SEMINARIUM 01 

ANATOMIA OKA 

 

 

Oko 

• Gałka oczna: 7,5g, wymiar: 24mm 

długości!!!

• Ochrona gałki - oczodół, powieki, 

spojówka, twardówka, rogówka

• Odżywianie oka – błona naczyniowa
• Dopływ światła: ośrodki optyczne i 

układ akomodacyjny - Rogówka, ciecz 
wodnista komory przedniej, tylnej …

 

 

Powieka: 

• Ruchome fałdy twarzy osłaniające gałkę
• Składa się ze : skóry, tkanki podskórnej, 

mięsni ( okrężny oka, dźwigacz powieki 
górnej), tarczka, rzęsy !!!

• Chronią przed wniknięciem ciał obcych, 

uczestniczą w wytwarzaniu i 
rozprowadzaniu filmu łzowego

• Niedomykanie lub rzadkie mruganie, np. 

praca przy komputerze, zaburzają powieki 
oka

 

 

Spojówka 

• Cienka, przezroczysta bł śluzowa, pokrywa wew 

powierzchnię powiek i przednią powierzchnię gałki

• Rodzaje: 
1. gałkowa
2. powiekowa
3. Załamków

• Funkcja: 
1. wytwarzanie filmu łzowego (gr śluzowe, gr łzowe 

dodatkowe)

2. ułatwia ruch powiek do powierzchni gałki
3. zawarty we łzach lizozym ma częściowo działanie 

antybakteryjne

4. stan zapalny z wydzieliną mogą zaburzać widzenie 

 

 

Twardówka: 

• nieprzejrzysta, łącznotkankowa błona 

włóknista

• osłania z zew. 5/6 powierzchni gałki, ku 

przodowi przechodzi w rogówkę

• 3 warstwy 
• Utrzymuje kształt i właściwe napięcie gałki 
• Duża odporność na działanie wysokich i 

niskich temp

• Ochrona przed urazami
• Przyczepiają się do niej mięśnie gałkoruchowe

 

 

Odżywianie 

• błona naczyniowa: 
• 1. część przednia - tęczówka, ciało 

rzęskowe

• 2. część tylna – naczyniówka

 

 

Naczyniówka 

• między twardówką a siatkówką
• odżywia siatkówkę

 

 

Układ optyczny oka: 

• przepuszcza 
• załamuje 
• ogniskuje światło ……

 

 

Film łzowy: 

• Pokrywa powierzchnię rogówki
• Wytwarzany przez gruczoł łzowy (główny 

i dodatkowy) , gruczoły powiek, spojówek 

• 3 warstwy !!!: 
a) Lipidowa - zapobiega parowaniu
b) Wodna - wymywa ciała obce
c) Mucynowa – bezpośrednio pokrywa 

rogówkę i zapewnia dokładne 

przyleganie filmu łzowego

 

 

Film łzowy – funkcje: 

• dostarcza tlen i substancje 

odżywcze

• jego zaburzenie daje objawy tzw. 

„suchego oka”

 

 

Rogówka 

• Przezroczysta, brak naczyń, bardzo 

unerwiona, 78%woda

• 2/3 mocy układu optycznego całego 

oka (+43 dptr)

• Najcieńsza w centrum -0,56 mm, 

grubość rośnie w kierunku obwodu

• 5 warstw !!!

 

 

a. Nabłonek

– Stale pokryty filmem łzowym
– Pobiera tlen, wydala produkty przemiany 

materii

– Może się zregenerować w ciągu 24godz.

 

 

b. błona Bowmana

– nadaje sztywność i kształt rogówce
– zbudowana z włókien kolagenowych
– jej uszkodzenie może powodować blizny

 

 

c. istota właściwa (zrąb)

– 90% tkanki rogówki
– zbudowana z włókien kolagenowych
– tworzy kształt rogówki

 

 

d. błona Descementa

– elastyczna, utworzona z nietypowych 

włókien kolagenowych 

– bariera ochronna przeciw urazom i 

infekcjom

 

 

e. śródbłonek 

– 1 warstwa komórek, nie regeneruje się !!!
– Każda ingerencja komory przedniej powoduje 

zanik komórek

– Z wiekiem liczba komórek maleje
– Ważne jest, by u osoby starszej przed operacją 

zbadać ilość komórek, ponieważ po operacji mogą 
być powikłania w postaci mniejszej ilości komórek

– Zapewnia odpowiednią ilość wody w rogówce i jej 

przeźroczystość 

– Jego uszkodzenie może spowodować tzw. 

Keratopatię (zwyrodnienie rogówki)

 

 

Komora przednia i tylna: 

• przednia – przestrzeń między 

rogówką a tęczówką 

• tylna - przestrzeń pomiędzy 

tęczówką a soczewką

• obie wypełnione cieczą wodnistą 

produkowaną przez ciało rzęskowe

 

 

Ciecz wodnista: 

– opuszcza  oko – przez kąt tęczówkowo - 

rogówkowy !!!

