się w okresie wrzesień 2008–lipiec 2011 o ponad 400%, co wskazuje, że bank 
centralny staje się w dużej mierze dostarczycielem płynności dla sektora rządowego. 

Antykryzysowa polityka pieniężna (obniżenie stóp procentowych, zwiększenie podaży 

pieniądza, wykup aktywów finansowych przez instytucje publiczne) powstrzymała 
sektor finansowy przed upadkiem, co miałoby trudne do wyobrażenia konsekwencje dla 
całej gospodarki, lecz trudno mówić, że teraz wycena aktywów finansowych odpowiada 
realnemu stanowi gospodarki. Bardzo duża zmienność na rynkach (widać to 
praktycznie na wszystkich rynkach: walut, akcji, obligacji czy surowców) wskazuje, że 
transakcje mają w dużej mierze charakter spekulacyjny, więc ryzyko kolejnych tzw. 
baniek nie spadło, ale nawet wzrosło. 

 

EBC - OMT15 i SMP 
Dokonując oceny działań EBC należy wziąć pod uwagę cel, jaki chciano osiągnąć dzięki 

SMP, a następnie OMT15, a także okoliczności towarzyszące wprowadzeniu tych 
programów. W tym zakresie najważniejsza jest sytuacja, w jakiej znalazła się polityka 
pieniężna w dobie kryzysu zadłużeniowego. Daleko idąca redukcja stóp procentowych 
spowodowała, że znalazły się one niebezpiecznie blisko tzw. poziomu zero bounds. 
Jednocześnie ilościowe łagodzenie polityki pieniężnej nie przyniosło spodziewanego 
rezultatu. W szczególności nie udało się odbudować zaufania na rynku 

międzybankowym, a tym samym znacząco zwiększyć dostępności kredytów dla 
przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Zawiodły więc standardowe mechanizmy 
transmisji polityki pieniężnej. W kontekście pojawiających się w strefie euro tendencji 
deflacyjnych rodziło to niebezpieczeństwo wystąpienia pułapki płynności i utraty przez 
EBC wpływu na dalszy bieg wydarzeń. 

Na odrębną uwagę zasługują dwa, wdrożone przez EBC programy, których przedmiotem 

były rządowe papiery dłużne. Chodzi tutaj o: Securities Markets Programme (dalej 
jako: SMP) i Outright Monetary Transaction (dalej jako: OMT). Ten pierwszy to 
tymczasowy program bezwarunkowych interwencji w publiczny i prywatny rynek 
papierów dłużnych strefy euro, który został przyjęty decyzją Rady Prezesów EBC 10 
maja 2010 r. Zgodnie z nim banki centralne Eurosystemu mogły nabywać: 

· na rynku wtórnym papiery wartościowe emitowane przez rządy centralne lub podmioty 

publiczne państw członkowskich, których walutą jest euro, 

· na rynku pierwotnym i wtórnym papiery wartościowe emitowane przez podmioty 

prywatne, zarejestrowane w strefie euro13. 

SMP został zakończony 6 września 2012 roku, kiedy to Rada Prezesów EBC podjęła decyzję 

o wdrożeniu OMT. Nowy program bezwarunkowego zakupu obligacji rządowych na 
rynku wtórnym nie ma żadnych limitów kwotowych. Ogranicza się jednak do 
instrumentów o terminie zapadalności od jednego do trzech lat emitowanych przez 
państwa korzystające z pomocy w ramach EFSF lub ESM. 

Poważne kontrowersje budzą natomiast wdrożone przez EBC programy zakupu obligacji, a 

więc SMP i OMT. Ich źródłem jest możliwość zawierania na rynku wtórnym transakcji, 
których przedmiotem są rządowe papiery dłużne. Oczywiście EBC jest stale obecny na 
tym rynku. Operacje przeprowadzane w ramach standardowych instrumentów polityki 
monetarnej różnią się jednak zasadniczo od transakcji zawieranych w ramach SMP i 
OMT. Dzięki tym pierwszym EBC wchodzi jedynie w przejściowe posiadanie rządowych 
papierów dłużnych. Najczęściej stanowią one zabezpieczenie w operacjach kredytowych 
oraz są wykorzystywane w warunkowych operacjach zwrotnego zakupu papierów 
wartościowych (repo). Tymczasem SMP i OMT umożliwiły EBC nieograniczone i 
definitywne nabywanie rządowych papierów dłużnych. W ten sposób bank ten staje się 
wierzycielem emitujących je państw, de facto finansując ich potrzeby pożyczkowe. 
Czyni to jednak w sposób pośredni, poprzez rynek wtórny, co nie pozwala 
jednoznacznie uznać tego działania za naruszenie art. 123 ust. 1 TFUE. Zgodnie z tym 
przepisem zakazane jest udzielanie przez EBC lub krajowe banki centralne pożyczek na 
pokrycie deficytu lub jakichkolwiek innych kredytów instytucjom, organom lub 
jednostkom organizacyjnym Unii Europejskiej, rządom centralnym, władzom 
regionalnym, lokalnym lub innym władzom publicznym, innym instytucjom lub 
przedsiębiorstwom publicznym państw członkowskich, jak również nabywanie 
bezpośrednio od nich przez EBC lub krajowe banki centralne ich papierów dłużnych. 

