TECHNIKI PROJEKCYJNE

ZAŁOŻENIA 

TEORETYCZNE

  
  Dynamiczna koncepcja osobowości jako 

procesu organizacji doświadczenia i 
strukturalizacji przestrzeni życiowej prowadzi 
do pytania o:



potrzeby, motywy, konflikty, schematy 

spostrzegania i organizowania rzeczywistości –



a nie o cechy (nawet jeśli opracowujemy 

profil) 



(Lawrence K. Frank, 1939)

WSPÓŁCZESNOŚĆ



Osobowość to proces konstruowania 

doświadczenia, czyli nadawania mu struktury 
oraz znaczenia.



Osobowość to specyficzna, unikalna dla 

każdego człowieka mapa pamięciowa.



Znaczenia nabierają procesy nieświadome: 

automatyzmy, struktury proceduralne, 
przetwarzanie nieświadome. 



Jeśli jest tak, że choć część procesów nie 

poddaje się świadomej autorefleksji, do 
diagnozy konieczne jest używanie technik 
pośrednich, ujawniających tę część 
funkcjonowania, której nie potrafimy badać 
poprzez samoopis.



Stąd techniki projekcyjne, jako jedna z 

możliwości 

PROJEKCJA



Klasyczne rozumienie (Freud)



Mechanizm obronny – nieakceptowane myśli, 

potrzeby, uczucia są fałszywie przypisywane 
innym ludziom (rzutowane na innych)



Rozumienie poszerzone



Mechanizm obronny lub adaptacyjny – nie w 

pełni świadome, ale także nieakceptowane 
myśli, potrzeby i uczucia przypisujemy innym 
ludziom.

ISTOTA TECHNIK 

PROJEKCYJNYCH



Procedura ma charakter maskujący – badany 

nie ma świadomości, jakiego typu interpretacji 
psychologicznej poddane zostaną jego 
wypowiedzi.



Interpretacja jest całościowa – globalna.



Badanie obejmuje nieświadome lub ukryte 

aspekty osobowości.

 KLASYFIKACJA TECHNIK 

PROJEKCYJNYCH



Oparta o wykonywana przez badanego 

czynność:



1. skojarzenia



2. selekcja



3. uzupełnianie



4. wytwarzanie



5. eksperesja



Oparta na rodzaju materiału testowego:



1. ustrukturalizowane (np. Test 

Niedokończonych Zdań Rottera)



2. częściowo ustrukturalizowane (np. Test 

Apercepcji Tematycznej)



3. nieustrukturalizowane (np. test Rorschacha 

lub rysunek projekcyjny)

TESTY 

USTRUKTURALIZOWANE



Przykłady:



- Test Frustracji Rosenzweiga – komiks 

przedstawiający różne frustrujące sytuacje – 
zadanie badanego wpisanie reakcji do „dymka”



- Test Metafor – porównywanie ludzi do różnych 

obiektów (np. jakim byłby zwierzęciem)



- Test Egocentryzmu – dopisywanie początków 

do zakończeń zdań 

TNZ Rottera



Można obliczyć współczynnik przystosowania 

społecznego – czy jest to jednak metoda 
ilościowa ?



Popularny w klinice:



Wątpliwości dotyczące stosowania w 

normalnej, niezaburzonej populacji.



Większość trzonów negatywna (na 40 tylko 10 

pozytywnych)



Różne możliwości interpretacji i zastosowania.

Test Apercepcji 

Tematycznej



40 obrazków.



Instrukcja: opowiedz historyjkę, która powinna 

zawierać następujące elementy: co się dzieje, 
jak do tego doszło, jak to się skończy, co 
myślą i czują osoby na obrazku.



Wersja dla dzieci CAT-A zwierzątka i CAT-H - 

ludzie

METODY INTERPRETACJI



Najbardziej popularny Bellaka.



Co bierzemy pod uwagę:



- opis bohatera (osoby, z która identyfikuje się 

badany)



- opis innych osób (decentracja intepresonalna, 

otoczenie społeczne)



- potrzeby i uczucia



- jak się skończy (umiejscowienie kontroli i 

perspektywa czasowa)



- obronność (zaprzeczenie treści obrazka)

PODSTAWOWE BŁĘDY



Niewłaściwe badanie:



- zła kolejność



- brak drugiej części (skąd wzięły się pomysły)



Niewłaściwa interpretacja:



- opieranie interpretacji na pojedynczych 

obrazkach.

TEST PLAM 

ATRAMENTOWYCH 

RORSCHACHA



Pierwszy raz opisany w 1921 roku. 



Rorschach był psychiatrą (Szwajcar), zmarł w 

1921 roku.



10 tablic plam atramentowych.



Wiele różnych metod interpretacji. Najbardziej 

rozwinięty system Exnera.



Każdą wypowiedź kategoryzuje się ze względu 

na: lokalizacje, poziom, treść, determinanty, 
aktywność organizacyjna oraz popularność 
(oryginalność).

PODSTAWOWE ZARZUTY 

WOBEC TECHNIK 

PROJEKCYJNYCH



Nie są obiektywne – zgodność sędziów 

kompetentnych niska



Nie są standardowe – choć dąży się do 

standaryzacji



Większość nie ma norm (na pewno dotyczy to 

większości stosowanych w Polsce)



Brak dobrego potwierdzenia trafności

NADUŻYCIA



Testy, które na pewno nie są technikami 

standardowymi:



Test drzewa



„Narysuj drzewo owocowe” – żadnych badań 

trafności i rzetelności, brak podstaw 
teoretycznych interpretacji



Test rodziny



Podobne zarzuty

CZY UŻYWAĆ TECHNIK 

PROJEKCYJNYCH



Tak, ale:



1. tylko takich, które oparte są na teorii



2. tylko takich, które mają badania trafności i 

rzetelności



3. TYLKO  po przejściu odpowiedniego 

szkolenia



4. NIGDY jako jedyna metodę