Model

 

opieki 

pielęgniarskiej

 

nad chorym 

w opatrunku

 

gipsowym

Problem zdrowotny I

Niepokój spowodowany 
zaplanowaną repozycją 
(nastawienie złamanej kości) oraz  
wykonaniem opatrunku gipsowego.

Cel opieki

 - zmniejszenie niepokoju 

pacjenta.

Plan działania

:



Poinformowanie pacjenta o podaniu 
środków znieczulających i 
przeciwbólowych przed repozycją oraz 
sposobie wykonania rękoczynu. 



Przygotowanie pacjenta do założenia 
gipsu:

– wyjaśnienie celu zabiegu, sposobu 

założenia         i rozległości opatrunku,

– przygotowanie narządu do założenia 

opatrunku gipsowego (oczyszczenie 
skóry i osuszenie, zabezpieczenie 
jałowym gazikiem ewentualnych otarć 
naskórka i ran pourazowych),

– ułożenie chorego w pozycji wygodnej,     

               z zachowaniem właściwej 
sylwetki ciała             (w miarę 
możliwości należy przestrzegać 
fizjologicznego ustawienia kończyny).



Współuczestniczenie przy zakładaniu 
opatrunku gipsowego zgodnie z 
procedurą.



Informowanie chorego na bieżąco o 
wszystkich wykonywanych 
czynnościach.

Problem zdrowotny II

Ryzyko ucisku z powodu 
zniekształcenia mokrego 
opatrunku gipsowego.

 

Cel opieki

 - zapobieganie 

zniekształceniu

                      gipsu.

Plan działania:



Ułożenie chorego w pozycji 
zabezpieczającej gips przed 
spłaszczeniem nad występami kostnymi   
  i uciskiem na miejsca obciążone (pięty, 
pośladki, barki) -gipsu nie należy opierać 
o twarde podłoże (np. stopa powinna być 
wysunięta, aby nie doszło do 
spłaszczenia gipsu na wysokości pięty). 



Wyjaśnienie pacjentowi właściwego 
postępowania dotyczącego okresu 
wysychania gipsu:

– utrzymanie swobodnego dostępu i ruchu 

powietrza przez unikanie przykrywania 
gipsu pościelą,

– wykluczenie suszenia gipsu 

urządzeniami elektrycznymi (możliwość 
odparzeń pod opatrunkiem),

– co kilka godzin przypominanie i 

pomaganie przy zmianie pozycji ciała w 
celu umożliwienia równomiernego 
wysychania gipsu.



Okrycie pozostałych części ciała pacjenta 
nie objętych opatrunkiem gipsowym w celu 
zapobiegnięcia oziębieniu organizmu.

Problem zdrowotny III

Dolegliwości bólowe z powodu 
złamania kości.

 

Cel opieki

 - zlikwidowanie bólu.

Plan działania

:



Obserwacja natężenia i charakteru bólu 
oraz zróżnicowanie z objawami 
zaburzeń krążenia lub porażeniem 
nerwu z powodu ucisku.



Zastosowanie działań 
podwyższających próg bólowy 
(zmiana pozycji, ułożenie chorej 
kończyny wyżej i inne).



Podanie leków przeciwbólowych 
zgodnie ze zleceniem lekarza (należy 
pamiętać, iż mogą maskować objawy 
powikłań z ucisku przez gips).

Problem zdrowotny IV

Ryzyko wystąpienia powikłań z 
powodu ucisku gipsu na kończynę 
(zaburzenia krążenia i unerwienia w 
unieruchomionej kończynie, 
uszkodzenie skóry).

 

Cel opieki

 - zapobieganie następstwom 

ucisku.

Plan działania:



Zastosowanie uniesienia 
unieruchomionej kończyny w 
opatrunku gipsowym (na kończynę 
górną stosuje się podwieszenie - 
temblak, aby dłoń ułożona była wyżej 
w stosunku do łokcia, natomiast 
kończynę dolną układa się wyżej).



Kontrola ciepłoty kończyny, 
zabarwienia skóry (objawy 
niepokojące: kończyna zimna, blada, 
sina) oraz stopnia narastania obrzęku.



Sprawdzanie zakresu ruchów palców 
nóg             i dłoni oraz ich ułożenia 
(opadanie dłoni lub stopy świadczy o 
ucisku na nerw).



Nauczenie chorego rozpoznawania 
objawów uciśnięcia nerwu strzałkowego 
lub promieniowego (drętwienie i 
mrowienie palców oraz niemożność ich 
zginania                                     i 
prostowania), a także zgłaszania 
personelowi subiektywnych odczuć w 
tym zakresie.



Powiadomienie lekarza o zaistnieniu 
objawów niepokojących i braku 
poprawy po zmianie ułożenia 
unieruchomionej kończyny oraz 
przygotowanie zestawu do podcięcia 
brzegu opatrunku lub rozcięcia i 
rozchylenia gipsu.



Obserwacja miejsc narażonych na 
otarcia          i odparzenia (brzegi 
założonego opatrunku gipsowego) oraz 
zabezpieczenie skóry środkami 
ochronnymi.

Problem zdrowotny V

Deficyt samoopieki z powodu 
dysfunkcji narządu ruchu chorego z 
opatrunkiem gipsowym.

Cel opieki

 - zaspokojenie potrzeb

                    biologicznych pacjenta.

Plan działania

:



Ocena stanu funkcjonalnego chorego    
               i ustalenie zakresu potrzebnej 
pomocy oraz zaplanowanie i 
zrealizowanie działań umożliwiających 
zaspokojenie potrzeb fizjologicznych.



