MASZYNY WYMAGANIA ZASADNICZE - PRZYKŁADOWA LISTA KONTROLNA

Lista kontrolna

Ocena spełnienia wymaga

zasadniczych wynikaj

cych z dyrektywy maszynowej

(rozporz

dzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymaga

dla maszyn

i elementów bezpiecze

stwa - Dz. U. Nr 259, poz. 2170)

Maszyna .....................................................................................................................................................................................

L.p.

Pytania sprawdzaj

ce zgodno

ść

maszyny

z wymaganiami zasadniczymi

Podstawa

prawna

(rozp.MG z
20.12.2005)

Uwagi

OGÓLNE ZASADY ZAPEWNIENIA BEZPIECZE

STWA

1.1.

Czy maszyna prawidłowo realizuj

swoj

funkcj

zgodnie z przeznaczeniem

okre

lonym przez producenta w instrukcji?

§ 8 ust. 1;
§ 50 ust. 1
pkt 3

1.2

Czy zastosowano

rodki wykluczaj

ce inne mo

liwe do przewidzenia

zastosowanie maszyny ? (

rodki techniczne lub zapis w instrukcji)

§ 9 ust. 2
§ 50 ust. 1
pkt 6a

1.3.

Czy z maszyn

dostarczono wyposa

enie i osprz

t umo

liwiaj

cy jej

regulacj

, konserwacj

i u

ytkowanie bez stwarzania zagro

§ 10

MATERIAŁY

2.1.

Czy producent wskazał w instrukcji materiały, które mog

obrabiane przy

yciu maszyny?

§ 50 ust. 1

2.2

Czy przewidziano

rodki zabezpieczaj

ce u

ytkownika przed zagro

eniami

powodowanymi przez materiały powstaj

ce w czasie obróbki (np. wióry) ?

§ 11 ust. 1

WIETLENIE

3.1.

Czy integralne o

wietlenie miejscowe nie powoduje wyst

powania

uci

ąż

liwych obszarów zacienienia, m

cych ol

nie

i niebezpiecznego

efektu stroboskopowego?

§ 12 ust. 2

BEZPIECZE

STWO I WYGODA TRANSPORTU

4.1.

Czy przewidziano

rodki chroni

ce przed uszkodzeniem maszyny w trakcie

transportu i składowania(opakowanie)?

§ 13 ust. 1

4.2

Czy maszyna jest w taki sposób ukształtowana lub wyposa

ona w uchwyty,

aby mo

na było j

bezpiecznie transportowa

i przemieszcza

cznie lub

przy u

yciu standartowych podno

ników ?

§ 13 ust. 2
i ust. 3

ELEMENTY I UKŁADY STEROWNICZE

5.1.

Niezawodno

ść

, budowa i rozmieszczenie elementów sterowniczych

5.1.1.

Wytrzymało

ść

na obci

ąż

enia

Czy zastosowany układ sterowna, w tym elementy sterownicze (zwłaszcza
wył

cznik awaryjny) wytrzymuj

przewidywalne obci

ąż

enie wynikaj

ce z

normalnego u

ytkowania oraz działania czynników zewn

trznych

(temperatura, wstrz

sy, pył, woda, para wodna, pole elektromagnetyczne) ?

§ 14 pkt 2

15 ust.1

pkt 7
i ust. 2

5.1.2.

Identyfikacja
Czy elementy sterownicze s

dobrze widoczne, rozpoznawalne i

oznakowane (barwa elementów, piktogramy, opis w j

zyku u

ytkownika) ?

§ 15 ust. 1
pkt 1

5.1.3.

Ergonomiczne rozmieszczenie
Czy elementy sterownicze s

rozmieszczone ergonomicznie (w tym samym,

łatwo dost

pnym, widocznym miejscu i pogrupowane)?

§ 15 ust. 1
pkt 2

5.1.4.

Zbie

ść

ruchu urz

dzenia steruj

cego z wywołanym skutkiem

Czy kierunek ruchu elementu sterowniczego jest zgodny z zamierzonym
efektem sterowania ?

§ 15 ust. 1
pkt 3

5.1.5.

Lokalizacja poza strefami zagro

enia

Czy elementy sterownicze umieszczone s

poza strefami niebezpiecznymi?

(nie dotyczy wył

czników awaryjnych i panelu programowania robotów)

§ 15 ust. 1
pkt 4

5.1.6.

Unikanie niezamierzonych manewrów
Czy elementy sterownicze s

zabezpieczone przed niezamierzonym

działaniem (np. płaskie przyciski, przykryte pedały, d

wignie z podziałk

§ 15 ust. 1
pkt 6;
§ 18 ust. 1

5.1.7.

Wielofunkcyjne urz

dzenia steruj

Czy w przypadku stosowania cyfrowego sterownika pełni

cego wiele

ró

nych funkcji (np. klawiatura), wykonywana w danej chwili funkcja i

czynno

ść

wyra

nie przedstawione na wy

wietlaczu lub wska

niku (np.

monitorze) i odpowiednio potwierdzone?

§ 15 ust. 3

5.1.8.

Widoczno

ść

stref zagro

enia podczas uruchamiania

Czy operator ma mo

liwo

ść

sprawdzenia z głównego stanowiska

sterowania,

e w strefach niebezpiecznych nie przebywaj

osoby nara

one?

§ 16 ust. 3

5.1.9.

Czytelno

ść

wska

ników

Czy operator ze stanowiska sterowania ma mo

liwo

ść

odczytania wskaza

wska

ników (np. tarczowych z podziałk

, sygnalizatorów) niezb

dnych do

zapewnienia bezpiecze

stwa obsługi?

§ 16 ust. 1
i ust. 2

5.2.