Analizując potencjalne skutki OMT należy zauważyć, że program ten nie przesądza 

konieczności podjęcia przez EBC aktywnych działań. Sama obecność tego banku na 
rynku wtórnym rządowych papierów dłużnych pozytywnie wpływa na wiarygodność 
instrumentów emitowanych przez takie państwa jak Włochy i Hiszpania. Wdrożenie 
OMT można bowiem porównywać do objęcia gwarancjami EBC papierów dłużnych 
tych członków jednolitego obszaru walutowego, którzy spełniają określone w tym 
programie warunki. W takim wypadku nie dochodzi jeszcze, nawet pośrednio, do 
finansowania potrzeb pożyczkowych państw strefy euro, zaś sam program nie jest 
źródłem dodatkowych bodźców inflacyjnych. Sytuacja taka może się jednak zmienić w 
związku z realnym zaangażowaniem się EBC w transakcje na rynku wtórnym 
rządowych papierów dłużnych. Założono jednak, że powstała w ten sposób płynność 
będzie poddana pełnej sterylizacji19. Nie daje to oczywiście pewności, że działania EBC 
nie wpłynął na poziom cen w strefie euro. Realizacja OMT może bowiem doprowadzić 
do wzrostu oczekiwań inflacyjnych. Z tego punktu widzenia niezmiernie istotna jest 
wiarygodność EBC oraz przejrzystość podejmowanych działań, osiągana chociażby 
poprzez cykliczne publikowanie informacji dotyczących zawartych transakcji. Warunki, 

jakie musi spełniać kraj członkowski strefy euro, żeby emitowane przez niego papiery 
wartościowe mogły być przedmiotem transakcji w ramach OMT, zmniejszają ryzyko 
pokusy nadużyć ze strony władz fiskalnych. EBC zastrzegł, że na rynku wtórnym będzie 
nabywać wyłącznie instrumenty państw wdrażający niezbędne dostosowania 
makroekonomiczne, strukturalne, fiskalne i finansowe. Spełnienie tych warunków 
ocenia się przede wszystkim przez pryzmat uczestnictwa danego kraju w EFSF lub 
ESM. Przyznanie pomocy z tych mechanizmów nie oznacza jednak automatycznie 
zaklasyfikowania instrumentów dłużnych tego państwa do operacji w ramach OMT. 
Decyzja w tym zakresie jest podejmowana samodzielnie przez Radę Prezesów EBC i 
może być w każdej chwili cofnięta. Czynnikiem dodatkowo determinującym członków 
strefy euro do konsolidacji finansów publicznych jest fakt, że OMT dotyczy dłużnych 
papierów wartościowych o terminie wykupu od jednego do trzech lat. Program ten 
wpływa więc na poprawę rentowności instrumentów średnioterminowych. Władze 
fiskalne nie mogą nadużywać tego rodzaju papierów wartościowych, gdyż prowadziłoby 
to do niekorzystnej zmiany struktury zadłużenia i skrócenia średniego okresu jego 
zapadalności. Tym samym OMT nie jest odpowiedzią na problemy państw 
członkowskich ale rozwiązaniem, które daje im czas na wdrożenie niezbędnych reform. 

 

Deflacja - długotrwały spadek przeciętnego poziomu cen w gospodarce przekładający się na 

wzrost siły nabywczej pieniądza. W warunkach deflacji za tę samą ilość pieniędzy po 
pewnym czasie można kupić więcej towarów i usług. Przeciwieństwem deflacji jest 
inflacja. 

Przyczyny deflacji: 
- brak proporcjonalnej do wzrostu gospodarczego emisji pieniądza, 
- głęboką recesję prowadząca do silnego spadku popytu, 
- nadmierne oprocentowanie lokat terminowych przez co tezauryzacja pieniądza staje się 

opłacalna, 

- spłata zobowiązań kredytowych przy braku emisji pieniądza i wstrzymaniu akcji 

kredytowej. 

Skutki deflacji: 
- zmniejszenie opłacalności produkcji (tylko w przypadku regulacji rynkowych 

uniemożliwiających obniżenie kosztów produkcji), 

- wzrost siły nabywczej pracującej części społeczeństwa (tylko w przypadku zamrożenia 

płac), 

- konsumpcja i zamówienia przemysłu są odsuwane w czasie (w oczekiwaniu na niższe ceny), 

co napędza recesję. 

Sposoby likwidacji deflacji: 
- emisja pieniędzy ożywiająca popyt – wyrównanie niedoboru pieniądza na rynku, który 

wywołał deflację, 

- obniżenie stóp procentowych, dzięki czemu inwestycje w realną gospodarkę stają się 

bardziej opłacalne od tezauryzacji pieniędzy, 

- ujemne oprocentowanie lokat terminowych jako opłata za „parkowanie" pieniądza 

(koncepcja niemieckiego ekonomisty Silvio Gesella), 

- roboty publiczne zmniejszające bezrobocie, prowadzące do odbudowania popytu poprzez 

wypłacanie pensji robotnikom (koncepcja Johna Maynarda Keynesa), 

- negatywny podatek dochodowy (NIT) – dofinansowanie najniżej zarabiających (koncepcja 

Miltona Friedmana). 

