background image
background image

Antonina Ostrowska jest znanym polskim 
socjologiem. 28. 04. 2000 r. uzyskała tytuł 
profesora nauk humanistycznych. Obecnie 
pracuje w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. 
Pełni funkcje zastępcy dyrektora Instytutu 
Filozofii i Socjologii PAN. 

background image

Przemiany relacji pacjent - 
lekarz

Z biegiem lat można zaobserwować wyraźną 

zmianę relacji pacjent – lekarz

background image

Aktywność - bierność

Oddziaływanie na biernego np. 

nieprzytomnego pacjenta

background image

Kierowanie - współpraca

Oddziaływanie na pacjenta świadomie ale 

biernie poddającego  się terapii np. w 

przypadku chorób ostrych

background image

Współpraca obopólna

Pomaganie pacjentowi aby mógł sobie sam 

pomóc 

np. choroby przewlekłe, psychoterapia

background image
background image

wpływ

Miejsca w strukturze społecznej

Wzajemne pozycje

Różnice interesów

background image

negocjacje

Pacjent posiada własną wizję (nie zawsze 

zgodną z oferowaną przez lekarza)

Lekarz ma poczucie że jego diagnoza jest 

uzasadniona wiedzą  i praktyką

background image

Ideologia konsumeryzmu

Rozpatruje relacje pacjent lekarz 

Dobre zdrowie wymaga raczej postawy 

aktywnej niż biernego stosowania zaleceń 

lekarskich

Promocja zdrowia

Dokonywanie  świadomych wyborów  na 

rynku dostępnych usług medycznych

background image

Nurt antymedyczny

Skutki uboczne  

Podważenie  teorii o nieomylności lekarza i 

jego zaangażowania wyłącznie na rzecz dobra 

pacjenta

background image

Polska a Zachód

Wprowadzenie lekarzy rodzinnych i 

pierwszego kontaktu

Zbiór praw pacjenta – 1991r.

background image

Prywatna opieka 
medyczna

W czasie socjalizmu  opieka ta wykazywała 

odmienny stosunek lekarza do pacjenta, 

sprzyjała modelowi partnerskiemu .

Była również lepiej oceniana w rankingach niż 

państwowa opieka medyczna.

background image

Kiedy do lekarza?

SPOSÓB 

POSTĘPOWAN

IA

1976

1995

1999

Idę do lekarza 

od razu

19%

11%

12%

Uzależniam 

wizytę od 

rodzaju 

dolegliwości

38%

32%

29%

Idę do lekarza 

dopiero w 

ostateczności

42%

55%

29%

Trudno 

powiedzieć

1%

2%

1%

background image

Wykształcenie a 
postępowaniu przy 
wystąpieniu dolegliwości

WYKSZTAŁCEN

IE

Postępowani

ochraniające

Postępowanie 

racjonalne

Postępowanie 

lekceważące

1995

1999

1995

1999

1995

1999

Podstawowe

17,4

16,8

22,5

22,5

60,1

60,6

Zasadnicze

9,5

10,5

25,8

25,9

64,6

63,5

Średnie

8,3

12,8

39,5

30,5

52,1

52,7

Wyższe

8,7

8,4

53,8

48,0

37,4

43,6

background image

Zaufanie do medycyny i 
lekarzy

ZGADZAJĄCY SIĘ ZE STWIERDZENIEM

1976

1995

Większość lekarstw leczy jedno schorzenie, szkodzi 

na coś innego

78%

86%

Przy obecnym rozwoju medycyny  za kilkanaście lat 

wszystkie groźniejsze choroby będą uleczalne 

28%

34%

Lekarz wie lepiej, co jest właściwe dla pacjenta

61%

51,5%

Rak wcześnie wykryty jest uleczalny

27%

67%

Istnieje wiele wypróbowanych starych sposobów 

leczenia, które dziś się niesłusznie lekceważy

66%

87,8%

background image

Jaki powinien być lekarz?

SUMIENNOŚĆ I ODPOWIEDZIALNOŚĆ – 50,5%

PRZEKŁADANIE DOBR PACJENTA NAD WŁĄSNE KORZYŚCI – 35,8%

UMIEJĘTNOŚĆ NAWIĄZYWANIA KONTAKTÓW Z PACJENTAMI – 
34,6% 

UMIEJĘTNOŚĆ PRZYSTĘPNEGO WYJAŚNIANIA PRZYCZYN CHORÓB 
I SPOSOBU LECZENIA – 33% 

BEZINTERESOWNOŚĆ I UCZCIWOŚĆ – 30% 

ŻYCZLIWOŚĆ – 28,9%

CIERPLIWOŚĆ – 21% 

WRAŻLIWOŚĆ I WSPÓŁCZUCIE DLA CIERPIENIA – 19,7%

ROZUMIENIE INNYCH – 13,5%

ZDOLNOŚĆ DO POŚWIĘCEŃ – 8,7% 

background image
background image

1.

Badanie w ogóle było bardzo powierzchowne

2.

Lekarz nie wyjaśnił co mi jest i jakie mogą być przyczyny choroby

3.

Badanie dotyczyło tylko chorego miejsca, a sądzę, że przydałoby się bardziej 

wszechstronne

4.

Lekarz nie wypytał dokładnie o dolegliwości, nie wysłuchał wszystkiego

5.

Zabrakło czasu na rozmowę o innych ważnych sprawach, o których chciałem 

powiedzieć lekarzowi

6.

Lekarz był nieuprzejmy, niegrzecznie mnie traktował

7.

