Polityka budżetowa.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

2

 

Polityka pasywna 

– opiera się na koncepcji działania Automatycznych 

Stabilizatorów Koniunktury (ASK).

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

ASK:

- mechanizmy wbudowane w system fiskalny 

danego kraju;

- zwiększają popyt globalny, gdy wzrost 

gospodarczy maleje;

- obniżają popyt globalny, gdy okres ożywienia 

gospodarczego;

- działają samoistnie (równolegle ze zmianami 

koniunktury), bez 

konieczności podejmowania żadnych 

dodatkowych decyzji, co do  ich zastosowania.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

ASK:

- po stronie dochodów – podatki i ich stawki;

- po stronie wydatków – zasiłki dla bezrobotnych 

i inne  świadczenia społeczne, które częściowo 
rekompensują utracony 

dochód.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Działanie automatycznych 

stabilizatorów koniunktury

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Faza spowolnienia gospodarczego (kryzysu)

ASK powodują:

- dochody ludności spadają wolniej niż ich dochody 

brutto  (niższe stawki podatkowe – niższy próg podatkowy);

- powoduje to, iż popyt globalny spada wolniej;

- rezultatem tych działań jest zmiana relacji 

pomiędzy 

dochodami budżetowymi (spadek) a 

wydatkami budżetowymi 

(wzrost), czyli samoistne 

dostosowywanie się  salda  budżetowego do wahań 
koniunktury (na minus).

(przykład)

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Faza spowolnienia gospodarczego (kryzysu) 

Zmiany w saldzie budżetowym:

- pojawienie się deficytu, gdy była równowaga;

- wzrost deficytu, gdy występował wcześniej 

deficyt;

- spadek nadwyżki, gdy występowała nadwyżka;

- w najlepszym przypadku: pojawienie się 

równowagi, gdy 

występowała nadwyżka.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Faza wzrostu gospodarczego (ożywienie)

ASK powodują:

- dochody ludności rosną wolniej niż ich dochody 

brutto (wyższe 

stawki podatkowe – wyższy próg 

podatkowy);

- powoduje to, iż popyt globalny rośnie wolniej (jest 

jednak 

tendencja wzrostowa);

- rezultatem tych działań jest zmiana relacji 

pomiędzy 

dochodami budżetowymi (wzrost) a 

wydatkami budżetowymi 

(spadek), czyli samoistne 

dostosowywanie się  salda  budżetowego do wahań 
koniunktury (na plus).

(przykład)

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Faza wzrostu gospodarczego (ożywienia)

Zmiany w saldzie budżetowym:

- pojawienie się nadwyżki, gdy była równowaga;

- wzrost nadwyżki, gdy występowała nadwyżka;

- ograniczenie deficytu, gdy występował wcześniej 

deficyt;

- pojawienie się równowagi, gdy występował 

dotychczas 

deficyt.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Argumenty za stosowaniem polityki pasywnej:

- natychmiastowość działania w sytuacji pogorszenia się 

koniunktury gospodarczej;

- mniejsza przypadkowość, większy obiektywizm polityki 

budżetowej;

- stabilność zasad polityki budżetowej (pewność procesu 

planowania przyszłości).

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Argumenty przeciw ASK:

-trudność związana ze stworzeniem kolejnych 

instrumentów, które automatycznie dostosowywałyby się 

do zmian w rzeczywistości gospodarczej.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Pasywna polityka budżetowa:

Występuje wówczas, gdy stosowane są dodatkowe 
(wybrane) środki, których celem jest:

- przeciwdziałanie wahaniom koniunktury,

- stablizacja cen,

- ograniczenie bezrobocia, itp.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Instrumenty:

- zmiana stawek podatkowych,

- wprowadzanie nowych ulg podatkowych,

- likwidacja dotychczas funkcjonujących ulg 

podatkowych,

- zmiana kwot na wydatki publiczne.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Argumenty za stosowaniem polityki aktywnej:

- relatywnie łatwa do prowadzenia (szybkie podjecie 

decyzji w odniesieniu do zastosowania określonego środka)

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Argumenty przeciw:

- subiektywny charakter decyzji administracyjnych,

- nadmierna zmienność zasad polityki budżetowej,

- ograniczona skuteczność w wyniku długiego 

procesu legislacji 

(tzw. Efekt opóźnień czasowych – 

zanim instrument zacznie 

działać, rzeczywistość 

gospodarcza może ulec zmianie)

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Restrykcyjna polityka budżetowa:

- zwana twardą polityką budżetową,

- jej celem jest poprawa stanu finansów publicznych, 

również ograniczenie popytu globalnego,

- preferowana w okresach prosperity, by nie dopuścić do 

przegrzania koniunktury, a zatem głębszego jej 

pogorszenia w przyszłości,

- efektem podejmowanych działań – poprawa salda 

budżetowego.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Instrumenty:

- podwyższanie stawek podatkowych,

-objęcie podatkami większej liczby podmiotów, 

towarów lub  usług (VAT),

- likwidacja dotychczas stosowanych ulg 

podatkowych,

- zmiana zasad stosowania ulg podatkowych (efekt 

mniejsza 

liczba osób skorzysta z ulg podatkowych),

- obniżanie wydatków publicznych.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Ekspansywna polityka budżetowa:

- zwana miękką, łagodną polityką budżetową,

 - celem jej jest stymulowanie wzrostu 

gospodarczego poprzez 

pobudzanie popytu 

globalnego w kraju,

- jej efektem będzie zmiana w saldzie budżetu 

państwa (in  minus),

- powinna być prowadzona w okresach osłabienia 

gospodarczego, aby ograniczyć spadek aktywności 
gospodarczej.

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

Instrumenty:

- obniżanie stawek podatkowych oraz innych 

obciążeń fiskalnych,

- wprowadzanie ulg podatkowych,

- zwiększanie skali istniejących ulg podatkowych,

- zwiększanie liczby podmiotów uprawnionych do 

korzystania z  ulg podatkowych,

- zwiększanie wydatków publicznych,

- wspieranie nowych dziedzin (finansowanie, 

dofinansowywanie)

Banki Spółdzielcze – europejski poziom kadr” 

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany 

pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości