Profilaktyka zespołu wypalenia



Kompletność wywiadu klinicznego



Trafność rozpoznawania zaburzeń

psychicznych



Poczucie zrozumienia przez pacjenta i jego

współpracę z lekarzem



Reakcje pacjenta na proponowane mu

leczenie



Zadowolenie pacjenta z leczenia, poczucie

bezpieczeństwa

Sposób porozumiewania się

lekarza z pacjentem ma

istotny wpływ na:



1 - Nawiązanie dobrej relacji wstępnej

lekarz powinien przedstawić się i uspokoić pacjenta

okazać pacjentowi szacunek

należy wyodrębnić cechy osobowości zarówno

pacjenta,

jak i lekarza, które ułatwiają, lub utrudniają

dotarcie do informacji

Ważne elementy kontaktu

terapeutycznego:

Ważne elementy kontaktu

terapeutycznego:



2 - Określenie najważniejszych problemów

pacjenta

zebrać rzetelnie istotne informacje

okazywać zrozumienie i wczuwać się w doznania pacjenta

pozwolić pacjentowi swobodnie mówić kontrolując przebieg

wywiadu

używać języka odpowiedniego do wieku i środowiska

pacjenta

sprawnie przechodzić od omówienia jednego zagadnienia

do następnego

pozwolić pacjentowi na wyrażanie uczuć

wyjaśnić niespójność i ambiwalencję w odpowiedziach

i oświadczeniach pacjenta

kierować się delikatnością podczas stawiania pytań

dotyczących drażliwych sfer życia

należy zwrócić uwagę jak pacjent reaguje emocjonalnie na

chorobę.



3 -Zrozumienie pacjenta i jego zadowolenie

wytworzenie otwartego i rzeczowego sposobu

porozumiewania się

wywiad lekarski stanowi formę kontraktu zawodowego.

podczas wywiadu należy okazywać współczucie,

zainteresowanie,

nie zapominając o celu.

należy poinformować pacjenta o podejmowanych działaniach

wobec niego

umożliwić pacjentowi stawianie pytań

ostatecznie sformułować zasadnicze stwierdzenia, co pozwoli

na przyjemne zakończenie badania

głównym celem końcowej fazy kontaktu jest takie jego

zakończenie, które pozostawi w świadomości pacjenta

zadowolenie i pewność, że został dobrze zrozumiany.

Ważne elementy kontaktu

terapeutycznego:

W relacji lekarza z

pacjentem mogą

występować:



Zachowania terapeutyczne



Zachowania nieterapeutyczne

Zachowania terapeutyczne:

1. Zachowania inicjujące kontakt i komunikację



dostrzeganie pacjenta i spostrzeganie zmian -

zwracanie się do pacjenta po nazwisku lub imieniu,

spostrzeganie zmian w jego wyglądzie i zachowaniu

„Dzisiaj ogolił się pan”, czyli co wydarzyło się w jego

życiu, że postanowił dokonać tej zmiany. Dotyczy to

zmian pozytywnych i negatywnych.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):

Zachowania podtrzymujące kontakt i

komunikację



akceptacja wyrażana werbalnie i niewerbalnie

rozumienie poglądów pacjenta. Niewerbalnie:

skinienie głowy, pochylenie ciała w stronę pacjenta.

Werbalnie: słowne wyrażenie akceptacji, „rozumiem”.

Gesty te nie oznaczają aprobaty dla treści wypowiedzi

pacjenta. Bardzo ważną rolę odgrywa mimika i gesty

terapeuty.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):

Nie powinno być sprzeczności między

komunikatami wyrażanymi werbalnie i niewerbalnie.



parafraza

- powtórzenie sensu wyrażonej myśli

pacjenta w nieco zmienionej formie „Lęk mnie

paraliżuje” - „Czuje się pan obezwładniony przez

lęk”. Komunikujemy pacjentowi, że jest uważnie

słuchany. Umożliwiamy mu przeredagowanie

wypowiedzi, jeśli został źle zrozumiany.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



odzwierciedlenie

- kierowanie do pacjenta

wypowiadanych przez niego pytań, myśli, żądań

„Czy mógłbym dzisiaj wyjść ze szpitala?” -

„Czy sądzi pan, że miałoby to sens w pana

przypadku?”. Ten sposób umożliwia pacjentowi

dokładne zrozumienie tego, co powiedział i

nakłania do refleksji nad własnymi

wypowiedziami.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



informowanie -

dokładne i wyczerpujące

podawanie pacjentowi niezbędnych informacji

dotyczących metod diagnostycznych i

terapeutycznych, które pozwolą mu lepiej

zrozumieć sytuację choroby i problem.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



milczenie -

celowo użyte milczenie jest

ważnym narzędziem terapeutycznym.