Lekarz używał niezrozumiałych słów, trudno było się z nim porozumieć

background image

Typ 

stosunku

Rola lekarza

Rola pacjenta

Prototyp

stosunku

aktywność –

bierność

robi coś

dla pacjenta

przyjmuje 

apatycznie

rodzic –

niemowlę

kierowanie –

współpraca

mówi 

pacjentowi

co robić

współpracuje,

jest posłuszny

rodzic –

dziecko

Obopólne

uczestnictwo

pomaga 

pacjentowi,

żeby pomógł

sobie sam

partner

dorosły –

dorosły

background image

Typ 

stosunku

Rola 

lekarza

Rola pacjenta

Prototyp

stosunku

bierność –

bierność

nie przejawia

aktywności

nie przejawia

aktywności

dziecko - 

dziecko

bierność –

Poszukiwani

e

aktywności

nie przejawia

aktywności

nieskutecznie 

próbuje

wyegzekwować 

od

lekarza większą

aktywność

 

background image

Relację lekarz - pacjent można rozpatrywać na wielu 
poziomach.

Jednym z nich jest wyodrębnienie trzech aspektów:

1.  Emocjonalnego

1.  Poznawczego

1.  Społecznego

background image

• 60 – 70% dolegliwości internistycznych ma podłoże 

psychosomatyczne.

• Podstawowym narzędziem lekarza jest umiejętność słuchania 

oraz empatii. Lekarz powinien zadbać o atmosferę powagi i 
szacunku.

• Właściwy kontakt lekarz – pacjent oparty jest na poczuciu 

bezpieczeństwa i obustronnym zaangażowaniu się.

• Do lekarza należy ocena, czy ma do czynienia z pacjentem 

zregresjonowanym, czy pacjentem mogącym od razu wziąć 
odpowiedzialność za swoją chorobę i zdrowie.
Ze strony lekarza wyróżnia się dwie postawy:
1) matczyno-patriarchalna,
2) partnerska, równorzędna.

1. Aspekt emocjonalny

background image

2. Aspekt poznawczy

• Silny ładunek emocjonalny ogranicza możliwości 

poznawcze.

• Dotyczy to lekarza i pacjenta.

• Świadomość własnej emocjonalności i sposobów jej 

wyrażania zwiększa możliwości poznawcze lekarza.

background image

Lekarz powinien nauczyć się widzieć chorego jego 

oczami, w jego świecie, w świecie wyraźnie 

zaznaczonym, opatrzonym granicami.

Lekarz nabierając umiejętności wyrażania emocji 
łatwiej może realizować swoje potrzeby.

3. Aspekt społeczny

background image

• salus egroti suprema lex – największym

nakazem etycznym dla lekarza jest dobro chorego 

• primum non nocere - po pierwsze nie 

szkodzić

 

Wg Hipokratesa lekarze powinni

przestrzegać dwóch zasad:

„Błędem leczenia jest oddzielenie ciała i duszy.”

Platon

background image

„uwolnić chorego całkowicie od cierpień, złagodzić ostrość

choroby i świadomie nie podejmować żadnego leczenia u 

tych,

których choroba przemogła”

Hipokrates

background image

Czynniki jatrogenne (czynniki psychotraumatyzujące, 
wynikające

z samego kontaktu z medycyną)

Efekt placebo (polega na stosowaniu neutralnych środków, 
ale

z silnym przekonaniem i wiarą w ich działanie)

background image

-

Trudne warunki pracy

-

Szybki, specjalistyczny kontakt z pacjentem, gwarantuje, że 
wiedza

lekarza będzie mogła służyć jak największej liczbie 
pacjentów

-

Rola partnerska mogłaby być krępująca dla wielu pacjentów

background image

-Pacjent oczekuje od lekarza dokładnego wyjaśnienia co do swojej 

choroby

-Podczas rozmowy istnieje większe prawdopodobieństwo, że 

pacjent

dokładnie opowie lekarzowi o swoim problemie, dzięki czemu 

lekarz będzie

mógł postawić właściwszą diagnozę

-

Pacjent często wysyła do lekarza sygnały, licząc na to, że 

lekarz będzie

umiał je odczytać

background image

„Prelegenci  koncentrowali  się  na  problemach  współczesnej 
medycyny, a przede wszystkim na jej obecnym odhumanizowaniu. 
To  ono  powoduje,  że  nierzadko  leczy  się  ciało  pacjenta,  lecz 
pomija  stan  jego  psychiki.  Ta  zaś  –  ponieważ  człowiek  jest  istotą 
psychosomatyczną  –  w  procesie  odzyskiwania  zdrowia  staje  się 
jest  równie  ważna  jak  kondycja  organizmu.  Chory  nie  może  czuć 
się  opuszczony  w  swoim  cierpieniu – powinien mieć  świadomość, 
że  otaczający  go  ludzie,  w  tym  także  lekarze,  pielęgniarki  i 
szpitalni  kapłani,  troszczą  się  nie  tylko  o  ciało,  lecz  również  jego 
ogólne  samopoczucie.  Aby  tak  się  działo  (…)  potrzeba  nowego 
spojrzenia  na  współczesną  medycynę,  uświadomienia  sobie 
doniosłej  roli,  jaką  w  chorobie  odgrywa  empatia  okazywana 
pacjentowi przez otoczenie”

I Warsztaty Dziennikarskie

„Jakość życia w chorobie – uwarunkowania psychologiczne, 

społeczne i medyczne”. 

background image

http://www.mimowszystko.org/index.php?dzial=2&id=448

background image

Document Outline