Usprawnianie po
Usprawnianie po
mastektomii
mastektomii
Michalina Grabowska
Michalina Grabowska
Marta Krupa
Marta Krupa
Usprawnianie po
Usprawnianie po
mastektomii
mastektomii
Michalina Grabowska
Michalina Grabowska
Marta Krupa
Marta Krupa
Mastektomia
Mastektomia
- zabieg amputacji piersi
- zabieg amputacji piersi
spowodowany najczęściej rakiem piersi.
spowodowany najczęściej rakiem piersi.
Domowa rehabilitacja po mastektomii
Domowa rehabilitacja po mastektomii
Pacjentka po mastektomii podczas
Pacjentka po mastektomii podczas
pobytu w szpitalu poddawana jest rehabilitacji,
pobytu w szpitalu poddawana jest rehabilitacji,
którą powinna kontynuować w warunkach
którą powinna kontynuować w warunkach
domowych początkowo pod nadzorem
domowych początkowo pod nadzorem
personelu medycznego. Do zakresu działań
personelu medycznego. Do zakresu działań
ambulatoryjnych zaliczamy odpowiednio
ambulatoryjnych zaliczamy odpowiednio
dobrany zestaw ćwiczeń, automasaż drenaż
dobrany zestaw ćwiczeń, automasaż drenaż
limfatyczny oraz psychoterapię.
limfatyczny oraz psychoterapię.
Pacjentki te niejednokrotnie należy
Pacjentki te niejednokrotnie należy
odpowiednio przygotować psychicznie i
odpowiednio przygotować psychicznie i
fizycznie do nowej sytuacji życiowej i
fizycznie do nowej sytuacji życiowej i
przekonać do celowości stosowania
przekonać do celowości stosowania
rehabilitacji.
rehabilitacji.
Najważniejsze cele rehabilitacji ruchowej:
Najważniejsze cele rehabilitacji ruchowej:
zwiększenie zakresów ruchów obręczy barkowej,
zwiększenie zakresów ruchów obręczy barkowej,
poprawa postawy, często pogorszonej w wyniku
poprawa postawy, często pogorszonej w wyniku
operacji, co mogłoby powodować bóle kręgosłupa,
operacji, co mogłoby powodować bóle kręgosłupa,
zwiększenie siły mięśniowej po stronie operowanej,
zwiększenie siły mięśniowej po stronie operowanej,
usunięcie obrzęku w obrębie kończyny po stronie
usunięcie obrzęku w obrębie kończyny po stronie
operowanej poprzez odpowiedni dobór ćwiczeń
operowanej poprzez odpowiedni dobór ćwiczeń
prawidłowo wykonany drenaż limfatyczny.
prawidłowo wykonany drenaż limfatyczny.
Podstawowym problemem kobiet po
Podstawowym problemem kobiet po
mastektomii jest narastający obrzęk kończyny
mastektomii jest narastający obrzęk kończyny
górnej i dołu pachowego po stronie
górnej i dołu pachowego po stronie
operowanej. Wynika to z powodu zaburzeń w
operowanej. Wynika to z powodu zaburzeń w
krążeniu chłonki, spowodowanym usunięciem
krążeniu chłonki, spowodowanym usunięciem
węzłów chłonnych. Jego powstaniu sprzyja
węzłów chłonnych. Jego powstaniu sprzyja
wysoka temperatura otoczenia. Objawy nasilają
wysoka temperatura otoczenia. Objawy nasilają
się podczas upałów i w nadmiernie
się podczas upałów i w nadmiernie
ogrzewanych pomieszczeniach.
ogrzewanych pomieszczeniach.
Zlikwidować obrzęk limfatyczny można
Zlikwidować obrzęk limfatyczny można
poprzez:
poprzez:
automasaż,
automasaż,
ręczny drenaż limfatyczny z zastosowaniem aparatury
ręczny drenaż limfatyczny z zastosowaniem aparatury
do masażu uciskowego
do masażu uciskowego
Jeśli u pacjentki po mastektomii obrzęk
Jeśli u pacjentki po mastektomii obrzęk
narasta należy pamiętać o podstawowych
narasta należy pamiętać o podstawowych
zasadach postępowania:
zasadach postępowania:
systematyczne wykonywanie ćwiczeń ruchowych,
systematyczne wykonywanie ćwiczeń ruchowych,
prawidłowe ułożenie kończyny, ręka powinna być
prawidłowe ułożenie kończyny, ręka powinna być
ułożona na podpórce, w lekkim odwiedzeniu,
ułożona na podpórce, w lekkim odwiedzeniu,
powyżej obręczy barkowej w celu ułatwienia odpływu
powyżej obręczy barkowej w celu ułatwienia odpływu
chłonki wykorzystuje się działanie siły grawitacji,
chłonki wykorzystuje się działanie siły grawitacji,
stosowanie zimnych okładów na kończynę w
stosowanie zimnych okładów na kończynę w
przypadku zbyt wysokich temperatur otoczenia,
przypadku zbyt wysokich temperatur otoczenia,
stosowanie automasażu,
stosowanie automasażu,
zastosowanie masażu uciskowego przy pomocy
zastosowanie masażu uciskowego przy pomocy
aparatu.
