Układ krążenia
mgr Ewa Radwan
Układ krążenia
mgr Ewa Radwan
Układ krwionośny - budowa
1.
układ zamknięty, w którym
krew krąży w systemie naczyń
krwionośnych, a serce jest
pompą wymuszającą
nieustanny obieg krwi.
2.
układ krwionośny wraz z
układem limfatycznym
tworzą układ krążenia
3.
Układ krwionośny składa się
z:
- serca
- naczyń krwionośnych
(tętnice, żyły, sieć naczyń
włosowatych)
Serce
Serce (łac. cor, cordis) -
centralny narząd układu
krwionośnego położony w klatce
piersiowej, w śródpiersiu
środkowym, wewnątrz worka
osierdziowego.
Budowa serca
Przedsionek prawy - zbiera krew z
całego organizmu oprócz płuc. Uchodzą
do niego:
• żyła główna górna - zasadniczo zbiera
krew z nadprzeponowej części ciała
• żyła główna dolna - zbiera krew z
podprzeponowej części ciała
• zatoka wieńcowa - uchodzą do niej żyły
duże i średnie serca.
Budowa serca
Komora prawa - z przedsionka
prawego przez zastawkę
trójdzielną krew przepływa do
komory prawej, a stąd przez pień
płucny do obu płuc tworzą
krążenie czynnościowe płuc.
Budowa serca
Przedsionek lewy - z płuc krew
zbierają cztery żyły uchodzące do
przedsionka lewego:
• żyła płucna górna lewa
• żyła płucna górna prawa
• żyła płucna dolna lewa
• żyła płucna dolna prawa
Budowa serca
Komora lewa - z przedsionka lewego przez
zastawkę dwudzielną (mitralną) krew
przepływa do komory lewej, a stąd do
tętnicy głównej (łac. aorta). Krew z aorty
zaopatruje odżywczo cały organizm
człowieka. Grubość ściany wynosi średnio
15 mm. Ma kształt stożka i jest bardziej
wysmukła i dłuższa niż prawa. Jej
wierzchołek jest tożsamy z koniuszkiem
serca.
Budowa serca - schemat
aorta wstępująca
pień płucny
zastawka
półksiężycow
ata
żyła główna górna
przedsionek prawy
przedsionek lewy
Opis zdjęcia
1.
aorta ascendent (aorta wstępujaca)
2.
truncus pulmonalis (pień płucny)
3.
valvula semilunaris trunci pulmonalis (zastawka
półksiężycowata pnia płucnego)
4.
sinus transversus pericardii ( zatoka poprzeczna
osierdzia)
5.
auricula ministra( uszko lewe)
6.
auricula extra ( uszko prawe)
7.
vena cava superior (żyła główna górna)
8.
atrium dextrum (przedsionek prawy)
9.
atrium sinistrum (przedsionek lewy)
10. vv. pulmonales dextrae (żż. płucne prawe)
11. vv. pulmonales sinistrae (żż. płucne lewe)
komora lewa
komora prawa
przedsionek lewy
przedsionek prawy
Opis zdjęcia
1. ventriculus minister (komora lewa)
2. ventriculus dexter (komora prawa)
3. incissura Apicis cordis (wcięcie koniuszkowe)
4. Ramus interventricularis posterior (gałąź
międzykomorowa tylna) t. wieńcowej prawej
5. vena cordis media (żyła średnia serca)
6. sinus coronarius (zatoka wieńcowa)
7. gałąź mięśniowa do komory lewej od tętnicy wieńcowej
prawej
8. vena posteriori ventriculi sinistri (żyła tylna komory
lewej)
9. vena cordis magna (żyła wielka serca)
10. atrium sinistrum (przedsionek lewy)
11. atrium dextrum (przedsionek prawy)
żyła główna górna
przedsionek prawy
pień płucny
aorta
zastawka mitralna
przedsionek lewy
Budowa serca
1. Prawy przedsionek
2. Lewy przedsionek
3. Żyła główna górna
4. Łuk aorty
5. Lewa tętnica płucna
6. Żyła płucna dolna
7. Zastawka mitralna
8. Zastawka aortalna
9. Komora lewa
10. Komora prawa
11. Żyła główna dolna
12. Zastawka
trójdzielna
13. Zastawka pnia
płucnego
O
2
Mięśnie serca
Składa się z mięśniówki przedsionków i komór:
• w przedsionkach nie rozróżniamy ściśle oddzielnych
warstw, a jedynie pasma mięśniowe głębokie - krótsze,
biegnące w obrębie jednego przedsionka, i długie, leżące
bardziej powierzchowne, łączące oba przedsionki
• w komorach zazwyczaj wyróżnia się:
• zewnętrzną warstwę skośną - wspólną dla obu
komór, na wierzchołku serca tworzącą wir serca
• środkowa warstwa okrężna - jej powierzchowna
część jest wspólna, a głębsza osobna dla komór.
