Badania czynnościowe
układu oddechowego z
zastosowaniem
radioizotopów
Badania czynnościowe
układu oddechowego z
zastosowaniem
radioizotopów
Badania radioizotopowe płuc
•
Metody scyntygraficzne w
diagnostyce płuc
– diagnostyka perfuzji płuc
– diagnostyka wentylacji płuc
– diagnostyka nowotworów płuc
– diagnostyka procesów zapalnych
– inne metody
•
PET w diagnostyce płuc
Badania radioizotopowe płuc
•
Metody scyntygraficzne w
diagnostyce płuc
– diagnostyka perfuzji płuc
– diagnostyka wentylacji płuc
– diagnostyka nowotworów płuc
– diagnostyka procesów zapalnych
– inne metody
•
PET w diagnostyce płuc
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
znaczniki
– makroagregaty albuminowe (MAA)
– mikrosfery albuminowe
znakowane
99m
Tc
•
technika
– badania planarne
– badanie dynamiczne
– badania SPECT (tomografia)
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
Badanie polega na wywołaniu
przejściowej zatorowości ok. 1/ 2 000
kapilar płucnych
•
W wyniku powstaje obraz
–
jest znacznik
jest przepływ
–
brak znacznika brak przepływu
•
Badanie jest dzięki temu bardzo czułe
•
Z tego samego powodu, niestety, nie
jest specyficzne
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
Wskazania:
– niewydolność oddechowa niejasnego
pochodzenia
• diagnostyka zatorowości płucnej
– ocena płuc przed i po zabiegach
chirurgicznych (i radioterapii)
– pierwotne i wtórne nadciśnienie płucne
– wady rozwojowe tętnicy płucnej
– wady przeciekowe (z prawa na lewo)
• diagnostyka nowotworów i zapaleń
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
Prawidłowy scyntygram płuc
– intensywne, równomierne, gromadzenie
znacznika
– stosunek perfuzji górna / dolna połowa płuc 1:2
– stosunek perfuzji prawe / lewe płuco jak 55:45
(+/-10)
– widoczne wyłącznie płuca oddzielone
śródpiersiem w postaci pasma braku
gromadzenia znacznika; w projekcji AP widoczna
jest sylwetka serca
– podstawy płuc w projekcji PA są na równym
poziomie
– płuca o charakterystycznym kształcie i gładkim
zarysie
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
Prawidłowy scyntygram płuc
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
Wybrane przyczyny
defektów perfuzji
– naczyniowe
• zatorowość
• zakrzepica
• zapalenie naczyń
– zaburzenia przepływu
• niewydolność serca
• wady serca i dużych
naczyń
– nowotwory pierwotne i
przerzutowe
– choroby tkanki
płucnej
• zapalenie
śródmiąższowe
• zapalenie oskrzeli
• zwłóknienie płuc
• przewlekła
obturacyjna choroba
płuc
• rozedma
– ucisk z zewnatrz
• powiększenie serca i
poszerzenie naczyń
• płyn w j.opłucnowej
• uniesienie przepony
• pęcherze rozedmowe
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
diagnostyka niewydolności
oddechowej
•
Obraz defektu perfuzji ukazuje się jako
obszar zmniejszenia lub braku gromadzenia
znacznika - pole „chłodne” lub „zimne”
•
Defekty perfuzji mogą być
– segmentalne - o typowym kształcie i położeniu
zgodnym z układem anatomicznym segmentów
płuc
– subsegmentalne - najcześciej nie związane z
zaburzeniami przepływu przez odgałęzienia
t.płucnej
– mikrozatorowość
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
diagnostyka niewydolności
oddechowej
•
defekty perfuzji
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
diagnostyka niewydolności
oddechowej
•
defekty perfuzji
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
diagnostyka niewydolności
oddechowej
•
defekty perfuzji
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
diagnostyka niewydolności
oddechowej
•
defekty perfuzji
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
warunkiem pełnej interpretacji s.p.p. w
kierunku zatorowości płucnej jest
porównanie obrazu scyntygraficznego z:
–
aktualnym (do 12 h) zdjęciem rtg (X/Q)
lub
–
scyntygrafią wentylacyjną płuc (V/Q)
Zgodność pomiędzy X/Q a V/Q wynosi 81-
95%
•
istotną pomocą w ocenie obrazu
scyntygraficznego jest zawarcie
