ZASADNICZE WYMAGANIA

DLA WYROBÓW WPROWADZANYCH DO OBROTU

OPRACOWANIE

LESZEK FURGAŁ

.

3. MASZYNY I URZADZENIA WPROWADZONE 

DO OBROTU PO 30-04-2004 R.
Prawo materialne

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny 
zgodności  (Dz. U.  Nr 166,  poz. 1360  ze  zmianami 
oraz z 2003 r. Nr 170, poz. 1652)

Przepisy  wykonawcze  w  sprawie  zasadniczych 
wymagań dla wyrobów.

Dotychczas wydano przepisy dotyczące:
A/Obrabiarek do drewna
B/Urządzeń spalających paliwa gazowe
C/Środków ochrony indywidualnej
D/Wyrobów budowlanych
E/Sprzętu elektrycznego
F/ Elementów bezpieczeństwa maszyn
G/Zbiorników ciśnieniowych
H/Urządzenia  i  sprzęt  do  stosowania  w 

przestrzeniach 

zagrożonych wybuchem

H/Inne  nie  dotyczące  działalności  PIP  np.  Dla 

zabawek

KONTROLOWANE ROBLEMY

1.

OZNAKOWANIE ZNAKIEM CE



ZGODNOŚĆ  ZNAKU  Z  OBOWIĄZUJĄCM 
WZOREM



WIELKOŚĆ ZNAKU



MIEJSCE USYTUOWANIA ZAKU

KONTROLOWANE ROBLEMY

2.

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA



CZY JEST W JĘZYKU POLSKIM



CZY ZAWIERA WYMAGANE ELEMENTY

KONTROLOWANE ROBLEMY

3.

DOKUMENT ZGODNOŚCI



NIE 

ZAWSZE 

MUSI 

BYĆ. 

CZASEM 

WYSTARCZY TYLKO OZNAKOWANIE CE



DOKUMENT ZGODNOŚCI NIE MUSI BYĆ W 
JĘZYKU POLSKIM

POSTĘPOWANIE INSPEKTRA PRACY 

W ZWIĄZKU Z KONTROLĄ SPEŁNIENIA 

ZASADNICZYCH WYMAGAŃ DLA WYROBÓW

KONTROLOWANE ROBLEMY

4.

BADANIE WYROBU

NIE  RADZĘ  SIĘ  ZA  TO  ZABIERAĆ, 
CHYBA  ŻE  NIEPRAWIDŁOWOŚCI  SĄ 
EWIDENTNE

8

Certyfikacja maszyn i urządzeń technicznych

Dyrektywy Unii Europejskiej

Dokument mający na celu ujednolicenie licznych przepisów 
krajowych dotyczących poszczególnych wyrobów występuje pod 
nazwą dyrektywy. 

Dyrektywa opracowana przez zespół specjalistów powołany przez 
Komisję Europejską określa zwykle kwestie bezpieczeństwa, które 
producent powinien rozwiązać zanim umieści swój wyrób na rynku 
UE. 

Treść dyrektyw sama w sobie nie stanowi prawa. 

9

Sprężar

ka

Certyfikacja maszyn i urządzeń technicznych

Normy bezpieczeństwa podzielone są na trzy grypy tj.:

Grupa – A - normy podstawowe, wymagania ogólne, np. norma 

maszynowa, 

Grupa – B - normy grupowe, w tym:
              B1 - normy dotyczące aspektów bhp np. odległości 

bezpieczeństwa,    

                      normy hałasu,
              B2 - konkretne środki bezpieczeństwa np. wymagania dla 

osłon, 

                      sterowania,

Grupa – C - normy przedmiotowe, wymagania bezpieczeństwa dla 

konkretnych 

                    maszyn lub urządzeń technicznych np. prasy, pilarki 

itd.

W praktyce najważniejsze są normy grupy C, które uwzględniają 

wymagania określone w normach grupy B i A.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

ustawa z dnia 26.06.1974 r. 

