Kasjanici

Juliusz Kasjan pochodził  ze szkoły Walentyna. Napisał Egzegetyki i O wstrzemięźliwości, czyli o 

eunuchi

-

Wszystkie pożycie seksualne jest niedozwolone

-

Eunuchowie – ludzie szczęśliwi

Założenia:

Montanizm

Montanus zaczął działać we Frygii w latach 155-160.  Stworzył  sektę, do której wkrótce 

przyłączyły  się 2 kobiety: Pryscylla i Maksymilla. Sekta była tak pociągająca, że w 207 r. 

przyłączył  się do niej Tertulian. 

-

Montan jest obiecanym Parakletem, Pocieszycielem, wpadającym nagle w rodzaj  ekstazy, 

zachwycenia; głosił wtedy proroctwa

-

Utrzymywano, że przez Montana przemawia Duch Święty, dlatego żądano  posłuszeństwa;

-

Odrzucali wszelki autorytet kościelny

-

Zapowiadali rychły koniec świata, na który należy przygotować  się przez bardzo  surowe 

posty i hojne jałmużny

-

Zabraniali zawierania związków małżeńskich

Założenia:

Hegezyp (110-155) – Żyd  z pochodzenia.  Przebywał w Rzymie za panowania papieża Aniceta. 

Jedzie do Rzymu by szukać tam prawdy. 

180 rok – pamiętniki w 5 księgach zachowane w pismach Euzebiusza. 

Ireneusz z Lyonu (+ ok. 202)

Najważniejszy teolog II wieku. Urodził się około 135 roku w Smyrnie (Azja Mniejsza). We 

wczesnej młodości słuchał nauk Polikarpa, biskupa Smyrny, który był  uczniem apostołów. 

Prawdopodobnie  przez pewien czas przebywał  w Rzymie. Pojechał potem do  Lyonu, a następnie 

znów do  Rzymu.  Gdy  tam dotarł został  biskupem. Bronił Kościół przed  fałszywą gnozą 

Walentyna, która szerzyła się w południowej  Galii. Nawoływał  do  pokoju  i zgody  w czasie 

sporów  dotyczących  daty obchodów  Wielkanocy.



W I księdze opisuje szczegółowo  błędne nauki gnostyków.



W II księdze odpiera błędy  marcjonistów i walentynian.



W III księdze obala błędy  fałszywej gnozy,  wykładając naukę Kościoła o Bogu  i 

Chrystusie.



W V księdze wykłada naukę o zmartwychwstaniu ciał.



Zdemaskowanie fałszywej gnozy, cytowane zazwyczaj jako Adversus haereses w 5 

księgach:



Dowód  prawdziwości  nauki apostolskiej

Dzieło uważane za najstarszy katechizm Kościoła katolickiego. Przedstawia naukę 

Kościoła o Trójcy Świętej, stworzeniu świata, upadku  pierwszych rodziców,  Wcieleniu i 

odkupieniu.

Z licznych traktatów, napisanych w języku greckim, zachowały się tylko dwa  dzieła:

Ireneusz z Lyonu zasługuje na miano „pierwszego teologa wśród  Ojców  Kościoła”.

Nauka:



Bóg – jest jeden i ten sam, identyczny z Ojcem Chrystusa, Stworzycielem świata i 

człowieka. Ojciec zrodził Syna. (przeciw dualizmowi)



Chrystus – jeden i ten sam; Syn Boży,  Logos – Słowo,  Bóg  – Człowiek, Jezus, nasz Pan i 

Zbawiciel



Anakefalaiosis (gr. powtórzenie, rekapitulacja) – dzieło naprawy  tego, co zostało 

zniszczone przez upadek Adama. Chrystus – nowy Adam. Zjednoczenie przez Niego świata 

niebieskiego i ziemskiego.



Duch Święty – współwieczny Ojcu  i Synowi; istniał przed stworzeniem świata; określany 

jako “ręka Boga” oraz “Mądrość”.  Syn Boży  i Duch Święty są dwiema rękami Boga Ojca, 

które miały udział w dziele stworzenia. Duch Święty określany jest też jako “Dar” i 

“Namaszczenie”.



