Działalność jezior

Dwie grupy jezior: endogeniczne i egzogeniczne.
Egzogeniczne:
- Jeziora lodowcowe: 

moreny dennej, czołowej, rynnowe

- Jeziora rzeczne
- Jeziora morskie

rynnowe -

 wypełniające podłużne, niekiedy na dziesiątki kilometrów, 

zagłębienia powstałe w wyniku erozyjnej działalności rzek płynących 
często pod ciśnieniem pod lądolodem lub lodowcem (np. Raduńskie, 
Jeziorak, Tałty, Bełdany, Nidzkie), a także wyżłobione przez lód.

morenowe 

- powstałe na skutek wypełnienia woda zagłębień na obszarach 

zarówno moreny dennej jak i moren czołowych w wyniku nierównej akumulacji 
osadów morenowych; maja one rozwiniętą linie brzegowa oraz dużą 
powierzchnie, np. Śniadrwy, Mamry, niektóre jeziora Finlandii .
  

 

 

 

 

 

 

               FAZA JEZIORNA
   Kolejność wypełniania misy jeziornej:
-

Osady klastyczne (piaski żwiry)

-

Osady chemiczne (kreda jeziorna)

-

 organogeniczne (sapropel- ciemne

        muły, iły jeziorne bogate w sub-
       stancje organogeniczne).

              FAZA BAGIENNA

Tworzenie się osadów organogenicznych
 takich jak torf i namuł.

 

 

Warunki geologiczno-inżynierskie na obszarach występowania 
torfów 
               oraz innych osadów bagiennych i jeziornych

- Grunty nienośne,
- Grunty silnie odkształcalnie,
- Na ogół wysoki poziom wód gruntowych,
- Woda gruntowa często zanieczyszczona i agresywna wobec 

betonu i metali.

  Torfy i namuły występują w dolinach rzecznych  oraz na 

wysoczyźnie

  morenowej  w zagłębieniach jezior lodowcowych.
  
  

 

 

Działalność mórz

Działalność niszcząca mórz:

Działalność niszcząca fal morskich

 jest selektywna:

- Gdy odcinki wybrzeży zbudowane są ze skał miękkich i 

spękanych szybko ulegają niszczeniu→ cofanie się brzegu.

- Brzegi strome tzw. klifowe są intensywnie atakowane przez 

fale 

 morskie.
W miarę cofania się brzegu siła uderzenia fal słabnie i 

całkowicie

zanika  przy pewnej odległości.
Brzegi płaskie , na których rozwinęła się platforma 

akumulacyjna

tzw. taras to brzegi dojrzałe – nie występuje tu praktycznie 

niszcząca działalność morza.

 

 

Działalność akumulacyjna mórz

 

 

W morzu wyróżnia się 4. strefy sedymentacyjne:

- Strefa osadów litoralnych,
- Szelfowowych albo nerytycznych,
- Batialnych,
- Abisalnych.

 

 

Strefa losadów litoralnych – obszar ciągłych i szybkich zmian.

-   Abrazja brzegu pod wpływem falowania brzegu,

- Rozkruszony materiał jest przenoszony przez fale, jest 

selekcjonowany

,

- Brzeg się cofa i powstaje płaska powierzchnia tzw. platforma 

abrazyjna 

przekształca się w platformę akumulacyjną

 

 

 

 

Strefa osadów nerytycznych (szelfu), tj. do głębokości 
200 m

.

-tworzą się skały klastyczne i organogeniczne

 

(w klimacie  umiarkowanym i zmiennym dominują osady klastyczne, w 

gorącym

organogeniczne, głównie rafy koralowe)

Strefa osadów batialnych

Głębokość od 200 do 3000 m . Osady okruchowe i 

biogeniczne( muły i

muły wapienne).
 

                                                

Strefa osadów abisalnych

Wpływ  lądu na osady abisalne jest nie znaczny, na dno spadają szczątki 

organiz-

mów planktonicznych. Tu również  powstają muły i iły.