To ona wytwarza główną siłę skurczu serca
• wewnętrzna warstwa podłużna - osobna dla
każdej komory
Unaczynienie serca
Unaczynienie serca
• unaczynienie tętnicze serca
pochodzi od tętnic wieńcowych
(arteriae coronariae) - prawej (a.
coronaria dextra) i lewej (łac. a.
coronaria sinistra).
Duży obieg krwi
Krew (bogata w tlen) wypływa z lewej komory serca
przez zastawkę aortalną do głównej tętnicy ciała,
aorty, rozgałęzia się na mniejsze tętnice, dalej na
tętniczki, a następnie przechodzi przez sieć naczyń
włosowatych (tzw. kapilarnych) we wszystkich
narządach ciała. Naczynia włosowate przechodzą w
drobne żyłki, które przechodzą w żyły większego
kalibru i żyłę główną górną i dolną. Krew
powracająca żyłami jest odtlenowana (uboga w
tlen) i przechodzi do prawego przedsionka serca, po
czym przez zastawkę trójdzielną wpływa do prawej
komory
(duży obieg krwi)
Mały obieg krwi
Odtlenowana krew wypompowywana jest z
prawej komory serca przez zastawkę pnia
płucnego do pnia płucnego, który rozgałęzia
się na dwie tętnice płucne: lewą i prawą. Te w
płucach (łac. pulmones) rozgałęziają się na
sieć naczyń włosowatych oplatających
pęcherzyki płucne, tam dochodzi do wymiany
gazowej. Utlenowana krew powraca żyłami
płucnymi (to jedyne żyły, którymi płynie
utlenowana krew) do lewego przedsionka
serca, a tam przez zastawkę dwudzielną
(mitralną) krew wpływa do lewej komory serca.
Układ wrotny
Układ składa się z żyły wrotnej (łac.
vena portae), a ona z żyły krezkowej
górnej (jest to tak zwany układ wrotny
żylno-żylny) i śledzionowej (do której
dochodzi żyła krezkowa dolna).
Zadaniem tego układu jest przekazanie
do wątroby (łac. iecur, hepar) pobranych
przez układ pokarmowy substancji (od
substancji odżywczych po toksyny).
Krew
Tkanka płynna krążąca w naczyniach i
jamie ciała 5 – 6 litrów w organizmie
dorosłego człowieka.
Krew
Rola krwi:
- transport tlenu, składników
pokarmowych i produktów przemiany
materii
- transport hormonów
- utrzymanie równowagi wodnej i
elektrolitycznej, regulację wartości pH oraz
temperatury ciała
- funkcje obronne przeciwko ciałom obcym i
antygenom
Skład krwi
1. Erytrocyty (czerwone krwinki) –
transportują tlen i dwutlenek
węgla,
zawierają hemoglobinę
2. Trombocyty – odpowiadają za
krzepnięcie krwi
3.
Leukocyty (krwinki białe):
A. Granulocyty:
- neutrofile – zwalczanie bakterii
- eozynofile – zwalczanie
pasożytów, rola w reakcjach
alergicznych
- bazofile – zdolności fagocytozy
B. Agranulocyty:
- monocyty – komórki żerne
- limfocyty – komórki ukł.