Kodeks pracy

  

(Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 

2004 r. Nr 240, poz. 2407)

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Art. 215 § 1

maszyny i inne urządzenia techniczne powinny być tak 
konstruowane i budowane aby zapewniały bezpieczne i 
higieniczne warunki pracy, w szczególności: 

1. zabezpieczały pracownika przed urazami, 
2. działaniem substancji chemicznych, 
3. porażeniem prądem elektrycznym, 
4. nadmiernym hałasem, 
5. szkodliwymi wstrząsami, 
6. działaniem wibracji i promieniowania oraz szkodliwym i 

niebezpiecznym działaniem innych czynników 
środowiska pracy,

7. uwzględniały zasady ergonomii.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Art. 215 § 2 

Konstruktor oraz producent maszyn i urządzeń 
technicznych ponoszą odpowiedzialność za 
niedopełnienie obowiązków określonych powyżej oraz w 
odrębnych przepisach.

Maszyny i urządzenia techniczne, które nie spełniają 
wymagań określonych w art. 215 § 1 Kodeksu pracy 
wyposaża się w odpowiednie zabezpieczenia

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Art. 216 § 2
W przypadku gdy konstrukcja zabezpieczenia uzależniona 
jest od 

warunków lokalnych

, wyposażenie maszyny lub innego 

urządzenia 
technicznego w odpowiednie zabezpieczenia należy do 

obowiązków 
pracodawcy.

Art. 217

Niedopuszczalne

 jest wyposażanie stanowisk pracy w 

maszyny i inne 
urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań 
dotyczących oceny zgodności określonych w odrębnych 
przepisach.

Art.  218
Powyższe postanowienia stosuje się odpowiednio do 
narzędzi pracy

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Art. 283 § 2 pkt 3

Kto, wbrew obowiązkowi wyposaża stanowiska pracy w 
maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają 
wymagań dotyczących oceny zgodności,

podlega karze grzywny

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

USTAWA

z dnia 30 sierpnia 2002 r.

o systemie oceny zgodności

(tekst jednolity Dz.U.04.204.2087) 

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Art. 6. 1. Wprowadzane do obrotu wyroby podlegają 

ocenie zgodności z:

1) zasadniczymi wymaganiami

 określonymi w 

rozporządzeniach wydanych na podstawie art. 9 ust. 1 
albo

2) 

szczegółowymi wymaganiami

 określonymi w 

rozporządzeniach wydanych na podstawie art. 10 ust. 
1 albo

3) 

zasadniczymi i szczegółowymi

 wymaganiami 

określonymi w odrębnych ustawach.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

2. Dokonanie oceny zgodności, o której mowa w ust. 1, 
jest 

obowiązkowe 

przed wprowadzeniem wyrobu do 

obrotu.

3. Niezależnie od oceny zgodności, o której mowa w 
ust. 1, dozwolone jest dokonywanie 

dobrowolnej oceny 

zgodności

 na warunkach uzgodnionych w umowie 

zawartej przez zainteresowane strony.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Art. 7. 1. Podczas dokonywania oceny zgodności z 

zasadniczymi wymaganiami wyrób może być 
poddawany:

1) badaniom przez:

a) producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela, 

jeżeli nie jest wymagane przeprowadzenie badań 
przez laboratorium niezależne od dostawcy i 
odbiorcy,

b) notyfikowane laboratorium, jeżeli jest wymagane 

przeprowadzenie badań przez laboratorium 
niezależne od dostawcy i odbiorcy;

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

2) sprawdzeniu zgodności z zasadniczymi wymaganiami - 

przez notyfikowaną jednostkę kontrolującą;

3) certyfikacji - przez notyfikowaną jednostkę 

certyfikującą.

2. Pozytywny wynik oceny zgodności z zasadniczymi 

wymaganiami dokonywanej przez notyfikowaną 
jednostkę certyfikującą stanowi podstawę do wydania 
producentowi lub jego upoważnionemu 
przedstawicielowi certyfikatu zgodności.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Art. 8. 1. Producent lub jego upoważniony przedstawiciel, 
który poddał wyrób lub proces jego wytwarzania ocenie 
zgodności z zasadniczymi wymaganiami i potwierdził ich 
zgodność, wystawia deklarację zgodności lub umieszcza 
oznakowanie CE, zgodnie z wymaganiami określonymi w 
dyrektywach nowego podejścia.

2. Zabrania się umieszczania na wyrobie, który nie spełnia 
zasadniczych wymagań oraz dla którego producent lub jego 
upoważniony przedstawiciel nie wystawił deklaracji 
zgodności, oznakowania CE lub znaku podobnego mogącego 
wprowadzać w błąd użytkownika wyrobu.