Uruchamianie i zatrzymywanie

5.2.1

Uruchomienie wynikiem działania zamierzonego
Czy po zatrzymaniu maszyny, niezale

nie od przyczyny zatrzymania (np.

zanik napi

cia, otwarcie osłony) ponowne uruchomienie jest mo

liwe tylko

poprzez celowe zadziałanie na element sterowniczy ? (nie dotyczy
normalnego automatycznego cyklu pracy)

§ 18 ust. 1 i
ust. 2 pkt 1;
§ 23 ust. 2
pkt 1

5.2.2

Zmiana warunków pracy maszyny wynikiem działania zamierzonego
Czy wprowadzenie znacz

cych zmian w warunkach pracy maszyny (np.

zmiana pr

dko

ci, ci

nienia) jest mo

liwe tylko poprzez celowe zadziałanie

na element sterowniczy? (nie dotyczy normalnego, automatycznego cyklu
pracy)

§ 18 ust. 1 i
ust. 2 pkt 2

5.2.3.

Normalne zatrzymanie maszyny
Czy maszyna jest wyposa

ona w element sterowniczy umo

liwiaj

całkowite i bezpieczne jej zatrzymanie?

§ 19 ust. 1

5.2.4.

Zatrzymanie maszyny z ka

dego stanowiska

Czy maszyny wielostanowiskowe maj

liwo

ść

zatrzymania maszyny lub

jej cz

ęś

ci (w zale

ci od rodzaju zagro

enia) z ka

dego stanowiska

roboczego?

§ 19 ust. 2

5.2.5.

Priorytet zatrzymania nad uruchomieniem
Czy urz

dzenie sterownicze zatrzymuj

ce maszyn

ma pierwsze

stwo

wobec urz

dze

uruchamiaj

cych?

§ 19 ust. 2

5.2.6

Odł

czanie zasilania wł

czników

Czy z chwil

zatrzymania maszyny lub jej niebezpiecznych cz

ęś

ci nast

puje

odł

czenie zasilania odpowiednich nap

dów ?

§ 19 ust. 3

5.3.

Zatrzymywanie awaryjne

5.3.1.

Funkcja zatrzymania awaryjnego
Czy wyposa

ono maszyn

w wył

cznik awaryjny?

(nie dotyczy maszyn, w których wył

cznik awaryjny nie skróci czasu

zatrzymania maszyny lub nie uruchomi działa

niezb

dnych do

wyeliminowania zagro

enia oraz maszyn przeno

nych trzymanych i

prowadzonych r

)

§ 20 ust. 1 i
ust. 2

5.3.2.

Identyfikacja i dost

pno

ść

do wył

cznika awaryjnego

Czy sterowniki wył

czników awaryjnych s

rozpoznawalne, widoczne i łatwo

dost

pne? (przyciski w kształcie grzybka koloru czerwonego na

ółtym tle)

§ 20 ust. 3
pkt 1

5.3.3.

Blokada wył

cznika awaryjnego

Czy sygnał zatrzymania jest podtrzymywany do czasu odblokowania
wył

cznika awaryjnego w sposób zamierzony?

§ 20 ust. 4 i
ust.5

5.3.4.

Wył

cznik awaryjny maszyn zło

onych (linii technologicznych)

Czy wył

cznik awaryjny maszyny zło

onej zatrzymuje maszyn

i inne

§ 21

urz

dzenia umieszczone przed lub za maszyn

, je

eli dalsze działanie tych

urz

dze

e by

niebezpieczne?

5.4.

Wybór trybu sterowania

5.4.1.

Priorytet wybranego systemu sterowania
Czy wybrany tryb sterowania ma pierwsze

stwo przed innymi układami

sterowania, z wyj

tkiem wył

czenia awaryjnego ?

§ 22 ust. 1

5.4.2.

Blokowanie wyboru trybu pracy
Czy przeł

cznik wyboru trybu pracy ma mo

liwo

ść

blokowania w ka

dym

poło

eniu?

§ 22 ust. 2

5.5.

Awaria zasilania i sterownia

5.5.1.

Zakłócenia w zasilaniu energi

Czy jakiekolwiek zaniki i wahania parametrów zasilania maszyny
(przerwanie, przywrócenie po przerwaniu,) nie prowadz

do sytuacji

niebezpiecznych?

§ 23 ust. 1 i
ust. 2

5.5.2.

Awaria obwodów sterowania
Czy defekt logicznych układów sterowania lub uszkodzenie obwodów
sterowania nie prowadzi do sytuacji niebezpiecznych ?

§ 23 ust. 2 i
ust. 3

5.6.

Oprogramowanie

5.6.1.

Oprogramowanie dialogowe
Czy oprogramowanie interaktywne mi

dzy operatorem a układem

sterowania maszyn

jest łatwe w obsłudze („przyjazne dla U

ytkownika”)?

§ 23 ust. 4

ZAGRO

ENIA MECHANICZNE

6.1.

Stateczno

ść

6.1.1

Czy maszyna, jej wyposa

enie i cz

ęś

ci składowe s

wystarczaj

co stateczne

w mo

liwych do przewidzenia warunkach eksploatacji (zabezpieczone przed

wywróceniem si

, upadkiem z wysoko

ci lub nieoczekiwanym

przemieszczeniem)?

§ 24

6.2.

Rozpad cz

ęś

ci maszyn

6.2.1.

Wytrzymało

ść

ęś

ci i poł

cze

Czy cz

ęś

ci maszyn i ich poł

czenia wytrzymuj

obci

ąż

enia wyst

puj

podczas u

ytkowania przewidzianego przez producenta?

§ 25 ust. 1

6.2.2.

Trwało

ść

materiałów

Czy trwało

ść

ytych materiałów jest odpowiednia do rodzaju miejsca pracy

maszyny przewidzianego przez producenta, w szczególno

ci w odniesieniu

do zjawisk zm

czenia, starzenia, korozji i

cierania?