aparatu.
Z wielu badań wynika, że w życiu
społecznym najwięcej problemów
stwarza wysiłek fizyczny, obniżenie
efektywności pracy i wykonywanie
codziennych czynności, a także
niemożność powrotu do pracy
zawodowej. Jednocześnie badane nie
miały problemów z takimi
czynnościami, jak ubieranie się czy
mycie oraz ze spacerami.
Problemy w życiu społecznym.
Drugą ważną sferą jakości życia jest
życie psychiczne.
Badane najczęściej miały problemy z
koncentracją, nadmierną drażliwością,
rozbiciem wewnętrznym. Natomiast
choroba i opieka lekarska nie osłabiły
ich życia rodzinnego i w niewielkim
stopniu wpłynęły na życie towarzyskie.
Problemy w życiu psychicznym.
Problemy w życiu społecznym.
Ćwiczenia
Ćwiczenia
po mastektomii:
po mastektomii:
Usprawnianie szpitalne po zabiegu mastektomii
Usprawnianie szpitalne po zabiegu mastektomii
jest często zbyt krótkie. Istotne jest aby kobieta
jest często zbyt krótkie. Istotne jest aby kobieta
miała świadomość, że systematyczna
miała świadomość, że systematyczna
fizjoterapia znacznie wpłynie na jej
fizjoterapia znacznie wpłynie na jej
samopoczucie i sprawność. Większość ćwiczeń
samopoczucie i sprawność. Większość ćwiczeń
można samodzielnie wykonywać w warunkach
można samodzielnie wykonywać w warunkach
domowych- ważne są tylko zasady
domowych- ważne są tylko zasady
wykonywania: systematyczność, ale obciążenie
wykonywania: systematyczność, ale obciążenie
delikatne. Ćwiczenia należy przeplatać wysokim
delikatne. Ćwiczenia należy przeplatać wysokim
ułożeniem kończyny- jest to pozycja, która
ułożeniem kończyny- jest to pozycja, która
umożliwia odpływ chłonki, zapobiega więc
umożliwia odpływ chłonki, zapobiega więc
powstawaniu obrzęków.
powstawaniu obrzęków.
Po zabiegu mastektomii, typowe są ograniczenia
Po zabiegu mastektomii, typowe są ograniczenia
ruchomości w obrębie kończyny górnej. Często
ruchomości w obrębie kończyny górnej. Często
towarzyszą temu obrzęki. Podaję parę ćwiczeń,
towarzyszą temu obrzęki. Podaję parę ćwiczeń,
które pozwolą na samodzielną opiekę, i
które pozwolą na samodzielną opiekę, i
usprawnianie.
usprawnianie.
Ćwiczenia:
Ćwiczenia:
1-3 doba po zabiegu:
1-3 doba po zabiegu:
- zaciskanie dłoni w pięść
- zaciskanie dłoni w pięść
- rozczapierzanie i łączenie palców
- rozczapierzanie i łączenie palców
- zgięcie/ wyprost kończyny górnej w stawie łokciowym
- zgięcie/ wyprost kończyny górnej w stawie łokciowym
(dłoń skierowana do
(dłoń skierowana do
barku)
barku)
- chwyt rękami za łokcie (ręka po stronie operowanej
- chwyt rękami za łokcie (ręka po stronie operowanej
spoczywa na zdrowej). Unoszenie kończyn w górę
spoczywa na zdrowej). Unoszenie kończyn w górę
- kończyny górne wyprostowane w stawach łokciowych,
- kończyny górne wyprostowane w stawach łokciowych,
palce rąk splecione,
palce rąk splecione,
kończyna strony operowanej spoczywa na kończynie
kończyna strony operowanej spoczywa na kończynie
strony zdrowej. Unoszenie kończyn do góry
strony zdrowej. Unoszenie kończyn do góry
- kończyny górne wyprostowane, ruch w bok i do góry,
- kończyny górne wyprostowane, ruch w bok i do góry,
prowadząc go po łóżku.
prowadząc go po łóżku.