Rola deflacji: 
Wraz ze spopularyzowaniem się teorii popytowych – tu największa zasługa Johna 

Maynarda Keynesa – zjawisko deflacji stało się rzadkie. Współcześnie deflacja 
występuje bardzo rzadko, gdyż w polityce ekonomicznej większości państw dominuje 
presja na utrzymywanie stałej, niewielkiej inflacji, uważanej obecnie przez sporą część 
ekonomistów za korzystną dla gospodarki (zwolennicy interwencyjnej polityki podaży 
pieniądza). Występowanie deflacji (jak na przykład w latach 90. XX wieku w Japonii, 
gdzie silnie zadłużone przedsiębiorstwa – przy wzrastających kosztach kredytu – nie 

posiadały wystarczających środków do dalszej ekspansji) wiąże się w dzisiejszych 
czasach zazwyczaj ze stagnacją gospodarczą przy jednoczesnym wysokim zadłużeniu 
wewnętrznym. 

W sierpniu 2014 roku Główny Urząd Statystyczny i Narodowy Bank Polski 

zakomunikowały, że oznaki deflacji pojawiły się w Polsce (po raz pierwszy od 1972 
roku). 

W niektórych dziedzinach gospodarki obserwuje się częste spadki cen (np. telekomunikacja 

i informatyka, gdzie spadek cen urządzeń i usług nawet w skali jednego roku potrafi 
przekroczyć 50%), ale nie świadczy to bezpośrednio o deflacji – jest to efekt postępu 
technologicznego i wzrostu produkcji. 

5. REFORMY W FINANSACH. BAZYLEA, MIFID ,DYREKTYWA KE CRDIII I CRD 

IV, EUROPEJSKA AGENCJA RATINGOWA, UNIA BANKOWA 

Bazylea I - 1988r., G.H.W. Bush, restrykcyjne regulacje w sektorze bankowym, które 

zaostrzały relację kapitału do aktywów, gwałtowny spadek w podaży pieniądza i 
kredytu, negatywne skutki dla wzrostu gospodarczego – słaba recesja w latach 1990-
1991. 

Bazylea II - 2004r., udoskonalona Bazylei I, dot. struktury oceny adekwatności kapitałowej 

instytucji finansowych(Basel I), cel: wzmocnienie bezpieczeństwa i stabilności 
międzynarodowego systemu bankowego oraz poprawa sposobu określania wymogów 
kapitałowych banku w zależności od poziomu ponoszonego ryzyka i rozmiarów 
prowadzonej działalności, pełniejsze uwzględnienie w określaniu adekwatności 
kapitałowej innowacji finansowych, które pojawiły się w ostatnich latach. 

Bazylea III - 2010 r., cel: wzmocnienie regulacji ostrożnościowych – podniesienie 

minimalnego poziomu kapitału akcyjnego do 7% i całościowego do 10,5% aktywów 
ważonych ryzykiem w okresie 2013–2019 – i bardziej restrykcyjnej definicji kapitału. 
Regulacje dotyczące ryzyka makroekonomicznego nie zostały zaakceptowane na 
szczycie w Seulu i pozostawiono je do opracowania przez Financial Stability Board. 
Nowy globalny reżim regulacyjny Bazylea III skoncentrował się zatem początkowo na 
poziomie mikroostrożnościowym. Jego dopełnieniem stały się ustawy modyfikujące 
struktury nadzorcze w USA i Unii Europejskiej uchwalone w 2010 r., koncentrujące się 
w dużym stopniu na poziomie makroekonomicznym. Bazylea III to globalne, 
dobrowolne ramy regulacyjne w sprawie adekwatności kapitałowej banków, testów 
warunków skrajnych i ryzyka płynności rynku. 

 

MIFID (Markets in Financial Instruments Directive) - dyrektywa obejmuje szeroki zakres 

usług inwestycyjnych oraz instrumentów finansowych. Z podmiotowego punktu 
widzenia przepisy MiFID mają zastosowanie w odniesieniu do wszystkich podmiotów 
świadczących usługi w zakresie inwestycji lub związanych z instrumentami finansowymi 
będącymi przedmiotem dyrektywy.   