§ 25 ust. 2

6.2.3.

kni

cia ruchomych elementów

Czy ruchome elementy nara

one na p

kni

cie (np. tarcze

cierne) s

zamontowane i umiejscowione w taki sposób, aby w przypadku rozerwania

§ 25 ust. 4

ich odłamki pozostawały wewn

trz osłony ?

6.2.4.

Przewody pod ci

nieniem

Czy przewody sztywne i elastyczne do transportu płynów, w szczególno

pod wysokim ci

nieniem s

mocno zamocowane lub zabezpieczone w

sposób chroni

cy przed wszelkimi zewn

trznymi napr

ęż

eniami i

napinaniem?

§ 25 ust. 5 i
ust. 6

6.2.5.

Automatyczne podawanie materiału
Czy przy automatycznym podawaniu materiału ruch podaj

cy materiał jest

wła

ciwie skoordynowany z ruchem narz

dzia, zwłaszcza w momencie

zetkni

cia si

narz

dzia z przedmiotem obrabianym oraz w przypadku

zamierzonego lub przypadkowego uruchomienia i zatrzymania narz

dzia ?

§ 26 ust. 3

6.3.

Spadaj

ce lub wyrzucane przedmioty

6.3.1.

Czy zastosowano

rodki zapobiegaj

ce zagro

eniom spowodowanym przez

przedmioty spadaj

ce lub wyrzucane (narz

dzia, wióry, odłamki, odpady,

przedmioty obrabiane) ?

§ 26 ust. 1

6.4.

Powierzchnie, kraw

dzie i naro

6.4.1.

Czy dost

pne cz

ęś

ci maszyn nie posiadaj

ostrych kraw

dzi, ostrych naro

oraz chropowatych powierzchni mog

cych spowodowa

obra

enia, o ile

pozwala na to przeznaczenie maszyny?

§ 26 ust. 2

6.5.

Maszyny zespołowe

6.5.1.

Czy ka

dy zespół maszyny zespołowej mo

e by

ywany oddzielnie, bez

pozostałych zespołów stwarzaj

cych niebezpiecze

stwo ?

(maszyna zespołowa – maszyna przeznaczona do wykonywania kilku
ró

nych operacji wymagaj

cych r

cznego przemieszczania przedmiotu

obrabianego mi

dzy tymi operacjami)

§ 27 ust. 1

6.5.2

Czy ka

dy zespół maszyny zespołowej, do którego nie zastosowano

rodka

ochrony ma mo

liwo

ść

oddzielnego uruchamiania i zatrzymywania?

§ 27 ust. 2

6.6.

Zmienne parametry robocze

6.6.1.

Czy maszyna przeznaczona do działania przy ró

nych parametrach

roboczych (Np. pr

dko

ść

, temperatura, ci

nienie, zasilanie energi

)

umo

liwia bezpieczny i pewny wybór oraz regulacj

tych parametrów ?

(sterowniki stabilne bez mo

liwo

ci po

lizgu)

§ 28

6.7.

Elementy ruchome

6.7.1

Kontakt z elementami ruchomymi
Czy ruchome elementy maszyny stwarzaj

ce zagro

enie s

niedost

pne

(umieszczone wewn

trz konstrukcji) lub zaopatrzone w odpowiednio

dobrane osłony lub inne urz

dzenia ochronne zabezpieczaj

ce przed

zetkni

ciem si

z tymi elementami?

§ 29 ust. 1 i
ust. 4

6.7.2.

Blokowanie elementów ruchomych
Czy zastosowano

rodki zapobiegaj

ce przypadkowemu blokowaniu si

ruchomych elementów maszyny w czasie pracy lub umo

liwiono bezpieczne

odblokowanie tych elementów ?
( specjalne urz

dzenia ochronne lub narz

dzia, instrukcje, oznakowanie

maszyny)

§ 29 ust. 2 i
ust. 3

6.8.

Osłony i urz

dzenia ochronne chroni

ce przed dost

pem do elementów ruchomych

6.8.1.

Elementy ruchome przenoszenia nap

Czy dost

p do ruchomych elementów przenoszenia nap

du (np. kr

ąż

linowe, koła z

bate, z

batki, wały, koła pasowe, pasy) jest ograniczony:

- osłonami stałymi lub
- osłonami ruchomymi blokuj

cymi (osłony typu „A”) lub blokuj

cymi z

ryglowaniem (osłony typu „B”)

§ 30 ust. 1 i
ust. 2

6.8.2.

Elementy ruchome bior

ce bezpo

redni udział w procesie pracy

Czy dost

p do elementów ruchomych bior

cych bezpo

redni udział w

procesie (np. narz

dzia skrawaj

ce, ruchome cz

ęś

ci pras, cylindry,

przedmioty obrabiane) jest ograniczony:
- osłonami stałymi lub
- osłonami ruchomymi blokuj

cymi z ryglowaniem (osłony typu „B”) lub

- urz

dzeniami ochronnymi (takimi jak urz

dzenia do samoczynnego

wył

czenia, bariery niematerialne, maty czułe na nacisk, obur

czne

urz

dzenie steruj

ce lub urz

dzenie ochronne przeznaczone samoczynnego

zapobiegania znalezieniu si

operatora lub cz

ęś

ci jego ciała w strefie

niebezpiecznej) ?

§ 30 ust. 3 i
ust. 2

6.8.3

Dost

pne elementy ruchome bior

ce bezpo

redni udział w procesie

Czy elementy ruchome bior

ce udział w procesie, a niemog

ce pozostawa

ęś

ciowo lub całkowicie niedost

pne podczas pracy (z uwagi na operacje

wymagaj

ce interwencji operatora) zostały wyposa

one w:

- osłony stałe zapobiegaj

ce dost

powi do tych elementów maszyny, które

nie s

wykorzystywane podczas pracy i

- osłony nastawne (regulowane) ograniczaj

ce dost

p do tych fragmentów

ruchomych elementów maszyny, które s

bezpo

rednio przeznaczone do

pracy ?