3. Zabrania się wprowadzania do obrotu wyrobów 
nieposiadających oznakowania CE, jeżeli zgodnie z aktami 
prawnymi wdrażającymi dyrektywy nowego podejścia wyroby 
te podlegają wyłącznie oznakowaniu CE.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Art. 9. 1. Minister właściwy ze względu na przedmiot oceny 
zgodności określi, w drodze rozporządzeń, zasadnicze 
wymagania dla wyrobów podlegających ocenie zgodności 
oraz procedury oceny zgodności, biorąc pod uwagę rodzaje 
wyrobów oraz stopień stwarzanych przez nie zagrożeń, a 
także inne wymagania zawarte w dyrektywach nowego 
podejścia.

2. Minister właściwy ze względu na przedmiot oceny 
zgodności określi, wydając rozporządzenia, o których 
mowa w ust. 1, w szczególności metody badań, sposób 
oznakowania wyrobów oraz wzór znaku.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

z dnia 10 kwietnia 2003 r.

w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i 

elementów bezpieczeństwa 

(Dz.U.03.91.858)

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

73/23/EEC – urządzenia elektryczne   
89/336/EEC – kompatybilność elektromagnetyczna
94/9/EEC – maszyny sterowane w atmosferze 
zagrożenia wybuchem     
85/374/EEC – odpowiedzialność za wadliwe wyroby

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

CEL

1. zapewnienie, że maszyny i elementy bezpieczeństwa

, 

które

     są wprowadzane do obrotu, przy prawidłowym 

zainstalowaniu i konserwowaniu oraz użytkowaniu 
zgodnym z przeznaczeniem, 

nie będą stwarzały zagrożenia (nieakceptowanego 
ryzyka) dla bezpieczeństwa i zdrowia osób oraz 
zwierząt domowych lub mienia

.

2.  zapewnienie, że elementy bezpieczeństwa spełniają

     założone przez producenta 

funkcje ochronne

 w 

ustalonych

     warunkach użytkowania

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

MASZYNA

 

     zespół sprzężonych części lub elementów 
     składowych, z których przynajmniej jeden jest 
ruchomy, wraz 
     z odpowiednimi elementami uruchamiającymi, 
obwodami 
     sterowania, zasilania, połączonych wspólnie w celu 
     określonego zastosowania, w szczególności do 
przetwarzania, 
     obróbki, przemieszczania lub pakowania materiałów.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Za maszynę

 uważa się także:

zespół maszyn, które w celu osiągnięcia wspólnego 
efektu końcowego zostały zestawione i są 
sterowane w taki sposób, aby działały jako 
zintegrowana całość.

wymienne wyposażenie modyfikujące funkcje 
maszyny, które jest wprowadzane do obrotu z 
przeznaczeniem do zamontowania przez operatora 
do maszyny lub szeregu różnych maszyn albo do 
ciągnika, o ile wyposażenie to nie stanowi części 
zamiennej lub   narzędzia.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

element bezpieczeństwa

 - element nie będący 

wymiennym 
wyposażeniem, który producent lub jego upoważniony 
przedstawiciel wprowadza do obrotu oddzielnie, 

przeznaczony do realizacji funkcji bezpieczeństwa

,

 

którego uszkodzenie lub nieprawidłowe funkcjonowanie 
zagraża bezpieczeństwu lub zdrowiu osób narażonych

typ maszyny lub elementu bezpieczeństwa

 – 

wzorzec

wyrobu

 reprezentatywny dla przewidywanej produkcji

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

operator

 – osoba, która wykonuje czynności związane 

z zainstalowaniem, obsługiwaniem, regulowaniem, 
konserwowaniem, czyszczeniem, naprawianiem lub 
transportowaniem maszyny

strefa niebezpieczna

 – strefa w obrębie lub w wokół 

maszyny, w której występuje zagrożenie 
bezpieczeństwa lub zdrowia osób, synonimem strefy 
niebezpiecznej jest strefa zagrożenia

osoba narażona

 – osoba znajdująca się w strefie 

niebezpiecznej

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

SPO

DR

RN

Maszyny mobilne

Maszyny do prac pod ziemią

Maszyny do przemieszczania osób 

ZWBiOZ

STRUKTURA WYMAGAŃ

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Zasilanie napędów 
maszyny

Połączenia mechaniczne

Sygnały zatrzymania

OSŁONY

URZĄDZENIA 

ZABEZPIECZAJĄCE

 