Redukuje tempo rozmowy, daje czas na

zastanowienie się. Zachęca pacjenta do

ujawnienia ważnych problemów i nazwania

swoich uczuć.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



zachęcenie pacjenta do podjęcia tematów

interesujących jego samego -

to sposób

stymulowania pacjenta niepewnego,

obawiającego się podjąć inicjatywę.



zachęcanie do kontynuowania -

wtrącanie

do wypowiedzi pacjenta zwrotów takich, jak

„Rozumiem, i co dalej?”. Zachęcać można

głosem, ruchem głowy.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):

3. Zachowania porządkujące komunikację



porządkowanie zdarzeń w czasie lub

według ich skutków -

nacisk kładzie się na

znalezienie logiki w wypowiedziach pacjenta.



klaryfikowanie -

próba nadania jasnego

sensu wypowiedziom nieprecyzyjnym.

Sprawdzanie przez terapeutę, czy dobrze

zrozumiał wypowiedź pacjenta.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



podsumowanie spotkania -

pozwala to

dokonać zamknięcia dyskusji, usunąć nieistotne

szczegóły. Najlepiej, gdy spotkanie podsumowuje

pacjent. Jeśli robi to terapeuta, pacjent musi to

podsumowanie potwierdzić.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):

4. Zachowania pogłębiające komunikację



przekazywanie obserwacji -

komunikowanie

pacjentowi swoich spostrzeżeń i odczuć „Słyszę

wahanie w pani głosie”, „Sprawia pan wrażenie

rozdrażnionego”. Uświadamiamy w ten sposób

pacjenta, że jego zachowania komunikują nam

wiele o jego stanie wewnętrznym: lękach, o

nastawieniu do otoczenia.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



zachęcanie do opisu przeżyć -

to zachęcanie

pacjenta do wyrażenia sposobu widzenia i

rozumienia otoczenia, zarówno „normalnych”

doznań, jak i doznań omamowych, urojeń.

Nie powinno mieć charakteru wypytywania, ale

być zachętą do mówienia o swoich

spostrzeżeniach.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



zachęcanie do porównań -

prośba o

zauważanie podobieństw i różnic „Czy ta sytuacja

wydaje się panu znana?”, „Czy miał pan podobne

doświadczenia?”. Pytania te sprzyjają bardziej

refleksyjnemu spojrzeniu na własne przeżycia.



zachęta do koncentracji i eksploracja -

sięganie głębiej w temat „Proszę powiedzieć o

tym coś więcej”.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



werbalizacja -

nazwanie tego co pacjent mówi w

zakamuflowanej formie „Po co o tym mówić,

mówiłem, o tym po kolei wszystkim lekarzom” -

„Czuje pan, że nikt pana nie rozumie?”. Należy

nazywać to co pacjent mówi, nie interpretować.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



modelowanie -

zachęcanie do konstruowania

modeli zachowań, opisywania ich przez

przenośnię „Jestem jak rozpędzony pociąg” - „Jak

ten pociąg pokonuje wzniesienia? Czy zdarzają się

stacje? Kto jest maszynistą?”. Zalety metody:

dokładniejsze przedstawienie zachowań pacjenta,

pacjent w bezpieczny sposób może wiele o sobie

powiedzieć.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):

5. Zachowania konfrontujące z rzeczywistością



urealnienie -

próba przybliżenia rzeczywistości.

