Zastosowanie ergonomii
w organizacji stanowiska pracy
Zastosowanie ergonomii
w organizacji stanowiska pracy
Czynnikami powodującymi zmęczenie psychiczne (znużenie
pracą) są w szczególności:
- zła organizacja pracy;
- monotonia wykonywanych, powtarzalnych czynności;
- źle dobrane przerwy podczas pracy i nieodpowiednia ich
długość;
- źle zorganizowana praca zmianowa;
- stopień trudności nieodpowiedni do kwalifikacji
pracownika (zbyt niski lub zbyt wysoki).
Każda praca powoduje zmęczenie fizyczne i
psychiczne.
Zmęczenie to może być jednak znacznie mniejsze, jeśli
stanowisko i organizacja pracy będą uwzględniać zasady
ergonomii.
Czynnikami powodującymi zmęczenie fizyczne są przede
wszystkim:
nieprawidłowa pozycja podczas pracy,
zbyt duże ciężary przenoszonych przedmiotów i narzędzi,
zbyt duża częstotliwość wykonywanych czynności.
Nowoczesne stanowiska pracy
-
w sposób szczególny
obciążają wzrok.
Większość bowiem informacji przesyłana jest za pomocą
wizualnych elementów informacyjnych. Częste zmiany
obserwowanego obiektu, wskaźnika, sygnału lub elementu
powodują konieczność dostosowywania wzroku do
zmieniających się warunków, głównie do odległości i
oświetlenia.
Chcąc zatem zaprojektować stanowisko pracy w zgodzie z
zasadami ergonomii, bez względu na rodzaj wykonywanej
czynności, należy szczególną uwagę zwrócić na następujące
elementy:
- pozycję przy pracy,
-wielkość niezbędnej siły,
-wielkość obciążenia statycznego powodowanego
wymuszoną pozycją
-i monotonnością wykonywanych czynności,
-wydatek energetyczny niezbędny do wykonywania
czynności roboczych,
-organizację pracy.
Do kontroli stanowiska pracy pod kątem zachowania zasad
ergonomii stosuje się najczęściej trój stopniowy system ocen
zalecany przez Karhu (1986).
Za pomocą tego systemu kwalifikuje się stanowiska pracy do
stref:
-czerwonej,
-żółtej,
- zielonej.
STREFA ZIELONA
(ryzyko pomijalnie małe)
STREFA ŻÓŁTA
(ryzyko tolerowane lub umiarkowane)
STREFA CZERWONA
(ryzyko istotne lub nietolerowane)
Ryzyko urazu lub choroby
zawodowej jest znikome lub na
akceptowalnie niskim poziomie
Nie wymaga żadnych zmian na
stanowisku pracy
Występuje pewnw ryzyko urazu lub
choroby zawodowej dla całej
populacji lub tylko jej części
Powinno się rozważyć możliwość
przeprowadzenia zmian w budowie
stanowiska lub w procesie pracy
Ryzyko wystąpienia urazu lub
choroby zawodowej jest bardzo duże
Konieczna jest natychmiastowa
przebudowa stanowiska pracy
Trójsferowy system oceny stanowiska pracy
brutto/min
[kJ ]
netto/8h
pracy [kJ ]
częstość
oddechów
na min.
wentylacj
a płuc
[l/min]
pochłanianie
tlenu [l/min]
częstość
skurczów
serca na
min
temperatura
wewnętrtzna
ciała [°c]
Bardzo lekka
do 10
1250
do 20
8 ÷ 10
do 0,5
75
37
Lekka
10 ÷ 20
1250 ÷3500
20 ÷ 25
10 ÷ 20
0,5 ÷ 1,0
75 ÷ 100
37,0 ÷ 37,5
Średnia
20 ÷ 30
3500 ÷ 6300
25 ÷ 30
20 ÷ 30
1,0 ÷ 1,5
100 ÷ 125
37,5 ÷ 38,0
Ciężka
30 ÷ 42
6300 ÷8400
30 ÷ 35
30 ÷ 50
1,5 ÷ 2,0
125 ÷150
38,0 ÷ 38,5
Bardzo ciężka
42 ÷ 52 8400 ÷ 12500 35 ÷ 40
50 ÷ 65
2,0 ÷ 2,5
150 ÷ 175
38,5 ÷ 39,0
Krańcowo ciężka
> 52
> 12500
> 40
> 65
> 2,5
> 175
> 39,0
Stopień
ciężkości pracy
Wielkość wydatku
energetycznego
Parametry fizjologiczne
Zmiany fizjologiczne podczas pracy fizycznej
3700 ÷ 5000
mężczyźni
kobiety
> 8400
> 5000
Stopień ciężkości pracy
Lekka ÷ średnio ciężka
Ciężka
Bardzo ciężka
do 6300
6300 ÷ 8400
do 3700
Wydatek energetyczny netto na zmianę roboczą [kJ]
Stopień ciężkości pracy dla mężczyzn i kobiet
Liczba powtórzeń stereotypowej operacji w ciągu zmiany roboczej
ruchy precyzyjne
siła zewnętrzna < 10 kg siła zewnętrzna > 10 kg
Stopień uciążliwości
Mały
Średni
Duży
< 150
150 ÷ 3000
> 3000
< 800
800 ÷ 1600
> 1600
Ocena obciążenia pracą monotypową w ciągu zmiany roboczej, przy określonej
wielkości rozwijanych sił
< 300
300 ÷ 800
> 800
Strefa
Czerwona
Żółta
Zielona
Swoboda działania
Treść pracy. Szkolenie
cykl pracy powtarzany
parę razy na minutę
wymuszona lub
niewygodna pozycja
ciała i
wykonywanych
ruchów
praca całkowicie
kierowana przez kogoś
innego
pracownik wykonuje
jedno oddzielne zadanie
w procesie produkcji ;
krótki czas szkolenia
cykl pracy powtarzany
parę razy na godzinę
cykl pracy powtarzany
sporadyczni w ciągu
godziny
praca do pewnego
zakresu kierowana przez
jedną osobę lub kilka
osób ; wpływ na
planowanie i organizację
ruchów
pracownik uczestniczy
w kilku zadniach lub w
całym procesie
produkcyjnym
ograniczenie
możliwości
zróznicowania
ruchów przy pracy i
pozycji ciała
dobrze wyposażone
stanowisko pracy;
możlowość zmiany
pozycji pracy i
ruchów
możliwość dopasowania
zdolności osobniczych do
wykonywanej pracy;
wpływ na planowanie i
organiazcję pracy
pracownik bierze udział
w różnych zadaniach
albo w całym procesie
produkcji łącznie z
planowaniem i kontrola;
kompetencje rozwijają
się w sposób ciągły
Cykl pracy
Obciążenie pracami monotypowymi
Pozycja przy pracy i
wykonywane ruchy