(OCHRONNE)

SYGNALIZOWANIE

POKAZYWANIE

OSTRZEGANIE

WEJŚCIA

GROMADZENIE i PRZETWARZANIE DANYCH 

LOGICZNE LUB ANALOGOWE

WYJŚCIA

NAPĘDY 

MASZYNY

ELEMENTY PRZENOSZENIA 

MOCY

System 

sterowani

a

Część 

wykonawcz

a

ELEMENTY 

STEROWANIA 

NAPĘDEM

URZĄDZENIA 

STERUJĄCE

Ręczne 

elementy 

sterownicze

Sprzężenie

OPERATO

R 

-MASZYN

A

ELEMENTY 

ROZŁĄCZAJĄCE 

MODEL MASZYNY

osłona

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

operator

przestrzeganie procedur

stosowanie środków 
ochronnych

informowanie nadzoru

Dyrektywa

98/37/UE

(d. 89/392/WE)

Rozp. MGPiPS

 

10.04.2003. 

Dz.U. 91, 

poz.858)

Ryzyko 

pierwotne

Ryzyko 

finalne 

akceptowaln

e

pracodawca

organizacja i zarządzanie

procedury bezpiecznej 
pracy

utrzymanie ruchu

dodatkowe środki 
ochronne

środki ochrony 
indywidualnej

szkolenia

informowanie

Środki bezpieczeństwa 

-

podstawowe i uzupełniające

 

Informacje dla 

użytkownika

Konstrukcja wewnętrznie 

bezpieczna

 

Ocena ryzyka

Ś

ro

d

k

i 

p

o

d

e

jm

o

w

a

n

e

 

p

rz

e

z

p

ro

d

u

c

e

n

ta

 

Ś

ro

d

k

i 

p

o

d

e

jm

o

w

a

n

e

 p

rz

e

z

u

ży

tk

o

w

n

ik

a

Ocena i nadzorowanie 

ryzyka

Ryzyko 

resztkowe 

tolerowalne

OGÓLNA KONCEPCJA 

KSZTAŁTOWANIA BEZPIECZEŃSTWA 

MASZYN

Dyrektywa

89/655/E

WG

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

zagrożenie 
urazowe

ryzyko

zagrożenie 
urazowe

operato
r

operato
r

wypade
k

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

OCENA RYZYKA

 

- kompleksowe oszacowanie 

prawdopodobieństwa wystąpienia urazu ciała 
lub pogorszenia stanu zdrowia i ich ciężkości w 
sytuacji zagrożenia dokonywane w celu doboru 
właściwych środków bezpieczeństwa

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

PROCES  OCENIANIA  RYZYKA

ZDEFINIOWANIE 

MASZYNY

ZDEFINIOWANIE 

MASZYNY

OCENA RYZYKA

OCENA RYZYKA

OSZACOWANIE RYZYKA

OSZACOWANIE RYZYKA

IDENTYFIKACJA ZAROŻENIA

IDENTYFIKACJA ZAROŻENIA

CZY OSIĄGNIĘTO 
POZIOM RYZYKA 
TOLEROWANLEG
O

REDUKCJA 

RYZYKA

ANALIZA  

RYZYKA

NIE

TA
K

OCENIANIE RYZYKA

START

KONIE

C

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

    

O1           O2          O3   

 KR

-

-

I

-

I

II

I

II

III

II

III

IV

III

IV

V

start

S1

S2
@

2

E1

E2

A1

A2

A1

A2

K

l

a

s
a

R

y
z

y
k
a

-

-

I

II

III

-

I

II

III

IV

I

II

III

IV

V

K
L
A
S
A

 

R
Y
Z
Y
K
A

star
t

s1

s2

E1

E2

A
1
A
2

A
1

A
2

SZACOWANIE  RYZYKA  METODĄ  

GRAFU

R = f (S, E, A, O)