Metodyka ćwiczeń:
Metodyka ćwiczeń:
Należy je powtarzać przynajmniej 3x w ciągu dnia. Każde
Należy je powtarzać przynajmniej 3x w ciągu dnia. Każde
ćwiczenie powtórzyć 15-30 razy. Ruch prowadzony ma
ćwiczenie powtórzyć 15-30 razy. Ruch prowadzony ma
być do granicy bólu, bez przekraczania jej. Po każdym
być do granicy bólu, bez przekraczania jej. Po każdym
ćwiczeniu należy wykonywać wstrząsania całą kończyną
ćwiczeniu należy wykonywać wstrząsania całą kończyną
górną przez około 5 sekund oraz pogłębione oddychanie.
górną przez około 5 sekund oraz pogłębione oddychanie.
W czasie ćwiczeń oddechowych należy trzymać ręce na
W czasie ćwiczeń oddechowych należy trzymać ręce na
biodrach.
biodrach.
4-6 doba po zabiegu:
4-6 doba po zabiegu:
Pozycja wyjściowa do ćwiczeń- siad na krześle, z
Pozycja wyjściowa do ćwiczeń- siad na krześle, z
oparciem stóp o podłoże.
oparciem stóp o podłoże.
- unoszenie barków do góry
- unoszenie barków do góry
- krążenia barków w tył
- krążenia barków w tył
- chwyt rękami za łokcie (ręka po stronie operowanej
- chwyt rękami za łokcie (ręka po stronie operowanej
spoczywa na zdrowej). Unoszenie kończyn w górę
spoczywa na zdrowej). Unoszenie kończyn w górę
- kończyny górne wyprostowane w stawach łokciowych,
- kończyny górne wyprostowane w stawach łokciowych,
palce rąk splecione,
palce rąk splecione,
kończyna strony operowanej spoczywa na kończynie
kończyna strony operowanej spoczywa na kończynie
strony zdrowej. Unoszenie kończyn do góry
strony zdrowej. Unoszenie kończyn do góry
- kończyny na szerokość barków- równoczesne unoszenie
- kończyny na szerokość barków- równoczesne unoszenie
w górę
w górę
- unoszenie kończyn górnych bokiem w górę
- unoszenie kończyn górnych bokiem w górę
Metodyka ćwiczeń:
Metodyka ćwiczeń:
Po każdym ćwiczeniu należy wykonać wstrząsanie
Po każdym ćwiczeniu należy wykonać wstrząsanie
kończyną i ćwiczenia oddechowe.
kończyną i ćwiczenia oddechowe.
7-9 doba po zabiegu:
7-9 doba po zabiegu:
Ćwiczenia wykonuje się z laseczką- pozwala to
Ćwiczenia wykonuje się z laseczką- pozwala to
kontrolować ruch i dozować go. Laseczkę trzymamy na
kontrolować ruch i dozować go. Laseczkę trzymamy na
szerokość barków.
szerokość barków.
1. Unoszenie laseczki w wyprostowanych kończynach górnych
1. Unoszenie laseczki w wyprostowanych kończynach górnych
- opuszczenie ramion z laseczką na kark (zgięcie w łokciach)
- opuszczenie ramion z laseczką na kark (zgięcie w łokciach)
- wyprost w łokciach
- wyprost w łokciach
- opuszczenie laseczki na kolana
- opuszczenie laseczki na kolana
2. Uniesienie laseczki nad głowę, następnie ruch w prawo i lewo. Opuszczenie
2. Uniesienie laseczki nad głowę, następnie ruch w prawo i lewo. Opuszczenie
laseczki na kolana
laseczki na kolana
3. Chwyt jedną ręką za koniec laseczki i podnoszenie jej w górę. Potem zmiana
3. Chwyt jedną ręką za koniec laseczki i podnoszenie jej w górę. Potem zmiana
ręki.
ręki.