Współdziałanie w usprawnianiu ruchowym 
oraz w pionizacji chorego oraz 
uczestniczenie w uczeniu lokomocji i 
używaniu pomocniczych aparatów 
ortopedycznych we współpracy            z 
zespołem rehabilitacyjnym.



Motywowanie i wspieranie chorego w 
podejmowaniu działań 
samopielęgnacyjnych          i ćwiczeń 
usprawniających.



Zapewnienie bezpiecznego transportu do 
pracowni radiologicznej w celu wykonania 
kontrolnego radiogramu złamanej kończyny.



Zapewnienie pacjentowi łóżka 
ortopedycznego wyposażonego w ramę 
bałkańską i trapez,           a także 
drabinki przyłóżkowe, które 
umożliwiają dźwiganie ciała.



Zapewnienie wygodnego podłoża 
zabezpieczającego przed 
przeciążeniem stawów łokciowych w 
rozległych opatrunkach gipsowych, np. 
Desoulta.

Problem zdrowotny VI

Niepokój chorego wynikający z 
zaplanowanego wypisu do domu w 
opatrunku gipsowym,                 z 
powodu braku wiedzy na temat 
samoopieki.

 

Cel opieki

 - zmniejszenie niepokoju 

pacjenta.

Plan działania:



Przygotowanie chorego i jego rodziny do 
samoopieki w warunkach domowych przez 
przeprowadzenie edukacji na temat:

– konieczności noszenia kończyny 

górnej na temblaku, który oprócz 
dźwigania kończyny uniemożliwia 
opadanie dłoni w stawie 
nadgarstkowym i zapobiega 
obrzękowi palców,

– możliwości wykorzystania gotowego 

opatrunku podtrzymującego 
kończynę w celu zapobiegnięcia 
nadmiernemu obciążeniu szyi          i 
przyjmowania wadliwej postawy ciała,

– konieczności i sposobów 

wykonywania ćwiczeń 
rehabilitacyjnych kończyny w 
opatrunku gipsowym (czynnych, 
izometrycznych - wskazanych 
indywidualnie przez zespół 
rehabilitacyjny) oraz ćwiczeń 
czynnych zdrowych grup 
mięśniowych,  

– radzenia sobie z wykonywaniem 

codziennych czynności życiowych,

– samoobserwacji objawów 

niedokrwienia kończyny, obrzęku, 
ucisku, odparzeń i otarć naskórka 
(części dystalnych opatrunku 
gipsowego), odleżyn, zakrzepicy oraz 
konieczności natychmiastowego 
zgłoszenia się do lekarza w przypadku 
pojawienia się objawów niepokojących,

– zabezpieczenia gipsu przed 

zamoczeniem przy wykonywaniu 
toalety ciała,

– ochrony skóry kończyny przed 

zakażeniem (utrzymanie gipsu w 
czystości, w razie swędzenia skóry 
użycie strumienia suszarki zamiast 
ostrych przedmiotów),

– modyfikowania diety służącej gojeniu 

złamania (produkty i potrawy 
wzbogacone w białko, witaminy - 
szczególnie witaminę D i minerały).



Współudział w zabezpieczeniu gipsu 
gumowym obcasem przed zniszczeniem i 
zabrudzeniem przy braku przeciwwskazań 
do obciążenia kończyny dolnej.



Nauczenie rodziny pacjenta współpracy w 
opiece nad chorym, wyjaśnienie potrzeby 
udzielania mu pomocy w warunkach 
domowych i wspierania go w sytuacjach 
trudnych.



Przygotowanie chorego do transportu: 
sprawdzenie czy chory otrzymał kartę 
wypisu, zaświadczenie o niezdolności do 
pracy, wniosek na sprzęt rehabilitacyjny 
(kule, balkonik, wózek) oraz przypomnienie 
o zachowaniu ostrożności i zasad 
bezpieczeństwa podczas transportu do 
domu.

Problem zdrowotny VII

Niepokój chorego przed zdjęciem 
opatrunku gipsowego i 
wystąpieniem dysfunkcji kończyny 
     z powodu unieruchomienia.

Cel opieki

 - zmniejszenie niepokoju pacjenta

oraz zapewnienie bezpieczeństwa pacjentowi.

Plan działania:



Wyjaśnienie pacjentowi sposobu usuwania 
gipsu (użycie nożyc, piły elektrycznej).



Współudział w transporcie do pracowni 
radiologicznej w celu wykonania 
kontrolnego zdjęcia potwierdzającego zrost 
złamania.



Umycie i osuszenie skóry po usunięciu 
gipsu oraz natłuszczenie kremem w cel 
zniwelowania objawów suchej skóry i 
łuszczącego się naskórka.



Pouczenie chorego o wykonywaniu 
ostrożnych ruchów kończyną (ruchy w 
stawach w granicach bezbolesności z 
powodu sztywności stawów po okresie 
unieruchomienia).



Zachęcanie chorego do wykonywania 
ćwiczeń ustalonych przez zespól 
rehabilitacyjny, mających na celu 
zwiększenie zakresu ruchów.



Zalecenie pacjentowi układania 
kończyny wyżej oraz noszenie opasek 
lub pończoch uciskowych w celu 
przeciwdziałania obrzękowi kończyny 
(szczególnie w przypadku zaistniałego 
obrzęku kończyny po zdjęciu gipsu).