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

GRAF RYZYKA DLA MASZYN 

PRODUKCYJNYCH

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

W   K A Ż D Y M   K R O K U   P R O C E S U   I T E R A C Y J N E G O ,     P R Z Y   S Z A C O W A N I U

I   O C E N I E   R Y Z Y K A   Ł Ą C Z N I E   Z   P O R Ó W N Y W A N I E M   R Y Z Y K A

C Z Y   M O Ż N A   U S U N Ą Ć

Z A G R O Ż E N I E   L U B

E K S P O Z Y C J Ę

C Z Y   R Y Z Y K O   M O Ż E   B Y Ć

O G R A N I C Z O N E   P R Z E Z

K O N S T U K C J Ę   W E W N E T R Z N I E

B E Z P I E C Z N Ą

C Z Y   R Y Z Y K O   M O Ż E   B Y Ć

O G R A N I C Z O N E   P R Z E Z

O S Ł O N Y ,   U R Z Ą D Z E N I A

O C H R O N N E   . . .

C Z Y   N A L E Ż Y
P O W T Ó R N I E

O K R E Ś L I Ć

O G R A N I C Z E N I A

N I E

N I E

N I E

T A K

K O N S T R U K C J A
W E W N Ę T R Z N I E

B E Z P I E C Z N Ą

K R O K   1

T A K

N I E

    T E C H N IC Z N E

Ś R O D K I i

B E Z P IE C Z E Ń S T W A

U Z U P E Ł N IA J Ą C E

Ś R O D K I   O C H R O N N E

K R O K   2

I N F O R M O W A N I E   I

O S T R Z E G A N I E

K R O K   3

C Z Y   Z O S T A Ł A

O S I Ą G N I Ę T A

S P O D Z I E W A N A

R E D U K C J A   R Y Z Y K A

C Z Y   Z O S T A Ł A

O S I Ą G N I Ę T A

S P O D Z I E W A N A

R E D U K C J A   R Y Z Y K A

C Z Y   Z O S T A Ł A

O S I Ą G N I Ę T A

S P O D Z I E W A N A

R E D U K C J A   R Y Z Y K A

C Z Y   G E N E R O W A N E

S Ą   I N N E   Z A G R O Ż E N I A

N I E

N I E

N I E

N I E

T A K

T A K

T A K

T A K

T A K

S T A R T

O K R E Ś L E N I E   O G R A N I C Z E Ń

M A S Z Y N Y

I D E N T Y F I K A C J A   Z A G R O Ż E N I A

O S Z A C O W A N I E   R Y Z Y K A

O C E N A   R Y Z Y K A

C Z Y   R Y Z Y K O

M O Ż E   B Y Ć

T O L E R O W A N E

K O N I E C

T A K

N I E

O C E N I A N IE   R Y Z Y K A

R E D U K C J A   R Y Z Y K A

OGÓLNA KONCEPCJA KSZTAŁTOWANIA 

BEZPIECZEŃSTWA MASZYN

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

ŚRODKI ODGRADZAJĄCE i 

DYSTANSUJĄCE

OSŁONY

Ruchome

Blokujące

Blokujące z 

ryglowaniem

Sterujące

Sterujące z 

ryglowaniem

Wcześniej otwierane

Stałe

Obudowy

Ogrodzenia

OGRANICZNIKI

Urządzenia 

powstrzymujące

Urządzenia odciągające

NARZĘDZIA 
ZAMKNIĘTE

Ręczne narzędzia 

pomocnicze

URZĄDZENIA 

NIEODGRADZAJĄCE

BEZDOTYKOWE

 Kurtyny  świetlne  - 

AUO

 Głowice skanujące

KONTAKOWE

 Urządzenia 

sterowania 
oburęcznego (USO)

 Maty, podłogi

 Listwy, linki...

ŚRODKI 

FUNKCJONALNE

URZĄDZENIA

Krokowe

Spowolniania ruchu

Zezwolenia

Urządzenia 

wyłączania awaryjnego

Bezpieczniki

ASPEKTY 

Odległości

       bezpieczeństwa

Skok ≤6mm

System sterowania 

      sprzęgłem i hamulcem

Nadzorowanie wybiegu 

Funkcja skoku

 pojedynczego

Kategoria sterowania

Redundancja

Samonadzorowanie

Zawieszenie (muting)

