Slajd 1

Hydrosfera

jest powłoką Ziemi przenikającą atmosferę i litosferę

obejmującą wody atmosferyczne, powierzchniowe i podziemne

w postaci gazowej ciekłej i stałej

Hydrosferę stanowią:

oceany, morza, jeziora, zbiorniki

astatyczne, stawy, glinianki, doły potorfowe, zbiorniki

zaporowe, źródła, rzeki, sztuczne cieki wodne, bagna, pokrywa

śnieżna, lodowce kontynentalne (lądolody), lodowce górskie,

lód gruntowy (wieczna zmarzlina), wody podziemne oraz para

wodna występująca w atmosferze (w troposferze) i w skorupie

ziemskiej

Oceany

Oceanem

(światowym oceanem

lub wszechoceanem) nazywamy

wodną powłokę kuli ziemskiej

rozdzielającą ląd na kontynenty

i wyspy

Morze

Morze jest częścią oceanu przylegającą do lądu i

oddzieloną od otwartych wód oceanicznych

utworami lądowymi (wyspami, półwyspami) lub

progami podwodnymi; morza są zwykle płytsze

od oceanów

Mieszkańcy warstwy eufotycznej -

fitoplankton

Eudorina elegans

Fucus

Trachelomonas

Dictyota dichotoma

brunatnice

desmidia

Mieszkańcy warstwy eufotycznej -

zooplankton

Sagitta crassa, Calanus sinicus,

Euphausia pacifica, Themisto

gracilipes

Calanus

spp

Dolioletta

Jeziora

Jeziora to naturalne zagłębienia

terenu wypełnione w sposób

naturalny wodą, która pozostaje

tam stale (jeziora stałe) lub

okresowo (jeziora okresowe).

Zagłębienia jeziorne, zwane misami

jeziornymi, mogą być wypełnione

wodą całkowicie lub częściowo.

Jezioro nie ma bezpośredniego

połączenia z morzem.

Na kuli ziemskiej jeziora zajmują 2,7 mln km

Powierzchnia

poszczególnych jezior bywa różna,

najmniejsze (oczka) liczą kilkaset metrów

kwadratowych, a największe – Morze Kaspijskie –

371 000 km

Głębokość

ich jest różna:

Najgłębsze jezioro świata – jezioro Bajkał 1627 m

głębokości

Jezioro rozległe i płytkie – jezioro Czad o

powierzchni

16500 km

i max głębokości 7 m.

jeziora przepływowe

(zasilane przez rzekę

jednocześnie oddające

nadmiar wody innej rzece)

jezora odpływowe

(oddają nadmiar wody

rzece)

jeziora dopływowe,

jeziora bezodpływowe;

Ze względu na dopływ odpływ wód rzecznych jeziora dzielimy na

Jezioro

Bajkał

najwięks

zy i

najgłębs

zbiornik

wody

słodkiej

lądach

Kuli

Ziemskie

ZESPOŁY ORGANIZMÓW WODNYCH

• Peryfiton - zespoły drobnych organizmów

zamieszkujących różnorakie podłoża znajdujące

się w wodzie, ale nie będące dnem.

• Plankton (gr. planktón - błąkające się)

organizmy wodne unoszące się biernie w wodzie.

Nie są zdolne aktywnie przeciwstawić prądom

wodnym i wiatrom.

• Neuston – zespół organizmów, których

środowiskiem życia jest błonka

przypowierzchniowa (granica wody i atmosfery).

Zalicza się do nich drobne organizmy, między

innymi nartniki, larwy komarów, bakterie,

pierwotniaki, glony i wrotki.

• Pleuston, organizmy pływające po powierzchni

wody, zazwyczaj rośliny wodne (rzęsa, salwinia

pływająca)

ZESPOŁY ORGANIZMÓW WODNYCH

• Nekton – wszystkie zwierzęta zdolne do

poruszania się wbrew prądom wodnym

• Psammon – grupa organizmów

zamieszkujących wilgotny piasek przybrzeżny.

W jego skład wchodzą główne bakterie, glony,

pierwotniaki, wrotki, nicienie, brzuchorzęski i

inne)..

• Bentos - ogół organizmów roślinnych i

zwierzęcych zasiedlających dno (bental).

• Makrofity (makrofitobentos) – zakorzenione

rośliny naczyniowe i duże glony (np. ramienice)

występujące w środowisku wodnym.