Kościół – tylko Kościoły założone przez apostołów  mogą służyć jako wzór  prawowitego 

nauczania wiary. Nieprzerwana sukcesja biskupów w tych Kościołach jest gwarancją 

prawdziwej nauki.



Kościół Rzymski – biskupi Rzymu: Paweł, Linus, Anaklet, Klemens, Ewaryst, Aleksander, 

Ksystus (Sykstus), Telesfor, Hygin, Pius, Anicet, Soter, Eleuteros. Z Kościołem w Rzymie 

musiał się zgadzać każdy Kościół – wszyscy wierni (świadectwo prymatu Kościoła 

Rzymskiego)



Eucharystia – Ireneusz jest przekonany o rzeczywistej obecności Ciała i Krwi Chrystusa w 

Eucharystii



Maryja – paralela pomiędzy  Ewą  i Maryją

Patrologia - 11.12.2010

   

Patrologia Strona 1

   

Ewa

Maryja

a)

dziewica nieposłuszna

b)

zaślubiona Adamowi

c)

przyczyna śmierci całego rodzaju 

ludzkiego

d)

przez niewiarę związała węzeł 

nieposłuszeństwa

a)

dziewica posłuszna

b)

zaślubiona Józefowi

c)

przyczyna zbawienia całego rodzaju 

ludzkiego

d)

przez wiarę rozwiązała węzeł 

nieposłuszeństwa

ŚRODOW ISKO ALEKSANDRYJSKIE

Aleksandria została założona w 332 r. przed  Chrystusem, przez Aleksandra Wielkiego. Około 

280 r. przed  Chrystusem król Ptolemeusz I Soter założył  instytucję naukową, którą nazwał 

Muzeum (gr. Museion), tj. miejscem poświęconym Muzom. Członkowie Muzeum, powoływani 

przez króla spośród  najwybitniejszych uczonych, otrzymywali stałe uposażenie. Król 

Ptolemeusz II Filadelf założył  dla potrzeb  Muzeum Wielką Bibliotekę, która w czasach 

największego rozkwitu liczyła ok. 700 tysięcy zwojów.  (spłonęła w II/I w. p.n.e.) Dzięki 

Ptolemeuszom Aleksandria stała się najważniejszym ośrodkiem kulturalno-naukowym świata 

starożytnego. Zasłynęła szczególnie dzięki studiom filologicznym, filozoficznym i teologicznym. 

W Aleksandrii, zamieszkiwanej przez liczną diasporę żydowską,  narodziła się i rozwinęła 

kultura hebrajska w języku greckim. Tu na przełomie III/II wieku przed Chrystusem powstała 

słynna Septuaginta (grecki przekład Starego Testamentu). W Aleksandrii żył i działał,  na 

przełomie I w. przed  Chrystusem i w. po  Chrystusie, Filon, piszący po  grecku filozof i teolog 

żydowski, przedstawiciel synkretyzmu religijno-filozoficznego i alegorycznej interpretacji Biblii.

W tak ukształtowane środowisko wkracza chrześcijaństwo. Według tradycji podanej przez 

Euzebiusza, początki chrześcijaństwa w Aleksandrii związane są z działalnością św. Marka 

Ewangelisty: “Ten sam Marek udał się podobno  jako pierwszy do  Egiptu,  opowiadał  tam 

Ewangelię, którą też napisał, i założył  Kościoły, a przede wszystkim Kościół w samej 

Aleksandrii”.

Klemens Aleksandryjski (+ przed  215)
Tytus Flawiusz Klemens urodził się ok. 150 r. w rodzinie pogańskiej, prawdopodobnie  w 

Atenach. Otrzymał wykształcenie w zakresie filozofii i literatury greckiej. W wieku dojrzałym 

Klemens został uczniem i asystentem Pantajnosa, kierownika katechetycznego szkoły 

aleksandryjskiej, potem jego następcą.