TECHNICZNE ŚRODKI 

BEZPIECZEŃSTWA MASZYN

ŚRODKI 

OCHRONY 

ZBIOROWEJ

ŚRODKI OCHRONY 

INDYWIDUALNEJ

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

ZASADNICZE WYMAGANIA 

DOTYCZĄCE WSZYSTKICH MASZYN 

OBEJMUJĄ:

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

zasady uwzględniania bezpieczeństwa
 materiały i wyroby
 oświetlenie
 wygodę transportowania
 układy i elementy sterownicze

niezawodność, budowa, rozmieszczenie i działanie 
elementów sterowniczych
uruchamianie oraz zatrzymywanie (normalne i 
awaryjne)
wybór rodzaju pracy
zakłócenia w zasilaniu energią i w obwodach 
sterowania
oprogramowanie (software)

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

ochronę przed zagrożeniami mechanicznymi 
powodowanymi:

statecznością (niewłaściwą)
rozrywaniem się (przewody, połączenia itp.)
spadającymi i wyrzucanymi przedmiotami
powierzchniami, krawędziami, narożami
wieloczynnościowością maszyny
zmianami prędkości narzędzi
częściami ruchomymi
niewłaściwym doborem urządzeń ochronnych

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

osłony i inne urządzenia ochronne (wymagania ogólne 
i dotyczące rodzajów)
zasilanie energią elektryczną i nieelektryczną
elektryczność statyczną
montaż
ekstremalne temperatury
pożar i (lub) wybuch
hałas
drgania mechaniczne
promieniowania (emitowanego przez maszynę i 
oddziaływującego na nią z zewnątrz)
emisję pyłów i gazów

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

utrzymywanie sprawności ruchowej

konserwacja
dojścia do stanowisk pracy i miejsc obsługi
odłączanie od źródeł energii
innych interwencji operatora
czyszczenia części i stref wewnątrz maszyny

 

środki i elementy informacji

ostrzegania przed stałymi zagrożeniami (piktogramy)
oznakowanie
Informacyjne

instrukcję obsługi (DTR)

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

OCENA ZGODNOŚCI PRZEZ PRODUCENTA

Producent (upoważniony przedstawiciel) maszyny lub elementu 
bezpieczeństwa, których ocena zgodności może być dokonana 
bez udziału jednostki notyfikowanej, powinien:

określić zasadnicze wymagania bezpieczeństwa i ochrony 
zdrowia, mające zastosowanie do danej maszyny lub 
elementu bezpieczeństwa
skompletować niezbędną dokumentację techniczną 
przeprowadzić badania (pomiary), sprawdzenia, analizy itp. 
wyrobu, niezbędne do dokonania oceny zgodności z 
określonymi wcześniej wymaganiami zasadniczymi
ocenić zgodność wyników tych badań z wymaganiami 
zasadniczymi. 

Jeżeli wynik oceny jest pozytywny, powinien on:

przygotować i podpisać deklarację zgodności WE dla każdej 
maszyny i elementu bezpieczeństwa – wzór PN-EN 45014
oznakować znakiem CE tylko te maszyny

Elementów bezpieczeństwa nie znakuje się znakiem CE. 

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

DOKUMENTACJA TECHNICZNA

rysunek zestawieniowy maszyny lub elementu 
bezpieczeństwa wraz                                     ze 
schematami obwodów sterowania;

rysunki szczegółowe wraz z dołączonymi obliczeniami i 
wynikami badań, niezbędne w celu sprawdzenia 
zgodności maszyny z zasadniczymi wymaganiami w 
zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia;

wykaz zasadniczych wymagań ujętych w rozporządzeniu 
oraz norm i specyfikacji (wymagań) technicznych, 
zastosowanych podczas projektowania; 

opis metod zastosowanych do wyeliminowania zagrożeń 
stwarzanych przez maszynę;

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

sprawozdania techniczne zawierające wyniki 
wszystkich badań przeprowadzonych zgodnie z 
wyborem producenta przez samego producenta albo 
jednostkę kompetentną lub kompetentne 
laboratorium, jeżeli producent deklaruje zgodność 
maszyny i elementu bezpieczeństwa z normą 
zharmonizowaną, w której zawarto takie wymagania;

inne raporty techniczne lub certyfikaty przekazane 
przez kompetentne jednostki lub laboratoria;

instrukcję dla użytkownika (DTR);

opis czynności podjętych dla zapewnienia zgodności 
maszyny 
z wymaganiami zasadniczymi (

tylko dla produkcji 

seryjnej

);