dokładnych danych klinicznych w
skierowaniu na badanie
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
W ocenie scyntygrafii posługujemy się
•
warunkiem (nie)zgodności obrazów
perfuzji względem wentylacji i/lub
rtg = (mis)match
•
pojęciem prawdopodobieństwa
zatorowości
Ponadto zwraca się uwagę, że
oceniane prawdopodobieństwo
zatorowości zależy nie tylko od tego,
co pokazuje scyntygrafia, ale także
od wyjściowego ryzyka ocenianego
klinicznie
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
zastosowanie metody
tomograficznej (SPECT) nie wpływa
istotnie na czułość badania ale
podnosi jego specyficzność (mniej
pacjentów w grupie niskiego i
bardzo niskiego ryzyka)
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
a diagnostyka radiologiczna
•
Ultrasonograficzna ocena żył
kk.dolnych oraz echokardiografia
stanowia istotny element obecnych
algorytmów oceny zatorowości
płucnej
•
Obok testów na D-dimery
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
Analiza półilościowa perfuzji
obejmuje ocenę wzajemnego
stosunku przepływu w
obszarach płucnych (góra/dół,
góra/środek/dół lub wnęka/
góra/środek/dół) oraz ocenę
perfuzji względnej płuc
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
A.p.p. jest pomocna w ocenie
nadciśnienia płucnego; stanów po
odbarczeniu płuc po dłużej
trwających patologiach
związanych z uciskiem miąższu
(n.p.: odma, ropnie i ropniaki)
oraz w ocenie stopnia zwężenia
naczyń płucnych oraz wad dużych
naczyń – np. w zespole Fallota
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
– ocena półilościowa
Scyntygrafia perfuzyjna płuc
•
ocena przecieków z prawa na
lewo – także ilościowa
(stosunek ilości zliczeń w
płucach do całkowitej ilości
zliczeń nad ciałem pacjenta)
Badania radioizotopowe płuc
•
Metody scyntygraficzne w
diagnostyce płuc
– diagnostyka perfuzji płuc
– diagnostyka wentylacji płuc
– diagnostyka nowotworów płuc
– diagnostyka procesów zapalnych
– inne metody
•
PET w diagnostyce płuc
Scyntygrafia wentylacyjna
płuc
•
znaczniki
– gazy promieniotwórcze (Xe
133
, Kr
81m
)
– aerozole (np.
99m
Tc-DTPA)
– technegas (fulareny węgla
„nasycone” roztwotem jonów
99m
TcO
4
)
•
technika
– badania planarne
– badanie dynamiczne (ocena klirensu)
– badania SPECT (tomografia)
– badania SPECT dynamiczne
Scyntygrafia wentylacyjna
płuc
•
Statyczna s.w.p. wykonywana jest najczęsciej
w połączeniu ze s.p.p. umożliwiając obliczenie
stosunku wentylacji do perfuzji (V/Q) i
precyzyjne potwierdzenie zatorowości płucnej
•
badanie wykonuje się także do diagnostyki
płuc przed i po zabiegachi operacyjnych oraz
•
do oceny depozycji leków inhalowanych
•
Dynamiczna s.w.p. wykonana z użyciem
aerozolu umożliwia ocenę radioklirensu
płucnego jako czasu potrzebnego do
usunięcia znacznika z płuc poprzez barierę
pęcherzykowo-włosniczkową
Scyntygrafia wentylacyjna
płuc
Scyntygrafia wentylacyjna
płuc
•
Przyczyny przyśpieszenia klirensu (N
t
1/2
=86 ’)
– zapalenie (w tym alergiczne)
– sarkoidoza
– stwardnienie rozsiane
– toczeń rumieniowaty
– pneumoconiosis
– ARDS (krzywa klirensu jest wieloskładnikowa)
– AIDS (wczesna diagnostyka atypowych zap.
płuc)
– HCV
– palenie papierosów
– stany po urazach
Scyntygrafia wentylacyjna
płuc a metody radiologiczne
•
są badania nad wykorzystaniem
technik RM do oceny wentylacji
płucnej
Badania radioizotopowe płuc
•
Metody scyntygraficzne w diagnostyce płuc
– diagnostyka perfuzji płuc
– diagnostyka wentylacji płuc
– diagnostyka nowotworów płuc
•
67
Ga
•
99m
Tc-MIBI, -tetrofosmina
•
99m
Tc + analogi somatostatyny (oktreotyd, depreotyd)
•
131
I w diagnostyce płucnych meta raków tarczycy
– diagnostyka procesów zapalnych
• znakowane leukocyty (
99m
Tc-HMPAO,
111
In),
99m
Tc -HIG
– inne metody diagnostyki płuc
•
99m
Tc-NC100668 – diagnostyka specyficzna zatorowości
•
PET w diagnostyce płuc (neo i procesy
zapalne)
– F18-FLT (tymidyna) i F18-FDG (glukoza)