Zanieczyszczenia wody

Zanieczyszczenia wody

•

Są to niekorzystne zmiany

właściwości fizycznych,

chemicznych i bakteriologicznych

wody spowodowane

wprowadzaniem w nadmiarze

substancji nieorganicznych

(stałych, płynnych, gazowych),

organicznych, radioaktywnych czy

ciepła, które ograniczają lub

uniemożliwiają wykorzystanie wody

do picia i celów gospodarczych

Zanieczyszczenia wody

•

Zanieczyszczenie wód jest

spowodowane głównie

substancjami chemicznymi,

bakteriami i innymi

mikroorganizmami, obecnymi w

wodach naturalnych w zwiększonej

ilości. Substancje chemiczne

organiczne i nieorganiczne

występują w postaci roztworów,

roztworów koloidalnych i zawiesin

Podział zanieczyszczeń

•

Naturalne – pochodzą z gleb i skał,

związane są z rozwojem i

obumieraniem organizmów wodnych

•

Antropogeniczne – związane z

działalnością człowieka np. pochodzące

ze ścieków, spływy z terenów

rolniczych, składowisk odpadów

komunalnych. Zanieczyszczenia te

możemy podzielić na grupę

biologicznych (bakterie,wirusy,grzyby,

glony, pasożyty) oraz chemicznych

(oleje, smary.ropa, nawozy sztuczne,

pestycydy)

Podział zanieczyszczeń

•

Rozkładalne – zawierające substancje

organiczne podlegające przemianom

chemicznym do prostych związków

nieorganicznych przy udziale bakterii

•

Nierozkładalne – zawierające substancje

nie ulegające większym przemianom

chemicznym i nie rozkładane przez

drobnoustroje (sole metali ciężkich)

•

Trwałe – zawierające substancje

ulegające rozkładowi biologicznemu w

niewielkim stopniu i pozostające w

środowisku w niezmiennej formie przez

długi czas (pestycydy, fenole, produkty

destylacji ropy naftowej)

Podział zanieczyszczeń

•

Zanieczyszczenia fizyczne – zawiesiny o różnym

stopniu rozdrobnienia nierozpuszczalnych

substancji stałych, takich jak kurz, pył, cząstki

obumarłych roślin i zwierząt, cząstki mineralne

gleby

•

Zanieczyszczenia chemiczne-substancje

organiczne i nieorganiczne, rozpuszczalne w

wodzie, dostające się do wód

powierzchniowych wraz z wodami opadowymi

lub ściekami

•

Zanieczyszczenia biologiczne – drobnoustroje, z

których większość nie stanowi zagrożenia dla

zdrowia i życia ludzi i zwierząt

•

Zanieczyszczenie radioaktywne – występujące

w małych ilościach i przeważnie nie stanowiące

zagrożenia dla zdrowia (odpady z elektrowni

jądrowych, zakłdów wzbogacania uranu).

Ścieki

•

Bytowo-gospodarcze (komunalne) –

są to wody zużyte do celów

higienicznych i gospodarczych w

gospodarstwach domowych,

zakładach pracy i zakładach

użyteczności publicznej. Ścieki

bytowo-gospodarcze

charakteryzują się na ogół stałym

składem, wynikającym z

powtarzalności zabiegów

higienicznych i czynności

związanych z prowadzeniem

gospodarstw domowych.

Ścieki

•

Przemysłowe – są to wody zużyte

w zakładach produkcyjnych i

usługowych w wyniku procesów

technologicznych. Ich skład

zależy od rodzaju przemysłu,

materiałów stosowanych w

produkcji oraz technologii. Ten

rodzaj ścieków odznacza się na

ogół większym stężeniem i

wyższym stopniem

zanieczyszczenia od ścieków

bytowo-gospodarczych.

Ścieki

•

Opadowe z terenów skanalizowanych –

głównie wody deszczowe i roztopowe

oraz wody zużyte na polewanie ulic i

placów. Ścieki te cechuje znacznie

mniejsze zanieczyszczenie i niewielkie

stężenie, szczególnie po dłuższym czasie

trwania deszczu.

•

Zasolone wody kopalniane – są to zrzuty

z zasolonych wód kopalnianych, z

których większość zawiera duże stężenie

chlorków i siarczanów. Stanowią one

istotne zagrożenie dla wód

powierzchniowych

Ścieki

•

Wody podgrzane – są rodzajem zanieczyszczeń

przemysłowych powstającym na skutek

działalności elektrociepłowni. Obiekty te

wpuszczają do wód naturalnych wodę o wyższej

temperaturze co powoduje wzrost temperatury w

zbiornikach i rzekach o kilka stopni.