odpornościowego, rola w
rozpoznawaniu antygenu
Elementy morfotyczne
krwi
• Zawieszone w osoczu
• Wytwarzane głównie w szpiku
kostnym, śledzionie, węzłach
chłonnych
• Objętość elementów morfotycznych
w stosunku do ogólnej objętości
krwi – hematokryt
Erytrocyty
• W 1 mm – 4-5 mln
• Kształt dysku
• Nie mają jądra
• Barwnik hemoglobina
nadaje czerwone zabarwienie
(rola w transporcie tlenu)
Leukocyty
Leukocyty (krwinki białe):
A. Granulocyty:
- neutrofile – fagocytują bakterii
- eozynofile – zwalczanie pasożytów, rola w
reakcjach alergicznych
- bazofile – zdolności fagocytozy
B. Agranulocyty:
- monocyty – komórki żerne, wytwarzają
interferon (związek o działaniu
przeciwwirusowym)
- limfocyty – komórki ukł. odpornościowego,
rola w rozpoznawaniu antygenu
Trombocyty
Komorki bezjądrzaste, przylegają do
ściany uszkodzonych naczyń
krwionośnych (adhezja) i tworzenia
skupisk. Wydzielają czynniki
uczestniczące w mechanizmie
krzepnięcia krwi
Osocze
• ponad 90% wody
• Białka:
- albuminy
- globuliny
- fibrynogen
Albuminy
albuminy – utrzymują wodę w
naczyniach, poprzez obniżenie
stężenia białka we krwi powoduje
przechodzenie nadmiernych ilości
wody z krwi do tkanek i do obrzęku
Globuliny i fibrynogen
Globuliny
• Alfa i beta – przenoszą żelazo i
hormony
• Gamma – zawiera ciała odpornościowe
Fibrynogen – powstaje w wątrobie i
odgrywa role w krzepnięciu krwi
Układ limfatyczny budowa i
rola
• Układ limfatyczny (chłonny) - układ
naczyń i przewodów, którymi płynie
limfa, która bierze swój początek ze
śródmiąższowego przesączu
znajdującego się w tkankach.
• Układ naczyń chłonnych połączony jest
z układem krążenia krwi.
• Najważniejszą funkcją układu chłonnego
jest obrona przed zakażeniami
• W skład układu limfatycznego wchodzą
również zbudowane z tkanki
limfatycznej:
- węzły i grudki chłonne
- grasica
- migdałki
- śledziona
Limfa (chłonka)
Skład:
• woda
• sole mineralne
• białka
• tłuszcze
• limfocyty (białe
ciałka krwi) –
produkowane w
węzłach chłonnych
Rola:
• rozprowadza po
organizmie limfocyty
(rola w mechanizmach
obronnych)
• udział w transporcie
tłuszczów
pokarmowych (lekko
żółtawe zabarwienie)
Stany patologiczne układu
krążenia
Omdlenie
Omdlenie jest krótkotrwałą utratą
przytomności, która może być
spowodowana zaburzeniami pracy
serca.
Omdlenie - przyczyny
• wzmożone napięciem emocjonalne (paniczny
strach)
• wystąpienie silnego bólu,
• przebywanie w pozycji stojącej przez długi czas,
• szybkie podniesienie się z pozycji siedzącej bądź
leżącej,
• zbyt mała objętością krwi w naczyniach
krwionośnych – tzw. hipowolemią – spowodowana
np. krwotokiem czy odwodnieniem,
• choroby serca i układu krążenia, jak np.
zaburzenia rytmu serca, choroba niedokrwienna
serca,
• padaczka, udary mózgu, działanie leków i niskie
stężenie cukru we krwi
• leki
Objawy
• na krótko przed omdleniem chory staje się
bardzo blady, poci się, ziewa i słyszy
pulsujący szum w uszach.
• w takiej sytuacji najlepszym sposobem
uniknięcia utraty przytomności jest położyć
się na płaskim podłożu - najlepiej z nogami
uniesionymi w górę.
• do przyczyn omdleń niezwiązanych z sercem
należą: padaczka, udary mózgu, działanie
leków i niskie stężenie cukru we krwi
Postępowanie
• wyniesienie poszkodowanego z miejsca, w
którym omdlał, a gdy jest to niemożliwe
zapewnienie dostępu świeżego powietrza,
• ułożenie na wznak (na plecach),
• ocena funkcji życiowych, czyli udrożnienie
dróg oddechowych poprzez odgięcie głowy
do tyłu a następnie ocena oddechu przez
10 sekund (w tym czasie powinniśmy
usłyszeć co najmniej dwa oddechy),
• uniesienie nóg poszkodowanego do góry.
Postępowanie
Zapaść
Zapaść - obniżenie napięcia ścian i
poszerzenie naczyń krwionośnych,
zwłaszcza naczyń tułowia
(centralnych), w konsekwencji znaczny
spadek ciśnienie krwi. Na skutek
upośledzenia dopływu krwi do mózgu
może dojść do przymroczenia
świadomości, a nawet do całkowitej jej
utraty (omdlenia).
