GRUPA RÓWIESNICZA
GRUPA RÓWIESNICZA
GRUPA RÓWIESNICZA
GRUPA RÓWIESNICZA
Grupa rówieśnicza
Grupa rówieśnicza
•
- organizm społeczny wyróżniony
- organizm społeczny wyróżniony
spośród innych nie ze względu na
spośród innych nie ze względu na
cechę demograficzną wieku, lecz ze
cechę demograficzną wieku, lecz ze
względu na typ więzi, bliskie,
względu na typ więzi, bliskie,
nacechowane wzajemną aprobatą
nacechowane wzajemną aprobatą
uczestnictwo.
uczestnictwo.
•
Grupy rówieśnicze są podstawową formą
Grupy rówieśnicze są podstawową formą
życia społecznego młodzieży , klasa
życia społecznego młodzieży , klasa
natomiast ją odwzorowuje dlatego bardzo
natomiast ją odwzorowuje dlatego bardzo
ważne dla każdego nauczyciela jest
ważne dla każdego nauczyciela jest
znajomość procesów , które w niej
znajomość procesów , które w niej
zachodzą .
zachodzą .
•
Czynnikami wiążącymi w grupie
Czynnikami wiążącymi w grupie
rówieśniczej są oprócz wieku
rówieśniczej są oprócz wieku
przynależności do wspólnej struktury
przynależności do wspólnej struktury
organizacyjnej , występowanie
organizacyjnej , występowanie
określonych kontaktów , brak istotnych
określonych kontaktów , brak istotnych
różnic w poziomie wiedzy i rozwoju
różnic w poziomie wiedzy i rozwoju
intelektualnym jej członków .
intelektualnym jej członków .
Elementy, które tworzą
Elementy, które tworzą
stosunki społeczne w grupie
stosunki społeczne w grupie
to:
to:
•
wewnętrzna hierarchia grupy
wewnętrzna hierarchia grupy
•
system decyzyjny
system decyzyjny
•
układ kanałów komunikacyjnych
układ kanałów komunikacyjnych
•
charakter więzi pomiędzy
charakter więzi pomiędzy
poszczególnymi członkami grupy
poszczególnymi członkami grupy
Podstawę istnienia grup
Podstawę istnienia grup
rówieśniczych stanowią ich
rówieśniczych stanowią ich
cele:
cele:
•
-wspólne - to cele indywidualne, ale
-wspólne - to cele indywidualne, ale
osiągane wspólnie np. grupowe pójście do
osiągane wspólnie np. grupowe pójście do
kina, gdyż każdy z członków chce
kina, gdyż każdy z członków chce
obejrzeć film
obejrzeć film
•
-zespołowe - wymagana jest zespołowa
-zespołowe - wymagana jest zespołowa
działalność całej grupy np., przy
działalność całej grupy np., przy
organizowaniu zespołu muzycznego.
organizowaniu zespołu muzycznego.
Sprzyja to jej konsolidacji będącej
Sprzyja to jej konsolidacji będącej
rezultatem wspólnego przeżywania
rezultatem wspólnego przeżywania
sukcesów bądź porażek.
sukcesów bądź porażek.