Podwyższenie temperatury ma zazwyczaj wpływ

na biocenozę, w wyniku czego następuje

wyraźne przyspieszenie procesów biologicznych,

częściej i dłużej trwają zakwity planktonu

roślinnego, bujnie rozwijają się rośliny wyższe

oraz gwałtownie przebiegają procesy gnilne.

Kumulacja materii organicznej prowadzi do

wzrostu biologicznego zapotrzebowania na tlen,

przy jednoczesnym zmniejszeniu jego

rozpuszczalności, niedobór tlenu może być

przyczyną śnięcia ryb.

Zanieczyszczenia chemiczne

•

Wody powierzchniowe –

zanieczyszczenie tych wód ma

swoje źródło głównie w

odprowadzaniu ścieków

pochodzenia antropogenicznego.

Wysoki stopień zanieczyszczenia

wód ściekami bytowo-

gospodarczymi, przemysłowymi i

specyficznymi, doprowadził do

wyczerpania się zdolności

samooczyszczania się wielu rzek .

•

Do najważniejszych zanieczyszczeń

występujących w wodach

powierzchniowych należą:

Fosforany i azotany

Metale ciężkie (ołów, rtęć, kadm)

Substancje powierzchniowo czynne

Wielopierścieniowe węglowodory

aromatyczne i chlorowcopochodne

węglowodorów

Pestycydy

Fenole

Polichlorowane bifenyle

Zanieczyszczenia chemiczne

•

Wody podziemne – największy

problem utrzymania czystości tych

wód stwarza chemizacja rolnictwa –

wielkoobszarowe wprowadzanie do

gleby substancji chemicznych

będących składnikami nawozów

sztucznych i środków ochrony roślin.

Rozmiary wypłukiwania substancji i

związków chemicznych z gleby do wód

podziemnych zależą m.in. Od klimatu,

własności gleby (przepuszczalność,

zdolności sorpcyjne, potencjał,

oksydoredukcyjny) czasu

oddziaływania zanieczyszczeń, ich

rodzaju i składu chemicznego.

•

Szczególnie niebezpieczne dla wód

podziemnych są produkty

ropopochodne. Mogą one przedostawać

się do gleby w wyniku nieszczelności

instalacji pojazdów, nieszczelności

zbiorników służących do

przechowywania paliw. Równie

niebezpieczne jest wylewanie wszelkich

produktów ropopochodnych wprost do

gleby czy korzystanie z prowizorycznych

punktów obsługi pojazdów. Do wód

podziemnych mogą też migrować

wszelkie zanieczyszczenia pochodzenia

przemysłowego, komunalnego lub z

emisji atmosferycznych.

Zanieczyszczenia chemiczne

•

Fosforany i azotany – powodują

gwałtowną eutrofizację

zbiorników wodnych

•

Detergenty – stanowią główny

składnik środków piorących,

myjących, zwilżających. Są bardzo

trwałe i nie ulegają biodegradacji.

Detergenty wpływają hamująco

na procesy samooczyszczania się

wody i działają toksycznie na

organizmy żywe.

Zanieczyszczenia chemiczne

•

Pestycydy – środki ochrony roślin

dostają się do wód w wyniku

spłukiwania z opylonych roślin,

wymywania gleby lub spływania

ścieków z zakładów

produkujących te związki.

Działają toksycznie, naruszają

procesy samooczyszczania się

wód, przyczyniają się do zjawiska

eutrofizacji. Mają długi czas

rozpadu i zdolność kumulowania

się w środowisku.

Zanieczyszczenia chemiczne

•

Fenole – związki aromatyczne.

Dostają się do wód wraz ze

ściekami komunalnymi i

przemysłowymi )z rafinerii,

wytwórni tworzyw sztucznych,

koksowni). Woda zanieczyszczona

fenolami ma odrażający smak a

ryby w niej żyjące nie nadają się

do spożycia. Są to substancje

toksyczne , mogą powodować

oparzenia skóry.

Zanieczyszczenia chemiczne

•

Węglowodory aromatyczne – do

wód powierzchniowych dostają

się m.in. Ze ściekami z koksowni.

Pochodzą również z przemysłu,

motoryzacji i spalania węgla. Są

słabo rozpuszczalne w wodzie,

kumulują się w osadach dennych

oraz tkance tłuszczowej zwierząt

wodnych. Są rakotwórcze.