§ 30 ust. 4

6.8.4.

Osłony i urz

dzenia ochronne - wymagania podstawowe

Czy osłony i urz

dzenia ochronne spełniaj

poni

sze warunki:

- maj

wytrzymał

konstrukcj

;

- nie powoduj

dodatkowych zagro

;

- s

trudne do obej

cia lub wył

czenia;

- umieszczone s

w odpowiedniej odległo

ci od stref niebezpiecznych;

§ 31

- powoduj

tylko minimalne utrudnienia w obserwacji procesu

produkcyjnego;
- umo

liwiaj

(w miar

liwo

ci bez ich demonta

u) dost

p do

wykonywania prac zwi

zanych z mocowaniem lub wymian

narz

dzi oraz

konserwacj

, ograniczaj

c dost

p tylko do obszaru niezb

dnego do

wykonania tych prac?

6.8.5

Osłony stałe - wymagania szczegółowe
Czy osłona stała spełnia poni

sze warunki:

- jest pewnie zamocowana na swoim miejscu;
- jej demonta

jest mo

liwy wył

cznie przy u

yciu narz

dzi;

- nie pozostaje na swoim miejscu po usuni

ciu elementów mocuj

cych (tam

gdzie jest to mo

liwe) ?

§ 32 ust. 1

6.8.6.

Osłony ruchome blokuj

ce (osłony typu „A”) - wymagania szczegółowe

Czy osłona ruchoma spełnia poni

sze warunki:

- pozostaje przymocowana do maszyny po jej otwarciu (o ile jest to mo

liwe);

- jest sprz

ęż

ona z układem blokuj

cym, zapobiegaj

cym uruchomieniu

elementów ruchomych maszyny, dopóki elementy te s

dost

pne i

wydaj

cym sygnał zatrzymania, gdy tylko osłona zostanie otwarta ?

§ 32 ust. 3

6.8.7.

Osłony ruchome blokuj

ce z ryglowaniem (osłony typu „B”) -

wymagania szczegółowe
Czy osłona ruchoma została zaprojektowana i sprz

ęż

ona z układem

sterowania maszyny, tak, aby:
- elementy ruchome nie mogły zosta

uruchomione, dopóki znajduj

zasi

gu operatora;

- osoba nara

ona nie mogła dosi

ąć

elementów ruchomych po ich

uruchomieniu;
- mogły by

nastawiane tylko przez działania zamierzone, takie jak u

ycie

narz

dzia lub klucza;

- brak lub uszkodzenie jednego z ich elementów składowych uniemo

liwiło

uruchomienie elementów ruchomych albo zatrzymywało elementy znajduj

w ruchu;

- była zapewniona ochrona przed ryzykiem zwi

zanym z wyrzucaniem

elementów ruchomych, przez zastosowanie odpowiedniej przegrody ?

§ 32 ust. 4

6.8.8.

Osłony nastawne (regulowane) - wymagania szczegółowe
Czy osłona nastawna ograniczaj

ca dost

p do stref elementów ruchomych,

niezb

dnych do wykonania pracy, spełnia poni

sze warunki

- jest nastawiana r

cznie lub automatycznie, w zale

ci od rodzaju pracy;

- daje si

łatwo nastawia

bez u

ycia narz

dzi;

maksymalnie ogranicza ryzyko powodowane wyrzucanymi przedmiotami?

§ 32 ust. 5

6.8.9.

Urz

dzenia ochronne - wymagania szczegółowe

Czy urz

dzenie ochronne zostało zaprojektowane i sprz

ęż

one z układem

sterowania maszyny, tak aby:
- elementy ruchome nie mogły zosta

uruchomione, dopóki znajduj

zasi

gu operatora;

- osoba nara

ona nie mogła dosi

ąć

elementów ruchomych po ich

uruchomieniu;
- mogły by

nastawiane tylko przez działania zamierzone, takie jak: u

ycie

narz

dzi, kluczy;

- brak lub uszkodzenie jednego ich elementu składowego uniemo

liwiało

uruchomienie elementów ruchomych lub zatrzymywało elementy znajduj

w ruchu?

§ 32 ust. 6

ZAGRO

ENIA NIEMECHANICZNE (POZOSTAŁE)

7.1

Energia elektryczna

7.1.1

Czy maszyna jest wykonana w sposób zapobiegaj

cy wszelkim

zagro

eniom o charakterze elektrycznym:

- pora

enia pr

dem (w wyniku dotyku bezpo

redniego lub po

redniego

ęś

ci pod napi

ciem);

- przeci

ąż

eniami ?

§ 33 ust. 1 i
ust. 2

7.2.

Elektryczno

ść

statyczna

7.2.1.

Czy maszyna jest wykonana w sposób zapobiegaj

cy gromadzeniu si

potencjalnie niebezpiecznych ładunków elektrostatycznych lub wyposa

ona

w układ do ich rozładowywania ?

§ 33 ust. 3

7.3.

Energia hydrauliczna, pneumatyczna, cieplna

7.3.1.

Czy maszyna jest wykonana w sposób zapobiegaj

cy potencjalnym

zagro

eniom zwi

zanym z energi

hydrauliczn

, pneumatyczn

lub ciepln

§ 34

7.4.

Monta

i poł

czenia cz

ęś

7.4.1.

Czy konstrukcja niektórych cz

ęś

ci (elementów), które mog

przyczyn

ryzyka, zapobiega mo

liwo

ci ich bł

dnego monta

u (np. przez unikanie

ęś

ci symetrycznych) lub czy przy braku takiej mo

liwo

ci, umieszczono

odpowiednie informacje na tych cz

ęś

ciach, ich obudowach i w instrukcji?