MiFID zapewnia inwestorom zwiększoną ochronę dzięki nałożonym na firmy oferujące 

usługi inwestycyjne wymogom podjęcia działań w zakresie: 



 

klasyfikacji klientów do jednej z trzech grup (Klienci Detaliczni, Profesjonalni i 
Uprawnieni Kontrahenci) w oparciu o doświadczenie i wiedzę klienta w zakresie 
instrumentów finansowych 



 

określenia profilu inwestycyjnego klienta 



 

badania odpowiedniości lub adekwatności usługi inwestycyjnej 



 

przejrzystości i szerszego zakresu udzielanych informacji, w tym dotyczących 
instrumentów finansowych i ryzyka inwestycyjnego 



 

opracowania, wdrożenia i poinformowania klientów o polityce najlepszej realizacji 
zleceń lub polityce działania w najlepiej pojętym interesie klienta oraz o polityce 
przeciwdziałania konfliktowi interesów 

 

Główne zagadnienia i wymagane przez MiFID działania: 



 

Dostosowanie usługi inwestycyjnej do profilu klienta 



 

Działanie w najlepiej pojętym interesie klienta: obsługa zleceń 



 

Informacje dla klientów o firmie, usługach, ryzyku inwestycyjnym 



 

Klasyfikacja klientów 



 

Raporty dla klientów 



 

Profil inwestycyjny klienta 
 
 

DYREKTYWY KE: CRD (Dyrektyka o wymogach kapitałowych) 
1) CRDIII - 2010r., wymogi kapitałowe dla portfela handlowego i resekurytyzacji oraz 

przeglądu nadzorczego polityki wynagrodzeń w sferze finansów 

2) CRD IV - wprowadza do prawa UE standardy Bazylea III, weszło w życie w 2013r., 

CRDIV/CRR harmonizuje stosowanie przepisów przez instytucje nadzorcze 
poszczególnych państw usuwając większość tzw. opcji narodowych pozwalających na 
lokalny wybór określonych rozwiązań. Zwrócono tu uwagę na zagrożenia o charakterze 
systemowym, jakie istnieją dla sektora bankowego. Ochrona banków przed 
negatywnymi konsekwencjami cyklu finansowego za pomocą tzw. bufora 
antycyklicznego. Rozwiązania wprowadzone w UE idą dalej, definiując znacznie szerszy 
zestaw narzędzi umożliwiających realizowanie celów polityki makroostrożnościowej. 
Ponadto, pakiet  

CRDIV/CRR określa: 
▪ tryb i sposób stosowania ww. narzędzi przez władze krajowe, 
▪ zasady wzajemnego uznawania instrumentów przez poszczególne kraje, 
▪ zasady współpracy i koordynacji działań na poziomie UE. 
W skład narzędzi makroostrożnościowych wchodzą instrumenty o charakterze buforów 

kapitałowych, które zostały określone w Dyrektywie tj.: 

1. bufor antycykliczny, 
2. bufor ryzyka globalnej instytucji o znaczeniu systemowym, 
3. bufor ryzyka innej instytucji o znaczeniu systemowym, 
4. bufor ryzyka systemowego. 
Inne instrumenty, które mogą być stosowane dla celów polityki makroostrożnościowej, czyli 

w celu zaadresowania ryzyka systemowego zostały sprecyzowane w Rozporządzeniu, są 
nimi: 

1. poziom funduszy własnych, 
2. wymogi w zakresie dużych ekspozycji, 
3. wymogi dotyczące podawania informacji do wiadomości publicznej, 
4. poziom bufora zabezpieczającego (ang. conservation buffer), 
5. wymogi dotyczące płynności, 
6. wagi ryzyka w odniesieniu do baniek spekulacyjnych dotyczących sektora nieruchomości 

mieszkalnych i komercyjnych, lub 

7. ekspozycji wewnątrz sektora finansowego. 

 

EUROPEJSKA AGENCJA RATINGOWA 
- miałaby być swoistą odpowiedzią Europy na działania trzech największych graczy na 

rynku (Standard&Poor’s, Moody’s i Fitch), 

- potrzeba utworzenia własnej instytucji oceniającej wiarygodność kredytową, 
- oligopol panujący na rynku może w pewnym stopniu negatywnie wpływać na postrzeganie 

sytuacji w Europie, 

- Big 3 ocenia z punktu widzenia inwestorów z USA (nie jest to gwarant obiektywnej 

analizy), 

- sposób wynagradzania agencji: obecnie w większości przypadków za wydanie ratingu 

płacą emitenci dłużnych instrumentów finansowych (brak obiektywizmu), 

- brak odpowiedzialności za przyznane ratingi (mogą być wynikiem pomyłki, której 

konsekwencje są przeniesione na inwestorów, a agencja nie ponosi odpowiedzialności za 
swoje błędy), 

- brak przejrzystości rynku instytucji oceniających wiarygodność kredytową 

(niezrozumiałość, nieczytelność poziomu ryzyka przedstawianego przez agencje). 

 

UNIA BANKOWA 
- zabezpieczenie przed kolejnym globalnym kryzysem bankowym, 
- przeznaczona dla państw strefy Euro, 
- pozostałe państwa UE mogą same zdecydować, czy chcą należeć, 
- 3 filary: 1. Jednolite reguły ochrony depozytów do wysokości 100 tys. euro (i tak już 

obowiązuje w całej, albo prawie całej UE); 2. Wzmocnienie roli Europejskiego Banku 
Centralnego (kontroler największych banków, poniżej sumy bilansowej równej 30 mld 
Euro); 3. Mechanizm likwidacji banków upadających (stworzenie instytucji decydującej 
o tym, który bank może zbankrutować + specjalny fundusz, złożą się na niego banki, 
kapitał 55 mld Euro). 