Wody płynące

•

Rzeki – naturalne cieki wody, spływającej

pod wpływem grawitacji stale lub

okresowo korytami albo łożyskami

•

Czynniki wpływające na poziom wód w rzece:

zasilanie

- parowanie

- odpływ

Źródła wody

W zależności od sposobu zasilania

rzeki w ciągu roku wyróżniamy

następujące ustroje rzeczne (reżimy):

•

lodowcowy

•

śnieżny

•

deszczowy

Bieg rzeki dzieli się

zazwyczaj na trzy odcinki:

górny, środkowy i dolny.

•

Bieg górny rzek:

- szybkim prądem

- szybkim prądem
-

twardym skalistym dnem

bardzo dobrymi warunkami tlenowymi

brak planktonu

Bieg środkowy rzek:

powolniejszym ruchem wody

piaszczystym podłożem

bogatszy plankton

Bieg dolny rzek:

wolny ruch wody

drobnopiaszczyste lub muliste podłoże

obecność planktonu

Hydrosferę cechuje ją

stałość zapasów

wodnych

Objętość wody

znajdującej się na

kuli ziemskiej

wynosi około

2 100 000 000 km

•

400 000 000 km

- w

litosferze (do

głębokości 16 km w

głąb Ziemi)

•

300 000 000 km

– w

atmosferze

•

1 400 000 000 km

–

wody

powierzchniowe

(oceany, morza,

rzeki, jeziora,

lodowce itd.)

Zasoby

wodne

Hydrosfera to głównie

wody słone!!!

•

96,5% morza i oceany

•

2,5% wody

śródlądowe:

69% lodowce

30% wody podziemne

1% jeziora, rzeki itd..

Hydrosfera jest tą sferą biosfery, w której

powstało życie

Hydrosfera

pokrywa 70,8% powierzchni Ziemi w

postaci wód otwartych i 2,5% powierzchni w

postaci lodowców.

Wody nie są rozmieszczone równomiernie na

powierzchni Ziemi:

półkula północna - 61% powierzchni

na południowa 81% powierzchni

Bilans wodny

różnica

różnica pomiędzy

przychodami, a rozchodami wód.

Przyjmuje się, że bilans wodny Ziemi jest

stały. Można jednak wyróżnić obszary o

bilansie ujemnym

tj. obszary o deficycie wód

np.: poprzez ewaporację – najczęściej

obszary pustynne i półpustynne, ale nie

tylko. Jak również obszary o

bilansie

dodatnim

gdzie dostawa wód jest większa od

ubytków – głównie obszary monsunowe,

równikowe.

Cykl przemieszczania się oraz wymiany wód

w obrębie Kuli Ziemskiej związany jest z

krążeniem wód w atmosferze.

Bilans wodny Polski

PRZYCHÓD

Opad atmosferyczny

187,2

97,3

Dopływ rzekami spoza granic kraju

5,2

2,7

SUMA

192,4

100

ROZCHÓD

Odpływ rzekami

58,6

30,6

Parowanie

133,8

69,4

SUMA

192,4

100

Dziennik ustaw nr 32 poz. 284

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA

ŚRODOWISKA1

)

z dnia 11 lutego 2004 r.

w sprawie klasyfikacji dla

prezentowania stanu wód

powierzchniowych i podziemnych,

sposobu prowadzenia monitoringu

oraz sposobu interpretacji wyników

i prezentacji stanu tych wód

Wskaźniki czystości wód powierzchniowych

5-stopniowa

skala czystości wód powierzchniowych



klasa I

- wody o

bardzo dobrej

jakości:

- brak wpływu działań antropogenicznych;

- mogą być wykorzystywana do zaopatrzenia

ludności w wodę przeznaczoną do spożycia



klasa II

- wody

dobrej

jakości:

- mogą być wykorzystywana do zaopatrzenia

ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

wykazują niewielki wpływ zaburzeń

wynikających z antropopresji;

5-stopniowa

skala czystości wód

powierzchniowych

klasa III

- wody

zadawalającej

jakości:

- mogą być wykorzystywana do zaopatrzenia

ludności w wodę przeznaczoną do spożycia -

wykazują umiarkowany wpływ antropopresji;

klasa IV -

wody

nie zadawalającej

jakości:

- mogą być wykorzystywana do zaopatrzenia

ludności w wodę przeznaczoną do spożycia -

wykazują poważny wpływ antropopresji i

populacje biologiczne odbiegają znacznie od

zespołów normalnie związanych z tym typem

wód powierzchniowych;

5-stopniowa

skala czystości wód powierzchniowych

klasa V

- wody

złej

jakości:

- wody nie spełniają wymagań dla wód

wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności

w wodę przeznaczoną do spożycia,

- na skutek oddziaływań antropogenicznych

ma miejsce zanik populacji biologicznych,

Poziom zanieczyszczenia tych wód

określić można według wskaźników

jakości wód: fizycznych, chemicznych

lub biologicznych.