Grupy rówieśnicze mają
Grupy rówieśnicze mają
swoje ośrodki skupienia :
swoje ośrodki skupienia :
•
- miejsce spotkań np. cukiernie czy puste garaże
- miejsce spotkań np. cukiernie czy puste garaże
•
- nazwy wywodzące się z tzw. żargonu ulicznego
- nazwy wywodzące się z tzw. żargonu ulicznego
lub popularnych filmów, książek itp.,
lub popularnych filmów, książek itp.,
•
- sygnały w postaci haseł, umownych znaków,
- sygnały w postaci haseł, umownych znaków,
wyrazów, służące do podkreślenia odrębności
wyrazów, służące do podkreślenia odrębności
grupy
grupy
•
- insygnia, odznaki lub określone elementy w
- insygnia, odznaki lub określone elementy w
wyglądzie np. fryzura czy ubrania
wyglądzie np. fryzura czy ubrania
•
- obrzędy inicjacyjne badające sprawność i
- obrzędy inicjacyjne badające sprawność i
wytrzymałość kandydata
wytrzymałość kandydata
•
Więź w grupie rówieśniczej ma
Więź w grupie rówieśniczej ma
charakter nieformalny i odróżnia je
charakter nieformalny i odróżnia je
od grup zdominowanych więziami
od grup zdominowanych więziami
formalnymi , gdzie dominuje
formalnymi , gdzie dominuje
określona postawa wobec
określona postawa wobec
wypełnionych ról społecznych
wypełnionych ról społecznych
4 podstawowe typy grup
4 podstawowe typy grup
rówieśniczych :
rówieśniczych :
•
- rówieśniczy krąg towarzyski – mała najwyżej
- rówieśniczy krąg towarzyski – mała najwyżej
kilkunastoosobowa grupa bez organizacji
kilkunastoosobowa grupa bez organizacji
wewnętrznej , więź społeczna oparta jest na
wewnętrznej , więź społeczna oparta jest na
związkach uczuciowych i stosunkach
związkach uczuciowych i stosunkach
towarzyskich . Młodzież skupiona w kręgu
towarzyskich . Młodzież skupiona w kręgu
wspólnie spędza wolny czas wypełniony
wspólnie spędza wolny czas wypełniony
różnymi formami kontaktów towarzyskich .
różnymi formami kontaktów towarzyskich .
Zbyt duża aktywność jednostki w kręgu może
Zbyt duża aktywność jednostki w kręgu może
spowodować jej zaniedbania w nauce i
spowodować jej zaniedbania w nauce i
wykonywaniu obowiązków domowych ,
wykonywaniu obowiązków domowych ,
4 podstawowe typy grup
4 podstawowe typy grup
rówieśniczych :
rówieśniczych :
•
- rekreacyjna grupa działania – to również
- rekreacyjna grupa działania – to również
mała grupa skupiająca młodzież ,
mała grupa skupiająca młodzież ,
wypełniająca czas wolny zabawą ,
wypełniająca czas wolny zabawą ,
różnymi formami rekreacji i sportu .
różnymi formami rekreacji i sportu .
Jednostka przyjmuje tu postawę
Jednostka przyjmuje tu postawę
solidarności i wzajemnej
solidarności i wzajemnej
odpowiedzialności członków za siebie jak
odpowiedzialności członków za siebie jak
również udzielania pomocy innym .
również udzielania pomocy innym .
4 podstawowe typy grup
4 podstawowe typy grup
rówieśniczych :
rówieśniczych :
•
- paczka – mała grupa społeczna złożona
- paczka – mała grupa społeczna złożona
z członków danego kręgu , funkcjonująca
z członków danego kręgu , funkcjonująca
poza jego strukturą i charakteryzująca
poza jego strukturą i charakteryzująca
się większą częstotliwością spotkań .
się większą częstotliwością spotkań .
Paczka składa się z kilku osób , które
Paczka składa się z kilku osób , które
łączą wspólne zainteresowania ,
łączą wspólne zainteresowania ,
potrzeby , nawyki lub sympatia .
potrzeby , nawyki lub sympatia .
4 podstawowe typy grup
4 podstawowe typy grup
rówieśniczych :
rówieśniczych :
•
- banda – względnie trwała grupa nie
- banda – względnie trwała grupa nie
dopuszczająca do interwencji i kontroli swej
dopuszczająca do interwencji i kontroli swej
działalności osób postronnych . Więzi
działalności osób postronnych . Więzi
społeczne kształtują się w oparciu o wspólne
społeczne kształtują się w oparciu o wspólne
interesy i zadania zaspokajające potrzeby
interesy i zadania zaspokajające potrzeby
zrzeszonych w niej członków .
zrzeszonych w niej członków .
•
Banda przypomina swoją działalnością paczkę ,
Banda przypomina swoją działalnością paczkę ,
zależy jej członkom jednak na osiągnięciu
zależy jej członkom jednak na osiągnięciu
celów w zbiorowym działaniu . W bandzie jest
celów w zbiorowym działaniu . W bandzie jest
wymóg większej lojalności , a przywódca
wymóg większej lojalności , a przywódca
wymaga bezwzględnego podporządkowania się
wymaga bezwzględnego podporządkowania się
pozostałych członków .
pozostałych członków .