 
WYKLAD XIII. TRANSATLANTIC TRADE AND INVESTMENT PARTNERSHIP, 
TRANSPACIFIC ECONOMIC PARTNERSHIP 

1.  TRANSATLANTIC TRADE AND INVESTMENT PARTNERSHIP.POTENCJALNE 

KORZYSCI I KONSEKWENCJE DLA STRON POROZUMIENIA I RESZTY SWIATA  

cel: umocnienie pozycji USA i UE jako lidera światowego; stworzenie atrakcyjnej przestrzeni dla 

krajów  trzecich;  ustanowienie  międzynarodowych  regulacji  -  zwiększenie  obrotów 
handlowych  po  obu  stronach  Atlantyku;  uznanie  przez  kraje  trzecie  (np.  Korea  S) 
międzynarodowych standardów 

–  TTIP  adresowany  do  MiŚ  przedsiębiorstw;  jednak  niska  konkurencyjność,  atrakcyjność 

produktów  poch.  z  niektórych  państw  UE  (np.:  PL);  jednak  zwiększenie  konkurencyjności 
może wymusic wzrost efektywności, innowacji 

- ograniczenie regulacji i biurokracji à zmniejszenie kosztów; liberalizacja przepływu usług; 
- światowy dochód – zwiększenie o 100 mld $; zwiększenie eksportu z UE do USA o 28 %; 

eksport dóbr i usług o wartosci 187 bln $ 

- zniesienie bezsensownych regulacji, które wczesniej uniemożliwiały eksport produktów z UE 
- rynek pracy – zwiększenie mobilności; zwiększenie płac, nowe możliwości zarówno dla 

wykwalifikowanych osób jak i o niskich kwalifikacjach; zwiększenie produktywności 

-nowe transparentne regulacje – publiczne zamówienia, handel usługami, prawa wł. 

Intelektualnej, BIZ, protekcjonizmu rolnictwa 

- zmniejszenie kosztów transakcyjnych, ryzyka; zmniejszenie ryzyka instytucjonalnego dla 

innowacyjnych projektów 

 

2.  PODSTAWOWE PROBLEMY NEGOCJACYJNE W TTIP.ROZNICE W SYTUACJI I 

POLITYCE ENERGETYCZNEJ,KLIMATYCZNEJ,GMO,DOSTEPIE DO PRZETARGOW 
PUBLICZNYCH,ROZNICE W SYSTEMIE PODATKOWYM,ODMIENNOSCI 
SYSTEMOW SPOLECZNO-EKONOMICZNYCH, 



 

GMO- nie będzie fragmentem umowy, ma tylko pomagać w negocjacjach w tym zakresie 



 

USA i Kanda mają monopol na gaz łupkowy 



 

Europa wbrowadza coraz bardziej restykcyjne wymagania energetyczne i klimatyczne 



 

systemy z publicznymi instytucjami (chociażby służba zdrowia) zmuszone będą je 
sprywatyzować 



 

zaniżenie standardów jakościowych do poziomów USA (chociażby użycie pestycydów) 



 

usa nie chcą się zgodzić na ochronę produktów kluczowych dla EU (francuski szampan) 



 

w usa głównie opodatkowany jest majątek a w EU dochody 

3.  POTENCJALNE KORZYSCI I ZAGROZENIA EKONOMICZNE DLA POLSKI 



 

możliwość wykozystana gazu łupkowego znajdującego się na nasyzm terytorium  



 

redukcja emisji dwutlenku węgla 



 

uzyskanie bezpieczeństwa eneregtycznego 



 

rozwój usług profesjolanych 



 

rozwój badań 



 

rozwój uniwerystetóe (umiędzynarodoweinie) 



 

uzyskanie wiz amerykańskich dla wszystkich z Schengen 



 

zwiększona wydajność rynku 



 

zmniejszenie kosztów transakcyjnych 



 

spekulacja finansowa 



 

wysoki poziom uzależnienia naszej gospodarki od USA 

 

4.  KWESTIA UJEDNOLICENIA STANDARDOW I REDUKCJI BARIER 

POZATARYFOWYCH  

-        samo zniesienie ceł i liberalizacja przepływu usług nie wprowadzą rewolucyjnych zmian, przestały 

być istotną barierą handlową między Stanami, a Unią (cła wynoszą średnio mniej niż 2 %). 

-        poprzez jak najszerszą deregulację, zmianie mają ulec normy i wymagania techniczne dotyczące 

towarów czy działania prawne i administracyjne władz publicznych, w tym dotyczące norm i 
wymagań sanitarnych, ekologicznych, bezpieczeństwa żywności czy stosowania szkodliwych 
substancji 

-        USA nie jest sygnatariuszem żadnej kluczowej konwencji ILO, dotyczącej spraw pracowniczych. Na 

obszarze UE prawa te są bardzo dobrze chronione, zatem mogą zostać obniżone. 

-        Silna amerykańska konkurencja będąca pochodną niskich kosztów pracy i dostępem do tańszej energii, 

wymusi na europejskich firmach ograniczenie płac i praw pracowników. 

