Planowanie i stosowanie 

aktywności fizycznej 

w leczeniu nadwagi i 

otyłości

      

  Michał Plewa

        Katedra Fizjoterapii w 

Chorobach   

Narządów 

Wewnętrznych

     AWF Katowice

 

 

Otyłość - definicja

Zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej:

kobiety:  

>  30% masy ciała

mężczyźni:  

>  25% masy ciała

 

 

Pomiar ilości tkanki 

tłuszczowej

 

 

 

 

Klasyfikacja nadwagi 

i otyłości wg WHO (1)

• Wskaźnik masy ciała;  BMI  [kg/m

2

]:

 

norma:         18.5 - 24.9
nadwaga:     25.0 - 29.9  

      

otyłość:                > 30.0

     

 I

o

    30.0 - 34.9

 II

o

   35.0 - 39.9

 

 III

o

         > 40.0

             

 

 

 

Klasyfikacja nadwagi 

i otyłości wg WHO (2)

•Talia [cm]:

Kobiety Mężczyźni

Norma

  < 80      < 94

Nadwaga

80 - 88  94 - 102

Otyłość

  > 88      > 102

 

 

Bilans energetyczny

DOWÓZ

         

WYDATEK

Pokarm

       Metabolizm podstawowy

       

Metabolizm wysiłkowy

Magazynowanie         Termogeneza
zapasów tłuszczowych

                                                                  

B.Zahorska-Markiewicz 

2002

 

 

Wydatek energetyczny

• metabolizm podstawowy (ok.70%)

• metabolizm wysiłkowy (15 - 

50%)

–

codzienna aktywność fizyczna

–

planowane ćwiczenia fizyczne

–

spontaniczna aktywność mięśniowa
(niepokój ruchowy, dreszcze)

• termogeneza (8 - 10%)

 

 

Leczenie otyłości

Cele:

Redukcja ~10% na okres 3 

miesięcy

Redukcja 0,5-1kg / tydzień

 

 

Leczenie otyłości

• dieta niskokaloryczna
• wstępnie redukcja o ~800kcal

docelowo: 
mężczyźni  ok.1500kcal
kobiety 

ok.1200kcal

 

 

Leczenie otyłości

• dieta niskokaloryczna

• aktywność fizyczna

• konsultacje z psychologiem
• leczenie farmakologiczne
• bariatria

 

 

farmakoterapia

Orlistat
Sibutramine
Rimbonabant

 

 

Bariatria

Food limitation operations (restrictive 

procedures):

• AGP; adjustable gastric banding 

(opasanie żołądka)

• GPB; proximal gastric bypass

(zespolenie żołądkowe)

• SG; sleeve gastrectomy (gastroplastyka)

 

 

AGP; adjustable gastric 

banding

• Opasanie żołądka

 

 

Zespolenie żołądkowo-jelitowe

 

 

gastroplastyka

Kompleksowe leczenie 

otyłości

Waist

circumferen
ce

BMI [kg/m

2

] ♀ < 80 cm

♂ < 94 cm

♀ ≥  80cm

♂  ≥  94 cm

Co-

morbidities

25,0 - 29,9

L 

L ± D 

30,0 - 34,9

L 

L ± D 

L ± D  

35,0 - 39,9

L ± D

L ± D 

L ± D ± S 

≥ 40,0

L ± D ± S   L ± D ± S 

L ± D ± S 

L – lifestyle intervention (dieta & aktywność 
fizyczna), 
D – farmakoterapia, S – leczenie chirurgiczne

 

 

Otyłość zwiększa 

ryzyko:

• chorób układu sercowo-naczyniowego

(chns, NT, ch.żylakowa)

• cukrzycy, kamicy żółciowej, niektórych 

nowotworów

• zmian zwyrodnieniowych narządu ruchu
• wad postawy i zaburzeń chodu 
• problemów natury psychologicznej

(poczucie winy, krzywdy, bezsilności)