•
Grupy te charakteryzują się :
Grupy te charakteryzują się :
- mało stabilną strukturą wyrażającą się w sieci
- mało stabilną strukturą wyrażającą się w sieci
powiązań i kontaktach
powiązań i kontaktach
interpersonalnych ,
interpersonalnych ,
- względną spójnością będącą wyrazem
- względną spójnością będącą wyrazem
wewnętrznych więzi określanych dość
wewnętrznych więzi określanych dość
często w silnym poczuciu „ my „ ,
często w silnym poczuciu „ my „ ,
- określonym statusem czyniącym grupę
- określonym statusem czyniącym grupę
atrakcyjną dla jej członków ,
atrakcyjną dla jej członków ,
- odrębnością wyrażającą się w wyraźnie
- odrębnością wyrażającą się w wyraźnie
określonym celu działania ,
określonym celu działania ,
- widocznym podziałem ról społecznych ,
- widocznym podziałem ról społecznych ,
- określoną i możliwą do przewidzenia
- określoną i możliwą do przewidzenia
długotrwałością funkcjonowania .
długotrwałością funkcjonowania .
Niemal każda grupa
Niemal każda grupa
rówieśnicza posiada
rówieśnicza posiada
przywódcę lub liderów. W
przywódcę lub liderów. W
związku z tym można
związku z tym można
wyróżnić:
wyróżnić:
•
przodownictwo - jest charakterystyczne dla
przodownictwo - jest charakterystyczne dla
osób posiadających charyzmatyczne cechy
osób posiadających charyzmatyczne cechy
osobowościowe, takie osoby charakteryzują się
osobowościowe, takie osoby charakteryzują się
pozytywnym nastawieniem emocjonalnym i
pozytywnym nastawieniem emocjonalnym i
chęcią współdziałania oraz cieszą się
chęcią współdziałania oraz cieszą się
niewymuszonym zaufaniem pozostałych
niewymuszonym zaufaniem pozostałych
członków grupy
członków grupy
•
przywództwo - może być osiągnięte poprzez
przywództwo - może być osiągnięte poprzez
wyróżniające właściwości lub kwalifikacje
wyróżniające właściwości lub kwalifikacje
osobowe, jest akceptowane przez grupę
osobowe, jest akceptowane przez grupę
•
panowanie - władza zdobywana przy użyciu siły,
panowanie - władza zdobywana przy użyciu siły,
nie opiera się na akceptacji, zaufaniu i poczuciu
nie opiera się na akceptacji, zaufaniu i poczuciu
bliskości, główny cel panowania odnosi się do
bliskości, główny cel panowania odnosi się do
sensu zadaniowego i organizacyjnego
sensu zadaniowego i organizacyjnego
Roger Mucchielli przedstawił pięć
Roger Mucchielli przedstawił pięć
układów komunikacyjnych, które
układów komunikacyjnych, które
dostarczają wiadomości o charakterze
dostarczają wiadomości o charakterze
grupy:
grupy:
•
układ szprychowy - każdy członek grupy ma
układ szprychowy - każdy członek grupy ma
kontakt z przywódcą, jest to niezwykle pomocne
kontakt z przywódcą, jest to niezwykle pomocne
w przypadku konieczności szybkiego działania
w przypadku konieczności szybkiego działania
•
układ bezpośredni - każdy kontaktuje się z
układ bezpośredni - każdy kontaktuje się z
każdym
każdym
•
układ kołowy - członkowie grupy przekazują
układ kołowy - członkowie grupy przekazują
informacje po kolei, jeden drugiemu
informacje po kolei, jeden drugiemu
•
układ łańcuchowy - przywódca grupy przekazuje
układ łańcuchowy - przywódca grupy przekazuje
informacje jednej osobie, która rozpowszechnia
informacje jednej osobie, która rozpowszechnia
ja wśród pozostałych członków grupy
ja wśród pozostałych członków grupy
•
układ scentralizowany - przywódca przekazuje
układ scentralizowany - przywódca przekazuje
informacje kilku zaufanym osobom, a ci
informacje kilku zaufanym osobom, a ci
przekazują ja pozostałym członkom grupy
przekazują ja pozostałym członkom grupy
socjogram
socjogram
•
Ustalenie struktury socjometrycznej
Ustalenie struktury socjometrycznej
grupy
grupy
•
jest to graficzne przedstawienie
jest to graficzne przedstawienie
układu pozycji powiązanych ze sobą
układu pozycji powiązanych ze sobą
stosunkami lubienia lub nielubienia
stosunkami lubienia lub nielubienia
struktury
struktury
socjometryczne
socjometryczne
•
1. Para – kiedy dwie osoby wybierają się
1. Para – kiedy dwie osoby wybierają się
wzajemnie .