Zapaść
Objawy:
• duże osłabienie i pragnienie,
• chory jest apatyczny
• tętno słabo wyczuwalne, bardzo
przyspieszone,
• skórę bladą z odcieniem szarosinawym,
• skóra pokryta lepkim, obfitym potem,
• oddech szybki, powierzchowny,
• ciśnienie tętnicze krwi obniżone
Postępowanie
• chorego ułożyć w pozycji poziomej, z
nogami ułożonymi nieco wyżej niż
głowa, dla zapewnienia większego
dopływu krwi do mózgu,
• podać mu mocną kawę lub herbatę
(jeśli nie jest nieprzytomny),
• zapewnić spokój fizyczny i
psychiczny,
• ogrzewać termoforami kończyny,
• natychmiast wezwać lekarza
Krwotok
Krwotok - jest to przerwanie
ciągłości naczynia krwionośnego i
utrata krwi do tkanek, jam ciała
(krwotok wewnętrzny) lub na
zewnątrz organizmu (krwotok
zewnętrzny). Utrata krwi od 1,5-2
litrów stanowi bezpośrednie
zagrożenie dla życia.
Objawy
Ogólne objawy krwotoku:
• bladość powłok ciała,
• przyspieszone tętno.
• spadek ciśnienia,
• osłabienie,
• szum w uszach, mroczki przed oczami,
• zimny pot,
• niepokój.
Pierwsza pomoc przy
krwotoku zewnętrznym
• poszkodowanego należy ułożyć w
pozycji leżącej,
• jeżeli krwawienie dotyczy kończyny
- unosimy ją, powyżej poziomu
serca,
• stosujemy ucisk doraźny na ranę
lub na najbliższą tętnicę
doprowadzającą krew do rany
Pierwsza pomoc przy
krwotoku zewnętrznym
• zakładamy jałowy opatrunek
uciskowy:
Pierwsza pomoc przy
krwotoku zewnętrznym
• kontrolujemy tętno na zranionej
kończynie,
• sprawdzamy czynności życiowe
poszkodowanego,
• zapewniamy poszkodowanemu
komfort termiczny i psychiczny,
• w razie potrzeby wzywamy
pogotowie
Krwotok wewnętrzny
Krwawienia wewnętrznego nie
jesteśmy w stanie zatamować,
możemy jedynie zmniejszyć ilość
wypływającej krwi.
Przy podejrzeniu krwotoku
wewnętrznego zawsze wzywamy
pogotowie.
Zaburzenia krążenia
Zaburzenia krążenia – w
patomorfologii jedna z głównych grup
klasyfikacyjnych zmian patologicznych,
obok wad rozwojowych, zmian
wstecznych, zmian postępowych,
zapaleń i nowotworów.
Wśród zaburzeń krążenia wyróżniamy
m.in. zawał, krwotok, zator, obrzęk i
przekrwienie.
Zawał mięśnia
sercowego
Zawał serca (infarctus myocardii)
to postać martwicy części komórek
mięśnia sercowego w wyniku jego
ogniskowego niedokrwienia.
Występuje najczęściej u osób z
chorobą wieńcową.
Przebieg
• zawał serca polega na nagłym
zablokowaniu dopływu krwi do danej części
mięśnia sercowego w wyniku skurczu
naczyń wieńcowych serca lub zatkania ich
światła np. przez pękniętą blaszkę
miażdżycową i powstałą w tym miejscu
skrzeplinę.
• w wyniku niedokrwienia dochodzi do
niedotlenienia i niedożywienia danej części
mięśnia sercowego oraz jego martwicy.
Czynniki sprzyjające
• przepracowanie,
• intensywne emocje, stres, brak wypoczynku
• nadużywanie używek tj. np., kofeina,
nikotyna
• cukrzyca, otyłość
• wysoki poziom cholesterolu w diecie
• siedzący tryb życia.
Objawy – postać
bólowa
•
ostry ból wieńcowy (dusznicowy) utrzymujący
się od 20-30 minut lub stale nawracający,
nieustępujący mimo zmiany pozycji ciała i po
podjęzykowym przyjęciu nitrogliceryny.
•
ból zlokalizowany jest w klatce piersiowej (za
mostkiem) i może promieniować do żuchwy,
barków i nadbrzusza a nawet pleców
•
uczucie lęku, duszność, obfite pocenie oraz
osłabienie z możliwym omdleniem i
wymiotami.