-                Standardy  jakościowe  produktów  amerykańskich  są  niższe  niż  europejskie.  W  Stanach  nie  ma 

obowiązku oznaczania żywności wyprodukowanej przy użyciu GMO. Istnieje zagrożenie, że 
masa  genetycznie  modyfikowanych  produktów  zaleje  rynek  europejski,  a  nieświadomi 
konsumenci nie będą znać nawet ich pochodzenia. 

-        prywatyzacja służby zdrowia i edukacji àbrak możliwości renacjonalizacji tych sektorów z powodu 

sprzeczności interesów państwa, a korporacji 

-                lepszy  dostęp  do  tanich  zasobów  amerykańskiego  gazu,  jednak  nadmierne  zużycie  środowiska  i 

wzmożona emisja dwutlenku węgla. Odnawialne źródła energii staną się mniej atrakcyjne na 
rzecz tańszych paliw kopalnych z USA. Jedyna szansa to doświadczenie i pomoc ze strony 
amerykańskiej przy wprowadzaniu technologii wydobywania gazu łupkowego w Polsce 

-                rozwiązywanie  sporów  pomiędzy  państwem,  a  inwestorem  (ISDS)  -  jednostronny  mechanizm 

oddziaływania korporacji na państwo. Omijanie sądów krajowych, pozywanie państw przed 
orzekające w tajemnicy sądy arbitrażowe. Silnie subsydiowany amerykański sektor rolniczy, 
wszystkie gałęzie gospodarki będą mieć przewage nad polskimi małymi i średnimi firmami 
ogromne  koszty  związane  z  wynajęciem  prawników,  koszty  sądowe  czy  ewentualne 
odszkodowania.  Wszczęcie  postępowania  przed  sądem  arbitrażowym,  przebieg  procesu  i 
ostateczny wyrok mogą być zatajone, jeśli jedna strona procesu tak postanowi. Podatnicy nie 
będą świadomi jak potężne środki są przeznaczane na wypłaty odszkodowań dla korporacji 

 

5.  POTENCJALNE KORZYSCI PODPISANIA EPA  UE Z JAPONIA. STANOWISKO 

POLSKI 



 

Wzmocnienie   współpracy gospodarczej i handlowej 



 

Wiążąca kompleksowa umowa (porozumienie ramowe) dotyczące współpracy   politycznej, 
globalnej i sektorowej 



 

Zwiększanie   się importu/eksportu i przepływów inwestycyjnych - reformy w 
 

Japonii dotyczące redukcji stawek celnych w handlu UE-Japonia i  

barier 

pozataryfowych (w dziedzinach dot. urządzeń medycznych, wyposażenia 
telekomunikacyjnego, urządzeń elektrycznych, samochodów, substancji chemicznych, 
żywności i produktów z drewna. UE chciałaby, aby Japonia dostosowała niniejsze zasady, 
szczególnie w kontekście długiego okresu oczekiwania w ramach procedur zaakceptowania 
wejścia na rynek dla nowych produktów i substancji) 



 

Otwieranie się Japonii w zakresie zamówień publicznych, gdyż firmy unijne nie mają do nich 
praktycznie żadnego dostępu.  



 

Współpraca w   kwestiach dot. praw własności intelektualnej 



 

Współpraca Japonia - UE w sektorze usług oraz inwestycji w sektorach  pozausługowych
 

 



 

Tworzenie nowych miejsc w pracy w japońskich firmach, które operują na rynku UE 



 

Bliższa współpraca między japońskimi i europejskimi fimami w zakresie Green Growth – 
samochody elektryczne (współpraca Mitsubishi-Peugeot), pozyskiwanie nowych źródeł 
energii 



 

Wzrost handlu i przepływu technologii Japonia-UE  

 



 

Zwiekszenie japońskich BIZ w UE 

 

6.  NEGOCJACJE TRANPACIFIC.POTENCJALNE ZNACZENIA DLA REGIONU I 

GOSPODARKI SWIATOWEJ. (Z. Pietrzak) 

Trans-Pacific Partnership (TPP) - jest propozycją regionalnej umowy o wolnym handlu, która 

jest obecnie negocjowana przez dwanaście krajów w całym regionie Azji i Pacyfiku 
(Australia, Brunei Darussalam, Kanada, Chile, Japonia, Malezja, Meksyk, Nowa Zelandia, 
Peru,Singapur, Stany Zjednoczone i Wietnam). Podstawą jest zawarte w 2005 roku 
porozumienie o partnerstwie strategicznym Trans-Pacific (TPSEP lub P4). Kraje 
członkowskie określiły termin zakończenia negocjacji w 2012 r., ale sporne kwestie związane 
z rolnictwem,własnością intelektualną, a także usługami i inwestycjami spowodowały 
przedłużenie negocjacji. Zawarcie TPP jest jednym z głównych celów strategii handlowej 
administracji Obamy. Umowa obejmuje 1/3 światowego handlu i ma pomóc w zapewnieniu 
trwałego pokoju oraz dobrobytu w regionie. 