Protreptyk znaty też jako: Zachęta zwrócona do  Greków – „zachęca” Greków do 

nawrócenia, Klemens krytykuje politeizm i mitologię;



Pedagog – (Wychowawca)  pouczenia moralne skierowane do nawróconych, którzy zdaniem 

Klemensa, muszą najpierw oczyścić się z wad  i nałogów,  by  stali się gotowi na przyjęcie 

pełnej nauki wiary;



Stromaty pełen tytuł:  Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących  prawdziwej  wiedzy 

(gnozy) – główne dzieło Klemensa, w którym zadaje pytanie „Czy człowiek bogaty  może być 

zbawiony?” i odpowiada  potwierdzająco.

Dzieła:



Chrystus – Boski Logos, działał odwiecznie, współuczestnicząc w akcie stworzenia; 

„światło prawdziwe”,  odwieczna Mądrość;



Kościół – Bosko-ludzka  wspólnota  życia, w której partycypują  osoby  Boskie i osoby 

ludzkie, tworząc jeden mistyczny organizm złożony  z głowy  i ciała.



Małżeństwo i rodzina – święte, ustanowione przez Boga.  Klemens broni godności i 

świętości małżeństwa przed atakami heretyków, którzy odrzucali instytucję małżeństwa, 

pożycie seksualne i rodzenie dzieci. Jako pierwszy pisarz ortodoksyjny,  po  św. Pawle, 

szerzej zajmuje się problematyką małżeńską i rodzinną.



Kerygmat pisemny – wyjaśnia jak pisać o Dobrej  Nowinie i czemu ma to służyć

Nauka:

Orygenes (+ ok. 254)

Urodził się w 185 r. w Aleksandrii, w rodzinie chrześcijańskiej. Jego ojciec Leonidas poniósł 

śmierć męczeńską w roku 202 podczas  prześladowań  za Septymiusza Sewera. By wyżywić 

rodzinę, Orygenes pracował,  jako nauczyciel. Powierzono mu kierownictwo Szkoły 

Katechetycznej. W tym czasie pozbawił  się męskości. Odbył  szereg podróży  do:  Rzymu, Arabii, 

Palestyny, Aten, Cezarei Palestyńskiej, Nikomedii.

Jest twórcą tzw. Heksapli czyli zestawieniu sześciu tekstów ST: orginału hebrajskiego, tekstu 

hebrajskiego w transliteracji greckiej oraz czterech przekładów greckich: Akwili, Symmacha, 

Septuaginty i Teodocjana.



Dzieła egzegetyczne: scholia (wyjaśnienie trudniejszych miejsc i wyrazów PŚ), homilie 

(kazania zawierające objaśnienie poszczególnych tekstów z pouczeniami moralnymi) i 

komentarze (zawierające wyjaśnienia filologiczne, filozoficzne, historyczne, tekstualne i 

teologiczne z zastosowaniem egzegezy alegorycznej)



Pisma apologetyczne – traktat Przeciw Celsusowi



Pisma dogmatyczne – O zasadach – pierwsza synteza teologiczna myśli chrześcijańskiej
Pisma ascetyczne – O modlitwie – modlitwa błagania, dziękczynienia, prośby, trwania oraz 

Dzieła:

   

Patrologia Strona 2

   



Pisma ascetyczne – O modlitwie – modlitwa błagania, dziękczynienia, prośby, trwania oraz 

Zachęta do męczeństwa



Pismo św. – sens a) werbalny lub  historyczny b)  duchowy,  mistyczny, alegoryczny c) 

moralny, budujący



Duch (pneuma) – element boski obecny w duszy



-Dusza (psyche) – posiada wolną wolę, stanowiąc istotę osobowości  ludzkiej



Ciało (soma) – ubiór duszy;  stworzone przez  Boga posiada  swoją godność;  jest 

„świątynią” duszy



Człowiek – jedność psychofizyczna  natury człowieka; Orygenes uczy troistości, a zarazem 

jedności



Apokatastaza – powszechne przywrócenie wszystkich rzeczy ich stanu pierwotnego, czysto 

duchowego



Odpuszczenie grzechów – przez chrzest, ewentualnie poprzez takie środki jak: 

męczeństwo, jałmużnę, przebaczenie krzywd wyrządzonych  przez bliźnich, nawrócenie 

grzesznika oraz miłość.

Nauka:

   

Patrologia Strona 3