Objawy – postać
bezbólowa
Głównym objawem jest obraz powikłań zawałowych:
• zaburzenie rytmu pracy serca,
• ostra niewydolność lewokomorowa,
• obrzęk płuc, wstrząs, osłabienie
lub jedynie obraz zawałowy uzyskany w badaniu EKG
Zawał serca o przebiegu bezbólowym zwykle
występuje u osób chorych na cukrzycę, ma
przebieg utajony i wykrywany jest przypadkowo.
Pomoc doraźna
W oczekiwaniu na lekarza należy:
• chorego bardzo delikatnie ułożyć w pozycji
odciążającej serce, z lekko podwyższonym
tułowiem
• ułatwić mu oddychanie - otworzyć okno, poluźnić
ubranie
• na dłonie położyć wilgotne, gorące kompresy
• w razie potrzeby zastosować sztuczne oddychanie
połączone z uciskiem klatki piersiowej
• uspokoić chorego, ponieważ silny lęk tylko
pogarsza sprawę.
Nie wolno
!
Pacjenta z zawałem serca absolutnie nie
wolno stosować pozycji wykonywanej jak
przy normalnym wstrząsie - omdleniu.
Nie wolno kłaść go płasko z podniesionymi
do góry nogami.
Trzeba również pamiętać, że złe udzielenie
pomocy i nastąpienie zejścia śmiertelnego
jest karalne, kodeks prawny, art. 162.
Nadciśnienie
tętnicze
Nadciśnienie tętnicze,
choroba nadciśnieniowa –
choroba układu krążenia, która
charakteryzuje się stale lub
okresowo podwyższonym
ciśnieniem tętniczym krwi.
Ciśnienie tętnicze krwi dla pomiarów
gabinetowych oraz podział nadciśnienia
tętniczego wg Europejskiego Towarzystwa
Kardiologicznego z 2007 r.
Prawidłowe
120-129
80-84
Wysokie prawidłowe
ciśnienie tętnicze
krwi
130 -139
<85-89
Nadciśnienie tętnicze
Łagodne
140-159
90-99
Umiarkowane
nadciśnienie tętnicze
160-179
100-109
Ciężkie nadciśnienie
tętnicze
> =180, > =110
Przyczyny
Nadciśnienie tętnicze pierwotne, zwane też
samoistnym - przyczyna jak dotąd nie została
dokładnie poznana (95%):
• nadwaga
• predyspozycje rodzinne
• nadużywanie soli kuchennej w codziennej diecie,
• regularne spożywanie alkoholu
• przyjmowanie niektórych leków, np. "pigułek"
antykoncepcyjnych lub preparatów zawierających
sterydy
Tylko u 5% pacjentów z nadciśnieniem tętniczym jest
ono spowodowane schorzeniem organicznym
(nadciśnieniu tętniczym),
Ciśnienie tętnicze
Ciśnienie tętnicze wywierane
przez krew na ścianki tętnic w
największych tętnicach, np. w
tętnicy w ramieniu.
Pomiar ciśnienia
Pomiar ciśnienia
• umieść poduszkę
gumową mankietu
na ramieniu 3 cm
powyżej zgięcia
łokciowego nad
tętnicą (tak aby
mankiet znajdował
się na wysokości
serca
Pomiar ciśnienia
• szybko wypełnij
mankiet powietrzem.
Pamiętaj aby nie
pompować mankietu
ręką, na której
dokonujesz pomiaru.
Pomiar ciśnienia
• szybko wypełnij
mankiet
powietrzem.
Pamiętaj aby nie
pompować mankietu
ręką, na której
dokonujesz pomiaru.
Pomiar ciśnienia
Pierwszy usłyszany ton oznacza
ciśnienie skurczowe, zniknięcie
wszystkich tonów - ciśnienie
rozkurczowe. Gdy tony słyszysz aż
do 0 mm Hg za ciśnienie
rozkurczowe, przyjmij wartość
odpowiadającą ich ściszeniu.
Tętno
Puls, tętno – ruch naczyń tętniczych
zależny od skurczów serca i od
elastyczności ścian tętnic.
Tętno bada się najczęściej na tętnicy
promieniowej (okolica nadgarstka), ale
także na tętnicach: szyjnej zewnętrznej,
ramiennej, udowej, podkolanowej i
grzbietowej stopy.
