Taenia saginata

(tasiemiec przewiercony) 

Parazytoza: tasiemczyca 

(cestodoza) Taeniosis 

(Cestodosis)

 

 

Tasiemiec nieuzbrojony (Taenia saginata, 
Taeniarhynchus saginatus), tasiemiec z podgromady 
tasiemców właściwych. Podobny do solitera. Dojrzałe 
człony mają silnie rozwiniętą macicę. Długość 
tasiemca: 4-25 m. Główka gruszkowata, 
2 mm dł., zawiera 4 przyssawki, za pomocą których 
przytwierdza się do ściany jelita, brak ryjka i 
haczyków. Barwa kremowa. Liczba członów około 
2000. Człony szer. 
7 mm, dł. 17-20 mm.

 

 

Układ rozrodczy męski: Na krawędziach bocznych 
proglotydów, w połowie ich długości znajduje się 
położona nieregularnie naprzemianlegle zatoka 
płciowa. Przednią i boczną część środkowego pola 
proglotydu wypełnia kilkaset pęcherzyków jądrowych, 
od których prowadzą liczne kanaliki nasienne łączące 
się w większe. Wpadają one do jednego, 
cewkowatego przewodu - nasieniowodu, który 
skręcony na kształt spirali biegnie od centralnego 
pola proglotydu, poprzecznie w kierunku zatoki 
płciowej i wpada do torebki prącia, przechodząc 
przewód wytryskowy zakończony krótkim rurkowatym 
mięsistym narządem kopulacyjnym (cirrus).

 

 

Układ płciowy żeński: Składa się z dwupłatowego, 
silnie rozgałęzionego jajnika leżącego w tylnej części 
środkowego pola proglotydu. Obydwa płaty 
połączone są przewodem poprzecznym, od którego 
odchodzi jajowód wpadający, podobnie jak i przewód 
żóltnikowy wiodący z żółtnika do ootypu otoczonego 
gruczołami Mehlisa. Od ootypu odchodzi pochwa. 
Rozszerza się ona blisko ootypu tworząc niewielki 
zbiornik nasienny, a po osiągnięciu zatoki płciowej 
otwiera się na jej dnie otworem płciowym żeńskim.Od 
ootypu uchodzi też ku przodowi prosta lub 
wytwarzająca pierwsze boczne odgałęzienia, 
cewkowata i ślepo zakończona macica (liczba 
pierwotnych bocznych odgałęzień głownego pnia 
macicy wynosi 15-35 po każdej stronie). Blisko tylnej 
krawędzi proglotydu i równolegle do niego przebiega 
pomiędzy przewodami podłużnymi przewód 
wydalniczy poprzeczny. Przewody wydalnicze 
podłużne łączą się w jeden wspólny pęcherzyk 
wydalniczy. 

 

 

 

 

 

 

Cykl rozwojowy. Do przetrwania tasiemcowi nieuzbrojonemu 
niezbędne są dwa organizmy. W jednym z nich mieszczą się dojrzałe 
osobniki, a drugim larwy. Dla tych pierwszych żywicielem jest człowiek, 
dla larw natomiast jest to bydło. Bydło (przeżuwacze) zaraża się 
roślinnością lub wodą zanieczyszczoną odchodami ludzkimi 
zawierającymi jaja tasiemca. Z jaja uwalnia się ONKOSFERA, która 
energicznymi ruchami haków embrionalnych toruje sobie drogę przez 
ścianę jelita cienkiego do naczyń krwionośnych i chłonnych. Niewielkie 
rozmiary onkosfery (ok. 20 mikrometrów), a przede wszystkim zdolność 
do wydłużania się i zmniejszania przekroju ciała umożliwiają jej 
przeciskanie się przez naczynia włosowate. Prąd krwi lub limfy przenosi 
je do tkanki łącznej i mięśni (do mięśni docierają z krwią). W mięśniach 
(najczęściej w mięśniach żuchwy, języka, przepony, ud oraz sercu) 
osiedlają się w postaci wągra bydlęcego - cysticercus bovis. Człowiek 
zakaża się po spożyciu surowego (metka, tatar), niedogotowanego lub 
niedosmażonego (np. na grillu) mięsa wołowego. W przewodzie 
pokarmowym człowieka zachodzi rozwój scolexu i szyjki w postać 
dorosłą z członami. 
        Rozwój tasiemca i sposób zarażania się to w pewnym sensie 
błędne koło. Zarażony człowiek wraz z kałem przenosi jajeczka tasiemca 
na zewnątrz, tam są one zjadane przez zwierzę, gdzie z kolei z jajka 
rozwija się larwa. Następnie człowiek spożywa zarażone mięso i cały 
cykl zaczyna się od początku. 