Zanieczyszczenia chemiczne

•

Metale ciężkie – dostają się do wód

wraz ze ściekami przemysłowymi,

odpadami, ze spływami z pól, z

hałd hutniczych. Mają zdolność

kumulowania się w osadach

dennych. Są toksyczne dla

organizmów żywych. U ludzi mogą

powodować trwałe i nieodwracalne

uszkodzenia różnych narządów np.

nerek, mózgu, rdzenia kręgowego.

Zanieczyszczenia mikrobiologiczne

•

Zanieczyszczenia mikrobiologiczne

wody mogą być zagrożeniem dla

zdrowia człowieka. Dopuszczalne

poziomy tego zanieczyszczenia są

określone w ustalonych normach i

przepisach, które wytycza Światowa

Organizacja Zdrowia. Skład jakościowy

i ilościowy drobnoustrojów w wodzie

zależy od jej rodzaju, czynników

biologicznych, chemicznych i

fizycznych. Jakość wody pod względem

mikrobiologicznym zależy m.in. Od

surowca z jakiego powstaje, ze

sposobu jej dezynfekcji,

magazynowania i dystrybucji.

Zanieczyszczenia mikrobiologiczne

•

Stan mikrobiologiczny wody odgrywa

niezwykle ważną rolę w

gospodarstwach domowych, przemyśle

spożywczym i farmaceutycznym. Do

wody mogą dostawać się

chorobotwórcze bakterie, wirusy, cysty

pasożytniczych pierwotniaków i jaja

robaków pasożytniczych. Pojawienie

się drobnoustrojów w wodzie

przeznaczonej do picia i kąpieli

stwarza niebezpieczeństwo

rozszerzania się chorób zakaźnych.

Zanieczyszczenia mikrobiologiczne

•

Bakterie występujące w wodzie

możemy podzielić na trzy grupy

w zależności od ich pochodzenia:

Właściwe (typowe) bakterie

wodne

Bakterie glebowe

Bakterie ściekowe

Zanieczyszczenia mikrobiologiczne

•

Bakterie typowe są na ogół

nieszkodliwe dla zdrowia

ludzkiego. Niektóre z nich jednak

np. Pseudomonas mogą

powodować psucie się środków

spożywczych przygotowywanych

na bazie wody, która zawierała

te bakterie. Ponadto szczepy

Pseudomonas aeruginosa mogą

wywoływać zaburzenia jelitowe.

Zanieczyszczenia mikrobiologiczne

•

Bakterie glebowe występują w

wodzie jako bakterie

nitrifikacyjne. One także są

nieszkodliwe dla zdrowia

człowieka. Mogą jednak zmieniać

cechy organoleptyczne wody,

powodując ziemistą woń i smak

wody.

Zanieczyszczenia mikrobiologiczne

•

Bakterie ściekowe mają

największe znaczenie sanitrno-

higieniczne i epidemiologiczne.

Choroby, w których źródłem

zakażenia jest woda to np. dur

brzuszny, dury rzekome,

czerwonka, salmonelozy, cholera,

wzw typu A.

Drobnoustroje chorobotwórcze

przenoszone drogą pokarmową

Bakterie:

Salmonella, Shigella,

Yersinia, Vibrio

Wirusy: adenowirusy, enterowirusy,

wzw typu A, rotawirusy, norowirusy

Pierwotniaki:

Entamoeba histoliytica,

Giardia (lamblia) intestinalis,

Cryptosporidium parvum

Helmity: Ascaris, Trichuris

Drobnoustroje chorobotwórcze

dostające się do organizmu inną

drogą

•

Wdychanie aerozolu –

Legionella,

Naegleria fowleri (zapalenie

opon mózgowych),

Acanthamoeba (infekcje oczu)

•

Kontakt z wodą w trakcie kąpieli

lub mycia – przywry

Schistosoma, cyjanobakterie

Bakterie służące za wskaźniki

fekalnego zanieczyszczenia wody

Bakterie wskaźnikowe:

Występują powszechnie w dużych ilościach w

odchodach ludzkich i zwierząt

ciepłokrwistych

Są łatwe do wykrycia – posiadają stałe cechy

biochemiczne

Nie rozmnażają się w warunkach naturalnych

w wodzie

Ich zdolność do przeżywania w wodzie i

stopień ich usuwania podczas uzdatniania

wody są podobne jak dla organizmów

chorobotwórczych przenoszonych przez wodę

Escherichia coli

•

Znajduje się w dużych ilościach w

odchodach ludzkich i zwierzęcych

•

Występuje też w ściekach, wodach i

glebie zanieczyszczonej niedawno

odchodami, zarówno pochodzenia

ludzkiego, rolniczego lub od dzikich

zwierząt i ptaków

•

Może znajdować się a nawet

rozmnażać w wodach tropikalnych

Termotolerancyjne bakterie grupy

coli (bakterie grupy coli typu

kałowego)