Tętno - cechy
Częstotliwość (ilość wyczuwanych
uderzeń w ciągu minuty), której
wartości prawidłowe zależą głównie od
wieku. W czasie badania na uwadze
należy mieć, że nie należy badać tętna
po wysiłku fizycznym (po dużym
wysiłku fizycznym częstotliwość może
nawet przekraczać 200 uderzeń/min.)
lub w stanie przeżyć emocjonalnych
Tętno - normy
• u niemowląt: 130/min
• u dzieci: 100/min
• u młodzieży: 85/min
• u dorosłych: 70/min
• u ludzi starszych: 60/min
Tętno - cechy
Miarowość – tętno jest jeśli
wszystkie uderzenia wykazują
jednakową siłę, a odstępy między
nimi są jednakowe,
odchylenia od tej normy
nazywamy arytmią
Pomiar tętna
• tętnica promieniowa, w okolicy
nadgarstka od strony dużego palca
• w szczelinie utworzonej przez kość
promieniową i ścięgna zginaczy
palców leży tętnica promieniowa
• na tętnicy kładzie się
3 środkowe palce i lekko
uciskając – wyczuwa tętno
Pomiar tętna
• kciuk i trzy palce dużej ręki obejmują
krtań. Te trzy palce przesuwają się z
boku do zagłębia utworzonego przez
krtań i boczny mięsień szyi - tu
powinno być wyczuwalne tętno
• brak tętna na tętnicy szyjnej
świadczy o zatrzymaniu
krążenia.
Monitorowanie tętna -
pulsometr
Choroby z objawami w jamie
ustnej
Choroby z objawami w jamie
ustnej
• Ostre białaczki szpikowe
(krwawienia z dziąseł, zakażenia
jamy ustnej, plamy na śluzówce,
owrzodzenia)
• Anemia, mukowiscydoza, RZS,
zakażenie HIV (suchość w jamie
ustnej – większe zagrożenie
próchnicą)
Choroby z objawami w jamie
ustnej
Refluks żołądkowo-przełykowy
• wytwarzanie dużej ilości wodnistej
śliny,
• zapalenie dziąseł oraz uszkodzenie
zębów (spowodowane zetknięciem
z kwaśną treścią zarzucaną do ust)
Choroby z objawami w jamie
ustnej
Grzybice jamy ustnej:
• w nabytych zespołach niedoboru
odporności (leczeniu
immunosupresyjnemu po przeszczepach
narządów wewnętrznych, w okresie
leczenia chorób nowotworowych oraz
chorych na AIDS)
Kandydoza jamy ustnej
Białaczki
Białaczka (łac. leucaemia) - nazwa
grupy chorób nowotworowych
układu krwiotwórczego.
Charakteryzuje się ilościowymi i
jakościowymi zmianami leukocytów
we krwi, szpiku i narządach
wewnętrznych (śledzionie, węzłach
chłonnych).
Podział białaczek
• ostra białaczka szpikowa (AML)
• przewlekła białaczka szpikowa
(CML)
• ostra białaczka limfoblastyczna
(ALL)
• przewlekła białaczka limfatyczna
(CLL
Ostra białaczka szpikowa
(AML)
• rozplemem nowotworowym
prekursorów komórek krwi
• zaburzeniem proliferacji i
dojrzewania z nagromadzeniem form
niedojrzałych (np. mieloblastów) w
szpiku
• zaczynają wypierać zdrowe komórki
oraz atakują rozmaite organy: węzły
chłonne, wątrobę , śledzionę, nerki.
Objawy –nagły atak
choroby
• złe samopoczucie (osłabienie, stale
zmęczenie)
• przyspieszone bicie serca,
• szybszy oddech,
• zawroty głowy lub szum w uszach,
• krwotoki z nosa
• na skórze wykwitają czerwone punkciki
Przewlekła białaczka
szpikowa (CML)
• w przeciwieństwie do ostrych białaczek przebieg
choroby jest długotrwały i stosunkowo powolny.
• występowanie ogółem jest rzadkie
• przewlekła białaczka szpikowa spowodowana jest
zmianami w kodzie genetycznym niektórych
komórek w szpiku kostnym. W komórkach tych
część chromosomu 9 zamienia się miejscem z
częścią chromosomu 22. Powstaje nieprawidłowy
chromosom zwany chromosomem Filadelfia, który
pobudza nadprodukcję białych krwinek w szpiku
kostnym.