wzajemnie .
2. Łańcuch – gdy osoba A wybiera osobę B , a ta C
2. Łańcuch – gdy osoba A wybiera osobę B , a ta C
itd.
itd.
3. Gwiazda – w której jedna osoba z grupy
3. Gwiazda – w której jedna osoba z grupy
otrzymuje bardzo dużo wyborów , ale sama ich
otrzymuje bardzo dużo wyborów , ale sama ich
nie odwzajemnia .
nie odwzajemnia .
4. Sieć – wszyscy członkowie wybierają
4. Sieć – wszyscy członkowie wybierają
wszystkich .
wszystkich .
5. Klika – stanowi podgrupę wzajemnie
5. Klika – stanowi podgrupę wzajemnie
wybierających się osób , które będą członkami
wybierających się osób , które będą członkami
większej grupy odrzucają pozostałych .
większej grupy odrzucają pozostałych .
Analiza struktury
Analiza struktury
socjometrycznej klasy jako
socjometrycznej klasy jako
grupy .
grupy .
•
Chcąc zbadać wpływ grupy rówieśniczej ba
Chcąc zbadać wpływ grupy rówieśniczej ba
integrację klasy przeprowadziłam badanie
integrację klasy przeprowadziłam badanie
socjometryczne . W klasie szóstej dzieci
socjometryczne . W klasie szóstej dzieci
uzupełniły ankietę odpowiadając na trzy
uzupełniły ankietę odpowiadając na trzy
pytania :
pytania :
1 . Z kim chciałbyś siedzieć w gimnazjum , a
1 . Z kim chciałbyś siedzieć w gimnazjum , a
z kim nie ?
z kim nie ?
2 . Kogo z klasy zabrałbyś z sobą na wakacje ,
2 . Kogo z klasy zabrałbyś z sobą na wakacje ,
a kogo nie ?
a kogo nie ?
3 . Kogo wybrałbyś na gospodarza w
3 . Kogo wybrałbyś na gospodarza w
gimnazjum w klasie I , a kogo nie ?
gimnazjum w klasie I , a kogo nie ?
•
Analizując socjogram można stwierdzić , że w klasie nie
Analizując socjogram można stwierdzić , że w klasie nie
ma gwiazdy . Najwięcej odpowiedzi twierdzących zebrał
ma gwiazdy . Najwięcej odpowiedzi twierdzących zebrał
chłopiec Sławek – 7 , a zaraz za nim jego kolega Maciek
chłopiec Sławek – 7 , a zaraz za nim jego kolega Maciek
– 6 . Można na tej podstawie powiedzieć , że uczniowie
– 6 . Można na tej podstawie powiedzieć , że uczniowie
ci cieszą się dużą popularnością w grupie .
ci cieszą się dużą popularnością w grupie .