 

 

 

 

Objawy: Występuje zgaga, nudności, bóle brzucha, 
zaparcia na przemian z biegunką, rozszerzenie źrenic, 
eozynofilia, wilczy apetyt lub brak apetytu, wstręt do 
niektórych (niegdyś lubianych) potraw, nocne 
dreszcze, rozdrażnienie nerwowe, wychudzenie, 
niedokrwistość, niekiedy zapalenie wyrostka 
robaczkowego.Kuracja jest o tyle trudna, że często 
wydostają się same człony bez główki tasiemca. Z 
główki po jakimś czasie odrastają nowe człony. 

Epidemiologia i profilaktyka. Główną przyczyną 
rozpowszechnienia choroby jest stosowanie szamba i 
osadów ściekowych do nawożenia pól uprawnych i 
pastwisk oraz odprowadzanie ścieków (fekalia) do wód 
powierzchniowych, z których czerpana jest woda do 
celów konsumpcyjnych lub gospodarskich. 
Należy unikać spożywania mięsa z niewiadomego 
źródła.

 

 

Leczenie. Prazykwanten(cesol, 5-10 mg/kg m.c.) lub 
na czczo Niklozamid(dawki identyczne z dawkami 
stosowanymi przy zakażeniu bruzdogłowcem). 
Stosowane są również: Albendazol(Zentel, 400 mg), 
Mebendazol(Vermox, dzieci powyżej 3 r,ż, i dorośli 100 
mg 2 razy dziennie przez 3 dni), Mepakryna(Atabrina, 2 
mg/kg m.c., dzieci dorośli 300 mg w 3 dawkach przez 7 
dni), Dichlorofen (Ovis, Hyosan, Plath-Lyse – draż 500 
mg). Obecnie nie sprowadzany do Polski, za granicą 
jednak nadal stosowany w dawce 70 mg/kg m.c. 
jednorazowo, na czczo. Przeciwwskazany w chorobach 
wątroby. Paromomycyna (Humatin) – antybiotyk 
aminoglikozydowy nie wchłaniający się z przewodu 
pokarmowego. Stosowany za granicą w leczeniu chorób 
bakteryjnych, czerwonki pełzakowej, leishmaniozy i 
tasiemczyc przewodu pokarmowego. Stosuje się w 
dawce jednorazowej 4 g w ciągu godziny, zażytej co 15 
minut w formie kapsułek 250 mg. Następnie stosuje się 
silny lek przeczyszczający (po 8 godzinach).

 

 

Rozpoznanie: Opiera się na badaniu laboratoryjnym 
kału i stwierdzeniu obecności jaj, ewentualnie również 
członów. Za pomocą testu ELISA możliwe jest wykrycie 
w kale swoistych antygenów tasiemca 
(koproantygenów).

Zapobieganie: Podstawową sprawą jest tu 
przestrzeganie znanych zasad: spożywanie mięsa 
pochodzącego z legalnego uboju (zbadanego przez 
służbę sanitarno-weterynaryjną), unikanie konsumpcji 
surowego mięsa (zawsze istnieje niewielkie ryzyko 
zarażenia), poprawa warunków hodowli bydła i 
warunków sanitarnych na wsi (zapobieganie 
zanieczyszczaniu fekaliami ludzkimi wody i gleby).

 

 

Liczba zarażeń w ostatnim czasie wzrosła. Wpłynęło 

na to wiele czynników m.in. wzrost spożycia surowej 

bądź niedogotowanej wołowiny oraz rosnący ruch 

turystyczny. Ważnym czynnikiem sprzyjającym 

zarażeniu jest źle funkcjonująca instalacja sanitarna, 

która sprawia, że jaja tasiemca przedostają się na 

pastwisko. 

Najczęstszą przyczyną występowania tasiemca jest 

spożywanie nieprzebadanego lub surowego mięsa. 

Bardzo często pasożyt ten powstaje po spożyciu 

Tatara, czyli surowego mielonego mięsa wołowego z 

przyprawami. Lepiej, więc ograniczyć się i 

konsumować dogotowane mięso. Jeżeli ktoś jest 

zwolennikiem Tatara, to najlepszym wyjściem jest 

samodzielne sporządzanie tej potrawy z polędwicy 

wołowej, w której rzadziej spotykane są przypadki 

zagnieżdżenia larwy