Ocenianie
Ocenianie
kształtujące
kształtujące
Anna Nowak
Anna Nowak
Ocenianie
Ocenianie
kształtujące
kształtujące
Anna Nowak
Anna Nowak
Koncepcje kształcenia
Koncepcje kształcenia
(wg Kohlberga i Mayera)
(wg Kohlberga i Mayera)
Transmisja
Transmisja
kulturowa
kulturowa
Romantyczny
Romantyczny
indywidualizm
indywidualizm
progresywizm
progresywizm
przekaz wiedzy
przekaz wiedzy
Samodzielność
Samodzielność
ucznia w wyborze
ucznia w wyborze
działań
działań
edukacyjnych
edukacyjnych
Wspólne ustalanie
Wspólne ustalanie
drogi kształcenia
drogi kształcenia
przez ucznia i
przez ucznia i
nauczyciela
nauczyciela
Współczesne tendencje w
Współczesne tendencje w
nauczaniu
nauczaniu
Uznanie wiedzy osobistej
Uznanie wiedzy osobistej
Samodzielne konstruowanie
Samodzielne konstruowanie
znaczeń przez ucznia
znaczeń przez ucznia
Samodzielne, twórcze
Samodzielne, twórcze
myślenie
myślenie
Edukacja dialogowa
Edukacja dialogowa
Co to jest ocenianie?
Co to jest ocenianie?
Ocenianie uczniów -
Ocenianie uczniów -
„
„
Proces
Proces
wyrażania opinii o uczniach za
wyrażania opinii o uczniach za
pomocą stopni lub ocen opisowych,
pomocą stopni lub ocen opisowych,
zarówno sporadycznie, jak i co kwartał lub
zarówno sporadycznie, jak i co kwartał lub
przy końcu roku szkolnego
przy końcu roku szkolnego
.” (W. Okoń)
.” (W. Okoń)
Ustalanie i
Ustalanie i
komunikowanie
komunikowanie
oceny
oceny
szkolnej
szkolnej
(B. Niemierko)
(B. Niemierko)
Diagnoza postępów ucznia w procesie
Diagnoza postępów ucznia w procesie
kształcenia
kształcenia
„
„
jasny obraz tego, czego dzieci nie umieją i
jasny obraz tego, czego dzieci nie umieją i
dlaczego nie umieją oraz jakie błędy sam
dlaczego nie umieją oraz jakie błędy sam
(
(
nauczyciel)
nauczyciel)
popełnia
popełnia
” (D. Fontana)
” (D. Fontana)
Cele oceniania
Cele oceniania
diagnozowanie słabych i mocnych
diagnozowanie słabych i mocnych
stron ucznia,
stron ucznia,
słabych i mocnych stron
słabych i mocnych stron
stosowanych metod nauczania,
stosowanych metod nauczania,
dokumentowanie tego, co uczeń wie,
dokumentowanie tego, co uczeń wie,
rejestracja tempa postępów w nauce,
rejestracja tempa postępów w nauce,
porównywanie uczniów,
porównywanie uczniów,
selekcja pod kątem przyszłej
selekcja pod kątem przyszłej
edukacji.
edukacji.
Cele drugorzędne
Cele drugorzędne
rozliczanie się nauczycieli i uczniów
rozliczanie się nauczycieli i uczniów
wobec zainteresowanych stron,
wobec zainteresowanych stron,
motywowanie,
motywowanie,
dyscyplinowanie
dyscyplinowanie
(L. Cohen, L. Manion, K. Morrison,
(L. Cohen, L. Manion, K. Morrison,
1999)
1999)
Funkcje oceniania
Funkcje oceniania
Dydaktyczna - ocena miernikiem
Dydaktyczna - ocena miernikiem
wyników ucznia; jego osiągnięć (do
wyników ucznia; jego osiągnięć (do
momentu nauczania zorganizowanego)
momentu nauczania zorganizowanego)
społeczna - wskazanie pozycji ucznia w
społeczna - wskazanie pozycji ucznia w
klasie (do momentu istnienia klasy)
klasie (do momentu istnienia klasy)
wychowawcza (psychologiczna) -
wychowawcza (psychologiczna) -
oddziaływanie na uczucia i wolę
oddziaływanie na uczucia i wolę
(samokontrola); prognozowanie
(samokontrola); prognozowanie
przyszłości i rozwoju ucznia
przyszłości i rozwoju ucznia
na podst. I Kopaczyńska (2004), Ocenianie szkolne wspierające rozwój ucznia
na podst. I Kopaczyńska (2004), Ocenianie szkolne wspierające rozwój ucznia
Funkcja oceniania w szkole
Funkcja oceniania w szkole
-ewaluacja osiąganych
-ewaluacja osiąganych
przez uczniów założonych
przez uczniów założonych
celów kształcenia.
celów kształcenia.
„
„
(...)
(...)
nauczyciele zazwyczaj oceniają, lecz
nauczyciele zazwyczaj oceniają, lecz
nie diagnozują, przede wszystkim z powodu
nie diagnozują, przede wszystkim z powodu
presji czasu i nacisku, jaki kładzie się na
presji czasu i nacisku, jaki kładzie się na
wyniki dzieci, a nie na procesy i strategie,
wyniki dzieci, a nie na procesy i strategie,
które są przyczyną takich wyników. (...)
które są przyczyną takich wyników. (...)