 

 

DZIAŁALNOŚĆ WIATRU (DZIAŁALNOŚC EOLICZNA)

• Wywiewanie cząstek mineralnych – deflacja
• Uniesione ziarna wiatru uderzają o skały rysują, polerują, 

drążą je – jest to zjawisko korazji

.

Grzyb skalny→

 

 

• Sposób transportowania cząstek mineralnych  przez wiatr:

• - suspensja -  unoszenie w stanie zawieszonym (<0,2 mm)
• - saltacja – przesuwanie skokowe,

• - pełznięcie powierzchniowe

 

 

 

Akumulacja eoliczna:

 

 

Warstwowanie osadów eolicznych

 

 

 

 

 

 

DZIAŁALNOŚĆ RZEK

 

 

2

2

v

m

E





 

 

Niszczenie podłoża – erozja,

Przenoszenie materiału skalnego – transport

Osadzanie się materiału skalnego - akumulacja 

Gromadzenie się osadów rzecznych – aluwia

 

 

 

 

 

 

TRANSPORT RZECZNY

• Materiał skalny dostarczany do rzeki :
• erozja dna i brzegów,  
• spływ powierzchniowy ze zboczy doliny,
• spływ wody gruntowej.
• Zdolność transportowa rzeki – NOŚNOŚĆ
• Największy ciężar poszczególnych cząsteczek jakie może 

transportować rzeka -WYDOLNOŚĆ 

 

 

W postaci zawieszonej  i wleczonej/rok:

Wisła – 1,5 mln ton materiału skalnego,

Ganges – 350 mln ton,

Wszystkie rzeki na świecie – 12,5 mld ton.

 

 

EROZJA RZECZNA

Erozja wgłębna – pogłębianie koryta rzecznego. 
W 

rzekach o dużym spadku, nurt w tych rzekach położony jest centralnie. 

Powstają doliny wąskie, w przekroju poprzecznym przypominają literę V.

Erozja boczna   

 

 

 

 

 

 

 

 

    

Podział tarasów ze względu wysokość zalegania nad korytem 

rzecznym:

Tarasy zalewowe (t1) – przylegają bezpośrednio do koryta rzecznego. Poziom od  

kilkunastu cm do

ok. 1m.Mały obszar. Zalewane są kilka razy w roku. 

Tarasy powodziowe (t2) – tzw. łąkowe, zajmują duży obszar w dnach dolin, wznoszą się 

około od 1,0 do 2,0 m. zbudowane ze żwirów i piasków  przykrytych warstwą mad. 

Tarasy wysokie(t3) -  zbudowane głównie  ze żwirów i piasków, na powierzchni często  

wydmy.

 

 

 

 

 

 

 

 

Warunki geologiczno-inżynierskie

na obszarach akumulacji rzecznej

Tarasy akumulacyjne rzek nizinnych.

 

 

Osady w obrębie tarasów akumulacyjnych:
niespoiste: piaski i żwiry
spoiste: mady
organiczne; torfy , saprople.

Na tarasach zalewowych i powodziowych miąższość mady do kilku 
metrów.
Mady są warstwami b. ściśliwymi – bezpośrednie posadowienie 
budowli
praktycznie nie możliwe.
Zwierciadło wód gruntowych reaguje szybko na zmiany poziomu 
wody w rzece.

 

 

Stożki napływowe spotykane u podnóża pasm 

górskich

- 

Pochylenie powierzchni do kilkunastu stopni,

- Rozkład frakcji: 
    w częściach najwyższych - grube żwiry, frakcja kamienista,
     w strefie czoła stożka- frakcja pyłowa i czasami iłowa – 

mogą

     pojawić się trudności w fundamentowaniu.
  
   Poziom wody gruntowej w części górnej stosunkowo płytko,
    w części czołowej głęboko.