Typy 

otyłości

brzuszna 

  pośladkowo
  udowa

 

ryzyk

o

cukrzyca

nadciśnienie

tętnicze

miażdżyca

Raki hormonozależne

macicy, jajników, 

sutka,

przewodu 

pokarmowego

 

 

Kryteria rozpoznania

zespołu metabolicznego

                                      

M          K

•

obwód talii            > 94      > 80    cm

•

HDL cholesterol   < 40      < 50   mg/dl

•

TG                                > 150        mg/dl

•

Glukoza                       > 100        mg/dl

•

RR                              > 130/85   

mmHg

 

 

Planowanie aktywności 

fizycznej

• RODZAJ ĆWICZENIA
• INTENSYWNOŚĆ (wg HR)
• CZAS TRWANIA 
• CZĘSTOTLIWOŚĆ

 

 

 

Rodzaj ćwiczenia: (1)

.... jak w rehabilitacji 

kardiologicznej,

ale ćwiczenia w odciążeniu

 

 

Rodzaj ćwiczenia: (2)

 rower i pływanie
 łagodny aerobik i gimnastyka 

(pozycje niskie)

 marsz, wchodzenie po schodach, 

trucht, bieg, tenis, taniec, gry 

zespołowe, narty biegowe itp.

 urządzenia stacjonarne
 upodobania i możliwości pacjenta

 

 

Intensywność

• 60 - 70% HRmax
• HRmax = 220 - wiek

HRmax

wiek

 
60%

 
20

3
0

4
0

50

6
0

70

200 19

0

18
0

17
0

16
0

15
0

12
0

11
4

10
8

10
2

96

90

 

 

Czas trwania i 

częstotliwość

• 30 - 60 minut
• 5 razy w tygodniu

w miarę możliwości codziennie
(wydatek ok. 300kcal / sesję ćwiczeń)

• dodatkowo: ćwiczenia wzmacniające 

poszczególne grupy mięśniowe, 2 x tyg.

 

 

Wartości kaloryczne aktywności 

fizycznej

Wydatek energetyczny czynności trwających 10min( kcal)

     
CZYNNOŚĆ

               60 kg        80 kg       110 kg

Wchodzenie po schodach

   154           204            279 

Marsz wolny (ok. 3 km/h)           31 

          40             

 56

Marsz szybki (ok. 6 km/h)

     55             73              99 

Bieg szybki (ok. 19 km/h)

   173           230            316 

Rower (ok. 21 km/h)

                 94           125            

173 

Pływanie (styl grzbietowy)

     34             45              62 

Siatkówka      45             65              91 
Taniec (tempo szybkie)      51             66              91 

 

 

 Badania kwestionariuszowe

• Framingham Ph. Act.Index
• Seven-Day Ph. Act. Recall
• Minnesota Leisure-Time Ph. Act. 

Questionnaire

• Paffenbarger Ph. Act. 

Questionnaire

Pedometry (krokomierze)

Aktywność 

fizyczna

Liczba 

kroków

/dobę

brak

< 3 000

niska

3 000-6 000

umiarkowan

a

6 000-10 000

zalecana

> 10 000

z ubytkiem 

masy

12 000 -15 

000

 

 

Leermakers EA et al, Med Clin N Am 2000

Leermakers EA et al, Med Clin N Am 2000

 

 

Aktywność fizyczna osób 

z III

O

 otyłości (BMI > 40)

• codzienna aktywność fizyczna! 
• program ćwiczeń dopasowany 

indywidualnie (odciążenie kończyn d.)

• cele psychologiczne i społeczne 

(niezależność, opuszczenie domu, 
spotkanie ze znajomymi, poprawa 
samopoczucia i jakości życia)

 

 

Przyczyny niepowodzeń

• słowo „ćwiczenia”

• brak czasu, sprzętu, miejsc do 

ćwiczeń, wsparcia rodziny

• automatyzacja