§ 35 ust. 1 i
ust. 2

7.4.2.

Czy w instrukcji obsługi zawarto niezb

dne informacje pozwalaj

ce unikn

ąć

bł

dów monta

owych?

§ 35 ust. 2

7.4.3.

Czy konstrukcja poł

cze

hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych,

które mog

przyczyn

ryzyka, zapobiega mo

liwo

ci ich bł

dnego

poł

czenia (np. ró

rednice i barwy przewodów) lub czy przy braku takiej

liwo

ci, umieszczono odpowiednie informacje na przewodach lub

zł

czach ?

§ 35 ust. 3

7.5.

Ekstremalne (skrajne) temperatury

7.5.1.

Czy zastosowano

rodki zapobiegaj

ce obra

eniom powodowanym przez

kontakt lub blisko

ść

ęś

ci maszyn lub materiałów o wysokiej lub bardzo

niskiej temperaturze ?

§ 36

7.6.

ar i wybuch

7.6.1.

Czy maszyna jest wykonana w sposób, pozwalaj

cy unikn

ąć

powstania

aru lub przegrzania i wybuchu – spowodowanych przez sam

maszyn

albo przez substancje wytwarzane przez maszyn

(gazy, ciecze, pyły, opary)

a tak

e u

ywane podczas jej eksploatacji ?

§ 37 ust. 1

7.6.2.

Czy w maszynie, a szczególnie w tej przewidzianej do u

ytkowania w

atmosferze zagro

onej wybuchem, zastosowano

rodki pozwalaj

ce:

- unikn

ąć

niebezpiecznego st

ęż

enia substancji;

- zapobiec zapłonowi atmosfery zagro

onej wybuchem;

- ograniczy

do minimum ewentualny wybuch ?

§ 37 ust. 2 i
ust. 3

7.6.3.

Czy w maszynie przewidzianej do u

ytkowania w atmosferze zagro

onej

wybuchem, zastosowano wła

ciwe wyposa

enie elektryczne ?

§ 37 ust. 4

7.7.

Hałas i drgania mechaniczne

7.7.1.

Czy hałas i drgania mechaniczne emitowane przez maszyn

zredukowane do najni

szego poziomu, bior

c pod uwag

post

p techniczny

i dost

pno

ść

rodków redukcji hałasu i tłumienia drga

, zwłaszcza u

ródła

ich powstania ?

§ 38 ust. 1

7.8.

Promieniowanie

7.8.1.

Czy promieniowanie emitowane przez maszyn

jest ograniczone do zakresu

niezb

dnego do działania maszyny a jego wpływ na osoby nara

one jest

ograniczony do bezpiecznego poziomu ?

§ 38 ust. 2

7.8.2.

Czy maszyna jest tak wykonana,

e promieniowanie zewn

trzne nie zakłóca

jej działania ?

§ 38 ust. 3

7.9.

Urz

dzenie laserowe

7.9.1.

Czy w przypadku stosowania w maszynie urz

dzenie laserowego,

urz

dzenie to spełnia nast

puj

ce warunki:

- jest zaprojektowane i wykonane w sposób uniemo

liwiaj

cy wszelk

przypadkow

emisj

promieniowania;

- jest zabezpieczone w taki sposób, aby promieniowanie robocze,
promieniowanie odbite albo rozproszone i promieniowanie wtórne nie
zagra

ały zdrowiu,

- wyposa

enie optyczne do obserwacji lub nastawiania urz

dzenia

laserowego na maszynie jest takie, aby promienie laserowe nie stwarzały
zagro

enia dla zdrowia.

§ 39

7.10.

Emisja pyłów i gazów

7.10.1.

Czy w maszynie zastosowano

rodki maj

ce na celu odizolowanie lub

usuni

cie gazów, cieczy, pyłów, par i innych odpadów powstaj

cych w

wyniku jej pracy (np. kró

ce, które mo

na podł

czy

do układu

odprowadzaj

cego)?

§ 40

7.11.

Uwi

zienie we wn

trzu maszyny

7.11.1.

Czy w maszynie zastosowano

rodki zapobiegaj

ce zamkni

ciu osoby

nara

onej w jej wn

trzu lub

rodki umo

liwiaj

ce wezwanie pomocy ?

§ 41 ust. 1

7.12.

lizgni

cie, potkni

cie, upadek

7.12.1.

Czy cz

ęś

ci maszyny, po których poruszaj

lub, na których stoj

osoby

(schody, pomosty, drabiny, bariery) s

wykonane w sposób zapobiegaj

lizgni

ciu si

, potkni

ciu lub upadkowi na te cz

ęś

ci lub z tych cz

ęś

ci ?

§ 41 ust. 2

KONSERWACJA

8.1.

Konserwacja maszyn

8.1.1.

Czy zapewniono mo

liwo

ść

wykonania regulacji, konserwacji, naprawy, oraz

innych czynno

ci zwi

zanych z napraw

maszyny bez powstania ryzyka

zwi

zanego z ich wykonaniem poprzez:

- umieszczenie punktów regulacji, smarowania i konserwacji poza strefami
niebezpiecznymi, lub
- zapewnienie mo

liwo

ci wykonywania tych czynno

ci podczas postoju

maszyny, lub
- stosowanie innych rozwi

redukuj

cych zagro

enie (np wła

ciwy wybór

trybu pracy maszyny, powolny ruch elementu, ruch z szarpni

ciami,

przytrzymywany element sterowniczy )?

§ 42 ust. 1 i
ust. 2

8.1.2.

Czy zapewniono mo

liwo

ść

podł

czenia sprz

tu diagnostycznego do

wykrywania usterek ? (dotyczy maszyny automatycznej i innych maszyn w
razie takiej potrzeby)

§ 42 ust. 3

8.1.3.