4. Chwyt laseczki na szerokość barków. Krążenia do tyłu po torze "ósemki" w
4. Chwyt laseczki na szerokość barków. Krążenia do tyłu po torze "ósemki" w
prawą, potem w lewą stronę
prawą, potem w lewą stronę
5. Stanie przodem do ściany- "wchodzenie" i "schodzenie" palcami po ścianie
5. Stanie przodem do ściany- "wchodzenie" i "schodzenie" palcami po ścianie
6. Stanie bokiem do ściany- "wchodzenie" i "schodzenie" palcami po ścianie
6. Stanie bokiem do ściany- "wchodzenie" i "schodzenie" palcami po ścianie
Zalecenia dla kobiet po mastektomii:
Zalecenia dla kobiet po mastektomii:
Należy unikać czynników sprzyjających rozwojowi obrzęku limfatycznego po amputacji piersi w
Należy unikać czynników sprzyjających rozwojowi obrzęku limfatycznego po amputacji piersi w
obrębie kończyny górnej po stronie operowanej:
obrębie kończyny górnej po stronie operowanej:
- nadmiernego wysiłku
- nadmiernego wysiłku
- podnoszenia, noszenia ciężkich przedmiotów
- podnoszenia, noszenia ciężkich przedmiotów
- długotrwałego noszenia nawet lekkich przedmiotów, zwłaszcza gdy kończyna
- długotrwałego noszenia nawet lekkich przedmiotów, zwłaszcza gdy kończyna
górna jest opuszczona
górna jest opuszczona
- gwałtownych ruchów i powtarzania ruchów przy opuszczonych kończynach
- gwałtownych ruchów i powtarzania ruchów przy opuszczonych kończynach
górnych
górnych
- noszenia uciskających przedmiotów na kończynie górnej (zegarek, biżuteria,
- noszenia uciskających przedmiotów na kończynie górnej (zegarek, biżuteria,
ubranie)
ubranie)
- spanie na kończynie górnej strony operowanej
- spanie na kończynie górnej strony operowanej
- gorących kąpieli (temperatura optymalna 34-38°C)
- gorących kąpieli (temperatura optymalna 34-38°C)
- gorących okładów i intensywnego opalania się
- gorących okładów i intensywnego opalania się
- urazów kończyny górnej po stronie operowanej
- urazów kończyny górnej po stronie operowanej
- stanów zapalnych kończyny
- stanów zapalnych kończyny
- mierzenia ciśnienia tętniczego krwi, robienia
- mierzenia ciśnienia tętniczego krwi, robienia
zastrzyków i wlewów
zastrzyków i wlewów
kroplowych oraz pobierania krwi w obrębie
kroplowych oraz pobierania krwi w obrębie
kończyny po stronie operowanej
kończyny po stronie operowanej
- pchania i ciągnięcia
- pchania i ciągnięcia
- długiego moczenia kończyny
- długiego moczenia kończyny
- używania drażniących detergentów
- używania drażniących detergentów
- nadmiernej wilgoci
- nadmiernej wilgoci
- bielizny uszytej z szorstkich materiałów
- bielizny uszytej z szorstkich materiałów
- środków kosmetycznych i higienicznych, które
- środków kosmetycznych i higienicznych, które
drażnią skórę
drażnią skórę
- ucisku strony operowanej podczas jazdy
- ucisku strony operowanej podczas jazdy
samochodem (należy podkładać coś
samochodem (należy podkładać coś
miękkiego pod pasy bezpieczeństwa)
miękkiego pod pasy bezpieczeństwa)
- noszenia ciasnej bielizny i biustonoszy z
- noszenia ciasnej bielizny i biustonoszy z
ciasnymi, wąskimi ramiączkami
ciasnymi, wąskimi ramiączkami
Zaleca się wykonywanie:
Zaleca się wykonywanie:
- bierne i czynne wysokie ułożenie kończyny
- bierne i czynne wysokie ułożenie kończyny
w czasie snu, wypoczynku i pracy
w czasie snu, wypoczynku i pracy
(z wykorzystaniem klinów, podkładek:
(z wykorzystaniem klinów, podkładek:
ważne aby cała kończyna była
ważne aby cała kończyna była
podparta)
podparta)
- noszenie protezy piersi, co wpływa
- noszenie protezy piersi, co wpływa
korzystnie na lepsze zrównoważenie stron
korzystnie na lepsze zrównoważenie stron
ciała i utrzymanie prawidłowej postawy
ciała i utrzymanie prawidłowej postawy
- pomiarów obwodów kończyny górnej po
- pomiarów obwodów kończyny górnej po
stronie zabiegu (kontrola obrzęku)
stronie zabiegu (kontrola obrzęku)
- 20-30 minutowych ćwiczeń- 1-2 razy
- 20-30 minutowych ćwiczeń- 1-2 razy
dziennie.
dziennie.
Stan po prawostronnej mastektomii
Stan po prawostronnej mastektomii