•

Są zdolne do fermentacji laktozy w

temp. 44-45 st. C

•

Grupa obejmuje gatunki z rodzajów

Klebsiella, Enterobacter i Citrobacter

•

Mogą pochodzić z wód wzbogaconych

w substancje organiczne, takich jak

ścieki przemysłowe lub z

rozkładających się resztek

pochodzenia roślinnego i z gleby

Bakterie grupy coli

•

Gram-ujemne pałeczki zdolne do

wzrostu w środowisku

zawierającym sole żółciowe lub

inne związki powierzchniowo

czynne

•

Do grupy tej należą bakterie z

rodzaju Escherichia, Citrobacter,

Enterobacter, Klebsiella, Seratia

Paciorkowce kałowe

•

Taksonomicznie należą do rodzajów

Streptococcus i Enterococcus

•

Rzadko rozmnażają się w

zanieczyszczonych wodach, są bardziej

wytrzymałe niż

E.coli

i bakterie grupy

coli

•

Spełniają rolę dodatkowego wskaźnika

jakości uzdatniania wody

•

Są bardzo odporne na wysuszenie i są

przydatne w kontroli przewodów

wodociągowych po ułożeniu nowych lub

wykonaniu napraw albo do wykrywania

zanieczyszczeń spowodowanych

spływem powierzchniowym do wód

gruntowych lub powierzchniowych

Bakterie z rodzaju Clostridium

redukujące siarczyny

•

Są to organizmy beztlenowe tworzące

formy przetrwalnikowe.

•

Przetrwalniki tych bakterii mogą

przetrwać w wodzie znacznie dłużej

niż bakterie z grupy coli

•

Ich obecność w wodzie poddanej

dezynfekcji może wskazywać na

nieprawidłowości w uzdatnianiu wody

Eutrofizacja

•

Jest to proces związany z

zanieczyszczeniem wód

powierzchniowych. Polega na

wzbogacaniu wód w zbiornikach

wodnych pierwiastkami biogennymi

(np. azot, fosfor) najczęściej w wyniku

odprowadzania do nich

nieoczyszczonych ścieków. Skutkiem

zwiększenia ilości składników

pokarmowych w środowisku jest

przyspieszone rozmnażanie

mikroorganizmów (głownie glonów,

sinic, bakterii). Widocznym efektem

jest tzw. „zakwit wody”.

Eutrofizacja

•

Wzrost liczebności drobnoustrojów powoduje

zwiększenie biologicznego zapotrzebowania

na tlen. Wody zmieniają swoją barwę i

zapach. Stają się bardziej mętne. W górnych

warstwach wody charakterystyczne są

wahania stężenia tlenu i odczynu. Zaczynają

powstawać obszary wody, gdzie zapasy tlenu

zostały wyczerpane. Są one określane jako

pustynie tlenowe. W zbiorniku wszystkie

organizmy tlenowe wymierają, natomiast

dominują organizmy beztlenowe. Na dnie

zbiornika zaczynają gromadzić się muły, co

prowadzi do zmniejszenia jego głębokości.

Na skutek eutrofizacji jezioro może

przekształcić się w bagno lub torfowisko.

Sposoby ochrony wód

•

Najskuteczniejszym sposobem

ochrony czystości wód jest

niedopuszczanie do ich

zanieczyszczenia, a najlepszym

sposobem zachowania równowagi

wodnej jest oszczędne

gospodarowanie zasobami wód.

Nie zawsze jednak można

wyeliminować problem

zanieczyszczenia wód, dlatego

należy starać się przynajmniej

zmniejszyć zagrożenie poprzez:

•

Budowanie oczyszczalni ścieków

•

Składowanie odpadów w

legalnych miejscach specjalnie

do tego przystosowanych

•

Stosowanie filtrów czyszczących

wodę

•

Mini oczyszczalnie domowe

•

Zachęcanie ludzi do korzystania

z profesjonalnych myjni

samochodowych

•

Unikanie nieznanych środków

czyszczących

•

Edukacja społeczeństwa w

zakresie gospodarki wodnej

•

Sadzenie drzew przy zbiornikach

wodnych

•

Ułatwianie wywożenia ścieków

tam, gdzie nie ma kanalizacji

•

Recykling wody

Document Outline