Ocena bez diagnozy ma ograniczoną
Ocena bez diagnozy ma ograniczoną
wartość i może być w rzeczywistości
wartość i może być w rzeczywistości
bezproduktywna, jeżeli jej wyrazem są
bezproduktywna, jeżeli jej wyrazem są
słabe stopnie i niechętne komentarze
słabe stopnie i niechętne komentarze
nauczyciela, a nie uświadomienie dziecku
nauczyciela, a nie uświadomienie dziecku
przyczyn takich wyników i podanie
przyczyn takich wyników i podanie
sposobów zapobieżenia podobnej sytuacji
sposobów zapobieżenia podobnej sytuacji
w przyszłości.” (
w przyszłości.” (
D. Fontana)
D. Fontana)
Program
Program
↓
↓
cele nauczania
cele nauczania
↑
↑
zdiagnozowanie poziomu
zdiagnozowanie poziomu
wyjściowego ucznia
wyjściowego ucznia
(poziom rozwoju, wiedzy,
(poziom rozwoju, wiedzy,
umiejętności) i
umiejętności) i
zaprojektowanie na ich
zaprojektowanie na ich
podstawie nauczania
podstawie nauczania
Nastawienie oceniania
Nastawienie oceniania
↓ ↓
↓ ↓
efekt, wynik
efekt, wynik
proces
proces
cele cele
cele cele
popisowe
popisowe
dydaktyczne
dydaktyczne
motywacja motywacja
motywacja motywacja
zewnętrzna
zewnętrzna
wewnętrzna
wewnętrzna
Zmiany w funkcjach oceniania
Zmiany w funkcjach oceniania
Eksponowanie funkcji informacyjnej i motywacyjnej:
Eksponowanie funkcji informacyjnej i motywacyjnej:
od sztywnego zasobu wiadomości i umiejętności
od sztywnego zasobu wiadomości i umiejętności
świadome zdobywanie wiedzy przy wykorzystaniu
świadome zdobywanie wiedzy przy wykorzystaniu
informacji zwrotnej (także uczenia się na błędach)
informacji zwrotnej (także uczenia się na błędach)
od zewnętrznego mechanizmu sterowania
od zewnętrznego mechanizmu sterowania
działaniem ucznia wewnętrzna potrzeba
działaniem ucznia wewnętrzna potrzeba
działań ucznia = świadomość swych mocnych i
działań ucznia = świadomość swych mocnych i
słabych stron
słabych stron
wspieranie rozwoju ucznia; świadomość
wspieranie rozwoju ucznia; świadomość
przekraczania aktualnych możliwości na rzecz
przekraczania aktualnych możliwości na rzecz
przyszłego rozwoju
przyszłego rozwoju
na podst. I Kopaczyńska (2004), Ocenianie szkolne wspierające rozwój ucznia
na podst. I Kopaczyńska (2004), Ocenianie szkolne wspierające rozwój ucznia
Zmiany w procedurach oceniania
Zmiany w procedurach oceniania
Od oceniania przez nauczyciela
Od oceniania przez nauczyciela
samoocena i samokontrola ucznia
samoocena i samokontrola ucznia
od oceny ostatecznego efektu (behawioryzm)
od oceny ostatecznego efektu (behawioryzm)
ocenianie całości pracy ucznia
ocenianie całości pracy ucznia
ocenianie - proces dający szansę na rozwój
ocenianie - proces dający szansę na rozwój
umiejętności; obejmujący stwierdzenia o
umiejętności; obejmujący stwierdzenia o
etapach osiągania danych umiejętności
etapach osiągania danych umiejętności
na podst. I Kopaczyńska (2004), Ocenianie szkolne wspierające rozwój
na podst. I Kopaczyńska (2004), Ocenianie szkolne wspierające rozwój
ucznia
ucznia
Etapy pracy podlegające
Etapy pracy podlegające
ocenie
ocenie
Podjęcie zadania wykonanie
Podjęcie zadania wykonanie
samodzielna analiza i autorefleksja
samodzielna analiza i autorefleksja
dalsza praca wynik
dalsza praca wynik
Ocenianie sumujące
Ocenianie sumujące
„
„
na wyjściu”-
na wyjściu”-
ostateczne
ostateczne
rozliczenie pracy
rozliczenie pracy
ucznia i
ucznia i
nauczyciela
nauczyciela
Ocenianie bieżące
Ocenianie bieżące
przymiarką do
przymiarką do
oceny końcowej
oceny końcowej
Dyscyplinuje
Dyscyplinuje
kształcenie
kształcenie
Sprzyja
Sprzyja
rankingom,
rankingom,
rywalizacji
rywalizacji
Ocenianie
Ocenianie
kształtujące
kształtujące
Wspomaga pracę
Wspomaga pracę
ucznia
ucznia
Motywuje do
Motywuje do
samodzielnej pracy
samodzielnej pracy
Uwzględnia
Uwzględnia
kontekst
kontekst
kształcenia
kształcenia
Indywidualizuje
Indywidualizuje
osiągnięcia
osiągnięcia
Rodzaje oceniania
Rodzaje oceniania
(wg B. Niemierki)
(wg B. Niemierki)
Komentarz dydaktyczny do
Komentarz dydaktyczny do
oceny szkolnej
oceny szkolnej
O związku między przebiegiem uczenia
O związku między przebiegiem uczenia
się a jego wynikiem (zaproponowanie
się a jego wynikiem (zaproponowanie
zmiany sposobu uczenia się)
zmiany sposobu uczenia się)
O interpretacji wyniku (analiza treści
O interpretacji wyniku (analiza treści
kształcenia w dyskusji)
kształcenia w dyskusji)
O wykorzystaniu wyniku (plan rozwoju)
O wykorzystaniu wyniku (plan rozwoju)
(Za B. Niemierko)
(Za B. Niemierko)
Ocena narzędziem władzy?
Ocena narzędziem władzy?
Źródło motywacji czy
Źródło motywacji czy
rywalizacji?
rywalizacji?