Objawy
• nie daje ona żadnych
charakterystycznych objawów
• pacjent może odczuwać zmęczenie
czy osłabienie, pocenie się nocne,
• częste infekcje,
• zmniejsza się apetyt i spada waga
ciała,
• powiększenie śledziony, wątroby
Ostra białaczka
limfoblastyczna (ALL)
Choroba, w której występuje rozrost
tkanki limfatycznej i naciekanie jej w
różnych okolicach ciała. Węzły chłonne
ulegają powiększeniu, są niebolesne.
• Liczba leukocytów może być
prawidłowa, niższa lub wyższa od
normy, a w rozmazie 90-95% stanowią
limfocyty. Występują objawy
niedokrwistości i osłabienie.
Ostra białaczka
limfoblastyczna (ALL)
Przewlekła białaczka
limfatyczna (CLL)
• powiększenie węzłów chłonnych, wątroby,
śledziony
• zmęczeniem, osłabieniem,
• niedokrwistością, dusznością, obrzękiem
kostek, wysypką
• na początku choroby brak objawów
• w końcowym okresie występują nacieki
nowotworowe prawie we wszystkich narządach
• dochodzi do rozplemu limfocytów i
limfoblastów
Przewlekła białaczka
limfatyczna (CLL)
Skazy krwotoczne
Skazy krwotoczne -
definicja
Stan, w którym różne defekty
hemostazy (utrzymywania krwi w
naczyniach krwionośnych)
powodują nieprawidłową,
patologiczną skłonność do
krwawień.
Skazy krwotoczne -
rodzaje
• związane z naczyniami (inaczej
waskulopatie),
• skazy związane z płytkami (skazy
krwotoczne płytkowe)
• skazy związane z czynnikami
krzepnięcia występującymi
w osoczu (tzw. koagulopatie).
Koagulopatie - hemofilia
• wrodzony niedobór VIII (hemofilia A)
lub IX (hemofilia B) czynnika
krzepnięcia
• krwawienia do mięśni i stawów, a także
krwawień po operacjach, krwotoków z
nosa czy z dróg rodnych.
Hemofilia - dziedziczenie
Skazy płytkowe - definicja
Małopłytkowość (trompocytopenia)
-
może być spowodowana
zaburzeniami ich wytwarzania w
szpiku kostnym oraz
przyspieszonym niszczeniem
płytek we krwi.
Skazy płytkowe -
przyczyny
• uszkodzenie szpiku przez leki (np.
cytostatyki)
• wypieranie prawidłowych komórek
przez komórki białaczkowe
• niszczenie płytek spowodowane
przez własne przeciwciała
organizmu
Objawy
• krwawienia w skazach płytkowych
różnią od obrazu hemofilili (z błon
śluzowych - z nosa, dziąseł)
• na ich skórze pojawiają się drobne
wybroczyny
• nie ma wylewów do stawów i
mięśni
Skazy naczyniowe
• krwawienie jest uzależnione od
kruchości naczyń krwionośnych
• choroba Rendu-Oslera: na wargach,
języku, koniuszkach palców i innych
częściach ciała występują
teleangiektazje - rozszerzenia małych
naczyń krwionośnych. Miejsca te mają
skłonność do krwawień.
Afty
Małe, bolesne owrzodzenia jamy
ustnej, które zazwyczaj powstają w
miękkim fałdzie tkanki, gdzie
wewnętrzna strona policzków styka
się z dziąsłami. Często występują
także na podniebieniu miękkim,
języku i w przedsionku jamy ustnej.
Objawy
• początkowo są to małe czerwone
powierzchnie
• w ciągu 1–2 dni w ich środku tworzy się żółty
lub biały krater
• osiągając średnicę od 3 do 12 mm lub więcej,
• mogą być na tyle bolesne, że w
początkowym okresie przeszkadzają nawet w
mówieniu
• niekiedy towarzyszy im niewielka gorączka i
powiększenie węzłów chłonnych szyi
Przyczyny
• zmęczenie,
• długotrwałym stresem,
• niewłaściwą dietą
• osłabieniem fizycznym
• leki przeciwnowotworowe, antybiotyki lub sterydy
• u osób chorych na AIDS.
• podrażnienie spowodowane energicznym
szczotkowaniem zębów,
• używanie niedostatecznie wyjałowionych naczyń i
sztućców w żywieniu zbiorowym,
• wypełnieniami dentystycznymi i niewłaściwie
dopasowanymi protezami