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

DEKLARACJA ZGODNOŚCI POWINNA ZAWIERAĆ:

nazwę i adres producenta lub jego upoważnionego 
przedstawiciela;

opis maszyny – nazwę firmową, typ, numer fabryczny – jeżeli 
maszyna ma taki numer;

wyszczególnienie aktów prawnych, których wymagania 
spełnia maszyna;

wyszczególnienie zastosowanych norm zharmonizowanych;

informacje o zastosowanych krajowych normach i 
specyfikacjach technicznych innych niż normy 
zharmonizowane;

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

NORMA ZHARMONIZOWANA

Jest to norma europejska: 

przygotowana przez jedną z europejskich organizacji 
normalizacyjnych (

CEN, CENELEC

)

, ETSI

 na podstawie 

mandatu udzielonego przez Komisję Europejską;

opublikowana na szczeblu krajowym 

w co najmniej jednym

 

z państw członkowskich;

której

 numer zamieszczono 

w Dzienniku Urzędowym 

Wspólnot Europejskich.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

TYPY NORM

C

PN-EN 50260-
1:2002U
PN-EN 50144-
1:2000
PN-EN 50144-
2:2000

B 1

                       np..PN-EN 

418;PN-EN 953

PN-EN 294; PN-EN 349       

            

   

B 2

      Np. PN-EN 292-1 i 2; PN-
EN 1050

A

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

WYMAGANIA DOTYCZĄCE OZNAKOWANIA MASZYNY

Oznakowanie - w sposób czytelny i trwały.

Powinno zawierać co najmniej:

  nazwę i adres producenta

  oznakowanie CE

  oznaczenie serii lub typu maszyny

  numer fabryczny, jeżeli stosuje się numery fabryczne

  rok budowy elektronarzędzi

  odpowiednie oznaczenie maszyn przewidzianych do 

użytkowania 

  w atmosferze wybuchowej

  niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa, takie jak: 

największa

  prędkość elementów   obrotowych, największa średnica 

stosowanych

  narzędzi oraz masa

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

powinna być sporządzona:

w języku polskim

;

 

także w jednym z języków państw  członkowskich UE 
(o ile ma to zastosowanie); 

powinna zawierać:

dane zamieszczone w oznakowaniu, z wyłączeniem 
numeru fabrycznego
 informacje ułatwiające konserwację, np. adres 
importera, serwisu
 dane dotyczące przewidywanego zastosowania

WYMAGANIA DOTYCZĄCE INSTRUKCJI 

OBSŁUGI (DTR)

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

instrukcje bezpiecznego

 przekazywania do eksploatacji, 

użytkowania i  przemieszczania, montażu i demontażu, 
regulacji, konserwacji, obsługi 
i napraw

w koniecznych przypadkach:

informacje o niedopuszczalnych sposobach 
użytkowania
wskazówki szkoleniowe

podstawowe charakterystyki stosowanych narzędzi

rysunki i schematy

 

dotyczące uruchamiania, konserwacji, 

kontroli, sprawdzania prawidłowości działania 
maszyny,oraz, jeżeli ma to zastosowanie, jej naprawy 
maszyny, a także 

wszelkie istotne zalecenia,

 w 

szczególności odnoszące się do bezpieczeństwa.

w niezbędnych przypadkach powinny być określone 

wymagania w zakresie instalowania i montażu

, w 

szczególności dotyczące zastosowanych tłumików drgań, 
rodzaju i masy płyt fundamentowych, mające na celu 
zmniejszenie hałasu lub drgań. 