Czy elementy maszyny automatycznej wymagaj

ce cz

stej wymiany (ze

wzgl

du na zmian

profilu produkcji, w wyniku zu

ycia, z powodu utraty ich

wła

ciwo

ci lub awarii) s

dostosowane do łatwej i bezpiecznej wymiany ?

§ 42 ust. 4

8.1.4.

Czy zapewniono wła

ciwy dost

p do elementów maszyny, tj. umo

liwiaj

ich wymian

za pomoc

potrzebnych

rodków technicznych (narz

dza,

przyrz

dy pomiarowe), zgodnie z procedur

okre

lon

przez producenta ?

§ 42 ust. 5

8.2.

rodki dost

8.2.1.

Czy zapewniono

rodki umo

liwiaj

ce bezpieczny dost

p do wszystkich

obszarów niezb

dnych przy wykonywaniu czynno

ci produkcyjnych,

nastawczych i konserwacyjnych? (schody, drabiny, pomosty)

§ 42 ust. 6

8.3.

Odł

czanie od

ródeł energii

8.3.1.

Czy wyposa

ono maszyn

w urz

dzenia odł

czaj

ce j

od wszystkich

ródeł energii (elektrycznej, pneumatycznej, hydraulicznej, cieplnej) ?

Uwaga.
Dla maszyn elektrycznych o mocy poni

ej 1kW i nat

ęż

eniu pr

du poni

16A wystarczaj

cym urz

dzeniem odł

czaj

cym jest układ wtyka –

gniazdo)

§ 43 ust. 1

8.3.2.

Czy urz

dzenia odł

czaj

ce od

ródeł energii s

wyra

nie oznakowane ?

§ 43 ust. 1

8.3.3.

Czy zapewniono mo

liwo

ść

zablokowania urz

dzenia odł

czaj

cego w

poło

eniu wył

czonym w nast

puj

cych sytuacjach:

- gdy ponowne podł

czenie zasilania energi

mogłoby zagra

osobie

nara

onej,

- gdy operator nie mo

e sprawdzi

z ka

dego dost

pnego mu miejsca, czy

ródło energii jest odł

czone?

§ 43 ust. 3

8.3.4.

Czy zapewniono mo

liwo

ść

rozładowania energii pozostaj

cej lub

zmagazynowanej w obwodzie maszyny (po odł

czeniu od

ródeł zasilania),

bez spowodowania zagro

enia osoby nara

onej ?

§ 43 ust. 4

8.4.

Interwencja operatora w działanie maszyny

8.4.1.

Czy maszyna jest wykonana i wyposa

ona w sposób ograniczaj

interwencj

operatora (regulacje, smarowania, usuwanie odpadów itp.) ?

§ 44 ust. 1

8.4.2.

Czy w przypadku koniecznej interwencji zapewniono mo

liwo

ść

jej łatwego

przeprowadzenia w sposób bezpieczny? (o

wietlenie, procedury interwencji)

§ 44 ust. 2

8.5.

Czyszczenie wewn

trznych cz

ęś

ci maszyny

8.5.1.

Czy maszyna umo

liwia czyszczenie tych cz

ęś

ci wewn

trznych, które

uprzednio zawierały niebezpieczne substancje lub preparaty bez potrzeby
wchodzenia do niej?

§ 45 ust. 1

8.5.2.

Czy zapewniono rozwi

zania pozwalaj

ce na czyszczenie maszyny przy jak

najmniejszym zagro

eniu, je

eli unikni

cie wchodzenia do niej jest

niemo

liwe? (wentylacja zbiorników, nadzór atmosfery we wn

trzu)

§ 45 ust. 2

RODKI I METODY INFORMOWANIA

9.1.

Przyrz

dy informacyjne

9.1.1.

Czy informacje potrzebne do sterowania maszyn

sformułowane w

sposób jednoznaczny i łatwo zrozumiały, a ich ilo

ść

nie jest nadmierna?

§ 46 ust. 1

9.2.

Urz

dzenia alarmowe - ostrzegaj

9.2.1.

Czy maszyna jest wyposa

ona w sygnalizacj

ostrzegawcz

(akustyczn

lub

optyczn

) ? Dotyczy maszyn, które pozostawione bez nadzoru wskutek

nieprawidłowego działania mog

zagra

bezpiecze

stwu osób, np. układ

automatycznej wentylacji.

§ 46 ust. 2

9.2.2.

Czy sygnały emitowane przez urz

dzenia ostrzegawcze s

jednoznaczne i

§ 46 ust. 3

łatwo dostrzegalne lub słyszalne?

9.2.3.

Czy operator ma mo

liwo

ść

w ka

dej chwili sprawdzenia działania urz

dze

ostrzegawczych?

§ 46 ust. 4

9.2.4.

Czy urz

dzenia ostrzegawcze spełniaj

wymagania dotycz

ce barw, znaków

i sygnałów bezpiecze

stwa (zał. nr 1 do rozp. MPiPS w spr. ogólnych

przepisów bhp) ?

§ 46 ust. 4

9.3.

Ostrzeganie przed pozostałymi zagro

eniami

9.3.1.

Czy zapewniono odpowiednie ostrze

enia, je

eli mimo zastosowania

okre

lonych

rodków ryzyko nadal istnieje lub istnieje ryzyko potencjalne

(szafki elektryczne,

ródła radioaktywne, przecieki obwodu hydraulicznego,

zagro

enia w miejscach niewidocznych) ?

§ 47 ust. 1

9.3.1.

Czy ostrze

enia s

w formie zrozumiałych piktogramów i/lub napisów w

zyku polskim ?

§ 47 ust. 2

9.4.

Oznakowanie

9.4.1.