Wskaźniki fizyczne

•

Temperatura wody

(°C)

•

Zapach (

krotność)

•

Barwa (

mg Pt/l)

•

Zawiesiny ogólne

(mg/l)

•

Odczyn (

pH)

Wskaźniki tlenowe

•

Tlen rozpuszczony mg O

•

BZT5 mg O

•

ChZT-Mn mg O

•

ChZT-Cr mg O

•

Ogólny węgiel organiczny

mg C/l

•

BZT

(biochemiczne zapotrzebowanie na tlen) -

jest jednym z najważniejszych wskaźników

zanieczyszczenia ścieków domieszkami

organicznymi. Określa ilość tlenu zużywanego

przez mikroorganizmy do utlenienia w określonym

czasie substancji organicznych i niektórych

nieorganicznych zawartych w ściekach.

•

ChZT

(chemiczne zapotrzebowanie na tlen) - ten

wskaźnik również określa ilość tlenu potrzebną do

utlenienia materii organicznej jednak w tym

przypadku bez udziału organizmów żywych. ChZT

przyjmuje większe wartości od BZT.

Wartości obu powyższych wskaźników podaje się w

mg O2/dm3.

Wskaźniki biogenne

Amoniak

mg NH

Azot Kjeldahla

mg N/l

Azotany

mg NO

Azotyny

mg NO

Azot ogólny

mg N/l

Fosforany

mg PO

Fosfor ogólny

mg P/l

Wskaźniki zasolenia

Przewodność w 20 °C



S/cm

Substancje rozpuszczone

mg/l

Zasadowość ogólna

mgCaCO

Siarczany

mg SO

Chlorki

mg Cl/l

Wapń

mg Ca/l

Magnez

mg Mg/l

Fluorki

mg F/l

Metale, w tym metale

ciężkie

Arsen

mg As/l

Bar

mg Ba/l

Bor

mg B/l

Chrom ogólny

mg Cr/l

Chrom (VI)

mg Cr/l

Cynk

mg Zn/l

Glin

mg Al/l

Mangan

mg Mn/l

Miedź

mg Cu/l

Nikiel

mg Ni/l

Ołów

mg Pb/l

Selen

mg Se/l

Żelazo

mg Fe/l

Wskaźniki biologiczne

Saprobowość fitoplanktonu

Indeks

Saprobo-

wości

Saprobowość peryfitonu

Makrobezkręgowce

bentosowe, indeksy

Indeks

bioróżno

-rodności

Chlorofil “a”



g/l

Wskaźniki

mikrobiologiczne

Liczba bakterii grupy

coli typu kałowego

w 100

Liczba bakterii grupy

coli

w 100

Polski indeks biotyczny (BMWP-PL)

metoda

monitoringu

rzek w Polsce,

zaadaptowana z brytyjskiego indeksu

BMWP (Biological Monitoring Working

Party score). Indeks biotyczny

wprowadzony jako konsekwencja

ujednoliconego systemu stosowanego w

Unii Europejskiej

Ramowa Dyrektywa

Wodna

Unii Europejskiej wprowadziła nowe

podejście do oceny czystości i klasyfikacji

wód, kładąc nacisk na ocenę stanu

ekologicznego. W konsekwencji wzrosła

rola badań biologicznych w monitoringu

cieków. Ocena ekologiczna opiera się na

zespołach organizmów (

fitoplankton,

makrofity, makrozoobentos, ryby

), które w

Dyrektywnie nazywane są biologicznymi

elementami jakości.

ZADANIE

Na podstawie Załącznika nr 1

do ROZPORZĄDZENIA MINISTRA

ŚRODOWISKA

z dnia 11 lutego 2004 r.

sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu

wód powierzchniowych i podziemnych,

sposobu prowadzenia monitoringu oraz

sposobu interpretacji wyników i prezentacji

stanu tych wód

określ klasę czystości wody wybranych rzek

Lubelszczyzny

Document Outline