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

informacje dotyczące emitowanego hałasu

 i dane na temat 

wartości

 

rzeczywistych podanych niżej 

parametrów

, 

określonych w wyniku pomiarów wykonanych na 
identycznych maszynach:

równoważnego poziomu ciśnienia akustycznego na 
stanowisku pracy, skorygowanego charakterystyką A, gdy 
przekracza on 

70 dB (A);

 jeżeli poziom dźwięku nie przekracza 

70 dB (A),

 

należy to potwierdzić w instrukcji

szczytowej chwilowej wartości ciśnienia akustycznego na 
stanowiskach pracy, skorygowanej charakterystyką C, gdy 
przekracza ona 

63 Pa (130 dB)

 w stosunku do 

20 µPa

poziomu mocy akustycznej maszyny w przypadku gdy 
równoważny poziom ciśnienia akustycznego na 
stanowiskach pracy, skorygowany charakterystyką A, 
przekracza 

85 dB (A).

ogólne wymagania dotyczące pomiarów podano w § 51

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

informacje, dotyczące drgań



ważoną wartość skuteczną przyśpieszenia drgań 

działających na kończyny górne operatora, jeżeli wartość 
ta określona na podstawie odpowiedniej metody badania 
przekroczy 2,5 m/s², gdy wartość ta nie przekroczy 2,5 
m/s², należy zamieścić tę informację w instrukcji;

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

§ 55. Dołączona do maszyny stosowanej w przemyśle 
spożywczym instrukcja, powinna wskazywać zalecane 
środki i metody czyszczenia, dezynfekcji i płukania nie 
tylko dla miejsc łatwo dostępnych w maszynie, ale także 
dla tych miejsc, do których dostęp jest niemożliwy lub 
niezalecany, w szczególności do przewodów rurowych, 
które muszą być czyszczone w takim położeniu, w jakim 
zostały zabudowane.

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Maszyny przeznaczone do przygotowywania i 
przetwarzania żywności,

 w szczególności do: gotowania, 

zamrażania, rozmrażania, mycia, przemieszczania, 
pakowania, przechowywania, transportu lub dystrybucji, 
powinny być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, 
aby uniknąć ryzyka infekcji, choroby lub zarażenia.

W celu uniknięcia ryzyka infekcji, choroby lub zarażenia, 
o których mowa w ust. 1, należy przestrzegać 
następujących zasad higieny:

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

1) materiały stykające się z żywnością lub przeznaczone do 

kontaktu z żywnością powinny spełniać wymagania 
określone w przepisach dotyczących bezpieczeństwa 
żywności; maszyna powinna być zaprojektowana i 
wykonana w taki sposób, aby materiały te mogły być 
oczyszczone przed każdym użyciem;

2) wszystkie powierzchnie wraz ze złączami powinny być 

gładkie, bez wypukłości i szczelin powodujących 
gromadzenie się substancji pochodzenia organicznego;

3) połączenia powinny być zaprojektowane w taki sposób, 

aby zredukować do minimum występy, krawędzie i 
wgłębienia; wskazane jest spawanie lub inne łączenie 
ciągłe, przy którym nie należy używać śrub, wkrętów ani 
nitów, z wyłączeniem przypadków gdy jest to ze 
względów technicznych nie do uniknięcia;

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

4) powierzchnie będące w kontakcie z żywnością powinny 
nadawać się do łatwego czyszczenia i dezynfekowania, po 
usunięciu, tam gdzie jest to możliwe, łatwych do 
zdemontowania części; powierzchnie wewnętrzne powinny 
mieć krzywizny o promieniu umożliwiającym ich dokładne 
czyszczenie;

5) należy zapewnić możliwość usunięcia z maszyny, bez 
przeszkód, cieczy pochodzących albo z samej żywności, 
albo stosowanych w celu czyszczenia, dezynfekowania i 
płukania, o ile to możliwe, należy przewidzieć do tego celu 
specjalny tryb pracy maszyny, zwany "czyszczeniem".

Państwowa Inspekcja Pracy

Okręgowy Inspektorat Pracy

W Bydgoszczy 

Maszyna powinna być zaprojektowana i wykonana w taki 

sposób, aby:

1) do miejsc, których nie można czyścić, nie przenikały 

ciecze, nie przedostawały się organizmy żywe, w 
szczególności owady, ani nie gromadziły się substancje 
organiczne; w przypadku maszyn nieustawianych na 
łapach ani na kółkach, wymagania te mogą być 
spełnione przez umieszczenie uszczelnienia między 
maszyną a jej podstawą lub stosowanie uszczelnionych 
zespołów;

2) żadne substancje pomocnicze, takie jak: smary, nie 

mogły pozostawać w kontakcie z żywnością;

3) w koniecznych przypadkach można było sprawdzić, czy 

wymaganie, o którym mowa w pkt 2, jest spełnione w 
sposób nieprzerwany.