Kraje, które obecnie uczestniczą w negocjacjach TPP, to najwięksi partnerzy handlowi USA. 

Wymiana z nimi rośnie najszybciej – w 2012 roku handel z nimi miał dla Stanów 
Zjednoczonych wartość1,5 bln dol., a wymiana usług 242 mld dol. W najbliższych latach 
wartość wymiany z krajami TPP obejmie 40 proc. handlu zagranicznego USA. 

Założenia: 
- intensyfikacja handlu 
- ułatwienie inwestycji pomiędzy krajami partnerskimi TTP 
- promowanie innowacji, wzrostu gospodarczego i rozwoju 
- wspieranie tworzenia i utrzymania miejsc pracy 
- uproszczenie rozwiązań dotyczących łańcuchów dostaw, technicznych barier handlu i inwestycji 
- wyjaśnienie kwestii własności intelektualnej. -> zwolennicy: faktyczna liberalizacja handlu 
Problemy/przeciwnicy: 
- niejawny proces negocjacyjny 
- rozwiązanie praw własności intelektualnej (ujednolicenie tych praw -> dostosowanie praw 

własności intelektualnej do systemu funkcjonującego w USA) 

- manipulowanie walutą (dewaluacja, aby zwiększyć eksport) -> Porozumienie powinno 

całkowicie zabronić takich praktyk 

- dostęp do leków i ceny – ochrona praw własności intelektualnej może działać ze szkodą dla 

dostępu do przystępnych cenowo leków w krajach rozwijających się (np. w Wietnamie) 

- nierówność przychodów – zarzuty, że celem podpisania TTP jest maksymalizacja zysku i 

ustawienie pracowników w świecie konkurencji w taki sposób, aby obniżyć płace 

- zagadnienia dotyczące negatywnego wpływy na środowisko. 

 
WYKLAD XIV. DEFLACJA I INFLACJA W WARUNKACH GLOBALIZACJI 

1.  CZY DEFLACJA I INFLACJA TO ZJAWISKA WYLACZNIE MONETARNE ? JAKI 

WPLYW NA DEFLACJE I INFLACJE MA  ROZWOJ MIEDZYNARODOWEJ 
WSPOLPRACY ,KONKURENCJA,INNOWACJE I WYSTEPOWANIE DLA 
KUPUJACYCH ZJAWISKA POZYTYWNYCH EFEKTOW ZEWNETRZNYCH. 

Inflacja i deflacja to zjawska zarówno monetarne jak i ekonomiczne. Kryzys finansowy, który 
wybuchł w 2007 r., uwydatnił wady systemu opartego na dominującej roli waluty jednego 
państwa. Stany Zjednoczone, emitujące główną walutę MSW, stoją wobec wyboru między 
zaspokojeniem światowego zapotrzebowania na rezerwy walutowe a zachowaniem równowagi 
zewnętrznej i wewnętrznej. Problem ten, określany mianem dylematu Triffina, oznacza, że kraj, 
który chce wykreować walutę międzynarodową, jest skazany na deficyt obrotów bieżących. 
Utrzymując dług wobec reszty świata, zapewnia płynność międzynarodowym rynkom 
finansowym oraz gospodarce realnej. Brak deficytu na rachunku obrotów bieżących może 

prowadzić do małej podaży międzynarodowego pieniądza i rodzić ryzyko 26 Studia Europejskie, 
2/2011 deflacji. W przypadku utrzymania systemu opartego na jednej walucie prawdopodobnie 
każdy kraj, którego waluta zastąpi dolara amerykań- skiego, będzie musiał zmierzyć się z tym 
problemem potęgującym narastanie globalnej nierównowagi. 

 
 

2.  CZY WZROST SYSTEMOWEGO RYZYKA FINANSOWEGO  ISTOTNIE MOŻE 

ZMNIEJSZYC MIEKKA POLITYKA MONETARNA EBC, BRF .PODAJ ARGUMENTY 
ZA I PRZECIW (A. Ciupa ) 

W czasach wzrostu systemowego ryzyka finansowego miękka polityka monetarna EBC i BRF 
pozwala doraźnie zapobiec głębokiej deflacji. Powoduje ona zachwianie rynkowego mechanizmu 
przywracania równowagi między podażą, a popytem, w tym między poziomem oszczędności i 
inwestycji krajowych W konsekwencji osłabienia siły procesu dostosowawczego ryzyko systemowe, 
zwłaszcza międzynarodowych rynków finansowych, zwiększyło się. Dopływ taniego pieniądza z 
banków centralnych i budżetu stwarza instytucjom finansowym nowe możliwości spekulacji. Polityka 
monetarna EBC , w tym dostęp do pożyczek oprocentowanych poniżej stopy inflacji, sprawiła, że 
banki skorzystały z okazji związanej z wprowadzeniem do obrotu ponad 100 mld euro pożyczek. 
Pożyczki te są de facto formą subsydium dla banków krajów członkowskich Europejskiej Unii 
Monetarnej. Kapitał pożyczony za 1% moze zostać ulokowany po znacznie wyższej cenie i 
umożliwić osiągnięcie zysku nazywczajnego. Od początku kryzysu polityka monetarna EBC sprzyja 
płynności finansowej sektora bankowego krajów członkowskich. 
 

