Czynniki fizyczne a stan 

zdrowia jamy ustnej

ZMIANY CIŚNIENIA 

ATMOSFERYCZNEGO

Aerodontalgia - ból 
zębów pojawiający się u 
pasażerów podczas lotu 
samolotem, bez 
odczuwania 
jakichkolwiek 
dolegliwości przed 
startem. Cechą 
charakterystyczną tego 
bólu jest jego nasilanie 
się w miarę wzrostu 
wysokości lotu

. 

 

Przyczyny:

•  ubytki próchnicowe
•  nieprawidłowe wypełnienia
•  stan zapalny miazgi (nerwu zęba) 

wywołany przez bakterie

• niecałkowicie wypełnione kanały zębów
• czynniki zewnętrzne doprowadzające do 

podrażnienia lub uszkodzenia miazgi

• ekspansja gazów w komorze miazgi na 

skutek zmiany ciśnienia

• resorpcja grubej warstwy wodorotlenku 

wapnia

W kanałach zębów 
wypełnionych 
nieprawidłowo może dojść 
do uwięzienia pęcherzyków 
powietrza, które w 
warunkach gwałtownej 
zmiany ciśnienia powodują 
rozpieranie tkanek około 
wierzchołkowych i 
wyzwalają ból. To samo 
może dotyczyć osób 
nurkujących na dużych 
głębokościach (z butlami).

Ból w zębach “aerodontalgicznych” może 
wiązać się ze zwiększoną 
przepuszczalnością naczyń włosowatych 
(krwionośnych), uwolnieniem i wzrostem 
ciśnienia pęcherzyków azotu w miazdze i 
zatkaniem przez nie naczyń. To z kolei 
przenosi ciśnienia gazu na ozębną – 
tkankę łączną otaczającą korzeń zęba i 
łączącą go ze ściana zębodołu (zawiera 
naczynia krwionośne, limfatyczne i 
nerwowe). 

Aerodontalgii sprzyja również założenie zbyt 
grubego podkładu pod plombę (z wodorotlenku 
wapnia), co doprowadza do powstania pod nią 
pęcherzyków powietrza. Wypełnienia z takimi 
przestrzeniami w normalnych warunkach nie 
wykazują nieszczelności, nie dają żadnych 
dolegliwości bólowych. Jednak w przypadku 
gwałtownej zmiany ciśnienia, powstałe 
szczeliny mogą wykazywać działanie tłoczni i 
wyzwalać ból. Wtedy najlepiej przyjść do 
stomatologa, który zdiagnozuje problem i 
ewentualnie zleci wymianę wypełnienia zęba

PROMIENIOWANIE 

JONIZUJĄCE

Promieniowanie jonizujące może być 
pochodzenia:

• naturalnego, to promieniowanie 

kosmiczne i promieniowanie radionuklidów 
naturalnych obecnych w środowisku

• sztucznego, to promieniowanie stosowane 

w diagnostyce medycznej oraz 
promieniowane wywołane próbnymi 
wybuchami jądrowymi i awariami 
obiektów techniki jądrowej

Stopień powikłań radioterapii 

zależy od:

• Rodzaju radioterapii
• Dziennej dawki naświetlania
• Wielkości pola naświetlania
• Stanu chorego

Radioterapia w 
rejonie głowy i 
szyi wywiera 
poważne 
działania 
jatrogenne 
wywołując liczne 
powikłania ze 
strony jamy 
ustnej. 

Do najczęstszych z 
nich należą:

• Zapalenie błony    
   śluzowej jamy 
ustnej

• Kserostomia

• Próchnica              
                   
popromienna

• Popromienna 
martwica kości

• Zaburzenia 
smaku

• Szczękościsk

• Obrzęk

Zapalenie błony śluzowej jamy 

ustnej

Następuje zniszczenie warstwy 
komórek podstawnych. Na miejscu 
złuszczających się komórek nie 
pojawiają się nowe. Powstaje 
zaczerwienienie, obrzęk i nadżerki na 
błonie śluzowej. Następnie zapalenie 
obejmuje wargi kąty ust i dziąsła, na 
których pojawia się owrzodzenie.

Kserostomia

Występuje po napromieniowaniu 
gruczołów ślinowych, w wyniku 
degeneracji komórek surowiczych. 
Polega na:

• Spadku ilości wytwarzanej śliny
• Wzrostu jej lepkości i gęstości
• Spadku pH
• Obniżeniu poziomu 

immunoglobulin

Próchnica popromienna

Jest wynikiem kserostomii 
(niedostatetcznie samooczyszczanie 
zębów przez zminioną ślinę). 
Powstaje ona w nietypowych 
miejscach: okolice szyjek zębów, 
brzegi sieczne zębów przednich. 
Zęby są kruche, łatwo się ścieraja i 
szybko ulegają procesom 
demineralizacji.

Popromienna martwica kości

  Jest wynikiem obliteracji naczyń 

krwionośnych. Predysponowana do zmian 
jest żuchwa, gdyż ma znacznie bardziej 
ubogą sieć połączeń naczyniowych niż 
szczęki. Proces ten może być:

• Odgraniczony – powstaje martwak, który z 

ropą usuwany jest przez przetokę

• Postępujący – odczyny ze strony tkanek są 

zbyt słabe aby ograniczyć ognisko 
martwicy, prowadzi to do destrukcji kości.

WIBRACJE

  Wibracje wpływają na stan 

zdrowia jamy ustnej w sposób 
pośredni jako wynik chorób 
wibracyjnych np. zespołu 
Raynauda.
Zespół ten oprócz 
podstawowych objawów jakimi 
są blednięcie palców powoduje 
także suchość w jamie ustnej.

DZIĘKUJEMY ZA 

UWAGĘ!

Dominika Strzelczyk

Monika Turek