Jednoznacznie najwięcej odpowiedzi przeczących
Jednoznacznie najwięcej odpowiedzi przeczących
otrzymała Beata – 12 . Wskazuje to na odrzucenie
otrzymała Beata – 12 . Wskazuje to na odrzucenie
dziewczynki , brak akceptacji w grupie . Przyczyny nie
dziewczynki , brak akceptacji w grupie . Przyczyny nie
akceptacji dziewczynki tkwią prawdopodobnie w
akceptacji dziewczynki tkwią prawdopodobnie w
nastawieniu rodziców pozostałych dzieci do Beaty . Jest
nastawieniu rodziców pozostałych dzieci do Beaty . Jest
to dziecko niedopilnowane , często brudne przez co
to dziecko niedopilnowane , często brudne przez co
odrzucane przez pozostałych członków klasy . Z
odrzucane przez pozostałych członków klasy . Z
przeprowadzonego socjogramu wynika , że prawie
przeprowadzonego socjogramu wynika , że prawie
każde dziecko w jednym lub kilku pytaniach
każde dziecko w jednym lub kilku pytaniach
odpowiedziało – nie w stosunku do Beaty .
odpowiedziało – nie w stosunku do Beaty .
Wpływ grupy rówieśniczej
Wpływ grupy rówieśniczej
na spójność klasy .
na spójność klasy .
•
Z powyższego zestawienia wynika , ze grupa rówieśnicza
Z powyższego zestawienia wynika , ze grupa rówieśnicza
ma bardzo duży wpływ na integrację klasy . Weźmy pod
ma bardzo duży wpływ na integrację klasy . Weźmy pod
uwagę klasę bez jej kozła ofiarnego –Beaty . Jest to grupa
uwagę klasę bez jej kozła ofiarnego –Beaty . Jest to grupa
względnie spójna , mająca więzi wewnętrzne , pomagające
względnie spójna , mająca więzi wewnętrzne , pomagające
sobie nawzajem . Maja wspólne cele – zabawę , pomagają
sobie nawzajem . Maja wspólne cele – zabawę , pomagają
sobie w nauce , pożyczają potrzebnych pomocy . Są to jak
sobie w nauce , pożyczają potrzebnych pomocy . Są to jak
by ich niepisane normy postępowania . Biorąc pod uwagę
by ich niepisane normy postępowania . Biorąc pod uwagę
klasę z Beatą w tym momencie grupa nie służy integracji
klasę z Beatą w tym momencie grupa nie służy integracji
klasy . W żaden sposób nie chcą jej zaakceptować mimo ,
klasy . W żaden sposób nie chcą jej zaakceptować mimo ,
że wiedzą jak jej jest przykro .
że wiedzą jak jej jest przykro .
Podsumowując nasuwa się wniosek , że grupa rówieśnicza
Podsumowując nasuwa się wniosek , że grupa rówieśnicza
może mieć pozytywny i negatywny wpływ na integrację
może mieć pozytywny i negatywny wpływ na integrację
klasy , ale bezsprzecznie jest on bardzo duży .
klasy , ale bezsprzecznie jest on bardzo duży .
•
Grupa rówieśnicza to dynamiczny
Grupa rówieśnicza to dynamiczny
układ pozycji i ról społ. Układ pozycji
układ pozycji i ról społ. Układ pozycji
zależny jest od wkładu
zależny jest od wkładu
poszczególnych jednostek w
poszczególnych jednostek w
realizację zespołowego celu, zaś
realizację zespołowego celu, zaś
układ ról - od organizacji grupy
układ ról - od organizacji grupy
Stopień uznania pozwala na
Stopień uznania pozwala na
wyróżnienie w grupie:
wyróżnienie w grupie:
•
- członków najbardziej aktywnych
- członków najbardziej aktywnych
•
- członków mniej aktywnych, ale
- członków mniej aktywnych, ale
pełnoprawnych
pełnoprawnych
•
- tzw. margines jednostek najmniej
- tzw. margines jednostek najmniej
popularnych, lecz gotowych przyjąć
popularnych, lecz gotowych przyjąć
wszelkie warunki, aby utrzymać
wszelkie warunki, aby utrzymać
członkostwo.
członkostwo.