Oznaczenie maszyny
Czy oznaczenie umieszczone na maszynie zawiera:
- oznakowanie CE,
- nazw

i adres producenta,

- typ maszyny lub oznaczenie serii,
- rok budowy maszyny,
- numer fabryczny, (je

eli si

stosuje te numery),

- informacje o przeznaczeniu do u

ytkowania w atmosferze zagro

onej

wybuchem, (gdy maszyna ma takie przeznaczenie)
- informacje niezb

dne do bezpiecznego u

ytkowania maszyny (najwy

sza

dko

ść

elementów obrotowych, najwy

sza

rednica stosowanych

narz

dzi, masa, itp.)

§ 48 ust. 1 i
ust. 2
§ 49 ust. 1

9.4.2.

Trwało

ść

i czytelno

ść

oznaczenia

Czy maszyna jest oznaczona w sposób czytelny i trwały (nieusuwalne
napisy) ?

§ 48 ust. 1

9.4.3.

Znak CE
Czy znak CE jest zgodny ze wzorem znaku?

§ 48 ust. 3

9.4.4.

Oznaczenie cz

ęś

Czy na cz

ęś

ciach maszyn oznaczono ich mas

(Dotyczy cz

ęś

ci maszyn, które podczas u

ytkowania maszyny nale

przenosi

za pomoc

urz

dze

podnosz

cych)

§ 49 ust. 2

9.4.5.

Oznaczenie wymiennego wyposa

enia

Czy na wymiennym wyposa

eniu maszyny oznaczono typ maszyny i inne

informacje niezb

dne do bezpiecznego u

ytkowania maszyny ? (np. masa)

§ 49 ust. 3

INSTRUKCJA

10.1.

zyk instrukcji

10.1.1.

Przekazanie „oryginalnej” instrukcji
Czy do maszyny doł

czono oryginaln

instrukcj

obsługi i u

ytkowania,

sporz

dzon

przez producenta lub jego upowa

nionego przedstawiciela ?

§ 50 ust. 1 i
ust. 2

10.1.2.

Tłumaczenie instrukcji
Czy instrukcja, je

eli ma to zastosowanie, jest przetłumaczona na j

zyk

polski przez osob

wprowadzaj

maszyn

na obszar RP?

(producent, dystrybutor, importer, u

ytkownik je

li te

jest importerem)

Nie dotyczy instrukcji konserwacji maszyn przeznaczonych do korzystania
wył

cznie przez wyspecjalizowany personel zatrudniony przez producenta

lub jego upowa

nionego przedstawiciela.

§ 50 ust. 2 i
ust. 3

10.1.3

Dost

pno

ść

(poziom) instrukcji

Czy forma i tre

ść

instrukcji dostosowana jest do ogólnego poziomu

wykształcenia i sprawno

ci umysłowej osób przywidzianych do obsługi

maszyny? (czy instrukcja jest napisana zrozumiałym dla u

ytkownika

zykiem?)

§ 53

10.2

Zawarto

ść

instrukcji

10.2.1.

Dane z oznaczenia
Czy instrukcja zawiera:
- oznakowanie CE,
- nazw

i adres producenta,

- typ maszyny lub oznaczenie serii,
- rok budowy maszyny,

§ 50 ust. 1
pkt 1

10.2.2.

Serwis
Czy instrukcja zawiera informacje ułatwiaj

ce konserwacj

maszyny ?

(adres importera, serwisu)

§ 50 ust. 1
pkt 2

10.2.3.

Zastosowanie maszyny
Czy instrukcja podaje:
- przewidywane zastosowanie maszyny (patrz pkt 1.1);
- niedozwolone sposoby jej u

ytkowania, w koniecznych przypadkach(patrz

pkt 1.2.) ?

§ 50 ust. 1
pkt 3 i pkt
6a;
( § 9 ust. 1 i
ust. 2)

10.2.4.

Stanowisko robocze
Czy instrukcja zawiera informacje o stanowisku lub stanowiskach roboczych,
które mo

e zajmowa

operator?

§ 50 ust. 1
pkt 4

10.2.5.

Wprowadzanie do eksploatacji
Czy instrukcja maszyny zawiera instrukcj

bezpiecznego jej przekazywania

do eksploatacji ?

§ 50 ust. 1
pkt 5

10.2.6.

Instrukcja u

ytkowania

Czy instrukcja maszyny zawiera instrukcj

bezpiecznego jej u

ytkowania ?

§ 50 ust. 1
pkt 5

10.2.7.

Transport
Czy instrukcja maszyny zawiera instrukcj

bezpiecznego przemieszczania

(transportu), z podaniem jej masy i masy cz

ęś

ci maszyny, je

eli maj

one

transportowane osobno ?

§ 50 ust. 1
pkt 5

10.2.8

Monta

i demonta

Czy instrukcja maszyny zawiera instrukcj

bezpiecznego jej monta

u i

instalowania oraz demonta

u, ze wskazaniem (opisem):

- elementów mocuj

cych (kotwi

cych) maszyny oraz zastosowanych

rozwi

maj

cych na celu zmniejszenie hałasu lub drga

(np. dotycz

zastosowanych tłumików drga

, rodzaju i masy płyt fundamentowych)

- niezb

dnych informacji pozwalaj

cych unikn

ąć

bł

dów monta

owych?

§ 50 ust. 1
pkt 5
i ust. 5;
§ 35 ust. 2

10.2.9.

Kontrola i konserwacja
Czy instrukcja maszyny zawiera instrukcj

bezpiecznej regulacji, kontroli,

konserwacji i napraw maszyny, ze wskazaniem:
- rodzaju i cz

stotliwo

ci kontroli i konserwacji maszyny, wymaganych ze

wzgl

dów bezpiecze

stwa,

- cz

ęś

ci, które ulegaj

yciu wraz z kryteriami ich wymiany?