– produkowana – przez ciało rzęskowe !!!
– nie załamuje światła 
– współczynnik załamania taki jak wody
– odżywia rogówkę, tęczówkę, soczewkę

 

 

Soczewka 

• przeźroczysta, dwuwypukła (tylna powierzchnia 

bardziej wypukła)

• leży za tęczówką, zawieszona na aparacie 

więzadłowym w postaci pierścienia utworzonego przez 

ciało rzęskowe

• zbudowana z włókien, które powstają do końca życia i 

otoczona torbą, która z wiekiem twardnieje

• brak naczyń i nerwów, zawiera 63% wody, białka i inne 

substancje

• Zmienia swój wymiar przednio - tylny , co jest 

podstawą akomodacji - dobrego widzenia na różne 

odległości 

• Z wiekiem (zaćma) jest mniej elastyczna (presbyopia), 

jest sztywna – trudniejszy proces akomodacji

 

 

Ciało szkliste: 

• Wypełnia wnętrze gałki 
• Stanowi 4/5 jej objętości i ¾ masy 

gałki 

• Zawiera 99% wody, 1% kolagenu, 

białko, kwas hialuronowy ( brak 
naczyń i nn.) 

• Przeźroczysta struktura żelu
• Brak naczyń i nerwów

 

 

Ciało szkliste – funkcja: 

• Przypiera siatkówkę do podłoża

• usposabia do utrzymania kształtu oka

• Udział w załamywaniu  promieni świetlnych

• Amortyzuje wstrząsy i ruchy

• Udział w metabolizmie oka

• Spełnia rolę izolacji termicznej siatkówki

• Udział w regulacji ciśnienia 

wewnątrzgałkowego oka

• Krótkowzroczność jest przyczyną 

zwyrodnienia ciała szklistego

 

 

Tęczówka: 

• Płaska, włóknisto- naczyniowa 

tkanka, podstawą złączona z 
twardówką i ciałem rzęskowym 

• Oddziela komorę przednią i tylną 
• Rodzaj przesłony – skurcz i rozkurcz 

mięśni zwieracza i rozwieracza 
reguluje wielkość źrenicy (anizokoria 
– nierówność źrenic)

 

 

Inne.. 

• Iris bomba - przy wzroście ciśnienia 

(>21 mm Hg – norma ciśnienia do 
21mmHg) uniesiona tęczówka do 
góry, spłycona komora przednia, 
uwypuklona tęczówka

• Jaskra - przy zamkniętym kącie 

przesączania - zaburzonym odpływie 
cieczy, wzrost ciś i ucisk w miejscu 
najniższego oporu (n wzrokowy)

 

 

Ciało rzęskowe: 

• Pokrywa wewnętrzna powierzchnię 

gałki od tęczówki do siatkówki

• Bogate unaczynienie
• Produkcja cieczy wodnistej 
• Bierze udział w akomodacji – skurcz i 

rozkurcz m. rzęskowego zmienia 
wymiar przednio – tylny soczewki

 

 

Siatkówka: 

• Wyścieła wew. Powierzchnię gałki w jej tylnym odcinku

• Zbudowana z 9 warstw, unaczyniona (plamka nie ma 

naczyń)

• Najważniejszy nabłonek zmysłowy (czopki, pręciki)

• Plamka ślepa to wyjście n. II z oka 

• Część centralna – plamka – odpowiada za najostrzejsze 

widzenie

• Nabłonek zmysłowy (odbiera i przetwarza obrazy 

świetlne)

• … odpowiada za widzenie barwne, ostre kolory

• Pręciki (130mln) – brak w dołku, ilość rośnie w kierunku 

obwodu siatkówki; zapewniają  widzenie o zmierzchu

• Funkcje- pierwszy i podstawowy narząd , w którym 

zaczyna się proces przetwarzania i … energii 

elektromagnetycznej do mózgu …

 

 

Nerw wzorkowy: 

• Składa się z włókien komórek 

zwojowych 

• Razem z nim wnikają naczynia 

krwionośne

• Wielkość c/d = 0,2- 0,4  (cup to disk)

 

 

Biologia Villego (do 

wejściówki): 

• Światło wpadające do oka biegnie przez rogówkę, komorę 

przednią oka, soczewkę i ciało szkliste, by zakończyć swą podróż 

na siatkówce wywołując wrażenie wzrokowe przekazywane do 

mózgu za pośrednictwem nerwów łączących się w nerw 

wzrokowy. !!!

• Rogówka, wraz z cieczą wodnistą, soczewką i ciałem szklistym, 

stanowią układ skupiający promienie świetlne tak, by na 

siatkówce pojawiał się ostry obraz obserwowanego przedmiotu i 

dawał jak najostrzejsze wrażenie wzrokowe. 

• Dlatego też soczewka ma możliwość zmiany swojego kształtu, a  

co za tym idzie mocy optycznej. Pozwala to na ogniskowanie na 

siatkówce przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach 

od oka. Zdolność tę nazywamy akomodacją. Ostre widzenie 

uzyskiwane jest wtedy, gdy ognisko obrazowe pokrywa się z 

siatkówką. W przypadku, gdy oko nie jest w stanie zogniskować 

światła dokładnie na siatkówce mówimy o wadach wzroku. 

• Moc optyczna oka nieakomodującego wynosi około +60 dioptrii, 

przy czym około 2/3 tej mocy przypada na rogówkę.