•
Uznanie społ. uzależnia się od celu
Uznanie społ. uzależnia się od celu
grupowego i ulubionych zajęć
grupowego i ulubionych zajęć
członków grupy
członków grupy
•
Najbardziej popularny członek grupy
Najbardziej popularny członek grupy
staje się jej przywódcą
staje się jej przywódcą
3 typy przywódców:
3 typy przywódców:
•
- przewodniczący (doświadczenie, wiedza,
- przewodniczący (doświadczenie, wiedza,
umiejętności w danej dziedzinie),
umiejętności w danej dziedzinie),
•
- przywódca formalny (nie cieszą się takim
- przywódca formalny (nie cieszą się takim
autorytetem co przewodniczący, gdyż nie
autorytetem co przewodniczący, gdyż nie
potrafią imponować, walczą o utrzymanie
potrafią imponować, walczą o utrzymanie
swej pozycji np. poprzez zabiegi
swej pozycji np. poprzez zabiegi
dyplomatyczne),
dyplomatyczne),
•
- prowodyrzy ( mają znaczny wpływ na
- prowodyrzy ( mają znaczny wpływ na
innych dzięki swej aktywności w sytuacjach
innych dzięki swej aktywności w sytuacjach
trudnych)
trudnych)
FUNKCJE WYCHOWAWCZE
FUNKCJE WYCHOWAWCZE
GRUPY RÓWIEŚNICZEJ
GRUPY RÓWIEŚNICZEJ
•
- staje się głównym kreatorem
- staje się głównym kreatorem
osobowości młodego człowieka : rozwój
osobowości młodego człowieka : rozwój
osobowości autonomicznej w pełnieniu
osobowości autonomicznej w pełnieniu
ról społecznych w grupie lub rozszerzając
ról społecznych w grupie lub rozszerzając
zakres doświadczeń jednostki poprzez
zakres doświadczeń jednostki poprzez
zaspokajanie jej potrzeb i zainteresowań
zaspokajanie jej potrzeb i zainteresowań
nie zrealizowanych w stosunkach z
nie zrealizowanych w stosunkach z
dorosłymi.
dorosłymi.
Funkcje makrospołeczne:
Funkcje makrospołeczne:
•
- egalitaryzacja struktury społecznej oraz
- egalitaryzacja struktury społecznej oraz
pokonywanie barier tworzonych przez
pokonywanie barier tworzonych przez
stereotypy; odrzuca stereotypy istniejące w
stereotypy; odrzuca stereotypy istniejące w
umysłach rodziców i staje się łącznikiem między
umysłach rodziców i staje się łącznikiem między
kulturami różnych grup społecznych, co sprzyja
kulturami różnych grup społecznych, co sprzyja
powstawaniu nowej struktury społecznej
powstawaniu nowej struktury społecznej
•
- egalitaryzacja kultury oraz dystrybucji
- egalitaryzacja kultury oraz dystrybucji
wartościowych wzorów kulturowych, czemu
wartościowych wzorów kulturowych, czemu
sprzyjają kontakty młodzieży pochodzącej z
sprzyjają kontakty młodzieży pochodzącej z
grup o różnym poziomie kulturalnym i
grup o różnym poziomie kulturalnym i
systemach wartości.
systemach wartości.
Funkcje mikrospołeczne:
Funkcje mikrospołeczne:
•
- organizowanie czasu wolnego
- organizowanie czasu wolnego
•
- dostarczanie wrażeń, przygód i nowych
- dostarczanie wrażeń, przygód i nowych
doświadczeń, głównie poprzez rozwijające się
doświadczeń, głównie poprzez rozwijające się
formy turystyki
formy turystyki
•
- spełnia rolę zaplecza emocjonalnego i
- spełnia rolę zaplecza emocjonalnego i
społecznego młodzieży poprzez ukazywanie
społecznego młodzieży poprzez ukazywanie
pozytywnych wzorców godnych naśladowania
pozytywnych wzorców godnych naśladowania
•
- uczy samodzielności dopomagając w
- uczy samodzielności dopomagając w
poznawaniu siebie poprzez różne testy
poznawaniu siebie poprzez różne testy
samosprawdzające
samosprawdzające
•
- sprzyja krystalizowaniu systemu wartości
- sprzyja krystalizowaniu systemu wartości
stwarzając środowisko, w którym można
stwarzając środowisko, w którym można
dostrzec cechy ułatwiające i utrudniające
dostrzec cechy ułatwiające i utrudniające
zbiorowe życie, a także dokonać oceny swojego
zbiorowe życie, a także dokonać oceny swojego
postępowania i zachowania innych
postępowania i zachowania innych