§ 50 ust. 1
pkt 5;
§ 25 ust. 3

10.2.10

Szkolenie
Czy instrukcja zawiera wskazówki szkoleniowe? ( w koniecznych
przypadkach)

§ 50 ust. 1
pkt 6b

10.2.11

Narz

dzia

Czy instrukcja zawiera podstawowe charakterystyki narz

dzi, które mog

stosowane w maszynie ? (w koniecznych przypadkach)

§ 50 ust. 1
pkt 6c

10.2.12

Rysunki i schematy
Czy do instrukcji doł

czono rysunki i schematy przeznaczone do:

- uruchamiania;
- konserwacji,
- kontroli i sprawdzania prawidłowo

ci działania maszyny;

- naprawy, (je

eli ma to zastosowanie) ?

§ 50 ust. 4

10.2.13

Instrukcja bhp
Czy instrukcja zawiera istotne zalecenia odnosz

ce si

do bezpiecze

stwa i

czy nie s

one sprzeczne z informacjami technicznymi opisuj

cymi

maszyn

§ 50 ust. 4 i
ust. 7

10.2.14

Hałas (parametry)
Czy instrukcja zawiera informacje dotycz

ce hałasu emitowanego przez

maszyn

i podaje warto

ci poni

szych parametrów:

- równowa

nego poziomu ci

nienia akustycznego na stanowisku pracy,

§ 50 ust. 6;
§ 51 ust. 1 i
ust. 2

skorygowanego charakterystyk

A, gdy przekracza on 70 dB (A); je

eli

poziom d

ku nie przekracza 70 dB (A), nale

y to potwierdzi

w instrukcji;

- szczytowej chwilowej warto

ci ci

nienia akustycznego na stanowiskach

pracy, skorygowanej charakterystyk

C, gdy przekracza ona 63 Pa (130 dB w

stosunku do 20 µPa);
- poziomu mocy akustycznej maszyny, w przypadku, gdy równowa

poziom ci

nienia akustycznego na stanowiskach pracy, skorygowany

charakterystyk

A, przekracza 85 dB (A); w przypadku bardzo du

ych

maszyn zamiast poziomu mocy akustycznej dopuszcza si

podawanie

równowa

nych poziomów ci

nienia akustycznego w okre

lonych punktach

otoczenia.

10.2.15

Metody i warunki pomiaru hałasu
Czy w instrukcji okre

lono:

- warunki, w jakich pracuje maszyna podczas dokonywania pomiarów,
- rodzaj zastosowanych metod pomiarów.

§ 51 ust. 3 i
ust. 4

10.2.16

Atmosfera wybuchowa
Czy instrukcja zawiera informacje niezb

dne do u

ytkowania maszyny w

atmosferze zagro

onej wybuchem, je

eli jest przewidywane u

ytkowanie

maszyny w takich warunkach?

§ 52

DEKLARACJA ZGODNO

CI WE

11.1.

zyk deklaracji

11.1.1

Przekazanie „oryginalnej” deklaracji
Czy do maszyny doł

czono oryginaln

deklaracj

zgodno

ci, sporz

dzon

przez producenta lub jego upowa

nionego przedstawiciela ?

§ 116 ust. 2
i ust. 10
§ 119 ust. 3

11.1.2

Tłumaczenie instrukcji
Czy deklaracja zgodno

ci, je

eli ma to zastosowanie, jest przetłumaczona

na j

zyk polski przez osob

wprowadzaj

maszyn

na obszar RP?

(producent, dystrybutor, importer, u

ytkownik, je

li te

jest importerem)

§ 119 ust. 3

11.2.

Tre

ść

deklaracji

11.2.1.

Dane producenta
Czy deklaracja zawiera nazw

i adres producenta lub jego upowa

nionego

przedstawiciela wraz z nazw

i adresem producenta, z upowa

nienia,

którego on działa ?

§ 119 ust. 1
pkt 1

11.2.2.

Opis maszyny
Czy deklaracja zawiera opis maszyny, czyli nazw

firmow

, typ i numer

fabryczny - je

eli maszyna ma taki numer ?

§ 119 ust. 1
pkt 2

11.2.3.

Akty prawne
Czy w deklaracji wyszczególniono akty prawne(numery dyrektyw i ich

§ 119 ust. 1

nazwy), których wymagania spełnia maszyna?

pkt 3

11.2.4.

Dane jednostki notyfikowanej
Czy w deklaracji podano, je

eli ma to zastosowanie, nazw

i adres jednostki

notyfikowanej bior

cej udział w trakcie przeprowadzania oceny zgodno

ci?

§ 119 ust. 1
pkt 4a, 4b,
4c

11.2.5.

Certyfikat badania typu WE
Czy w deklaracji podano, je

eli ma to zastosowanie, numer certyfikatu

badania typu WE ?

§ 119 ust. 1
pkt 4a

11.2.6.

Normy zharmonizowane
Czy w deklaracji wyszczególniono, je

eli ma to zastosowanie, normy

zharmonizowane, których postanowienia spełnia maszyna ?

§ 119 ust. 1
pkt 4d

11.2.7.

Specyfikacje techniczne
Czy w deklaracji wyszczególniono, je

eli ma to zastosowanie, normy krajowe

i specyfikacje techniczne inne ni

normy zharmonizowane ?

§ 119 ust. 1
pkt 4e

11.2.8.

Dane osoby upowa

nionej

Czy deklaracja zawiera dane identyfikacyjne (imi

i nazwisko) osoby

upowa

nionej do składania podpisu w imieniu producenta lub jego

upowa

nionego przedstawiciela?

§ 119 ust. 1
pkt 5

- tak

- nie

ND - nie dotyczy

Opracował:
Włodzimierz Łabanowski
OIP Olsztyn