Ergonomia pracy. 

Wady i zalety pracy na 2 ręce 

w pozycji stojącej i siedzącej przy 
pacjencie siedzącym lub leżącym, 

praca na 4 ręce.

Metoda pracy na 4 ręce

Metoda pracy na 4 ręce wymaga:

 unitu rozdzielonego, czyli tzw. split-unitu ze ssakiem

 odpowiednio wyszkolonej asystentki zdolnej do czynnej asysty

 odpowiedniego sprzętu dodatkowego w postaci ruchomych szafek  

   (asystor), dwu fotelików etc. 

Ułożenie pacjenta

Pacjent zajmuje centralne miejsce /pomiędzy lekarzem 

a asystentką/. Zmniejsza się jego napięcie nerwowo-mięśniowe, gdyż jego 

ciało jest podparte w 16 do 20 punktach. 

W przeciwieństwie do pacjenta siedzącego, który jest podparty 

w 4 do 5 punktach. Zmniejszona jest możliwość omdlenia 

i zaksztuszenia się pacjenta w czasie zabiegu.

Praca na 4 ręce

Podział czynności pomiędzy 

lekarzem stomatologiem a 

asystentką

Lekarz po swojej stronie ma: wiertarkę turbinową, mikrosilnik, niektóre 

narzędzia i leki. 

Komplet narzędzi podstawowych z wiertłami, miazgociągami i innymi 

narzędziami 

kanałowymi powinien znajdować się w zasięgu rąk obu członków zespołu, 

podobnie jak 

strzykawka wodna, dmuchawka i spray. Natomiast asystentka ma do swojej 

tylko dyspozycji: 

ssak, ślinociąg, kubek z wodą dla pacjenta oraz niektóre narzędzia, takie jak: 

formówki, łopatki, płytki, dozownik lub mikser, materiały do wypełnień oraz inne 

dodatkowe rzadziej używane narzędzia. W zasięgu lewej ręki asystentki powinna 

znajdować się też lampa, aby ułatwić jej kierowanie światłem podczas zabiegu.

Szczególnie istotne w tej metodzie pracy jest operowanie ssakiem przez 

asystentkę 

podczas nawiercania lub szlifowania zębów. W związku z leżącą pozycją pacjenta 

konieczne 

jest odsysanie nie tylko śliny i wody pochodzącej z układu chłodzenia turbiny czy 

mikrosilnika, 

ale i opiłków zębiny oraz resztek z usuwanych wypełnień. Ssak można zastąpić 

ślinociągiem 

podczas innych zabiegów, takich jak wypełnianie ubytku, udrożnianie lub 

wypełnianie kanału. 

Ssak chwyta się zwykle prawą ręką i w zależności od potrzeby całą dłonią lub 

uchwyten 

pisarskim. Końcówka ssaka powinna znajdować się po przeciwnej stronie zęba 

niż narzędzie operatora ale blisko tego narzędzia, aby porywać strumień wody 

lub powietrza z opiłkami. 

Może on niekiedy służyć do odchylenia policzka lub przytrzymania języka. 

Częściej jednak asystentka robi to lusterkiem trzymanym w drugiej ręce.

Ustawienie lekarza i asystentki

Lekarz przy pracy zajmuje pozycję od godziny 9.30 do 12.30 

a asystentka od godziny  13.00 do 15.30

Usadowienie lekarza i asystentki na odpowiedniej „godzinie” zależy od 

umiejscowienia zabiegu: szczęka, żuchwa, strona prawa, strona lewa, okolica 

zębów przednich lub bocznych. W każdym przypadku chodzi o jak najlepsze 

widzenia pola operacyjnego.

Usadowienie lekarza:

a)  uda równolegle do podłogi,
b) stopy płasko na podłodze,
c)  głowa lekko pochylona do przodu,
d) kręgosłup prawie wyprostowany.

Asystentka powinna być nieco wyżej i bliżej 

fotela, 

aby się nie zginać i nie zasłaniać światła

Wady pracy na 4 ręce

Nie wszystkie zabiegi i nie u wszystkich pacjentów mogą być 

w ten sposób wykonywane (np. pobieranie wycisków, korekta 

zgryzu)

Metoda ta nie jest zalecana u pacjentów z niewydolnością 

krążenia i niedrożnością nosa

Ssak może być początkowo nieprzyjemny dla pacjenta, gdyż 

zbytnio wysusza i oziębia jamę ustną lub też chwyta części 

miękkie

Strumień wody chłodzącej może podczas nieostrożnej pracy 

zalać twarz pacjenta – strumień ten odbijając się od zęba 

daje też duży „rozbryzg” infekcji z ust pacjenta, narażając 

pracujący zespół na zakażenie.

Wnioski

Z badań ergonomicznych wynikają następujące postulaty dotyczące 

higienicznej, bezpiecznej, racjonalnej i wydajnej pracy w stomatologii.

Oto one:

najbardziej korzystny jest dobór pozycji stomatologa w zależności od 

lokalizacji i rodzaju wykonywanego zabiegu

należy dążyć do maksymalnego zmniejszania szkodliwego działania 

wynikającego z aktualnej pozycji

pozycja pacjenta i urządzenia powinny być każdorazowo dopasowane do 

optymalnej pozycji lekarza

praca stomatologa przy użyciu aparatury o wysokich obrotach jest 

bardziej wydajna a pacjent mniej cierpi

należy ograniczać korzystanie z hałaśliwych urządzeń

lekarz i asystentka powinni korzystać z obuwia na porowatej, dość grubej 

podeszwie z wkładkami korkowymi