Kiedy postrzeganie i rozumienie rzeczywistości

jest zaburzone (objawy wytwórcze), terapeuta

powinien powiedzieć pacjentowi o swoim widzeniu

świata. Nie powinien zaprzeczać jego postrzeganiu

rzeczywistości, tylko wskazywać na alternatywną

możliwość postrzegania rzeczywistości.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



słowne wyrażanie wątpliwości -

wyrażanie

wątpliwości co do adekwatności spostrzeżeń i

sądów pacjenta „Nie wydaje się to panu

niezwykłe?”. Terapeuta nie wyraża swojej

aprobaty czy dezaprobaty - wskazuje tylko na

odmienne widzenie zjawisk opisanych przez

pacjenta, próbuje zachęcić do zmiany sposobu

patrzenia.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



poszukiwanie źródeł emocji -

proponowanie

refleksji nad stanem emocjonalnym i jego

bezpośrednimi przyczynami „Jakie to budzi w

panu uczucia?”. Zachęcamy w ten sposób do

poszukiwania związków między zachowaniem

pacjenta i jego otoczenia, a uczuciami.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



zachęcanie do oceny -

zachęcanie pacjenta

do skonfrontowania zachowań ze swoim

systemem wartości „Jak pan ocenia swoje

postępowanie?”, „Czy jest pan zadowolony z

siebie w tej chwili?”. Trzeba uważać, aby

własna ocena terapeuty nie przebijała z tonu,

mimiki, czy z innych zachowań.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



próby przetłumaczenia języka uczuć -

aby

uniknąć dosłowności w odpowiedziach na

urojeniowe wypowiedzi pacjenta, można

traktować je jako wypowiedzi symboliczne,

ujawniające pewne emocje „Jestem Bogiem” -

„Chce pan przez to powiedzieć, że jest pan

mądrzejszy i lepszy od innych ludzi?”.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):

„

Jestem martwy” - „Rozumiem to tak, że nie ma

pan energii do życia”. Terapeuta musi

skoncentrować się na tym, co może czuć pacjent,

który wypowiada tego rodzaju sądy.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):

6. Zachowania przygotowujące podstawy

pod dalszą psychoterapię



proponowanie współpracy -

oferowanie

współuczestnictwa, dążenia do pracy razem z

pacjentem dla jego korzyści. Proponujemy

pacjentowi takie relacje, w których może

rozeznać swoje problemy. Proponujemy pracę

nie dla niego, lecz z nim.

Zachowania terapeutyczne (c.d.):



planowanie -

obejmuje zakres problemów

wymagających rozwiązania, wyodrębnionych

przez pacjenta. Planowanie zadań przez pacjenta

zachęca go do wzięcia odpowiedzialności za

swoje postępowanie.

Zachowania nieterapeutyczne:

Niektóre zachowania personelu

medycznego nie mają wartości

terapeutycznej. Do błędów w kontaktach z

pacjentami należą:



wypowiadanie zdawkowych komentarzy,



nagłe odejścia od tematu,

nawet jeśli problem

poruszony przez pacjenta niepokoi terapeutę,

Zachowania nieterapeutyczne (c.d.):



dosłowne traktowanie wypowiedzi

urojeniowych lub namawianie do

udowodnienia ich prawdziwości,



pomniejszanie cierpień opisywanych przez

pacjenta



wypytywanie z naciskiem,



sugerowanie odpowiedzi,

Zachowania nieterapeutyczne (c.d.):



ocenianie, aprobowanie lub dezaprobata

zachowań,



uspokajanie -

jest najczęstszym błędem „Niech

pan będzie dzielny”, „Nie ma powodu do obaw”.

Przekazujemy w ten sposób brak zrozumienia,

Zachowania nieterapeutyczne (c.d.):



doradzanie -

terapeuta zakłada, że wie lepiej, co

jest dla pacjenta lepsze. Terapeuta nie powinien

udzielać rad, ale tak pokierować procesem

terapeutycznym, aby pacjent sam podjął decyzje

konieczne dla siebie i zgodne z własną skalą

wartości,

Zachowania nieterapeutyczne (c.d.):



pocieszanie -

głaskanie, wmawianie, że będzie

dobrze, namawianie do uśmiechu,



pouczanie -

szczególnie nie lubią tego pacjenci,

którzy przed zachorowaniem kierowali innymi,



przymuszanie do czegoś,

Zachowania nieterapeutyczne (c.d.):



zachowania jatrogenne -

to takie zachowania i

wypowiedzi lekarza, które wywierają szkodliwy

wpływ na stan psychiczny pacjenta np. wywołują

lęk (operowanie nazwami łacińskimi).

Document Outline