3.  SKUTKI DEFLACJI W EUROPIE DLA GOSPODARKI SWIATOWEJ I POZYCJI  

KONKURENCYJNEJ UE  

 

Generalne skutki deflacji: 

·         długotrwały spadek poziomu cen powoduje, iż gotówka zyskuje na wartości. Tym samym za 

określoną kwotę można nabyć więcej dóbr i usług, 

·         nagła deflacja – jej przykładem jest Wielki Kryzys w gospodarce amerykańskiej – może być 

również przyczyną wielu bankructw czy też kryzysów bankowych spowodowanych nagłym 
wzrostem realnej wartości długów, przez który dłużnicy stają się niewypłacalni, 

·         redystrybucja realnych środków od pożyczkobiorców do pożyczkodawców, 
·         ograniczenie zagregowanego popytu, czyli tzw. deflacja długu (jego skutkiem jest wzrost realnego 

zadłużenia i pogłębiające się osłabienie gospodarcze), 

·         zmniejszenie opłacalności produkcji, 
·         deflacja może również powodować stagnację gospodarczą i wysokie zadłużenie wewnętrzne, 
·         ograniczenie możliwości wpływu polityki pieniężnej na gospodarkę, 
·         oczekiwana deflacja może również wpływać na nominalne stopy procentowe (spadek stopy inflacji 

powoduje spadek wartości nominalnej stopy procentowej). 

 

Negatywny wpływ na współczesną gospodarkę (w tym konkurencyjność UE): 
1. Nadmierny wzrost wynagrodzeń - z powodu nieelastyczności płac realny wzrost wynagrodzeń 

może być nadmierny, ze szkodą dla gospodarki m.in. w postaci wzrostu bezrobocia 

2. Deflacja podnosi koszt obsługi długu - ponieważ nominalna stopa procentowa od kredytów nie 

może spaść poniżej zera. Gdy nominalne przychody kurczą się, zaś nominalny dług pozostaje 
na niezmiennym poziomie to dłużnik musi przeznaczać na obsługę długu coraz większą część 
przychodów. 

3. Deflacja utrudnia obniżenie udziału długu publicznego w PKB - przykład Grecji, gdzie dług 

(mimo oddłużania) przekracza 170 proc. PKB, a deflacja jest głębsza niż 2 proc 

4. Deflacja może przekształcić się w „spiralę” – w ramach tej spirali deflacja aktywów hamuje 

aktywność gospodarczą, gdyż przedsiębiorcy spodziewają się niższych zysków, więc 
powstrzymują się przed inwestycjami. Mogą też mieć problemy w bilansach, gdyż deflacja 
wpływa na obniżenie wartości aktywów, lecz nie pasywów. 

5. Deflacja jest często zgubna dla biznesu, dla rządów - oznacza mniejsze wydatki konsumentów 

a to prowadzi do mniejszych wpływów z podatku VAT 

W kontekście deflacji Europejski Bank Centralny ma do dyspozycji luzowanie ilościowe (QE). 

Chodzi o to, by znów wzrosła ilość pieniądza w obiegu w gospodarkach strefy euro, co 
miałoby uchronić jednolitą walutę przed błędnym kołem deflacji. 

 

4.  CZY QE (LUZOWANIE ILOSCIOWE) POLITYKI MONETARNEJ WZBUDZI POPYT 

INWESTYCYJNY,KONSUMPCYJNY,EKSPORTOWY,CZY PONOWNIE ZACHECI DO 
SPEKULACJI FINANSOWYCH  

 

5.  CZY REFORMY INSTYTUCJONALNE REDUKUJACE RYZYKO 

SYSTEMOWE,FINANSOWE I  POBUDZAJACE 
PRZEDSIEBIORCZOSC,KONKURENCJE I INNOWACJE ORAZ ROZWOJ 
WSPOLPRACY MIEDZYNARODOWEJ  SA  EFEKTYWNIEJSZYM  SPOSOBEM NIŻ 
STYMULACJA MONETARNA ,JAK I BUDZETOWA ? 

 

6.  WYKORZYSTAJ SCHEMAT ROWNOWAGI MUNDELLA FLEMINGA POSZERZONY 

O WPLYW : 1. REFROM INSTYTUCJONALNYCH  ZWIEKSZAJACYCH 
EFEKTYWNOSC I DYNAMICZNA SPRAWNOSC RYNKU, 
2.POSZERZAJACYCH UDZIAL KONKURENCJI I WSPOLPRACY 
MIEDZYNARODOWEJ ORAZ 3.ZWIEKSZAJACYCH NAKLADY NA INNOWACJE 
RYNKOWE I ICH DOSTOSOWANIE DO WARUNKOW KONKURENCJI 
MIEDZYNARODOWEJ 
DO DYNAMICZNEJ ANALIZY EFEKTYWNOSCI RYNKU W WARUNKACH 
GLOBALIZACJI